Pramāṇa · Search · About · API

Prabhanjana 5.2

Prabhañjana 5.2

Language
Sanskrit

5.2.1

rajatam̐ hiraṇyamabhavattasmādrajatam̐ hiraṇyamadakṣiṇyamaśrujam̐ hiyobarhiṣidadātipurā'syasaṃvatsarādgṛherudanti" iti nindāyāḥ "tasmādbarhiṣinadeyaṃ" iti vidheḥ śeṣatvam || tena ca deyasya
hiraṇyasya stutiḥ || ataeva tatra (sū0 10) "guṇavādastu" ityatra bhāṣye "athaso'rodīt itikasyavidheḥśeṣaḥtasmādbarhiṣi rajataṃnadeyaṃityasya" ityādinā padānāṃ sākāṅkṣatvaṃ
pradarśya "yobarhiṣirajataṃdadyāt || purā'sya saṃvatsarādgṛherodanaṃbhavatītyasyahetutvenā'yaṃ prati
nirddiśyatetasmādbarhiṣirajataṃnadeyaṃiti || evaṃ sarvāṇisākāṅkṣāṇikathaṃvidherupakurvantīti
guṇavādenarodanaprabhaṃvarajataṃbarhiṣidadatorodanamāpadyate || tatpratiṣedhasyaguṇaḥyatnaśvarodanamiti" ityādyuktaṃ || tathā'trāpiśivanindādikaraṇe dupphalasambhavāttannakāryamiti || tena
ca śivārādhanaṃ stutyamityeva tātparyaṃ || na tu vaiṣṇavasaṃpradāyavartināṃ nindāyām || evamuditā'nuditahomasthale'pi (taittirīyabrāhmaṇe aṣṭaka 2 adhyāya 1 anuvāka 2) " āgneyīvairātriḥ || aindramahaḥ || yadanuditesūryeprātarjuhuyāt || ubhayamevā'gnayem̐syāt ||" ityanuditahomanindāyāḥ || "uditesūryeprātarjuhoti || tathāgnayesūryyāyam̐hūyate || sūryāyaprātaḥ ||"
iti vihitoditahomastutāveva tātparyaṃ na tu nindyamānā'nuditahomanindane tathā'trāpi
śivasamārādhana eva tātparyaṃ na tu śivanindanaitiśivam || vede (taittirīyasaṃhitā kāṃḍa 2
prapā0 6 anuvāka 6) agneśchāyojyāyām̐so bhrātaraāsannityupakramya "ta̍matsyaḥprābravīt
tamaśapadaddhiyādhiyātvāvadhyāsuryomāprāvocaiti || tasmāntsaṃtsyaṃdhiyādhiyāghnantiśaptohi

5.2.2

ityāmnātāsu śāpādikathāsvapi mīmāṃsakai purākalpārthavādatāyāaṅgīkārācca || purāṇeṣu
śāpasthaleṣu tacchāyā'nabatāraṃ vadan bhavatatadharāyecetyādisandarbhamapi nirbādhameva manyate
bhavān || yattu devyā śastrairityapi bodhyamityuktaṃ tatra devīkartṛkaśāpā''khyāyikā tu na kaurme
prasiddhā pratyuta tadviruddhā ca || ato'tra mānabhūtā sā'nveṣṭavyaiva || yacca pradviṣanto'bhyasūyakāityādyuktā'suradharmaśālitayā vaiṣṇavapradveṣādeva teṣvabrāhmaṇyaṃ dhvanayituṃ pralapitaṃ tattu
svasya tathāratvādeva || corovettijagaccoramiti nyāyāt || nahi virāgipadavācyeṣu nāmamātrayatiṣvā''dhunakeṣu varṇādiniyamaḥ kopyastītisuprasiddhamevaitat || tāsu yoniṣvitivākyāttu
paśvādiyoniṣveva janma svarasatovagamyate natu varṇasāṅkaryam || ataḥ svajātikhyāpanamātraphalakoyaṃ prayāsaḥ || taduktavacasāṃ vayaṃ khaḍviṣayā eveti prāgeva samarthitamatosmābhiratra
yadicorasvajananīṃbhaṇḍaḥpariṇayet kvacit || tarhilābhopyalābhovāśiṣṭānāṃtenakobhavediti
nyāyaevānusaraṇīyaḥ
yattumohayantijanānsarvānitikaurmavākyena teṣāṃ mohanasāmarthyāvadhāraṇādityuktaṃ tadapi tādṛśavākyataḥ pūrvaṃ paṭhitānāṃ kurvantyavedadṛṣṭāni

