Pramāṇa · Search · About · API

Pravacanasaraparamagama 2

Pravacanasāraparamāgama 2

Language
Sanskrit

2.1

iti bhūmikā
oṃ namaḥ siddhebhya
kāśīnivāsī kavivaravṛndāvanaviracitapravacanasāra
1maṃgalācaraṇa | ṣaṭpada
svayaṃ siddhikaratāra, karai nija karma śarmanidhi
opai karaṇa svarūpa, hoya sādhana sodhai vidhi
saṃpradānatā dharai, āpako āpa samarpai
apādānataiṃ āpa, āpako thira kara thappai
adhikaraṇa hoya ādhāra nija, varatai pūraṇabrahma para
imi ṣaṭ‌vidhikārakamaya rahita, vividha eka vidhi aja amara

2.2

dohā
mahattattva mahanīya maha, 2mahādhāma guṇadhāma
cidānanda paramātmā, vaṃdau ramatārāma

2.3

kunayadamani suvacana avani, ramana syātapada śuddhi
jinavānī mānī 3munipa, ghaṭameṃ karahu subuddhi

2.4

caupāī
paṃca iṣṭa padake pada vandauṃ | satyarūpa guruguṇa abhinandauṃ
pravacanasāra granthakī ṭīkā | bālabodha bhāṣāmaya nīkā

2.5

racau āpa parako hitakārī | bhavya jīva ānandavithārī
pravacana jaladhi artha jala laihai | mati-bhāsana-samāna jala paihai

2.6

dohā
amṛtacaṃdrakṛta saṃsakṛta, ṭīkā agama apāra
tina anusāra kahau kachū, sugama alpa visatāra

2.7

matagayanda
śrīmaṃta vīra jineśa yahī, tinake pada vadata hau lavalāī
vandata vṛnda surinda jinheṃ, asurinda narinda sadā haraṣāī
jo cau ghātiya karma mahāmala, dhoi ananta catuṣṭaya pāī
dharma dughātamake karatā prabhu, tīrathasūpa trilokake rāī

2.8

caupāī
varatata hai śāsana aba jinako | ucita pranāma prathama likha tinako
kuṃdakuṃda guru vandana kīnā | syādavādavidyā paravīnā

2.9

manaharaṇa
śeṣa tīradheśa vṛṣabhādi ādi teīsa au,
siddha sarva śuddha buddhike karaṃḍavata haiṃ
jinako sadaiva sadabhāva śuddhasattāhīmeṃ,
tāranataranako teī taraṃḍavata haiṃ
ācāraja uvajhāya sādhuke suguna dhyāya,
paṃcācāramāhi bṛnda je akhaṃḍavata hai
yeī paca parma iṣṭa deta haiṃ abhiṣṭa śiṣṭa,
tine bhakti bhāvasoṃ hamārī daḍavata hai

2.10

dohā
deva siddha arahaṃtako, nija sattā ādhāra
sūra sādhu uvajhāya thita, pacācāramajhāra

2.11

jñāna daraśa cāritra tapa, vīraja parama punīta
yehī paṃcācārameṃ, vicarahiṃ śramaṇa sanīta

2.12

aśokapuṣpamajarī
paṃca śūnya paṃca cāra yojana pramāna je,
manuṣyakṣetrake viṣai jineśa vartamāna haiṃ
tāsake padāraviṃda eka hī su vāra bṛnda,
phera bhinna bhinna vaṃdi bhavya-abja-bhāna haiṃ
vartamāna bharttameṃ abai suvartamāna nāhi,
śrīvidehathānameṃ sadaiva rājamāna haiṃ
dvaita au advaitarūpa vandanā karauṃ trikāla,
so dayāla deta riddhi siddhike nidhāna haiṃ

2.13

dohā
āṭhauṃ aṃga navāikai, bhūmeṃ daṃḍakāra
mukhakara sujasa uccāriye, so vandana vyavahāra

2.14

nija caitanya subhāvakari, tinasoṃ hai lavalīna
so advaita suvandanā, bhedarahita paravīna

2.15

mādhavī
kari vaṃdana deva jiniṃdanakī, dhruva siddha viśuddhanako ura dhyāvoṃ
timi sarva ganiṃda guniṃda namoṃ, udaghāṭa kapāṭaka ṭhāṭa manāvoṃ
muni vṛnda jite naralokaviṣaiṃ, abhinaṃdita hai tinake guna gāvoṃ
yaha paṃca padasta praśasta samasta, tinheṃ nija mastaka hasta lagāvauṃ

2.16

inake bisarāmako dhāma lasai, ati ujjvala darśanajñānapradhānā
jaha śuddhapayoga sudhārasa vṛnda, samādhi samṛddhikī vṛddhi bakhānā
tihiko avalaṃbi gahoṃ samatā, bhavatāpa miṭāvana megha mahānā,
jihiteṃ niravāna suthāna milai, amalāna anūpama cetana vānā

2.17

do prakāra—cāritra aura phala
caubolā
jo jana śrī jinarājakathita nita, cittaviṣai cāritta dharai
samyakadarśanajñāna jahā, amalāna virājita joti bharai
so sura inda vṛnda sukha bhogai, asura indako vibhava varai
hoya nariṃda siddhapada pāvai, pheri na jagameṃ janma dharai

2.18

satyacāritra
nihacai nija subhāvameṃ thiratā, tihi carita kaheṃ dharama kahai
soī parama dharma samanāmaya, yo sarvajña kṛpāla mahai
jāmeṃ moha kṣobha nahiṃ vyāpata, cidvilāsa duti vṛnda gahai
so parināmasahita ātamako, śāma nāma abhirāma ahrai

2.19

dohā
cidānanda cidrūpako, parama dharama śamabhāva
jāmeṃ moha na rāga risa, amala acala thira bhāva

2.20

soī vimala caritra hai, śuddha siddhapadaheta
śāmasarūpī ātamā, bhavika vṛnda lakhi leta

2.21

ātmā hī cāritra hai
savaiyā chada
jaba jihi paranati darava paranamata, taba tāsoṃ tanmaya tihi kāla
śrīsarvajñakathita yaha māraga, mathita guru ganadhara gunamāla
tātaiṃ dharama svabhāva parinavata, āṃtamahūkā dharama samhāla
dharamī dharama ekatā nayakī, ihā apekṣā vṛnda viśāla

2.22

dohā
vītarāga cāritra hai, parama dharama nijarūpa
tāke dhārata jīvako, dharma kahyo jinabhūpa

2.23

eka eka dharamīviṣai, vasata anante dharma
milata na kāhūsoṃ koī, yaha subhāvagati parma

2.24

jaba dharamī jihi dharamakī, pranavata juta nija śakta
taba tāsoṃ tanmaya tahā, hota śakti kari vyakta

2.25

tāteṃ ātamarāma jaba, dherai śuddha nija dharma
taba tāhūko nāma guru, kahyo dharma taji bharma

2.26

1ayamaya golā aganiteṃ, lāla hota jihi kāla
anala tāhi taba saba kahata, dekho buddhi viśāla

