Samayasara (Samayasāra)
समयसार
contains 277 Sanskrit ślokas divided into seven chapters, describing seven padārthas in dramatic allegory
- Language
- Sanskrit
- Date
- 100–850 CE
- Author
- Amṛtacandrācārya
- Extent
- 514 passages, 3,766 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Samaysaar Kalash Ac 5867; ed. Phūlacandra Siddhāntaśāstrī; Śrī Vītarāga Satsāhitya Prasāraka Trust; 1937 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- p1
- p2
- p3
- p4
- p5
- p6
- p7
- p8
- p9
- p10
- p11
- p12
- p13
- p14
- p15
- p16
- p17
- p18
- p19
- p20
- p21
- p22
- p23
- p24
- p25
- p26
- p27
- p28
- p29
- p30
- p31
- p32
- p33
- p34
- p35
- p36
- p37
- p38
- p39
- p40
- p41
- p42
- p43
- p44
- p45
- p46
- p47
- p48
- p49
- p50
- p51
- p52
- p53
- p54
- p55
- p56
- p57
- p58
- p59
- p60
- p61
- p62
- p63
- p64
- p65
- p66
- p67
- p68
- p69
- p70
- p71
- p72
- p73
- p74
- p75
- p76
- p77
- p78
- p79
- p80
- p81
- p82
- p83
- p84
- p85
- p86
- p87
- p88
- p89
- p90
- p91
- p92
- p93
- p94
- p95
- p96
- p97
- p98
- p99
- p100
- p101
- p102
- p103
- p104
- p105
- p106
- p107
- p108
- p109
- p110
- p111
- p112
- p113
- p114
- p115
- p116
- p117
- p118
- p119
- p120
- p121
- p122
- p123
- p124
- p125
- p126
- p127
- p128
- p129
- p130
- p131
- p132
- p133
- p134
- p135
- p136
- p137
- p138
- p139
- p140
- p141
- p142
- p143
- p144
- p145
- p146
- p147
- p148
- p149
- p150
- p151
- p152
- p153
- p154
- p155
- p156
- p157
- p158
- p159
- p160
- p161
- p162
- p163
- p164
- p165
- p166
- p167
- p168
- p169
- p170
- p171
- p172
- p173
- p174
- p175
- p176
- p177
- p178
- p179
- p180
- p181
- p182
- p183
- p184
- p185
- p186
- p187
- p188
- p189
- p190
- p191
- p192
- p193
- p194
- p195
- p196
- p197
- p198
- p199
- p200
- p201
- p202
- p203
- p204
- p205
- p206
- p207
- p208
- p209
- p210
- p211
- p212
- p213
- p214
- p215
- p216
- p217
- p218
- p219
- p220
- p221
- p222
- p223
- p224
- p225
- p226
- p227
- p228
- p229
- p230
- p231
- p232
- p233
- p234
- p235
- p236
- p237
- p238
- p239
- p240
- p241
- p242
- p243
- p244
- p245
- p246
- p247
- p248
- p249
- p250
- p251
- p252
- p253
- p254
- p255
- p256
- p257
- p258
- p259
- p260
- p261
- p262
- p263
- p264
- p265
- p266
- p267
- p268
- p269
- p270
- p271
- p272
- p273
- p274
- p275
- p276
- p277
- p278
- p279
- p280
- p281
- p282
- p283
- p284
- p285
- p286
- p287
- p288
- p289
- p290
- p291
- p292
- p293
- p294
- p295
- p296
- p297
- p298
- p299
- p300
- p301
- p302
- p303
- p304
- p305
- p306
- p307
- p308
- p309
- p310
- p311
- p312
- p313
- p314
- p315
- p316
- p317
- p318
- p319
- p320
- p321
- p322
- p323
- p324
- p325
