Virodhanirodha 2.p85

2.p85

yacca kāmasakalpayoraśuddhamanojanyatvāt muktāvapi duritakarmānuvṛttiri ti uktam tadapyunmādavilasitam | sāṃsārikaviṣayagocarayoreva kāmasakaṃ lpayoḥ aśuddhamana kāryatvena ‘sa yadi pitṛlokakāmo bhavati sakalpādde vāsya pitarassamuttiṣṭhanti ’ ityādiṣu muktabandha puruṣa prakramya śrutayoḥ kā masaṃkalpayoraśuddhamanojanyatvokterajñānavijṛṃbhitatvāt | ‘saṃgātsaṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate’ ityādinā praṇaśahetutvenoktasya ‘kāma eṣa krodha eṣa rajoguṇasamudbhavaḥ | mahāśano mahāpāpmā viddhayenamiha vairiṇam ||’ iti rājasatvena muktivirodhitvena coktasya ca krodhaheto. ‘kāmasryaivekāmā ye'sya hṛdi śritāḥ’ ityatra tyājyatvenoktatayā śuddhasatvaprayuktakāmasya tyājyatāyā. tatrānuktatvāt | ‘śuddha kāmavivarjitam’ ityāderapi tadviṣayatvāt | anyathā ‘so'kāmayata bahu syām’ ‘kāmācca nānumānāpekṣā’ ityāderapi tya jyaviṣayatvāpatte. | a 'tra ‘so'śnute sarvānkāmān saha brahmaṇā vipa ścitā’ ‘sarvānkāmān samaśnute’ ityādivākyapratipannakāmānāṃ grāhyatve noktānāṃ tyājyatvāt | nahi śrautasya śrutyā tyājyatvoktirghaṭate | ata ‘kāmassakalpaḥ’ ityāderiva ‘kāmā ye'sya’ ityatrāpi sāṃsārikaheyakāmānāmeva tyāgo nānyeṣāṃ vihitānāmiti kāmamātrasya tyājyatvavacanamunmādavilasitameva | ata eva hi 'kāmā ye'sya hṛdi śritāḥ ' ' prajahāti yadā kāmān sarvvānpārtha manogatān' ityubhayatrāpi manogatatvamucyate ata eva ca sa brahma samaśnute ' 'ātmanyevātmanā tuṣṭa' iti tatkāmatva tatraivocyate | sarvakāmatyage tu tadvirodhassyāt | ata eva hi 'yehi saṃspa rśajā bhogā hyātmayonaya eva te | ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||' ityapi ka̍rmakṛtaviṣayameva netavyam || 'viṣayendriyasaṃyogāt' ityādikamapi guṇatrayanirūpaṇaprakaraṇastha vāt prākṛtasukhameveti nāprākṛte tatprasaṃgaḥ || śrūyante hyaprākṛtā api bhogā muktamadhikṛtyaiva | 'sa tatra paryeti jakṣankrīḍan ramamāṇaḥ strībhirvā yānairvā jñātibhirvā ' ityādiṣu || vistarastu sāradarpaṇe mokṣanirūpaṇaprakaraṇe | tasmānna ko'pi virodhagandhaḥ