Pramāṇa · Search · About · API

Nyayavinishcaya 10.531

Nyāyaviniścaya 10.531

Language
Sanskrit

10.531

atra prajñākarasya vyākhyānam-“rūpādīnāṃ 12pratiniyataśaktibhedamanākṣipya teṣu
samānodakadhāraṇaśaktyākṣepeṇa ghaṭaśrutiḥ pravarttate tato ‘na rūpādayo ghaṭaḥ’ iti samānādhikaraṇatā | ata eva samudāyaśaktivivakṣāyām ayaṃ samudāyaśabdaḥ, jātiśabdastu
pratyekamekaphalatve yathā vanaṃ yathā vṛtta iti | kathaṃ tarhi ‘rūpādayo ghaṭasya’ iti vyapadeśaḥ ? 13udakāharaṇasādhāraṇarūpādipratyayajananasamarthāḥ pratyekamityarthaḥ | atha yathā 25
tirekāt ta eva gaurityapi pratyayo na duṣyatīti cet; na; tasya̍ pratiśaktyabhinnasya
tadvyatireke tāttvikasyaivāvayavinaḥ siddhiprasaṅgāt | tucchasya tadbyavacchedasya tatsādhāraṇasya
kalpane ‘tadvyavacchedastarhi’ ityādeḥ ‘tatkatham’ ityādiparyantasya prasaṅgasya punaḥ punaranubandhādābhicakramāpadyeta
syānmatam–na tadvyavacchedasyaikatvādekagavapratyayaviṣayatvam, api tu sanniveśaviśeṣāt | yadāha- “sanniveśaviśeṣeṇa vā vyavasthitāḥ” [pra0 vārtikāla0 1|100-102] iti;
tanna; atrāpi samānatvāttatprasaṅgasya | tathā hirūpādibhyo vibhinnaścetsanniveśaḥ sa eva gauḥ
na tu rūpādayastasmānne gauriti matiḥ katham ?

Commentaries (1)