- p326
- p327
- p328
- p329
- p330
- p331
- p332
- p333
- p334
- p335
- p336
- p337
- p338
- p339
- p340
- p341
- p342
- p343
- p344
- p345
- p346
- p347
- p348
- p349
- p350
- p351
- p352
- p353
- p354
- p355
- p356
- p357
- p358
- p359
- p360
- p361
- p362
- p363
- p364
- p365
- p366
- p367
- p368
- p369
- p370
- p371
- p372
- p373
- p374
- p375
- p376
- p377
- p378
- p379
- p380
- p381
- p382
- p383
- p384
- p385
- p386
- p387
- p388
- p389
- p390
- p391
- p392
- p393
- p394
- p395
- p396
- p397
- p398
- p399
- p400
Text
p1
namaḥ samayasārāya svānubhūtyā cakāsate | citsvabhāvāya bhāvāya sarvabhāvāntaracchide ||1
p2
anuṣṭup
p3
anantadharmaṇastattvaṃ paśyantī pratyagātmanaḥ | anekāntamayī mūrtirnityameva prakāśatām ||2
p4
mālinī
p5
parapariṇatihetormohanāmno'nubhāvādaviratamanubhāvyavyāptikalmāṣitāyāḥ | mama paramaviśuddhiḥ śuddhacinmātramūrterbhavatu samayasāravyākhyayaivānubhūteḥ || 3
p6
mālinī
p7
ubhayanayavirodhadhvaṃsini syātpadāṃke jinavacasi ramante ye svayaṃ vāntamohāḥ | sapadi samayasāraṃ te paraṃ jyotiruccairanavamanayapakṣākṣuṇṇamīkṣanta eva || 4
p8
mālinī
p9
vyavaharaṇanayaḥ syādyadyapi prākpadavyāmiha nihitapadānāṃ hanta hastāvalambaḥ | tadapi paramamarthaṃ ciccamatkāramātraṃ paravirahitamantaḥ paśyatāṃ naiṣa kiñcit |5
p10
śārdūlavikrīḍita
p11
ekatve niyatasya śuddhanayato vyāpturyadasyātmanaḥ pūrṇajñānaghanasya darśanamiha dravyāntarebhyaḥ pṛthak | samyagdarśanametadeva niyamādātmā ca tāvānayaṃ tanmuktvā navatattvasantatimimāmātmāyameko'stu naḥ ||6
p12
anuṣṭup
p13
ataḥ śuddhanayāyattaṃ pratyagjyotiścakāsti tat | navatattvagatatve'pi yadekatvaṃ na muñcati ||7
p14
mālinī
p15
ciramiti navatattvacchannamunnīyamānaṃ kanakamiva nimagnaṃ varṇamālākalāpe
p16
atha satataviviktaṃ dṛśyatāmekarūpaṃ pratipadamidamātmajyotiruddyotamānam ||8
p17
mālinī
p18
udayati na nayaśrīrastameti pramāṇaṃ kvacidapi ca na vidmo yāti nikṣepacakram | kimaparamabhidadhmo dhāmni sarvaṃkaṣe'smin anubhavamupayāte bhāti na dvaitameva ||6
p19
upajāti
p20
ātmasvabhāvaṃ parabhāvabhinnamāpūrṇamādyantavimuktamekam | vilīnasaṃkalpavikalpajālaṃprakāśayan śuddhanayo'bhyudeti ||110
p21
mālinī
p22
na hi vidadhati baddhaspṛṣṭabhāvādayo'mī sphuṭamupari taranto'pyetya yanna pratiṣṭhām | anubhavatu tameva dyotamānaṃ samantāt jagatapagatamohībhūya samyaksvabhāvam ||11
p23
śārdūlavikrīḍita
p24
bhūtaṃ bhāntamabhūtameva rabhasā nirmidya bandhaṃ sudhīryadyantaḥ kila ko'pyaho kalayati vyāhatyamohaṃ haṭhāt | ātmātmānubhavaikagamyamahimā vyakto'yamāste dhruvaṃ nityaṃ karmakalaṅkapaṅkavikalo devaḥ svayaṃ śāśvataḥ ||12
p25
vasantatilakā
p26
ātmānubhūtiriti śuddha nayātmikā yā jñānānubhūtiriyameva kileti buddhvā | ātmānamātmani niveśya suniṣprakampameko'sti nityamavabodhaghanaḥ samantāt ||13