5.2.3

karmāṇi vividhāni ca || svadharme na tu rucinaica brāhmaṇānāṃ prajāyate || kuśīlacaryāpākhaṇḍairvṛthārūpaiḥ samāvṛtāḥ || vinindanti hṛṣīkeśaṃ brāhmaṇāṃśca brahmavādinaḥ || vedabāhyavratācārā durācārā vṛthāśramāḥ || tamasāviṣṭamanaso vaiḍālavratikādhamā ityā divākyānāṃ paryālocanayā dhanārjanādinirateṣu śāntidāntyādisvadharmarucihīneṣu phalājanakakāṣāyavastradhāraṇaśikhāsūtravarjanādinā vṛthārūpadhareṣubrahmavādibrāhmaṇanindakeṣu
svāśramadharmonācaraṇena niṣphalībhūtāśrameṣu vāmamārgīyamāraṇoccāṭanavidveṣaṇādyanekaphaladarśakeṣu keṣucidubhayabhraṣṭeṣveva tādṛśaprakāraṇoktasarvadharmasaṃpanneṣu mohanasāmarthyamavadhāryate natu mokṣarūpaphalapradarśakeṣvasmāsu || asmaddarśitamokṣarūpaphalasyaikatvena tatra phalānīti
bahuvacanasyānupapannatvāt
purāṇānāṃ tāmasatvenā'nādeyatvaṃ rājasatvena sāttvikattvena vā''deyatvamityatrāpi nāgraho'smākaṃ sarveṣāmeva purāṇānāṃ vyāsapraṇītatvena
samatvāt || purāṇanyāyamīmāṃsādharmaśāstrāṅgamiśritāḥ || vedāḥ sthānānyidyānāṃdharmasyacacaturdaśeti yājñavalkyavākyācca sarveṣāṃdharmasthānatvabodhanāt || nanu sarveṣāṃ purāṇānāṃ samatvena tulyabalatayā tattatpurāṇasthaparasparaviruddhavākyaiḥ satpratipakṣavatparasparapratibaddhakāryaiḥ
pramitireva na syādubhayatrāprāmāṇyajñānātsaṃśayovā syāditicenna
kalpabhedena virodhaparihārasya sarvatraiva saṃbhavāt || ata eva nacavaiṣṇavagrantheṣvityārabhyastutyalābhādityantovākyanicayaḥ svakalpitapūrvapakṣasamādhānarūpaunmattapralapitatulyonādeyaḥ || satikuḍyecitramiti nyāyādityalaṃ pallavena

5.2.4

na || pallavena vistareṇa || pallavo'strīkisalayeviṭapevistarevanaitimedinī || ayaṃ bhāvaḥ
nahipādmasaṃtataḥ sāttvikādibhāvaḥ purāṇānāṃ pratiṣidhyate || vyāsoktasya pratiṣedhāyogāt kintu tāmasabhāvakathanamupalabhya kaiścitkalpyamānaṃ teṣāṃ purāṇānāmanādeyatvameva
pratiṣidhyate || vyāsasyānādeyatve tātparyābhāvāt || sarvathā'nādeyatve tannirmāṇasyaivānarthakyaprasaṅgāt || vakṣyamāṇataittirīyaśatapathachāndogyaśrutibhyaḥ purāṇanyāyamīmāṃsetyādismṛtibhyaśca sādhāraṇyena yāvatpurāṇānāṃ prāmāṇyasiddheśca || nacopādeyatve
śṛṇudevipravakṣyāmitāmasāniyathākramam

Linked texts (2)