2.27

taise jina jina dharma kari, praṇavahi vasta samasta
tanmaya tāsoṃ hohiṃ taba, yaha subhāva anaasta

2.29

agni pṛthaka golā pṛthaka, yaha sajogasaṃbadha
sikha saṃbodhanako suguru, deta vidita dṛṣṭāṃta
ekadeśa so vyāpatā, sunoṃ bhavika taji bhrāta

2.30

dharmī dharma duhūnako tādātmaka sambandha
hai pradeśa prati ekatā, sahaja subhāva asaṃdha

2.31

jīvake pariṇāma-upayogameṃ tīna prakāra
ṣaṭpada
jaba yaha pranavata jīvaṃ, dayādika śubhapayoga maya
athavā aśubha svabhāva gahata, jaham̐ viṣaya bhoga laya
kiṃvā śuddhupayogamayī, jaham̐ sudhā bahāvata
'juta parināmika bhāva, nāma taham̐ taiso pāvata
jimi seta phaṭika vaśa jhākake, jhāka vṛnda raṃgata gahata
taji jhāka jhāka jaba jhākiyata, taba aṭāka sadapada mahata

2.32

pariṇāma vastukā svabhāva hai
soraṭhā
darabana vina pariṇāma, paraṃnati daraba binā nahīṃ
daraba gunaparajadhāma, sahita asti jinavara 'kahī

2.33

manaharaṇa
keī mūḍhamatī kaheṃ dravyameṃ na guna 'hota,
gunake gahanatai kahāvai dravya gunī nāma,
jaise daḍa dhārai taba daṃḍī paradhāna hai
tāsaum̐ syādavādī kahai yaha to virodha bāta,
'vinā guna dravya jaise kharako viṣāna hai
bina pariṇāma taineṃ dravya pahicāne kaise,
parināmahūko kahā thāna vidyamāna hai

2.34

dekho eka gorasa trividhi pariṇāma dhārai,
dūṣa dadhi ghṛtameṃ hī tāko vistāra hai
taise hī' daraba pariṇāma vinā rahai nāhiṃ,
parināmahūko vṛnda daraba adhāra hai
gunaparajāyavanta dravya bhagavanta kahī,
subhāva subhāgī aise gahī 1ganadhāra hai
jaise hema dravya guna gaurava supītatādi,
parajāya kuṇḍalādimaī niradhāra hai

2.35

jaise jo daraba tāko taiso paranāma hota,
dekho bhedajñānasoṃ na parau daura dhūpameṃ
tātai jaba ātamā pranavai śubha vā aśubha,
athavā viśuddhabhāva sahaja svarūpameṃ
tahā tina bhāvanisoṃ tadākāra hota taba,
vyāpya aru vyāpakako yahī dharma rūpameṃ
kundakunda svāmīke vacana kunda induse haiṃ,
dharo ura vṛnda to na parau bhavakūpameṃ

2.36

do prakārake cāritrakā (śuddha aura śubha) paraspara viruddha phala
mattagayanda
dharma sarūpa jabai pranavai yaha, ātama āpa adhyātama dhyātā
śuddhupayoga daśā gahirkai, su lahai niravāna sukhāmṛta khyātā
hota jabai śubharūpapayoga, tabai suragādi vibhau mili jātā
āpahi hai apane pariṇāmaniko phala bhoganahāra vidhātā

2.37

motīdāma
jabai jiya dhārata cārita śuddha | tabai pada pāvata siddha viśuddha
sarāga caritta dharai jaba citta, lahai suragādi viṣai vara vitta

2.38

dohā
tātai śuddhupayogake, je sammukha haiṃ jīva
tinako śubha cāritramahaiṃ, ramano nāhiṃ sadīva

2.39

aśubha pariṇāmoṃkā phala
mādhavī
aśubhodayase yaha ātamarāma, anaṃta kaleśa niraṃtara pāyo
kumanuṣya tathā tirajaṃcanimeṃ, bahudhā narakānalameṃ paci āyo
nahiṃ pāra milyo parivarttanako, ihi bhāti anādi kukāla gamāyo
aba ātama dharma gaho sukhakanda, jiniṃda jathā bhani vṛnda batāyo

2.40

dohā
mahā dukhako bīja hai, aśubharūpa pariṇāma
yāke udaya ananta dukha bhugate ātamarāma

2.41

dārida dukhanara nīcapada, ityādika phala deta
nārakagati tirajacagati, yāko sahaja niketa

2.42

tātai tajiye sarvathā, anata viṣaya-kaṣāya
yāke udaya na bani sakata, ekau dharma upāya

2.43

śubha parināmanake viṣai, hai vivahārika dharma
dayā dāna pūjādi bahu, tapa saṃyama śubhakarma

2.44

tāhi kathacita dhāriye, lakhiye ātamarūpa
śivamagako sahakāra yaha, yoṃ bhākhī jinabhūpa

2.47

dohā
jo muni suparavibheda dhari, kare śuddha sandhrāna
nijasvarūpa ācaranameṃ, gār̤ai acala niśāna

2.48

sakala sūtra siddhāntako, bhalibhāṃti rasa leta
tapa sajama sādhai sudhī, rāga doṣa tajidena

2.49

jivana maraṇa viṣai nahīṃ, jāke haraṣa viṣāda
śuddhapayogī sādhu so, rahita sakala apavāda

2.51

śuddhopayogakī pūrṇatā-kevalajñānakī prāpti
mattagayada
so vaha kevalajñāna dhani, saba jñeyake pāra tatacchana jāī
ghāti catuṣṭaya tāsa tahām̐, svayameva vināśa lahaiṃ dukhadāī
ṣaṭpada
jisa ātamake parama suddha, upayoga siddha huva
tisake juga āvaraṇa, mohamala vighna nāsa dhuva
sakala jñeyake pāra jāta so, āpa tatacchana
jñāna phuranta ananta, soī arahata sulacchana
mahimā mahāna amalāna nava, kevala lābha sudhākarana
śivathānadāna bhagavānake, vṛndāvana vaṃdata carana

2.52

anya kārakoṃse nirapekṣa-svayaṃbhū ātmā
manaharaṇa
tāhī bhām̐ti vimala bhaye je āpa cidānanda
tāsako svayaṃbhū nāma aiso dṛgmāyo hai
prāpata bhaye ananta jñānādi svabhāvaguna
āpahīte āpamāhiṃ sudhā darasāyo hai
soī saravajña tihūm̐kālake samasta vasta
hastarekhase praśasta ravai sarasāyo hai
tāhīke pada़āraviṃda devainda nāgainda
mānupeṃda vṛnda vadi pūja haraṣāyo hai

2.53

ṣaṭ‌kāraka nirūpaṇa
dohā
nijasvarūpa prāpativiṣai, para sahāya nahiṃ koya
ṣaṭprakāra kārakanimaiṃ, yaha ātama thira hoya

2.54

tāsu nāma lakṣaṇa sugama, barnī jathāratharūpa
jainavainakī rītisauṃ. jyoṃ guru kathita anūpa

