Nayamayukhamalika 3.13.35
Nayamayūkhamālikā 3.13.35
- Language
- Sanskrit
3.13.35
anabhibhavañca darśayati ||
3.13.35.p1
yajñādikarmāṃgikā brahmavidyetyuktam| tāni yajñāditi kevalāśramiṇaeva viduṣā'pi sakṛdevānuṣṭheyāni utāśramadharmatvena vidyārthatvena ca dviranuṣṭheyānīti saṃśayaḥ| yadi vidyārthāni yajñādīni nityāgnihotramāsāgnihotra- vadbhinnānisyustadā| vidyārthayajñādibhyo nityāgniyajñādīni bhinnāni syuḥ| tadā vidyārthayajñānuṣṭhānenāśramadharmaya- jñādyanirvṛttestāni pṛthaganuṣṭheyānīti dviranuṣṭhānaṃ bhavet| yadi tu nityāgnihotrakāmyayāgnihotranyāyenaikyaṃ syāttadā kāmyaprayogataḥ prasaṅgānnityasiddheḥ sakṛtevānuṣṭhānaṃ bhavet| kimatra nyāyyaṃ| karmabhedāddviranuṣṭhānamiti prakaraṇabhedāt nityāgnirotramāsāgnirotranyāyena karmabhedāditi pūrvaḥpakṣaḥ||
3.13.35.p2
siddhāntastu- āśrayadharmatvena tāvatkarmāṇi vidhīyante| ’yāvajjīvamagnihotraṃ juhoti yāvajjīvaṃ darśapūrṇamāsābhyāṃ yajete’ti yadetairvacanairvidyāṅgatvenāpi vidhīyante ’tametaṃ vedānuvacanene’tyādivacanaiḥ| evaṃ ca yānyāśramadharmarūpāṇi yajñādīni tānyeva vidyārthatvenāpi vidhīyate| na ca nityānityasaṃyogavirodhaḥ| viniyojakavākyabhedasattvāt| ’khādiroyūpo bhavati khādiraṃ vīryakāmasya yūpaṃ kurvīte’ti viniyojakavākyabhedenai- kasya khādiratvasya kratvarthapuruṣārthobhayarūpatāyāḥ ’ekasyatūbhayatvesaṃyogapṛthaktva’miti pūrvataṃtrādhikaraṇe sthitatvāt| nacehaprakaraṇabhedādbhedaśśaṅkanīyaḥ| yajñādiśabdaiḥ prasiddhayajñādīnāmeva pratyabhijñāpanāt| iha yadi yajñādikaṃ prasiddhayajñādikādanyatsyāt tadā kiṃrūpamityavagantuṃ na śakyate| iṣṭipaśusomādirūpasya prasiddhayajñasyānekavidhatvāt| naceha tanmadhye kenacitsāddaśyamavalambya pravṛttayā gauṇyā vṛttyā yajñaśabdapravṛtti- nimittaprāpteranivāryatvena prasiddhayajñādibhinnatvamapi samarthayituṃ na śakyate| tasmādiha yajñādiśabdānāṃ ’yajño'dhyayanaṃ dānamiti prathamaḥ tapa eva dvitīyaḥ, bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvara’ mityādiṣviva prasiddhayajñādiparatvameva yuktam| ata eva ’dharmeṇa pāpamapanudatī’tyādiśrutiḥ prasiddhayajñādidharmānnirdiśya tairanabhibhavaṃ pāpakarmabhirutvatti- pratibandhābhāvaṃ darśayati| aharaharanuṣṭhīyamānairyajñādibhirviśuddhe'ntaḥkaraṇe pratyahaṃ prakṛṣyamāṇā vidyā viśadatarāvabhāvasotpadyate| ato
3.13.35.p3
yajñādibhedābhāvādvidyārthaprayogaireva prasaṅgādāśrayamārthasiddheḥ sakṛdevānuṣṭhānam| ata eva kāmyāgnihotraprayogānnityāgnihotrasya prasaṅgātsiddherna dviranuṣṭhānamiti||
3.13.35.p4
saṃgrahakārike||
Linked texts (1)
- Śrībhāṣya (complete text) — Sanskrit