p27
pṛthvī
p28
akhaṇḍitamanākulaṃ jvaladanantamantarbahirmahaḥ paramamastu naḥ sahajamudvilāsaṃ sadā | ciducchalananirbharaṃ sakalakālamālambate yadekarasamullasallavaṇakhilyalīlāyitam ||14
p29
anuṣṭup
p30
eṣa jñānaghano nityamātmā siddhimabhīpsubhiḥ | sādhya-sādhakabhāvena dvidhaikaḥ samupāsyatām ||15
p31
anuṣṭup
p32
darśana-jñāna-cāritraistritvādekatvataḥ svayam | mecako'mecakaścāpi samamātmā pramāṇataḥ ||16
p33
anuṣṭup
p34
darśana-jñāna-cāritraistribhiḥ pariṇatatvataḥ | eko'pi trisvabhāvatvādvyavahāreṇa mecakaḥ ||17
p35
anuṣṭup
p36
paramārthena tu vyaktajñātṛtvajyotiṣaikakaḥ | sarvabhāvāntaradhvaṃsisvabhāvatvādamecakaḥ ||18
p37
anuṣṭup
p38
ātmanaścintayaivālaṃ mecakāmecakatvayoḥ | darśana-jñāna-cāritraiḥ sādhyasiddhirna cānyathā ||19
p39
mālinī
p40
kathamapi samupāttatritvamapyekatāyāḥ apatitamidamātmajyotirudgacchadaccham | satatamanubhavāmo'nantacaitanyacihnaṃ na khalu na khalu yasmādanyathā sādhyasiddhiḥ ||20
p41
mālinī
p42
kathamapi hi labhante bhedavijñānamūlāmacalitamanubhūtiṃ ye svato vānyato vā | pratiphalananimagnānantabhāvasvabhāvairmukuravadavikārāḥ santataṃ syusta eva ||21
p43
mālinī
p44
tyajatu jagadidānīṃ mohamājanmalīḍhaṃ rasayatu rasikānāṃ rocanaṃ jñānamudyat | iha kathamapi nātmā'nātmanā sākamekaḥ kila kalayati kāle kvāpi tādātmyavṛttim ||22
p45
mālinī
p46
ayi kathamapi mṛtvā tattvakautūhalī san anubhava bhava mūrteḥ pārśvavartī muhūrtam | pṛthagatha vilasantaṃ svaṃ samālokya yena tyajasi jhagiti mūrtyā sākamekatvamoham ||23
p47
śārdūlavikrīḍita
p48
kāntyaiva snapayanti ye daśa diśo dhāmnā nirundhanti ye dhāmoddāmamahasvināṃ janamano muṣṇanti rūpeṇa ye | divyena dhvaninā sukhaṃ śravaṇayoḥ sākṣātkṣaranto'mṛtaṃ vandyāste'ṣṭasahasralakṣaṇadharāstīrtheśvarāḥ sūrayaḥ ||24
p49
āryā
p50
prākārakavalitāmbaramupavanarājīnigīrṇabhūmitalam | pivatīva hi nagaramidaṃ parikhāvalayena pātālam ||25
p51
āryā
p52
nityamavikārasusthitasarvāṃgamapūrvasahajalāvaṇyam | akṣobhamiva samudraṃ jinendrarūpaṃ paraṃ jayati ||26
p53
śārdūlavikrīḍita
p54
ekatvaṃ vyavahārato na tu punaḥ kāyātmanorniścayāt nuḥ stotraṃ vyavahārato'sti vapuṣaḥ stutyā na tattattvataḥ || stotraṃ niścayataḥścito bhavati citstutyaiva saivaṃ bhavet nātastīrthakarastavottarabalādekatvamātmāṃgayoḥ || 27
p55
be rattā be sāṃvalā be nīluppalavanna | maragajapannā do vi jina solaha kaṃcana vanna
p56
mālinī
p57
iti paricitatattvairātmakaikyaikatāyāṃ nayavibhajanayuktyātyantamucchāditāyām | avatarati na bodho bodhamevādya kasya svarasarabhasakṛṣṭaḥ prasphuṭanneka eva ||28
p58