2.55

karatā karama karana tathā, saṃpradāna una āna
apādāna puni adhikarana, ye ṣaṭ‌kāraka māna

2.58

soraṭhā
svādhīna hoi karai soī, karatāra tāhi janiye
kāranakī prastutikau, kahi karama karatha maniye
jākari karamako karata kartā, karana tāko nāma hai
so jāniyo paṃcamoṃ kāraka apādāna samāja hai
jāke adhāra banai karama, adhikarana soī ṭhīka hai
bhujaṃgī
jahām̐ aurakī māna naimittattā, karai hai sudhī kājakī siddhatā
tahā hai asadbhūtaupacāratā, koī dravya kāhūko nā dhāratā

2.59

manaharana
jaise kumbhakāra karatāra ghaṭa karma karai
daṃḍa cakra ādi tāke sādhana karana hai
jaba ghaṭa karmako banāya jalahetuṃ deta
tahām̐ saṃpradāna nāma kāraka varana hai
pūrava avasthā mṛtapiṃḍako vināśa bhaye
ghaṭa niramaye apādānatā dharana hai
bhūmike adhāra ghaṭa karmako banāvata hai,
tahām̐ adhikarna hota saśaya harana hai

2.60

dohā
yāmaiṃ karatādika pṛthak, yāteṃ yaha vyavahāra
samyakabuddhi pasārakai samajha lehu śrutidvāra

2.61

lakṣmīdharā
āpa hī āpateṃ āpako sādhatā,
aurakī nāhiṃ, ādhāra ārādhatā
nāma niścai yahī satya hai sāsatā,
syādavādī binā kaunako bhāsatā

2.62

ṣaṭpada
jyoṃ māṭī karatāra, sahaja sattā pramānamaya
apane ghaṭa parināma, karamako āpa karata haya
āpahi apane kumbhakaranako, sādhana ho hai
āpa hoya ghaṭa-karma, āpako deta su sohai
āpa hī avasthā pūrvakī, tyāgi hota ghaṭarūpa caṭa
apane adhāra kari āpa hī, hota pragaṭa ghaṭarūpa ṭhaṭa

2.63

sahaja sakati svādhīna, sahita karatāra jīva dhruva
karata śuddha saravaṃga, āpako yahī karama huva
nija paranatikari karata, āpako śuddha karana tita
so guna āpahi āpa, deta yaha saṃpradāna hita
taji samala vimala āpahi banata, apādāna taba ura dharana
kari nijādhāra nijaguna amala, tahāṃ āpa so adhikarana

2.64

caubolā
jaba saṃsāra daśā taja cetana, śuddhupayoga svabhāva gahai
tava āpahi ṣaṭkārakamaya hai, kevalapada parakāśa lahai
tahāṃ svayaṃbhū āpa kahāvata, sakala śakti nija vyakta ahai
cidvilāsa ānandakanda pada, vaṃdi vṛnda dukhadvaṃda dahai

2.73

jīva pudagalameṃ birājai doū parajāya,
vibhāva tathā subhāva jaba jaiso rahai haiṃ

2.74

dohā
jyoṃ mānuṣa tana tyāgikai, upajata surapura jīva
duhūm̐ daśāmeṃ āpa dhruva, imi tihu sadhata sadīva

2.75

athavā siddhadaśā viṣai, aise sādhī sādha
sagala daśā taṅgi amala huva, vaha dhruva jīva abādha

2.76

athavā jñānādarśameṃ dasi rahai saba jñeya
jñeyākāra sujñāna taham̐, hota pratyakṣa prameya

2.77

tina jñeyanakī trividha gati, jiha jiha bhāti suhota
tihi tihi bhāti sujñāna vaha, pranavata sahaja udota

2.78

yāhī bhāti prarūpanā, siddha daśāke gāha
utapatavyayadhruvakī sadhata, anekāṃtakī 'chāha

2.79

ṣaṭaguni hāniru vṛddhikī, jā vidhi uṭhata taraga
sahaja subhāvika bhāvameṃ, soū sadhata abhaṃga

2.80

upajana vinaśana dhrauvyake, vinā dravya nahiṃ hoya
sādhī guru siddhāntameṃ, bādhī tahām̐ na koya

2.81

śikhariṇī
kaho utpādādī trividhikara astitva tumane
sunī maiṃne nīke uṭhata taba śaṃkā mujha mane
tridhā kāhe bhāṣo, dhruvahi karike kyoṃ nahiṃ kaho
kahā yātaiṃ nāhīṃ saghata saba vastaiṃ muni maho

2.82

uttara— anaṅgaśekhara| (daḍaka 32 varṇa)
padārthako ju dhrauvyarūpa eka paccha māniye,
tu tāsumai prataccha doṣa laccha laccha jāniye
kuṭastha rūpa rājatau pravṛtta tyāji bhājatau,
virājatau sadaiva eka rūpa hī bakhāniye
su tau nahīṃ vilokiye vilokiye trighātamīka,
eka vastukī daśā aneka hota māniye
suvarṇa kuṇḍalādi hota dūdhatai ghṛtādi jota,
mṛttikā ghaṭādiko tathaiva so pramāniye

2.83

dohā
dravamāhiṃ do śakti haiṃ, bhāṣī guna parajāya
ina vina kabahum̐ na sadhi sakata, kīje koṭi upāya

2.84

nitya tadātamarūpamaya, tāko guna hai nāma
jo kramakari varatai daśā, so parajāya lalāma

2.85

kahīṃ kahīṃ hai dravyakī, doi bhāṃti parajāya
nityabhūta tadrūpa ika, dutiya anitya batāya

2.86

nityabhūtako guna kahaiṃ, dutiya anitya vibheda
tāhi kahī parajāya guru, yaha mata prabala accheda

2.87

tina parajāyakari darava, upajata vinaśata māna
dhrauvyarūpa nijaguṇasahita, duhūm̐ daśāmeṃ jāna

2.88

yahāṃ tarka lāgai nahīṃ, vṛthā na gāla bajāva

2.89

uktaṃ ca devāgame--caupāī
śrīguru trividhi tattvako sādhata | pragaṭa dikhāvata haiṃ niravādhata
ghaṭa parajāya dharai jo sonā | tāhi nāśi kari mukuṭa su honā

2.90

tahā kumbha so jo ruci rekhī | tāke hota viṣāda viśekhī | -
mauli baneteṃ jāke prītī | tāke haraṣa hota niranītī

2.91

jāke sonāhīsoṃ kājā | so duhumeṃ madhyastha virājā
tava kahu daraba trividhi nahiṃ kaise ? pragaṭa viloka hetu juta aise

2.92

gorasa eka trividhi paranavai | dūdha dadhī ghṛta jaga varanavai
pranavana sakati nahīṃ tāmāhiṃ | taba kihi bhām̐ti trividhi ho jāhiṃ

2.93

dekho ! prathama dūdha rasa rahā | dadhi hote guna aurai gahā
ghṛta hote phira aurahi bhayo | svāda-bheda-guna aurahi layo

