Nyayavinishcaya 10.15
Nyāyaviniścaya 10.15
- Language
- Sanskrit
10.15
pratyāsattyā yayaikyaṃ syādbhrāntipratyayayostathā
bhāgatadgadbhedo'pi tattattvaṃ dvaidyātmakam ||”
[ siddhivi0 pari0 6 ] iti
coktam-‘siddha ityādi | asamarthaṃ cet; na; bhedavat sañcetanādāvapi 3tadbhāvaprasaṅgāt
na caivamekatvādhyavasāyena kiñcit | atha sannihitatvāttadadhyavasāya eva lokaṃ vyavahārayati na
4bhedaprativedanaṃ 5tasyāsannihitatvāt, ayameva ca tadadhyavasāyena bhedavyavahārasya pratirodha iti
cet; na; 6tatprativedanamapi yadā sannihitam; tadā tannāpvahārasyāpi prasaṅgāt | tannaikatvādhyavasāyena bhedavyavahārapratirodhāt sato'pi bhedaprativedanasyānupalakṣaṇaṃ kintvabhāvādeva iti na 5
sthūlapratibhāsasyābhimānikamindriyabhāvābhāvānuvidhāyitvam , vastuta eva tadupapatteḥ
api ca, yadi taitpratibhāso mānasa eva pratisaṅkhyānato nivartteta "śakyante hi
kalpanāḥ pratisaṅkhyānabalena nivarttayitum” [ ] iti svayamabhidhānāt | na
caivam, niraṃśaṃ vikalpayato'pi sthūlapratibhāsānivṛtteḥ, tasmānna 8stambhādisthūlapratibhāso mānasaḥ
pratisaṅkhyānenānivarttanāt gorūpasthūlapratibhāsavan | nanu ca na gorūpo'pi sthūlākāraḥ paramārtha- 10
sannasti paramārthato rūpādiparamāṇūnāmeva bhāvāt , ghaṭādyavayavivyavahārasyāpi tadadhiṣṭhānatvāt
9'yadi tarhi nāvayavī api tu rūpādaya eva tadā na ‘ghaṭasya rūpādayaḥ' iti bhavet | na hi
bhavati ‘rūpādīnāṃ rūpaṃ 11rūpādayaḥ ghaṭasya ghaṭaḥ' iti paryālocanaṃ parasyāśaṅkya dharmakīrttirāha“rūpādiśaktibhedānāmanākṣepeṇa varttate
tatsamānaphalāhetuvyavacchede ghaṭaśrutiḥ
Commentaries (1)
- Nyāyaviniścayavivaraṇa — Vādirāja, Sanskrit
Linked texts (2)
- Pramāṇavārttika (ed. Rāhula Sāṅkṛtyāyana) — Sanskrit
- Vādarahasya — Ratnakīrti, Sanskrit