Pramāṇa · Search · About · API

Nayamayukhamalika 3.13.35

Nayamayūkhamālikā 3.13.35

Language
Sanskrit

3.13.35

anabhibhavañca darśayati ||

3.13.35.p1

yajñādikarmāṃgikā brahmavidyetyuktam| tāni yajñāditi kevalāśramiṇaeva viduṣā'pi sakṛdevānuṣṭheyāni utāśramadharmatvena vidyārthatvena ca dviranuṣṭheyānīti saṃśayaḥ| yadi vidyārthāni yajñādīni nityāgnihotramāsāgnihotra- vadbhinnānisyustadā| vidyārthayajñādibhyo nityāgniyajñādīni bhinnāni syuḥ| tadā vidyārthayajñānuṣṭhānenāśramadharmaya- jñādyanirvṛttestāni pṛthaganuṣṭheyānīti dviranuṣṭhānaṃ bhavet| yadi tu nityāgnihotrakāmyayāgnihotranyāyenaikyaṃ syāttadā kāmyaprayogataḥ prasaṅgānnityasiddheḥ sakṛtevānuṣṭhānaṃ bhavet| kimatra nyāyyaṃ| karmabhedāddviranuṣṭhānamiti prakaraṇabhedāt nityāgnirotramāsāgnirotranyāyena karmabhedāditi pūrvaḥpakṣaḥ||

3.13.35.p2

siddhāntastu- āśrayadharmatvena tāvatkarmāṇi vidhīyante| ’yāvajjīvamagnihotraṃ juhoti yāvajjīvaṃ darśapūrṇamāsābhyāṃ yajete’ti yadetairvacanairvidyāṅgatvenāpi vidhīyante ’tametaṃ vedānuvacanene’tyādivacanaiḥ| evaṃ ca yānyāśramadharmarūpāṇi yajñādīni tānyeva vidyārthatvenāpi vidhīyate| na ca nityānityasaṃyogavirodhaḥ| viniyojakavākyabhedasattvāt| ’khādiroyūpo bhavati khādiraṃ vīryakāmasya yūpaṃ kurvīte’ti viniyojakavākyabhedenai- kasya khādiratvasya kratvarthapuruṣārthobhayarūpatāyāḥ ’ekasyatūbhayatvesaṃyogapṛthaktva’miti pūrvataṃtrādhikaraṇe sthitatvāt| nacehaprakaraṇabhedādbhedaśśaṅkanīyaḥ| yajñādiśabdaiḥ prasiddhayajñādīnāmeva pratyabhijñāpanāt| iha yadi yajñādikaṃ prasiddhayajñādikādanyatsyāt tadā kiṃrūpamityavagantuṃ na śakyate| iṣṭipaśusomādirūpasya prasiddhayajñasyānekavidhatvāt| naceha tanmadhye kenacitsāddaśyamavalambya pravṛttayā gauṇyā vṛttyā yajñaśabdapravṛtti- nimittaprāpteranivāryatvena prasiddhayajñādibhinnatvamapi samarthayituṃ na śakyate| tasmādiha yajñādiśabdānāṃ ’yajño'dhyayanaṃ dānamiti prathamaḥ tapa eva dvitīyaḥ, bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvara’ mityādiṣviva prasiddhayajñādiparatvameva yuktam| ata eva ’dharmeṇa pāpamapanudatī’tyādiśrutiḥ prasiddhayajñādidharmānnirdiśya tairanabhibhavaṃ pāpakarmabhirutvatti- pratibandhābhāvaṃ darśayati| aharaharanuṣṭhīyamānairyajñādibhirviśuddhe'ntaḥkaraṇe pratyahaṃ prakṛṣyamāṇā vidyā viśadatarāvabhāvasotpadyate| ato

3.13.35.p3

yajñādibhedābhāvādvidyārthaprayogaireva prasaṅgādāśrayamārthasiddheḥ sakṛdevānuṣṭhānam| ata eva kāmyāgnihotraprayogānnityāgnihotrasya prasaṅgātsiddherna dviranuṣṭhānamiti||

3.13.35.p4

saṃgrahakārike||

Linked texts (1)