2.94

dūdhavratī dadhi ghṛtako khātā | dadhivratī ghṛta dūdha lahātā
ghṛtavratadhārī paya dadhi gahai | pṛthaka tattva taba kyoṃ nahiṃ ahai

2.95

ekai rūpa ju gorasa hoto | tīna daśā taba kimi udyoto
tāteṃ tattva tridhātama sahī | nyāyasiṃdhu mathi śrīguru kahī

2.96

usako indriyoṃke binā jñāna-sukha kaise ? samādhāna
mattagayada
jo cahu ghātiya karma vināśi, atīṃdriyarūpa bhayo amalānā
tāhi ananta jage vara vījaru, teja ananta apāra mahānā
so vaha āpahi jñāna sukhādi, sarūpamayī pranayau bhagavānā
jāsu vināśa nahīṃ kabahauṃ, guna vṛnda cidānaṃdakaṃda pradhānā

2.97

kevala jñānadhanī bhagavānakī, rīti pradhāna alaukika gaī
deha dharaiṃ tau dehaja duḥkha, sukhādi tinhe nahiṃ hota kadāī
jātaiṃ atīṃdriya rūpa bhaye sukha, chāyaka vṛnda subhāyaka pāī
tātaiṃ tinheṃ na vikāra kachū, avikāra anantaprakāra batāī

2.98

dohā
sakala ghāta saṃghāta hata, pragaṭyo bīja ananta
parama atīṃdriya sukhamayī, jāko kabahūm̐ na ananta

2.99

tāko je matimaṃda śaṭha, bhāṣai kavalāhāra
dhiga hai tinakī samujhiko, bāra bāra dhikkāra

2.100

gunathānaka chaṭṭama viṣaiṃ hota ahāra vihāra
tāke ūpara dhyānagata, tahā na bhukti lagāra

2.101

je terama gunathānameṃ, acala cahūm̐ ari jāra
chāyakalabdhisvabhāva jaham̐, taham̐ kimi kavalāhāra 2

2.102

kṣudhā tṛṣā bādhā karai, indrī pīḍai prāna
yaha to gati saṃsārameṃ, jagajīvanakī jāna

2.103

jahāṃ atīṃdriya sukhasahita, cidānanda cidrūpa
tahāṃ kahāṃ bādhā jahā, pragaṭī śakti anūpa

2.104

moha karama bina vedanī, niraviṣa viṣadhara jema
jarī jevarī balarahina, anala aghātī tema

2.105

sakta anaṃtānaṃta jasa, pragaṭa bhayo nirabādha
taham̐ cetana tanasahita kaham̐, lagata na tanika upādha

2.106

nijānanda rasapāna taham̐, cidānanda kaham̐ hota
notanakaramasuvaraganā, tinakari kāya udota

2.107

karmavaraganā prati samaya, pūrvabadha sajoga
āya lagahiṃ puni jharaparahiṃ ṭikahiṃ na bina upayoga

2.108

nivir̤a mohanī vighana aru, jñāna darśanābarna
inahiṃ nāśi nirmala bhaye, amala acala pada gharna

2.109

te sāce sarvajña haiṃ, teī āpta pradhāna
tinake bacana pramāna haiṃ, bhavi-ura-bhrama-tama bhāna

2.110

ṣaṭpada
jñānarūpa parinaye, āpu je kevalajñānī
tinake sakalaprataccha, drabya guna-paraja-pramānī
so nahiṃ jānahiṃ tāhi, avagraha ādi kriyākara
jātaiṃ yaha chadmastha, jñānakī rīti pragaṭa tara
niścai so śrībhagavānake, sakala ābarana nāśa huva
sarvāvabhāsa nija jñānameṃ, lokāloka prataccha dhuva

2.119

ṣaṭpada
isa bhagavāna mahāna, kevalajñāna dhanīkaham̐
rahyo na kachū parokṣa, vastuke jānapane maham̐
jāteṃ indriyarahita, atīndriyarūpa virājai
aru saravaṃga samasta, acchake guna chavi chājai
svayameva hi jñāna subhāvakī, prāpati hai jinake vimala
tinako prataccha tihum̐ lokake, vastu vṛnda jhalakahiṃ sakala

2.122

(23) pramāṇajñāna sarvagata
manaharaṇa
jñāna gunake pramāna ātamā virājamāna,
jaise hema guna pīta gauravādiko dharai
soī jñānaguna jñeyake pramāna bhāṣai jathā,
agni guna uṣṇa jitau īṃdhana titau jarai
jñeyako pramāna vṛnda, loka au aloka sarva,
tāsuko vilokata prataccharekhā jyoṃ karai
tāhīte saravagati jñānako susiddha karī,
svāmīke vacana anekānta rasasoṃ bharai

2.113

unameṃ doṣa kalpanākā nirākaraṇa
jñāna gunake pramāna ātamā na mānata haiṃ,
tāke matamāhiṃ guna jñānate adhika hīna,
je to jñānahīna te to jar̤ake samāna bhayo,
acetana tāmeṃ kaha| jñāyaka-śakatī hai
adhika bakhāne to pramāne kaise jñāna binā,
aise parataccha svāmī donoṃ paccha hatī haiṃ

2.114

dohā
jathā agani guna uṣṇateṃ, hīna adhika nahiṃ hota
tathā ātamā jñāna guna, sahita barābara jota

2.115

anvaya aru vyatirekatā, jñāna ātamāmāhiṃ
vinā jñāna ātama nahīṃ, ātama binu so nāhiṃ

2.116

jahā jahā hai ātamā, tahā tahā hai jñāna
jahā jahā hai jñāna guna, tahā tahā jiya māna

2.117

tāteṃ hīnādhika nahīṃ, jñāna sugunate jīva
hīnādhikake mānateṃ, bādhā lagata sadīva

2.118

kachu pradeśapai jñāna hai, kachu pradeśapai nāhiṃ
yoṃ mānata jaḍa cetanā, donoṃ sama hai jāhiṃ

2.119-2

taba kimi śuddha samādhimeṃ, niravikalpa thira hoya
dvidhā daśā kimi anubhavai, kihi vidhi śivasukha hoya

2.127

tāteṃ jñāna prakāśameṃ, jñeya sakala jhalakata
so nijajñāna subhāvamaya, āpa pragaṭa bhagavata

2.128

yāte śrīsaravajñako, kahyo sarvagata nāma
antarachedī jñānamaya, jagavyāpaka jagadhāma

2.129

yāteṃ jo viparīta mata, te saba sakala asiddha
syādvādateṃ sarvagata, śrīarahaṃta su siddha

2.130

ekatva-anyatva ?
manahara
joī jñāna guna soī ātamā vakhāne jāteṃ,
doūmeṃ kathaṃcita na bheda ṭhaharāta hai
ātamā vinā na aura dravyamāhiṃ jñāna lasai,
jñāna guna jīvameṃ hī dīkhe jaharāta hai
tathā jase jñāna guna jīvameṃ virājai taise,
gunako samūha davva apekṣāsoṃ siddha sabva,
aiso syādvādako patākā phaharāta hai