avatarati na yāvad vṛttimatyantavegādanavamaparabhāvatyāgadṛṣṭāntadṛṣṭiḥ | jhaṭiti sakalabhāvairanyadīyairvimuktā svayamiyamanubhūtistāvadāvirbabhūva ||26
p59
svāgatā
p60
sarvataḥ svarasanirbharabhāvaṃ cetaye svayamahaṃ svamihaikam | nāsti nāsti mama kaścana mohaḥ śuddhaciddhanamahonidhirasmi ||30
p61
mālinī
p62
iti sati saha sarvairanyabhāvairviveka svayamayamupayogo bibhradātmānamekam | prakaṭitaparamārthairdarśanajñānavṛttaiḥ kṛtapariṇatirātmārāma eva pravṛttaḥ ||31
p63
vasantatilakā
p64
majjantu nirbharamamī samameva lokā ālokamucchalati śāntarase samastāḥ | āplāvya vibhramatiraskariṇīṃ bhareṇa pronmagna eṣa bhagavānavabodhasindhuḥ ||32
p65
śārdūla vikrīḍita
p66
jīvājīvavivekapuṣkaladṛśā pratyāyayatpārṣadānāṃsaṃsāranibaddhabandhanavidhidhvaṃsādviśuddhaṃ sphuṭat | ātmārāmamanantadhāma mahasādhyakṣeṇa nityoditaṃ dhīrodāttamanākulaṃ vilasati jñānaṃ mano hlādayat ||1-33
p67
mālinī
p68
virama kimapareṇākāryakolāhalena svayamapi bhṛtaḥ san paśya ṣaṇmāsamekam | hṛdayasarasi puṃsaḥ pudgalādbhinnadhāmno nanu kimanupalabdhirmāti kiṃ copalabdhiḥ ||2-34
p69
anuṣṭup
p70
cicchaktivyāptasarvasvasāro jīva iyānayam | ato'tiriktāḥ sarve'pi bhāvāḥ paudgalikā amī ||3-35
p71
mālinī
p72
sakalamapi vihāyāhnāya cicchaktiriktaṃ sphuṭataramavagāhya svaṃ ca cicchaktimātram | imamupari carantaṃ cāru viśvasya sākṣāt kalayatu paramātmānamātmanyanantam ||4-36
p73
śālinī
p74
varṇādyā vā rāgamohādayo vā bhinnā bhāvāḥ sarva evāsya puṃsaḥ | tenaivāntastattvataḥ paśyato'mī no dṛṣṭāḥ syurddaṣṭamekaṃ paraṃ syāt ||5-37
p75
upajāti
p76
nirvartyate yena yadatra kiñcittadeva tatsyānna kathaṃ ca nānyat | rukmeṇa nirvṛttamihāsikośaṃ paśyanti rukmaṃ na kathaṃcanāsim ||6-38
p77
upajāti
p78
varṇādisāmagryamidaṃ vidantu nirmāṇamekasya hi pudgalasya | tato'stvidaṃ pudgala eva nātmā yataḥ sa vijñānaghanastato'nyaḥ ||7-36
p79
anuṣṭup
p80
ghṛtakumbhābhidhāne'pi kumbho ghṛtamayo na cet | jīvo varṇādimajjīvo jalpane'pi na tanmayaḥ ||8-40
p81
anuṣṭup
p82
anādyanantamacalaṃ svasaṃvedyamabādhitam | jīvaḥ svayaṃ tu caitanyamuccaiścakacakāyate |6-41
p83
śārdūlavikrīḍita
p84
varṇādyaḥ sahitastathā virahito dvedhāstyajīvo yato nāmūrttatvamupāsya paśyati jagajjīvasya tattvaṃ tataḥ | ityālocya vivecakaiḥ samucitaṃ nāvyāpyativyāpi vā vyaktaṃ vyañjitajīvasattvamacalaṃ caitanyamālambyatām |10-42
p85
vasantatilakā
p86
jīvāvajīvamiti lakṣaṇato vibhinnaṃ jñānī jano'nubhavati svayamullasantam | ajñānino niravadhipravijṛmbhito'yaṃ mohastu tatkathamaho bata nānaṭīti ||11-43
p87
vasantatilakā
p88
asminnanādini mahatyavivevanāṭye varṇādimānnaṭati pudgala eva nānyaḥ | rāgādipudgalavikāraviruddhaśuddhacaitanyadhātumayamūrtirayaṃ ca jīvaḥ ||12-44
p89
mandākrāntā
p90
