Shribhashya 6.2-2

6.2-2

1
kanirūpaṇavivekānyanyūnātirekāṇi samatāmupatāni sattvarajastamāṃsi dravyāṇi; sā ca sattvarajastamasāṃ sāmyarūpā prakṛtiekā svayamacetā'nekacetanabhogāpavargārthā nityā sarvagatā satatavikriyā na kasyacidvikṛtiḥ, api tu paramakāraṇameva | mahadādyāstadvikṛtayoḥ, anyeṣāṃ ca prakṛtayaḥ sapta; mahānahaṅkāraḥ śabdatanamātraṃ spaśata-nmātraṃ rūpatanmātraṃ rasatanmātraṃ gandhatanmātramiti | tatra ahaṅkārastridhā - vaikātikastaijaso bhūādiśca, kramātsā-ttviko rājasastāmasaśca; tatra vaikārikaḥ sāttvika indrivādiḥ, bhūtādistāmaso mahābhatahetubhūtatanmātrahetuḥ, taijaso rājasastūbhayoranugrāhakaḥ | ākāśādīni pañca mahābhūtāni | śrotrādīni pañca jñānendriyāṇi, vāgādīni pañca kamrmendriyāṇi, mana iti kevalavikāṇāḥ ṣoḍaśa; puruṣastu niṣpariṇāmatvena na kasyacitprakṛtiḥ, na kasya-cidvikṛti; | tata eva nirdharmmakaścaitanyamātravapurnityo niṣkriyaḥ sarvagataḥ pratiśarīraṃ bhinnaśca; nirvikāratvānni-ṣkriyatvācca tasya kartṛtvaṃ bhoktṛtvaṃ ca na sambhavati | evambhūte'pi tattve mūḍhāḥ prakṛtipuruṣasannidhimātreṇa puruṣasya caitanyaṃ prakṛtāvadhyasya prakṛteśca kartṛtvaṃ spaṭikamaṇāviva japākusumasyāruṇimānaṃ puruṣa'dhyasya ahaṃ kartābhoktetie manyante | evamajñānādbhogaḥ tattvajñānāccāpavargaḥ | tadetatpratvakṣānumānāgamaiḥ sādhayanti, tatra pratyakṣasiddheṣu padārtheṣu nātīva vivādapadamasti | āgamo'pi kapilādisarvajñajñānamūla iti, so'pi prathame kāṇḍe pramāṇa