2.131

dru milā
tinako taba kauna adhāra bane, niradhāra vinā kahu ko suna hai 2
tisata guna pajai anatamayī, cinamūrati dravya su āpuna hai

2.132

savaiyā 31
jñānī jānai jñeyakūṃ paiṃ nāhiṃ jñeyahupai
jñeyakā naḥ rūpa nahiṃ jñeyako praveśa hai
kiṃcirūpa vartai nāhiṃ, thāpya dekha rūpa jñānī
jaisī hī gayaṃda, dhyāvai dhyānī dhyānakī
iti jñāniabhi ko śabda, dekhata nayana draṣṭādṛṣṭa
kuṃji, paraṇāma śaśi, vṛndāvanda śāṃtike

2.134

26 nānāvarṣa meṃ hī nānāpanā
savaiyā 31
ekā na aneka śveta kī sthiti,
para viśeṣākāra nānā vastu dekhī jāya,
kārya dekha pakṣī na haṃsa dīpta hai
pai vicāra nyāya rūpa nāhiṃ, śuddha,
jātivādī kī sampūrṇa sthiti na
17 haṃ samākhyāna
pada
paṃkha donoṃ eka rūpa jāniye
caṃcu caraṇa lāla lāla hai
āpanī ābhāsateṃ saphedī meṭa dūdhakī so,
nīlavarṇa dūdhako karata darasaṃta hai
tāhī bhāti kevalīke jñānakī śakati vṛnda,
jñeyanako jñānākāra karata lasaṃta hai
nihacai nihāreṃ doū āpasameṃ nyāre tauū,
vyāpya aru vyāpakako yahī birataṃta hai

2.135

uparokta prakāra padārthoṃ kathaṃcit jñānameṃ
ṣaṭpada
jo saba vastu na lasaiṃ, jñāna kevalamaham̐ ānī
to taba kaise hoya, sarvagata kevalajñānī
jo śrīkevalajñāna, sarvagata padavī pāyo
to kimi vastu na basahi, tahā saba yauṃ darasāyo
upacāra dvārateṃ jñāna jimi, jñeyamāhiṃ prāpati kahī
tāhī prakārateṃ jñānameṃ, vastu vṛnda vāsā lahī

2.136

sabhīko jānatā, phira bhī sabase bhinna
manaharaṇa
kevalī jineśa paravastuko na gahai tajai,
tathā pararūpa na pranavai tihūm̐ kālameṃ
jāteṃ tākī jñānajoti jagī hai akraparūpa,
chāyaka svabhāvasukha vevai sarva hālameṃ
soī sarva vastuko vilokai jāne saravaṃga,
raṃca hū na bākī rahai jñānake ujālameṃ
ārasīkī icchā binā jaise ghaṭapaṭādika,
hota pratibiṃbita tyoṃ jñānī gunamālameṃ

2.137

dohā
rāga udayateṃ saṃgraha, doṣa bhāvateṃ tyāga
mohaudaya para-parinamana, aise tīna vibhāga

2.138

gahana-tajana-paraparinamana, inahīteṃ nita hota
tāsa nāśakarike bhayo, kevala jota udota

2.139

jinakī jñānaprabhā acala, yathā mahāmani-jota
prathamahiṃ jo saba lakhi liyo, so na anyathā hota

2.140

jathā ārasī svacchake, icchāko nahiṃ leśa
lasata tahām̐ ghaṭapaṭa pragaṭa, yahī subhāva viśeṣa

2.141

taise śrīsaravajñake, icchāko nahiṃ asa
niraicchā jānata sakala, śuddhacidbhātama hasa

2.142

aise śrīsarvajña haiṃ, jñāna bhāna mlāna
vṛndāvana tinako namata, sadā jori jugapāna

2.143

śrutajñānī-kevalajñānīmeṃ kathaṃcit samānatā
mattagayanda
jo bhavi bhāvamaī śrutiteṃ, nija ātamarūpa lakhai saravagā
jñāyakabhāvamaī vaha āpa, nijau-parako pahicānata caga
so śrutikevalī nāma kahāvata, jānata vastu yathāvata agā
lokapradīpa ripīsurane, ihibhāṃti bhanī amabhāni prasagā

2.144

manaharaṇa
niradoṣa gunake nidhāna nirāvarnajñāna,
aise bhagavāna tākī vānī soī veda hai
tāke anusāra jina jānyo nijaātamāko,
sahita viśepa anubhavata akheda hai
soī śrutikevalī kahāvai jina āgamameṃ,
āpāpara jāne bhale bharama uccheda hai
kevalī prabhūke parataccha inake paroccha,
jñāyaka śakatimāhiṃ itano hī bheda hai

2.145

kevalīke āvarana nāśateṃ prataccha jñāna,
vedai ekai kāla sukhasapana anaṃta hai
inake karama āvaranateṃ karama liyeṃ,
jeto jānapano teto vedai sukhasata hai
koū bhānu udai dekha sakala padārathako,
koū dīkhe dīpadvāra thorī vastu tata hai
jānata jathāratha padārathako doū vṛnda,
prataccha parocchahīko bheda varatata hai

2.146

jaise meghāvarnateṃ vakhāne bhānuvibhāmeda,
jotimeṃ vibheda māne pragaṭa laveda hai
eka jñānadhārāmeṃ niyārā pacabheda taise,
jānata kriyāmeṃ tahāṃ bhedako niṣeda hai
kevalīke ācarana nāśateṃ prataccha jñāna,
inake paroccha śrutidvārateṃ suveda hai
sāce saradhānī doū rāce rāmaraṃgamāhiṃ,
koū parataccha koū paroccha acheda hai

2.147

toṭaka
ihi bhāti jināgamamāhiṃ kahī | śrutikevali lacchana daccha gahī
nija ātamako darasai parasai | anubhau rasaraṃga tahāṃ barasai

2.148

dohā
śabdabrahmakari jina lakhyo, jñānabrahma nijarūpa
tāhīko śrutikevalī, bhāṣatu haiṃ jinabhūpa

2.149

mattagayanda
śrī saravajñahṛdambudhiteṃ, upajī dhuni jo śuci śārada gaṃgā
so yaha puggaladravyamaī, bhai aṃga upaṃga abhaṃga taraṃgā
sūtrahuko gurujñāna kahaiṃ, so vicāra yahām̐ upacāra prasaṃgā

2.150

( 35 ) jñāna aura ātmākā ekatva
ṣaṭpada
jo jāne so jñāna, judo kachu vastu na jāno
ātama āpahi jñāna, dharmakari jñāyaka māno
jñānarūpa parinavai, svayaṃ yaha ātamarāmā
sakala vastu tasu bodhamāhiṃ, nivasai kari dhāmā
jadyapi saṃjñā sakhyādite, bheda prayojanavaśa kahā
tadyapi pradeśateṃ bheda nahiṃ, eka piṃḍa cetana mahā

