Pramāṇa · Search · About · API

Virodhanirodha 3.p57

Virodhanirodha 3.p57

Language
Sanskrit

3.p57

nanu guṇatrayamayatvāt svasaṃbandhini jīve sukhaduḥkhādi janayat jaga t kathaṃ svasambandhini paramātmani na tat janayet ? svabhāvavirodhāt nahi vastuno dvairūpyaṃ kasya cidiṣṭaṃ kvacit dṛṣṭaṃ ca ? iti cet — na, hetuvaiśeṣyādāvirodha ityuktatvāt || etaduktaṃ bhavati madhurasvabhāvasyāpi kṣīrā deḥ pitttādyupahatānupahatapuruṣabhedāt mādhuryyādupalabhbhatadupalaṃbhau | na tāvata vastuno dvairūpyam | eva ced paramātmano'puruṣārthasaṃbandharūpaṃ vā āstaṃ ? yathoktam — ‘narakasvargasaṃjñaṃ vai pāpapuṇye dvijottama | vastvekameva duḥ khāya sukhāya gamanāya ca || kopāya ca yatastasmādvastu vastvātmakaṃ kutaḥ | taddeva prītaye bhūtvā punarduḥkhāya jāyate || tasmāt duḥkhātmakaṃ nāsti naca kiṃ citsukhātmakam ||’ iti ca || tathā ca śrīmadbhāṣyam— ‘nahikiñcidvastu svabhāvāto'puruṣārtharūpa karmavaśyānāṃ tu karmasvabhāvānuguṃṇyena paramapuruṣasaṃkalpādekameva vastu kālabhedena sukhāya duḥ khāya ca nava ti | vastusvaprayuktatve tu tādrūpyai sarvaṃ sarvadā sukhāya duḥ khāyaiva vā syā t | nacaiva dṛśyate’ iti | ata puruṣakarmānuguṇyaprayuktamapuruṣārtha rūpatvamatathāvidhasya paramapuruṣasya kathamapuruṣārthasaṃbandha kalpayen ? api tu vicitraniyamanarūpalī lārasāyaiva bhavet | etacca ‘ya pṛthivyāṃ tiṣṭhan’ ityādiṣu pratiparyyāya ‘antaryāmyamṛtaḥ’ ityatra tatvoktyaiva avagamyate

Linked texts (1)