Shribhashya 6.2-22
Śrībhāṣya (complete text) 6.2-22
- Language
- Sanskrit
6.2-22
9
adhyāso hi nāma cetanasyānyāsminnanyadharmānusandhānaṃ, sa ca cetanadharmmo vikāraśca | na ca puruṣasya prakṛti-sannidhimātreṇādhyāsādayaḥ sambhavanti, nirvikāratvādeva sambhavanti cet nityaṃ prasajyeran; sannidherakiñci-tkaratvaṃ ca, na vilakṣaṇatvādityatra pradipāditaṃ, prakṛtireva saṃsarati vadhyate mucyate cet kathaṃ nityamuktasya puruṣasyopakāriṇī setyacyate? vadanti hi "nānāvidhairupāyairūpakāriṇyanupakāriṇaḥ puṃsaḥ | guṇavatyaguṇasya satastasyārthamapārthakaṃ carati" iti | yathā prakṛtiryena paruṣeṇa yathāsvabhāvā dṛṣṭā tasmātpuruṣāttadānīmeva nivartata iti cāhuḥ | "raṅgasya darśayitvā nivatarte nartakī yathā nṛttāt | puruṣasya yathā''tmānaṃ prakāśya vinivartate prakṛtiḥ || prakṛteḥ sukumārataraṃ na kiñcidastīti me matirbhavati | yā dṛṣṭāsmī'ti punarna darśanamupaiti puruṣasye’ti tadapyasaṃgatam, puruṣo hi nityamuktatvānnivirkāratvānna tāṃ kadācidapi paśyati, nādhyasyati ca, svayaṃ ca svātmānaṃ na paśyati, acetanatvāt | puruṣasya svātmadarśanaṃ svadarśanamiti nādhyasyati ca, svayamacenatvātpu-ruṣasya ca darśanarūpavikārāsambhavāt | atha sannidhimātrameva darśanamityucte sannidhernityatvena nityadarśanaprasaṃga ityuktam, svarūpātiriktakādācitkasannidhirapi nityanirvikārasya nopapadyate | kiñca mokṣahetustu svasanni-dhānarūpameva darśanaṃ cedvandhaheturapi tadeveti nityavadvandho mokṣanca syātām, ayathādarśanaṃ bandhahetuḥ, yathāvatsva-rūpadarśanaṃ mākṣaheturiti cet ubhayavidhasyāpi darśanasya sannidhāvarūpatānatirekāt sadobhayaprasaṃga eva | sannidheranityatve tasya heturanveṣaṇīyaḥ, tasyāpītyanavasthā | athaitaddoṣaparijihīrṣayā svarūpasadbhāva eva sannidhiriti, tathā svarūpasya nityatvena nityavadvandhamokṣau | ata evamādervipratiṣedhāt sāṃkhyānāṃ darśanamasamañjasam | ye'pi
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit