Bhashyaratnaprabha 1.175.2

1.175.2

sūtrābhyāṃ prāptaṃ pūrvapakṣaṃ nirasyati-tuśabda ityādinā /
brahmavidyā devādīnnādhikaroti, vidyātvāt, madhvādividyāvaditi uktaheturaprayojaka ityāha-yadyapīti /
darśādikaṃ, na brāhmaṇamadhikaroti, karmatvāt, rājasūyādivaditi ābhāsasāmyaṃ vidyātvahetorāha-naceti /
yatra yasyādhikāraḥ saṃbhavati sa tatrādhikārīti nyāyastulya ityarthaḥ /
yataḥ sarveṣāṃ sarvatrādhikāro na saṃbhavati tato na cāpodyetatyanvayaḥ /
tadbrahma yo yo devādīnāṃ madhye pratyaktvenābudhyata sa tadbrahmābhavadityarthaḥ /
te ha devā ūcuranyonyaṃ, tata indravirocanau surāsurarājau prajāpatiṃ brahmavidyāpradaṃ jagmaturiti ca liṅgamastītyarthaḥ /
kimatra brahmāmṛtamiti gandharvapraśne yājñavalkya uvāca tamiti mokṣadharmeṣu śrutaṃ devādīnāmadhikāraliṅgamityāha-smārtamiti /
yathā bālānāṃ golakeṣu cakṣurādipadaprayoge 'pi śāstrajñairgolakātiriktendriyāṇi svīkriyante, yathā jyotirādau sūryādiśabdaprayoge 'pi vigrahavaddevatā svīkāryā ityāha-jyotirādīti /
tathā cetanatvena vyavahārādityarthaḥ /
ekasya jaḍacetanobhayarūpatvaṃ kathaṃ, tatrāha-astihīti /
tathāhi vigrahavattayā devavyavahāraḥśrūyate /
subrahmaṇya udgātṛgaṇastha ṛtvik tatsaṃbandhī yor'thavādaḥ 'indra, agaccha'ityādiḥ /
tatra medhātithermeṣa, itīndrasaṃbodhanaṃ śrutaṃ, tadvyācaṣṭe-meveti /
muniṃ meṣo bhūtvā jahāreti jñāpanārthaṃ meṣa, itīndrasaṃbodhanamityarthaḥ /
yaduktamādityādayo mṛdādivadacetanā eveti, tanna, sarvatra jaḍajaḍāṃśadvayasattvādityāha-mṛditi /
ādityādau ko jaḍabhāgaḥ kaścetanāṃśa iti, tatrāha-jyotirādestviti /
mantrādikaṃ padaśaktyā bhāsamānavigrahādau svārthe na pramāṇaṃ, anyaparatvāt, viṣaṃ bhuṅkṣveti vākyavadityāha-yadapīti /
anyaparādapi vākyādbādhābhāve svārtho grāhya ityāha-atra brūma iti /
tātparyaśūnye 'pyarthe pratyayamātreṇāstitvamudāharati-tathāhīti /
tṛṇādau pratyayo 'sti vigrahādau sa nāstīti vaiṣamyaṃ śaṅkate-atrāheti /