Prabhanjana 5.14.23
Prabhañjana 5.14.23
- Language
- Sanskrit
5.14.23
sāmājikavyāmohārthaṃ māyāsṛṣṭiḥ kriyate tatheśvareṇa jīvavyāmoharūpakautukārthameva svapnasṛṣṭiḥ kriyataiti natasyāḥsatyatvaṃ | ataevoktaṃ "māyāmātraṃtukātsnryyenā'nabhivyaktarūpatvā"ditivyāsairapi
etena kiṃcetyādikaḥ sarvakāraṇatvaṃnasyādityāṃtovṛthā''lāpopyapāstaḥ || pūrvoktamāyākāryyasya svāśraye tathāvirbhāvānabhyupagamāt
yattu kiṃcapāramārthikavastuvijñāne klṛptapramāṇātiriktasāmagryapekṣābhāvena tatramāyānāpekṣyeveti | tanna yuktaṃ | tādṛśaniyamābhāvāt
svapnedevatādivākyajanye bhāvipāramārthikavastuviṣayake vartamānanidhyādiviṣayake jñāne vā klṛptapramāṇātiriktanidrādisāmagryapekṣeṇena
vyabhicārāt | etatsarvaṃpuruṣarūpajñānasya ṭīkoktaṃmāyikatvamabhyupetya
vastutastu iṃdromāyābhirityasya pūrvoktairthedoṣaevanāsti || brahmaparatve
tasyasarvabhavanasamarthatvādviruddhadharmāśrayatvācca tanna virudhyate || evaṃ
ca tasmādityādikaṃpratyuktam
darśanādeva tannivṛttiṃ cābhidhāya “ṛcoakṣare” iti ṣaṣṭame cedyamakṣaraṃ nirūpya navame
chaṃdaḥprabhṛtīnāṃ paramātmanaḥ sakāśādeva pravṛttiṃ māyāniyāmakasya tasyaiva sraṣṭṛtvam
“tasmiṃścānyo māyayāsaṃniruddha” iti jīvasya samyaṅ niruddhatvaṃ ca śrāvayitvā ko'sau
māyāpadārthaḥ kaśca māyāniyāmakaḥ kaśca tadanyaḥ saṃniroddhavya ityākāṃkṣāyāṃ daśamoyaṃ maṃtraḥ
paṭhyate “māyāṃ tuprakṛtiṃ vidyānmāyinaṃ tumaheśvaram || tasyāvayavabhūtaistu vyāptaṃsarvamidaṃ
jagat” iti || arthastu || pūrvoktāṃ māyāṃ prakṛtiṃ śrībhāgavatādiṣu prakṛtirguṇasāmyaṃ
syādityādikathanādguṇasāmyarūpāṃ prathamatamaṃ sadaṃśakāryaṃ vidyāt || mahāṃtmīśvaraṃ paramātmānaṃ