Virodhanirodha 2.p90
Virodhanirodha 2.p90
- Language
- Sanskrit
2.p90
idaṃ tu śaṃkanīyam | niravayavasyāṇorjīvasyāntarapradeśābhāvāt tadvṛttyantaryāmirūpatvaṃ kathamupapadyata iti cet- atra kecit | dṛḍhasambandha eva niyamanopayukto'ntaryāmitārūpaḥ | nāntardeśe vidyamānatvam | ato na jīvāntaryāmitvaṃ paramātmano viruddhamityāhuḥ | anye tu niravayavatve'pi jīva sya nibiḍadravyatayā svacchatayā antaḥpraveśo na viruddhaḥ | anādirasaṃba ndho'nāgantukaḥ | ato'pi na virodha ityāhuḥ | anye tu niravayavatve' pi jīvasya vastutaḥ 'dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṃ vṛkṣaṃ pariṣasvajāte' ityādau ubhayoḥ tulyapradeśaikaśarīrasaṃbandhapratipādanāt sūtrakāreṇāpi 'guhāṃ praviṣṭāvātmānau hi' ityādau tathaivoktatvāt 'hṛdyapekṣayā tu' iti hṛdayāva cchedinibandhanamaṃguṣṭhapramitatvamityabhidhānāt jīvāvacchedinibandhanatvānukteḥ | 'antarvasati vasumati dakṣiṇassaptatantuḥ' ityādivat buddhiviṣayatvenāpyantaryāmitvavyapadeśopapatteḥ niyantṛtvasyāpi rājā''divattathaivopapatteḥ na tadarthaṃ jīvasya antardveśe paramātmanaḥ praveśakalpanāprasaṅgaḥ | ‘ antaḥpraviṣṭaśśāstā janānāṃ ’ ‘ antaḥpraviṣṭaṃ kartārametam ’ ityādirapi ayamasya hṛdaya praviṣṭaḥ’ ityādivivopapannaḥ | ataḥ hṛdyādyupādhikamaṇutva nānaupādhikaṃ mahattvaṃ bādhituṃ kṣamate