itthaṃ jñānakrakacakakanāpāṭanaṃ nāṭayitvā jīvājīvau sphuṭavighaṭanaṃ naiva yāvatprayātaḥ | viśvaṃ vyāpya prasamavikasadvyaktacinmātraśaktyā jñātṛdravyaṃ svayamatirasāttāvaduccaiścakāśe ||13-45
p91
mandākrāntā
p92
ekaḥ kartā cidahamiha me karma kopādayo'mī ityajñānāṃ śamayadamitaḥ kartṛkarmapravṛttim | jñānajyotiḥ sphurati paramodāttamatyantadhīraṃ sākṣātkurvannirupadhi pṛthagdravyanirbhāsiśiśvam ||1-46
p93
mālinī
p94
parapariṇatimujjhat khaṇḍayadvedavādānidamuditamakhaṇḍaṃ jñānamuccaṇḍamuccaiḥ | nanu kathamavakāśaḥ kartṛ karmapravṛtteriha bhavati kathaṃ vā paudgalaḥ karmabandhaḥ ||2-47
p95
śārdūlavikrīḍita
p96
ityevaṃ viracayya samprati paradravyānnivṛttiṃ parāṃ svaṃ vijñānaghanasvabhāvamabhayādāstiṣṭhanudvānaḥ param | ajñānotthitakartṛ karmakalanāt kleśānnivṛttaḥ svayaṃ jñānībhūta itaścakāsti jagataḥ sākṣī purāṇaḥ pumān |3-48
p97
śārdūlavikrīḍita
p98
vyāpya-vyāpakatā tadātmani bhavennaivātadātmanyapi vyāpya-vyāpakabhāvasambhavamṛte kā kartṛ-karmasthitiḥ | ityuddāmavivekaghasmaramahobhāreṇa bhindaṃstamo jñānībhūya tadā sa eṣa lasitaḥ kartṛtvaśūnyaḥ pumān ||4-46
p99
sragdharā
p100
jñānī jānannapīmāṃ svaparapariṇatiṃ pudgalaścāpyajānan vyāptṛvyāpyatvamantaḥ kalayitumasahā nityamatyantabhedāt | ajñānātkartṛ-karmabhramamatiranayorbhāti tāvanna yāvadvijñānācciścakāsti krakacavadayaṃ bhevamutpādya sadyaḥ ||5-50|| yaḥ pariṇamati sa kartā yaḥ pariṇāmo bhavettu tatkarma | yā pariṇatiḥ kriyā sā trayamapi bhinnaṃ na vastutayā ||6-51
p101
āryā
p102
ekaḥ pariṇamati sadā pariṇāmo jāyate sadaikasya | ekasya pariṇatiḥ syādanekamapyekameva yataḥ ||7-52
p103
āryā
p104
nobhau pariṇamataḥ khalu pariṇāmo nobhayoḥ prajāyeta | ubhayorna pariṇatiḥ syādyadanekamanekameva syāt ||8-53
p105
āryā
p106
naikasya hi kartārau dvau sto dve karmaṇī na caikasya | naikasya ca kriye dve ekamanekaṃ yatau na syāt ||6-54
p107
ā saṃsārata eva dhāvati paraṃ kurve'hamityuccakaidurvāraṃ nanu mohināmiha mahāhaṃkārarūpaṃ tamaḥ | tadbhūtārthaparigraheṇa vilayaṃ yadyekavāraṃ vrajet tatkiṃ jñānaghanasya bandhanamaho bhūyo bhavedātmanaḥ ||10-55
p108
anuṣṭup
p109
ātmabhāvān karotyātmā parabhāvān sadā paraḥ | ātmaiva hyātmano bhāvāḥ parasya para eva te ||11-56
p110
vasantatilakā
p111
ajñānatastu satṛṇābhyavahārakārī jñānaṃ svayaṃ kila bhavannapi rajyate yaḥ | pītvā dadhokṣamadhurāmlarasātigṛddhayā gāṃ dogdhi dugdhamiva nūnamasau rasālam ||112-57
p112
śārdūlavikrīḍita
p113
ajñānāt mṛgatṛṣṇikāṃ jaladhiyā dhāvanti pātuṃ mṛgā ajñānāttamasi dravinta bhujagādhyāsena rajjau janāḥ | ajñānācca vikalpacakrakaraṇāddhāntottaraṃgābdhivacchuddhajñānamayā api svayamamī kartrībhavantyākulāḥ ||113-58
p114
vasantatilakā
p115