2.151

manaharaṇa
jaise ghasihāro ghāsa kāṭe loha dātalesauṃ,
tahām̐ karatāra kriya sādhana niyārā hai
taise ātamāviṣai na bheda hai tribhedarūpa,
yahām̐ to pradeśateṃ abheda niradhārā hai
sajñā saṃkhyā lacchana prayojanateṃ vastuko,
anantadharmarūpa siddha sādhana ucārā hai
guṇī guṇamāhiṃ jo sarabathā vibheda māne,
tahām̐ to prataccha doṣa lāgata apārā hai

2.152

mattagayanda
ātamako guna jñānateṃ bhinna, bakhānata haiṃ keī mūḍha abhāge
jo jar̤ameṃ guna jñāna basai, taba to jar̤a cetanatā-pada pāge
jīvahimeṃ jo basai guna jñāna, to kyoṃ tuma gāla bajāvana lāge

2.153

manaharaṇa
jaise āga dāhaka-kriyāko karatāra tāko,
uṣṇaguna dāhaka-kriyāko siddha karai hai
taise ātamākī kriyā jñāyakasubhāva tāsu,
jñānaguna sādhana pradhānatā ācarai hai
vivahāra dṛṣṭiteṃ viśiṣṭa hai vibheda vṛnda,
nihacai sudṛṣṭisauṃ abheda sudhā jharai hai
āpa cinmūrata akhaṃḍa dravyadṛṣṭi tāke,
sattā guna bhedateṃ anaṃta dhārā dherai hai

2.154

dohā
niravikalpa ātama daraba, dravyadṛṣṭike dvāra
jaba guna paraja vicāriye, taba bahu bheda pasāra

2.155

jete vacanavikalpa haiṃ, te te nayakeṃ bheda
sahita apecchā siddha saba, rahita apeccha niṣed

2.156

jahā saravathā pacchakari, gahata vacanakī ṭeka
tahāṃ hota mithyāta mata, sadhata na vastu viveka

2.157

tāteṃ donoṃ nayaniko, donoṃ nayanasamāna
jathāthāna saradhānakari, vṛndāvana sukha māna

2.158

jahāṃ apecchā jāsukī, tahā tāhi kari mukhya
karo satya saradhāna dir̤ha, syādavāda rasa mukhya

2.159

haiṃ sāmānya viśeṣamaya, vastu sakala tihi kāla
so ikaṃtasoṃ sadhata nahiṃ, dūṣana lagata viśāla

2.161

(36) jñāna-jñeyakā varṇana
ṣaṭpada
pūravakathita pramāna, jīva hī jñāna siddha huva
jñeya dravya kahi trividhi, vividha vidhi bheda tāsu dhruva
cidānaṃdameṃ dravya, jñeya donoṃ pada sohai
anya paṃca jar̤avarga, jñeya padavī tinako hai
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa ghara
parināmarūpa sanavadha hai, jñātā jñeya anādikara

2.162

jadapi hoya naṭa nipuna, tadapi nijakaṃdha caḍhai kimi
timi cinamūrati jñeya, lakhahu nahiṃ lakhata āpa imi
yoṃ saṃśaya jo karai, tāsuko uttara dīje
supara prakāśakaśakti, jīvameṃ sahaja lakhīje
jimi dīpa prakāśata sughaṭapaṭa, tathā āpa duti jagamagata
timi cidānanda guna vṛndameṃ, svaparaprakāśaka pada pagata

2.163

caupāī
jñeya trighātamako yaha artha | bhāṣā śrīgurudeva samartha
bhūta anāgata varatata jeha | parajaya meda anaṃte teha

2.164

athavā utapattiyayadhruvarūpa | tathāṃ dravyagunaparaja prarūpa
supara jñeyake je te bheda | so saba jānata jñāna akheda

2.165

aura paca jar̤avarjita jñāna | sadā jñeyapada dharai nidāna

2.166

ātamajñāna jotimaya svaccha | svapara jñeya taham̐ lasata prataccha
vaṃdo kundakunda munirāya | jina yaha sugama sumaga darasāya

2.161-2

(37) dravyoṃkī bhūta-bhāvī paryāyeṃ bhī vartamānavat
manaharaṇa
jete parajāya ṣaṭdravyanake hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ virājai haiṃ
te te saba bhinna bhinna saphala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
[ 44 ] kavivara vṛndavana viracita
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.161-3

jadapi nijakrama carai phiri
kavivara vṛndavana viracita
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-2

jadapi nijakrama carai phiri

2.161-4

vartamānavat
... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
kavivara vṛndavana viracita
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-3

jadapi nijakrama carai phiri

2.161-5

vartamānavat
... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
[ 44 ] kavivara vṛndāvana viracita
[ 44 ] kavivara vṛndāvana viracita
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- [stray/faint ink: 'tana' missing or faint? "parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-4

"]
jadapi nijakrama carai phiri

2.161-6

vartamānavat
... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
And kavivara vṛndāvana viracita is at top-center.
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.161-7

jadapi nijakrama carai phiri
"parināmarūpa sana-"
And nijakrama carai phiri
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- ' jñātā jñeya anādikara

2.163-5

jadapi nijakrama carai phiri

2.163-6

vartamānavat
... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
"śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ ||" is verse!
"te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta," is verse!
"athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ |" is verse!
"... होय गये," is verse!
"vartamānavat
... hoya gaye, athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta, śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ

2.161-8

3. Next line: vartamānavat
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
The line śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ || is horizontal!
- Below it: vartamānavat
... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
Line: vartamānavat
Line: ... hoya gaye,
Line: athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
Line: te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
Line: śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
.... hoya gaye,
[bhūtakālameṃ] hoya gaye ?
... hoya gaye,
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-7

jadapi nijakrama carai phiri
... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
"bhūtakālameṃ je ... hoya gaye, athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta, śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ ||"
vartamānavat
vartamānavat
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
... hoya gaye,
vartamānavat
" 163
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ || (upside down)
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
... hoya gaye,
vartamānavat
Actually, let's look at the line above वर्तमानवत् :
Wait, why is it above वर्तमानवत् ?
Line 3: vartamānavat
- śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
- te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
- athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
- [dots] hoya gaye,
- vartamānavat
- " 16...
" 16...
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ || runs VERTICALLY in the image??
Look at kavivara vṛndavana viracita :
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ || is near the top edge.
1.
3. vartamānavat
5. ... hoya gaye,
6. athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
7. te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
8. śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
vartamānavat is at Y ≈ 950.
vartamānavat
... 162
- Line: śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
- Line: te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
- Line: athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
- Line: ... hoya gaye,
- Line: vartamānavat
"vartamānavat

2.161-9

is at the end of the line: parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.161-10

... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
' 1 6 3
[ 44 ] kavivara vṛndāvana viracita
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-8

jadapi nijakrama carai phiri
Line: vartamānavat
Line: ... hoya gaye,
Line: athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
Line: te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
Line: śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ

2.163-9

" 163
"hoya gaye, athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta, śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ ||"
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
... hoya gaye,
vartamānavat
Where is śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ || ?
Line 1: śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
Line 2: te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
Line 3: athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
Line 4: ... hoya gaye,
"bhūtakālameṃ je paryāyeṃ hoya gaye, athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta, śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ ||"
athavā bhaviṣyata... is Line 2!
te te saba bhinna bhinna... is Line 3!
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ... is Line 4!
Line 4 of the verse is śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ || !
होय गये comes FIRST!
vartamānavat is at Y ≈ 950.
vartamānavat
" 163
" 163
vartamānavat
So " 163 || is ABOVE vartamānavat !
Wait! Why would " १६३ ॥ be above वर्तमानवत् ?

