Andhakaravada 3.p45

3.p45

ise jīvātmagata ajñāna/avidyārūpa tamas‌ke rūpameṃ na dekhanekā dṛr̤ha ajñānakī sṛṣṭi uttarakālika prākaṭyake rūpameṃ nirūpita huyī hai : “so akāmayat ‘bahu syāṃ prajāyeya' iti sa tapo atapyat. sa tapaḥ taptvā idaṃ sarvam asṛjata. yad idaṃ kiñca tat sṛṣṭvā tadeva anuprāviśat. tad anupraviśya sat ca tyat ca abhavat... vijñānaṃ ca avijñānaṃ ca, satyaṃ ca anṛtaṃ ca satyam abhavat” (taitti.upa.2|6). yahāṃ avadheya hai ki ‘vijñāna-avijñāna'padoṃse na to jīvajar̤a-sṛṣṭikī vivakṣā śāṃkara vedāntake anukūla hogī; aura na ‘avijñāna'padase mūlājñānake bajāya tūlājñānakī vivakṣā hī śāṃkara vedāntake anukūla ho pāyegī. kyoṃki prathama kalpameṃ jīvacetanāko sṛṣṭa mānanepara vaha anitya siddha par̤egā. jabaki śāṃkara vedāntameṃ jar̤a anṛta ekārthaka māne gaye haiṃ. jar̤asṛṣṭiko vyāvahārika satyatayā svīkāranepara aura prātibhāsika satyako anṛta svīkāranepara bhī prātibhāsika vastuoṃko bhī parameśvarasṛṣṭatayā svīkāranā par̤egā. yaha sarvapramātṛgamya ho kara unheṃ punaḥ vyāvahārika hī akāmatayā siddha kara degā. anyathā prātibhāsika vastuke bāremeṃ bhī tatpramātrekagocaratārūpa pratibhāsamātraśarīratākā pratyākhyāna hī ho jāyegā. ataḥ śrutyukta ‘anṛtaṃ ca' vacanadvārā ‘mūlājñānā'khya padārtha bhī anṛtatvena śāṃkara vedāntameṃ saṅgṛhīta honā kisīkī hetutā mānya nahīṃ ho pātī. arthāt usake satyasaṃkalpakā aviṣaya