jñānādvivecaka tayā tu parātmanoryo jānāti haṃsa iva vāḥ-payasorviśeṣaṃ | caitanyadhātumacalaṃ sa sadādhirūḍho jānīta eva hi karoti na kiñcanāpi ||14-56
p116
mandākrāntā
p117
jñānādeva jvalanapayasorauṣṇyaśaityavyavasthā jñānādevollasati lavaṇasvādabhedavyudāsaḥ | jñānādeva svarasavikasannityacaitanyadhātoḥ krodhādeśca prabhavati bhidā bhindatī kartṛbhāvam |15-60
p118
anuṣṭup
p119
ajñānaṃ jñānamapyevaṃ kurvannātmānamañjasā | syātkartātmātmabhāvasya parabhāvasya na kvacit ||16-61
p120
anuṣṭup
p121
ātmā jñānaṃ svayaṃ jñānaṃ jñānādanyatkaroti kim | parabhāvasya kartātmā moho'yaṃ vyavahāriṇām ||17-62
p122
vasantatilakā
p123
jīvaḥ karoti yadi pudgalakarma naiva kastarhi tatkuruta ityabhiśaṃkayaiva | etarhi tīvrarayamohanibarhaṇāya saṃkīrtyate śrṛṇuta pudgalakarma kartṛ ||18-63
p124
upajāti
p125
sthitetyavighnā khalu pudgalasya svabhāvabhūtā pariṇāmaśaktiḥ | tasyāṃ sthitāyāṃ sa karoti bhāvaṃ yamātmanastasya sa eva kartā ||116-64
p126
upajāti
p127
sthiteti jīvasya nirantarāyā svabhāvabhūtā pariṇāmaśaktiḥ | tasyāṃ sthitāyāṃ sa karoti bhāvaṃ yaṃ svasya tasyaiva bhavet sa kartā ||120-65
p128
āryā
p129
jñānamaya eva bhāvaḥ kuto bhavet jñānino na punaranyaḥ | ajñānamayaḥ sarvaḥ kuto'yamajñānino nānyaḥ ||121-66
p130
anuṣṭup
p131
jñānino jñānanirvṛttā sarve bhāvā bhavanti hi | sarve'pyajñānanirvṛttāḥ bhavantyajñāninastu te ||22-67
p132
anuṣṭup
p133
ajñānamayabhāvānāmajñānī vyāpya bhūmikāḥ | dravyakarmanimittānāṃ bhāvānāmeti hetutām ||23-68
p134
upendravajrā
p135
ya eva muktvā nayapakṣapātaṃ svarūpaguptā nivasanti nityam | vikalpajālacyutaśāntacittāsta eva sākṣādamṛtaṃ pibanti ||24-66
p136
upajāti
p137
ekasya baddho na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||25-70
p138
upajāti
p139
ekasya mūḍho na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||26-71
p140
upajāti
p141
ekasya rakto na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||27-72
p142
upajāti
p143
ekasya duṣṭo na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||28-73
p144
upajāti
p145
ekasya bhāto na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||44-86
p146
vasantatilakā
p147
svecchāsamucchaladanalpavikalpajālāmevaṃ vyatītya mahatīṃ nayapakṣakakṣām | antarbahiḥ samarasaikarasasvabhāvaṃ svaṃ bhāvamekamupayātyanubhūtimātram ||45-60
p148
rathoddhatā
p149
indrajālamidamevamucchalat puṣkaloccalavikalpavīcibhiḥ| yasya visphuraṇameva tatkṣaṇaṃ kṛtsnamasyati tadasmi cinmahaḥ ||46-61
p150
svāgatā
p151
citsvabhāvabharabhāvitabhāvāmāvabhāvaparamārthatayaikam | bandhapaddhatimapāsya samastāṃ cetaye samayasāramapāram ||47-62
p152
śārdūlavikrīr̤ita
p153
ākrāmannavikalpabhāvamacalaṃ pakṣairnayānāṃ vinā sāro yaḥ samayasya bhāti nibhṛtairāsvādyamānaḥ svayam | jñānaikakasaḥ sa eṣa bhagavānpuṇyaḥ purāṇaḥ pumān jñānaṃ darśanamapyayaṃ kimathavā yatkiñcanaiko'pyayam ||48-63