2.161-11

vartamānavat
"hoya gaye, athavā bhaviṣyata..."?
1. Gāthā 163 (or number ॥ १६३ ॥)
"... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ ||"
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-10

jadapi nijakrama carai phiri
Above nijakrama carai phiri | :

2.163-11

" 163

2.161-12

... hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
Let's check athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ | :
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
- kavivara vṛndāvana viracita
- yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
- parināmarūpa sana- then space , jñātā jñeya anādikara

2.163-12

- jadapi space nijakrama carai phiri
-

2.161-13

- vartamānavat
- athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
- te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
- śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
kavivara vṛndāvana viracita
yaha ātama jānata suparako, jñāna vṛnda parakāśa dhara
parināmarūpa sana- , jñātā jñeya anādikara

2.163-13

jadapi nijakrama carai phiri

2.183

hoya gaye,
athavā bhaviṣyata je sattāmeṃ birājaiṃ haiṃ
te te saba bhinna bhinna sakala viśeṣajuta,
śuddha jñāna bhūmikāmeṃ aise chavi chājaiṃ haiṃ
so jana vastu paroccha tathā, sūcchima nahiṃ jāne
matijñānīkī yahī śakti, jinadeva vakhāne

2.184

manaharaṇa
indrinake viṣaya je virājata haiṃ thūlarūpa,
tinasauṃ milāpa jaba hoya taba jāne haiṃ
avagraha īhā au avāya dhāraṇādi liye,
kramasauṃ vikalpakari ṭhīkatā so māne haiṃ
bhūtabhāvī parajai pramāna au arūpī vastu,
indrinate sarva ye agocara pramāne haiṃ
jāte ina gacchiniko acchataiṃ na jñāna hota,
tāhīsetī acchajñāna tuccha ṭhaharāne haiṃ

2.185

(41) atīndriya jñānakī mahānatā
apradeśī kālānu pradeśī paṃca astikāya,
mūrtīka pugala amūrtīka pāṃca haiṃ
tinake anāgata atīta parajāya bheda,
sarvako prataccha eka samaihīmai jāne svaccha,
atīndriyajñāna soī mahimā avāca hai
bārabāra vaṃdata padāraviṃdatāko vṛnda,
jāko pada janitaiṃ na nācai karmanāca hai

2.186

savaiyā chanda
indriyajanita jñānahītaiṃ je, matavāle māne saravajña
so to pragaṭa virodha bāta hai, paccha chāḍi parakho kina tajña
[ 48 ] kavivara vṛndāvana viracita
sūkṣmāntarita dūrake dravyani, so na pratyakṣa lakhai arupra
yātaiṃ nirāvaraṇa nirdūṣaṇa, chāyaka hī jñānī sārajña

2.188

padapada
jo jñātā parinamai, jñeyameṃ vikalpa dhārai
tihiko chāyakajñāna, nāhiṃ yau jina uccārai
mṛgatṛṣṇā iva phirata, nāhi saṃtoṣa dharai hai
tātaiṃ vikalpajutajñānako, nahiṃ chāyakapadavī parama
drumilā
bhagavanta manī jagajānuniko, jaba karmaudai ita āvata hai
taba rāga virodha vimohi daśā kari, nūtana baṃdha bar̤hāvata hai
dṛr̤ha ātama joti jagai jinakī, tinako rasa dai phira jāvata hai
nahiṃ nūtana baṃdha baṃdhai tinako, imi śrīguru vṛnda batāvata hai

2.186-2

(44) kevalī bhagavāna abaṃdha hī haiṃ
manaharaṇa
tina arahaṃtanike icchābinā kriyā hota,
kāyajoga baiṭhana uṭhana ḍaga bharano
divyadhvani dhārāsoṃ dudhārā dharma bheda maiṃne,
tāhīke adhārā bhavapārāvāra tarano
sūkṣmāntarita dūrake dravyani, so na pratyakṣa lakhai arupra
yātaiṃ nirāvaraṇa nirdūṣaṇa, chāyaka hī jñānī sārajña

2.188-2

padapada
jo jñātā parinamai, jñeyameṃ vikalpa dhārai
tihiko chāyakajñāna, nāhiṃ yau jina uccārai
mṛgatṛṣṇā iva phirata, nāhi saṃtoṣa dharai hai
tātaiṃ vikalpajutajñānako, nahiṃ chāyakapadavī parama
drumilā
bhagavanta manī jagajānuniko, jaba karmaudai ita āvata hai
taba rāga virodha vimohi daśā kari, nūtana baṃdha bar̤hāvata hai
dṛr̤ha ātama joti jagai jinakī, tinako rasa dai phira jāvata hai
nahiṃ nūtana baṃdha baṃdhai tinako, imi śrīguru vṛnda batāvata hai

2.186-3

(44) kevalī bhagavāna abaṃdha hī haiṃ
manaharaṇa
tina arahaṃtanike icchābinā kriyā hota,
kāyajoga baiṭhana uṭhana ḍaga bharano
divyadhvani dhārāsoṃ dudhārā dharma bheda maiṃne,
tāhīke adhārā bhavapārāvāra tarano
Line 1: "sūkṣmāntarita dūrake dravyani, so na pratyakṣa lakhai arupra |" wait, "arupra" or "arupra"? "arupra |"
Line 2: "yātaiṃ nirāvaraṇa nirdūṣaṇa, chāyaka hī jñānī sārajña

2.186-4

"
Line 4: "पदपद ।" - wait, "पदपद" or "पद्दरी"? It says "पदपद ।" Wait: "प", "द्द", "पद"? No, "पद्दपद" or "पदपद" or "पद्दरी"? Let's read: प द्द पद ? No, पद्दपद । Actually, looks like "पदपद ।" or "पद्धद ।"? Look closely: प, द with a loop under it (द्द)? No, "पदपद ।"
jo jñātā parinamai, jñeyameṃ vikalpa dhārai
tihiko chāyakajñāna, nāhiṃ yau jina uccārai
jo jñātā parinamai, jñeyameṃ vikalpa dhārai | (2+2+1+1+1+1+2, 2+1+2+1+1+2 = 10, 9? 11, 13 = doha? No, 16 moras:
jo(2) jñātā(4) parinamai(5), jñeyameṃ(4) vikalpa(4) dhārai(4) = 11 + 12 = 23? No:
"sūkṣmāntarita dūrake dravyani, so na pratyakṣa lakhai arupra |"
Line 2: "yātaiṃ nirāvaraṇa nirdūṣaṇa, chāyaka hī jñānī sārajña

