Pramāṇa · Search · About · API

Nyayavinishcaya 10.536

Nyāyaviniścaya 10.536

Language
Sanskrit

10.536

syānmatam-atatphalahetuvyavacchedaḥ sanniveśaviśeṣo vā na kaścidekarūpo gaurasti,
śaktīnāmeva bahvīnāṃ tattvāt, ekatvavyavahārastu tatraikārthakriyānibandhana iti; tanna; 'tatsamāna'
ityādikasyai 'sanniveśaviśeṣeṇa' ityādikasyai cāvacanaprasaṅgāt | ekārthakriyānibandhanaśca ekatvavyavahāro na tāvaddarśanasamakālaḥ; tataḥ pūrvaṃ tatkriyāyā abhāvāt tadvyavahārasyāsambhavāt | darśanameva tatkriyeti cet; na; tatkāryatadvyavahārasya 10 tatsamakālavāyogāt | darśanottarakālastadvyavahāra iti cet; darśane tarhi govyapadeśabhājaḥ paramāṇavo viralātmāna eva pratyavabhāseran | evamiti cet; kuta etatpratipattavyaṃ na cetkośapānaṃ na cedvā balavannṛraipālaśāsanam
anubhavabalaṃ tu na tādṛśamutpaśyāmo yatastānpratipadyemahi | tataḥ kasyacidapyavayavitvenānavasthānāt kathaṃ tadupasarjanarūpādiśaktibhedāḥ pratipādyeran 12 'gavāde rūpādayaḥ' iti | tanna kevalam
'aśvaṃ vikalpayataḥ' ityādikameva, api tu 'rūpādyo ghaṭasya' ityādikamapi durbhāṣitameva
tato godarśanaṃ nirvikalpakamavayavyupasarjanañca rūpādyaśaktitaviśeṣavyapadeśaṃ vidhātumicchatā
5 tatsāmānyamiti cet ; na; ato gauriti vā ghaṭa iti vā pratyayasyāyogāt, kalpitasyānarthakaratvāt, anyathā nityādipradeśasya nirnibandhanatvāpatteḥ | kalpitādapi tasmautkathaṃ tadviśeṣasyāviveko virodhaparihārābhāvāt ? viveka evāstviti cet ; na; 'gavāde rūpādayaḥ' iti
vyapadeśānupapatteḥ sambandhābhāvāt | sambandhādapi kalpitādeva tathā vyapadeśa iti cet ;
'rūpādayo ghaṭasya' ityādervirodhāt | kalpitastadviśeṣa iti cet; na ; tato'pi 'rūpamiti rasa
10 iti' ca pratyayāyogāt kalpitasyānarthakaratvāt
anyathā nityavidveṣo nirnibandhanatāṃ vrajet
tasyāpi śaktisaṅkalpapadārthakāritvasambhavāt

Commentaries (1)