p154
śārdūlavikrīḍita
p155
dūraṃ bhūrivikalpajālagahane bhrāmyannijaughāccyuto dūrādeva vivekaranimnamamanānnīto nijaughaṃ balāt | vijñānaikarasastadekarasināmātmānamātmāharan ātmanyeva sadā gatānugatatāmāyātyayaṃ toyavat ||46-64
p156
vikalpakaḥ paraṃ kartā vikalpaḥ karma kevalam | na jātu kartṛ karmatvaṃ savikalpasya naśyati ||50-65
p157
rathoddhatā
p158
ya karoti sa karoti kevalaṃ yastu vetti sa tu vetti kevalam | yaḥ karoti na hi vetti sa kvacit yastu vetti na karoti sa kvacit ||51-66
p159
indravajrā
p160
jñaptiḥ karotau na hi bhāsate'ntaḥ jñaptau karotiśca na bhāsate'ntaḥ | jñapti karotiśca tato vibhinne jñātā na karteti tataḥ sthitaṃ ca ||52-67
p161
śārdūlavikrīḍita
p162
kartā karmaṇi nāsti nāsti niyataṃ karmāpi tatkartari dvandvaṃ vipratiṣidhyate yadi tadā kā kartṛ karmasthitiḥ | jñātā jñātari karma karmaṇi sadā vyakta ti vastu sthitinaipathye vata nānaṭīti rabhasā mohastathāpyeṣa kim ||53-68
p163
āge mithyādṛṣṭi ekarūpa jāno tathāpi jīva pudgala bhinna bhinna haiṃ aisā kahate haiṃ-
p164
mandākrāntā
p165
kartā kartā bhavati na yathā karma karmāpi naiva jñānaṃ jñānaṃ bhavati ca yathā pudgalaḥ pudgalo'pi jñānajyotirjvalitamacalaṃ vyaktamaṃtastathoccaiścicchaktīnāṃ nikarabharatau'tyantagambhīrametat ||54-66
p166
drutavilambita
p167
tadatha karma śubhāśubhabhedato dvitayatāṃ gatamaikyamupānayan | glapitanirbharamoharajā śrayaṃ svayamudetyavabodhasudhāplavaḥ ||1-100
p168
mandākrāntā
p169
eko dūrāttyajati madirāṃ brāhmaṇatvābhimānādanyaḥ śūdraḥ svayamahmiti snāti nityaṃ tayaiva | dvāvapyetau yugapadudarānnirgatau śūdrikāyāḥ śūdrau sākṣādapi ca carato jātibhedabhrameṇa ||2-101
p170
upajāti
p171
hetusvabhāvānubhavāśrayāṇāṃ sadāpyabhedānna hi karmabhedaḥ | tadbandhamārgāśritamekamiṣṭaṃ svayaṃ samastaṃ khalu bandhahetuḥ ||3-102
p172
svāgatā
p173
karma sarvamapi sarvavido yad bandhasādhanamuśantyaviśeṣāt | tena sarvamapi tatpratiṣiddhaṃ jñānameva vihitaṃ śivahetuḥ ||4-103
p174
śikhariṇī
p175
niṣiddhe sarvasmin sukṛtadurite karmaṇi kila pravṛtte naiṣkarmye na khalu munayaḥ saṃtyaśaraṇāḥ | tadā jñāne jñānaṃ praticaritameṣāṃ hi śaraṇaṃ svayaṃ vindantyete paramamamṛtaṃ tatra niratāḥ ||5-104
p176
yadetad jñānātmā dhruvamacalamābhāti bhavanaṃ śivasyāyaṃ hetuḥ svayamapi yatastacchiva iti | ato'nyadbandhasya svayamapi yato bandha iti tat tato jñānātmatvaṃ bhavanamanubhūtirhi vihitam ||6-105
p177
anuṣṭup
p178
vṛttaṃ jñānasvabhāvena jñānasya bhavanaṃ sadā | ekadravyasvabhāvatvānmokṣahetustadeva tat ||7-106
p179
anuṣṭup
p180
vṛttaṃ karmasvabhāvena jñānasya bhavanaṃ na hi | dravyāntarasvabhāvatvānmokṣaheturna karma tat ||8-107