2.186-5

"
Wait, "chāyaka" - yes, chāyaka (for kṣāyika).
Line 5: "jo jñātā parinamai, jñeyameṃ vikalpa dhārai |"
Line 6: "tihiko chāyakajñāna, nāhiṃ yau jina uccārai ||"
Line 8: "mṛgatṛṣṇā iva phirata, nāhi saṃtoṣa dharai hai ||"
Line 9: "tātaiṃ vikalpajutajñānako, nahiṃ chāyakapadavī parama |"
Line 12: "drumilā |"
Line 13: "bhagavanta manī jagajānuniko, jaba karmaudai ita āvata hai |"
Line 14: "taba rāga virodha vimohi daśā kari, nūtana baṃdha bar̤hāvata hai |"
Line 15: "dṛr̤ha ātama joti jagai jinakī, tinako rasa dai phira jāvata hai |"
Line 16: "nahiṃ nūtana baṃdha baṃdhai tinako, imi śrīguru vṛnda batāvata hai ||188||"
Line 17: "(44) kevalī bhagavāna abaṃdha hī haiṃ |"
Line 18: "manaharaṇa |"
Line 19: "tina arahaṃtanike icchābinā kriyā hota,"
Line 20: "kāyajoga baiṭhana uṭhana ḍaga bharano |"
Line 21: "divyadhvani dhārāsoṃ dudhārā dharma bheda maiṃne,"
Line 22: "tāhīke adhārā bhavapārāvāra tarano ||"
kavivara vṛndāvana viracita
sūkṣmāntarita dūrake dravyani, so na pratyakṣa lakhai arupra
yātaiṃ nirāvaraṇa nirdūṣaṇa, chāyaka hī jñānī sārajña

2.188-3

padapada
jo jñātā parinamai, jñeyameṃ vikalpa dhārai
tihiko chāyakajñāna, nāhiṃ yau jina uccārai
mṛgatṛṣṇā iva phirata, nāhi saṃtoṣa dharai hai
tātaiṃ vikalpajutajñānako, nahiṃ chāyakapadavī parama
drumilā
bhagavanta manī jagajānuniko, jaba karmaudai ita āvata hai
taba rāga virodha vimohi daśā kari, nūtana baṃdha bar̤hāvata hai
dṛr̤ha ātama joti jagai jinakī, tinako rasa dai phira jāvata hai
nahiṃ nūtana baṃdha baṃdhai tinako, imi śrīguru vṛnda batāvata hai

2.189

(44) kevalī bhagavāna abaṃdha hī haiṃ
manaharaṇa
tina arahaṃtanike icchābinā kriyā hota,
kāyajoga baiṭhana uṭhana ḍaga bharano
divyadhvani dhārāsoṃ dudhārā dharma bheda maiṃne,
tāhīke adhārā bhavapārāvāra tarano
māyācāra nārinimaiṃ nāriveda--udai jaise
kevalīke taise audayikakriyā varano
dekho ! meghamālā nāda karata rasālā uṭhi
calata viśālā taise tahām̐ ura dharano

2.190

dohā
praśnaḥ--pūchata śiṣya vinīta ita, bina icchā bhagavāna
dicchā śicchā deta kimi, uṭhata calata thitiṭhāna

2.191

uttaraḥ--suvihāyogāta karma hai, calana-phiranako heta
soī nija rasa dai khirata, uṭhata calata thiti leta

2.192

bina icchā jimi calata hai, megha pavanake joga
āraja śrīarahaṃta timi, viharahiṃ karma-niyoga

2.193

bhāṣā-prakṛti udota lagu, vānī khirata trikāla
svataḥ anicchā rūpatai, tahām̐ alaukika cāla

2.194

rasana daśana hālai na kachu, lagata na oṭha lagāra
vikṛti hota nahi aṃgako, mahiṃmā aparaṃpāra

2.195

aṣṭa sthānakatai ^1varana, upajata saṃjutaśora
jinadhvani varjita tāsatai, jathā megha ghanaghora

2.196

so jaba tahām̐ punīta jana, pūchahiṃ sanmukha āya
divyadhvani taba khirata hai, nimita tāsuko pāya

2.197

nimita aura naimitakako, banyo banāva anāda
saba mata mānata bāta yaha, yāmaiṃ nāhiṃ vivāda

2.198

ciṃtāmaṇi aru kalpataru, ye jar̤a pragaṭa kahāhiṃ
manavāṃchita saṃkalpa kimi, siddhi karāhim̐ palamāhim̐

2.199

pārasa nija guna deta nahim̐, mahim̐ paraauguna leta
kimi tāko parasata durata, loha kanakachavi deta

2.200

icchārahita anacchahī, aise jinamuni hoya
-uṭhana calana sthitikaranameṃ, yahā na saṃśaya koya

2.201

( 45 ) karma vipāphakā akiṃcitkaratva
manaharaṇa
puṇyahīko phala hai śarīra arahaṃtaniko,
pheri tinhaiṃ soī karma udaya jaba āvai haiṃ
tabai kāya thaṃna joga kriyāko udota hota,
jathā megha thor̤e hoim̐ vāri barasāvai haiṃ
jām̐pai moha ādiko sarabathā abhāva vahām̐,
pūrvabaṃdha khiro jāta nūtana na bam̐dhe pāta,
chāyakīko aisoi subheda veda gāvai haiṃ

2.202

caupāī
cāra bhām̐ti kari baṃdha vibhāgā | prakṛti, pradeśa, sthiti, anubhāgā
jogadvārataiṃ prakṛti pradeśā | sthiti, anubhāga mohakṛta śeṣā
jahāṃ mūlataiṃ moha vināśe | taham̐ kimi sthiti anubhāga prakāśai
pūrvabaṃdha udaya jo āvai | so nija rasa daike khiri jāvai

2.203

dohā
bhānu basata ākāśameṃ, jalameṃ jalaja basaṃta
kimi tāko avalokate, vikasita hota duranta

2.205

asta gabhasta vilokate, cakavā tiya taji deta
lakhahu nimita naimattikako, pragaṭa anāhata heta

2.206

taise puṇyanidhānake, praśna hota paramāna
jinadhuni khirata anaccharī, icchārahita mahān

2.207

jaise śayana daśāviṣaiṃ kou kari uṭhata pralāpa
binu icchā tasu vacana taham̐ khirata āputai āpa

2.208

jaba icchājutako vacana, khirata anicchā yema
taba so vacanakhirana viṣaiṃ, icchāko nahiṃ nema

2.209

ciṃtāmani suravṛcchatai, gunita anaṃtānaṃta
śakti sukhada jinadehameṃ, sahaja subhāva lasata

2.210

jaisī jinakī bhāvanā, taisī tinakoṃ dīsa
dhuni dhārāsoṃ vistarata, indra dharata sata śīsa

2.211

aba jihi vidhi varanātamaka, hota sudhāraṇa dhāra
tāko suni śaradhā karo, jyoṃ pāvo bhavapāra

First 200 of 231 passages. Read on