Virodhanirodha 3.p14

3.p14

etena śarīradvārakaṃ tadāśrayaṇamapi nirastam | tadīyaśarīrasyāpyapratyakṣatvāt niṣedhasyāpi śarīradvārakatvācca aśarīratvaśrutiviroghena śarīrāsaṃbhavācceti cet-ucyate ; nirguṇaśrutau tāvat na guṇasāmānyaniṣedhaḥ | śrutipramitānāmānandādiguṇānāṃ sarvātmanā śrutyā niṣedhe tadaprāmāṇyaprasagāt na syāt iti ādau vihitavyatiriktaviṣayatā niṣedhasyāvadhāritā | tadihāpi jñānānandādivyatiriktaviṣayo'ya niṣedhaḥ || nanvevamapi rūpādiniṣedhakatva syādeveti cenna ; ‘sarvakarmā sarvagandhassarvarasaḥ sarvamidamabhyātto'vākyanādaraḥ | tasya etasya rūpa yathā mahārajana vāsaḥ yathā pāṇḍvāvika yathendrago paḥ’ ityādiśrutibhiḥ ‘nānāvarṇākṛtīni ca’ ityādismṛtibhiśca rūpādī nāmapi pramitatvāt | atośakyanumityādiniṣedhaḥ tadvyatiriktaviṣayo varṇanīyaḥ | nacātra grahaṇāgrahaṇayoriva vikalpaḥ kalpyate | vastuno dvairū pyayogāt | ataḥ prākṛtarūpādiviṣayako niṣedhaḥ | aprākṛtarūpādiviṣayakaśca vidhiḥ | eva śarīravidhiniṣedhayorapi boddhavyam || tataśca prākṛtā prākṛtaviṣayatvena vidhiniṣedhayoḥ hiṃsāvidhiniṣedhayoriva na bādhyabādhakabhāvaḥ tathā ca śrīmadbhāṣyam— 'svānurūpaikarūpācintyādivyādbhuta nityaniravadyaniratiśayaujvalyasaundaryasaugandhyasaukumāryalāvaṇyayauvanādyanantakalyāṇaguṇanidhidivyarūpamapi svābhāvikamastī'ti | śrutiśca—' hiraṇmayaśmaśrurhiraṇyakeśaḥ āpraṇakhāt sarva eva suvarṇaḥ | tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkamevamakṣiṇī' iti smṛtiśca—' praśāsitāraṃ sarveṣāmaṇīyāṃsamaṇīyasām | rukmābhaṃ svapnadhīgamya vidyāttu puruṣaṃ param ||' iti | etacca bhagavadvigrahādika śuddhasatvātmakanitya vibhūtimayamiti vyaktam | prācīnagrantheṣu etaccāprākṛtamapi bhagavadvigrahā dika bhagavatsakalpādhīnatvādāgantukamanāgantuka ceti dvividham | āgantu ka bhūbhārāpaharaṇārthaṃ kṛta rāmakṛṣṇādisāṅkiṅgam nityavibhūti vikāratvādinatyaṃ anāgantukatu svābhāvika nityaṃ bhagavannityecchāyattatvāt || tathā'pi rūpādimadeva | nahyayamastīti niyamaḥ yata rūpādimattadanityamiti vā ? anityamapi sarvaṃ rūpādimadevetivā ? nityānityavibhāgasya pramāṇāstarāyattatvāt