p181
anuṣṭup
p182
mokṣahetutirodhānādbandhatvātsvayameva ca | mokṣahetutirodhāyibhāvatvānniśiṣyate ||6-108
p183
śārdūlavikrīḍita
p184
saṃnyastavyamidaṃ samastamapi tatkarmaiva mokṣārthinā saṃnyaste sati tatra kā kila kathā puṇyasya pāpasya vā | samyaktvānicinijasvabhāvabhavanānmokṣasya heturbhavan naiṣkarmyapratibaddhamuddhatarasaṃ jñānaṃ svayaṃ dhāvati ||10-106
p185
śārdūlavikrīḍita
p186
yāvatyākamupaiti karmaviratirjñānasya samyaṅ na sā karmajñānasamuccayo'pivihitastāvanna kācitkṣatiḥ | kintvatrāpi samullasatyavaśato yatkarma bandhāya tat mokṣāya sthitamekameva paramaṃ jñānaṃ vimukta svataḥ ||11-107
p187
śārdūlavikrīḍita
p188
magnāḥ karmanayāvalambanaparā jñānaṃ na jānantiyan magnā jñānanayaiṣiṇo'pi yadatisvacchandamandodyamāḥ | viśvasyopari te taranti satataṃ jñānaṃ bhavantaḥ svayaṃ ye kurvanti na karma jātu na vaśaṃ yānti pramādasya ca ||12-111
p189
mandākrāntā
p190
bhedonmādaṃ bhrūmarasabharānnāṭayatpītamohaṃ mūlonmūlaṃ sakalamapi tatkarma kṛtvā balena | helonmīlatparamakalayā sārdhamārabdhakeli jñānajyotiḥkavalitatamaḥprojjajṛmbhe bhareṇa ||13-112
p191
drutavilambita
p192
atha mahāmadanirbharamantharaṃ samararaṃgaparāgatamāsravam | ayamudāragaṃbhīramahodayo jayati durjayabodhadhanurdharaḥ ||1-113
p193
śālinī
p194
bhāvo rāgadveṣamohairvinā yo jīvasya syād jñānanirvṛtta eva | rundhan sarvān dravyakarmāsravaughān eṣo'bhāvaḥsarvabhāvāsravāṇām ||2-114
p195
bhāvāsravābhāvamayaṃ prapanno dravyāsravebhyaḥ svata eva bhinnaḥ | jñānī sadā jñānamayaikabhāvo nirāsravo jñāyaka eka eva ||3-115|| sannyasyannijabuddhipūrvamaniśaṃ rāgaṃ samagraṃ svayaṃ vāraṃvāramabuddhipūrvamapi taṃ jetuṃ svaśaktiṃ spṛśan | ucchindanparavṛttameva sakalāṃ jñānasya pūrṇo bhavan ātmā nityanirāsravo bhavati hi jñānī yadā syāttadā ||4-116
p196
anuṣṭup
p197
sarvasyāmeva jīvantyāṃ dravyapratyayasantatau | kuto nirāsravo jñānī nityameveti cenmatiḥ ||5-117
p198
mālinī
p199
vijahati na hi sattāṃ pratyayāḥ pūrvabaddhāḥ samayamanusaranto yadyapi dravyarūpāḥ | tadapi sakalarāgadveṣamohavyudāsādavatarati na jātu jñāninaḥ karmabandhaḥ ||6-118
p200
anuṣṭup
First 200 of 514 passages. Read on
Recensions and editions (1)
- Samayasāra (Amrutchandrasuri, Banarasidas Kavi, Buddhilal Shravak, Jain Granth Ratnakar Karyalay, 1930) — Sanskrit, not yet digitised
See also: more in The Digambara scriptures (Siddhānta)
- Kasayapahuda (Kasāyapāhuḍa) — Śaurasenī Prakrit; 275 CE
- Pravacanasaraparamagama (Pravacanasāraparamāgama) — Sanskrit; 275–825 CE; partly digitised
- Bhavapahuda (Bhāvapāhuḍa) — Prakrit; 200–600 CE; partly digitised
Discussed in 6 studies in Pramāṇa (listed on the page).