Pramāṇa · Search · About · API

Samayasara (Samayasāra)

समयसार

contains 277 Sanskrit ślokas divided into seven chapters, describing seven padārthas in dramatic allegory

Language
Sanskrit
Date
100–850 CE
Author
Amṛtacandrācārya
Extent
514 passages, 3,766 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Samaysaar Kalash Ac 5867; ed. Phūlacandra Siddhāntaśāstrī; Śrī Vītarāga Satsāhitya Prasāraka Trust; 1937 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

p1

namaḥ samayasārāya svānubhūtyā cakāsate | citsvabhāvāya bhāvāya sarvabhāvāntaracchide ||1

p2

anuṣṭup

p3

anantadharmaṇastattvaṃ paśyantī pratyagātmanaḥ | anekāntamayī mūrtirnityameva prakāśatām ||2

p4

mālinī

p5

parapariṇatihetormohanāmno'nubhāvādaviratamanubhāvyavyāptikalmāṣitāyāḥ | mama paramaviśuddhiḥ śuddhacinmātramūrterbhavatu samayasāravyākhyayaivānubhūteḥ || 3

p6

mālinī

p7

ubhayanayavirodhadhvaṃsini syātpadāṃke jinavacasi ramante ye svayaṃ vāntamohāḥ | sapadi samayasāraṃ te paraṃ jyotiruccairanavamanayapakṣākṣuṇṇamīkṣanta eva || 4

p8

mālinī

p9

vyavaharaṇanayaḥ syādyadyapi prākpadavyāmiha nihitapadānāṃ hanta hastāvalambaḥ | tadapi paramamarthaṃ ciccamatkāramātraṃ paravirahitamantaḥ paśyatāṃ naiṣa kiñcit |5

p10

śārdūlavikrīḍita

p11

ekatve niyatasya śuddhanayato vyāpturyadasyātmanaḥ pūrṇajñānaghanasya darśanamiha dravyāntarebhyaḥ pṛthak | samyagdarśanametadeva niyamādātmā ca tāvānayaṃ tanmuktvā navatattvasantatimimāmātmāyameko'stu naḥ ||6

p12

anuṣṭup

p13

ataḥ śuddhanayāyattaṃ pratyagjyotiścakāsti tat | navatattvagatatve'pi yadekatvaṃ na muñcati ||7

p14

mālinī

p15

ciramiti navatattvacchannamunnīyamānaṃ kanakamiva nimagnaṃ varṇamālākalāpe

p16

atha satataviviktaṃ dṛśyatāmekarūpaṃ pratipadamidamātmajyotiruddyotamānam ||8

p17

mālinī

p18

udayati na nayaśrīrastameti pramāṇaṃ kvacidapi ca na vidmo yāti nikṣepacakram | kimaparamabhidadhmo dhāmni sarvaṃkaṣe'smin anubhavamupayāte bhāti na dvaitameva ||6

p19

upajāti

p20

ātmasvabhāvaṃ parabhāvabhinnamāpūrṇamādyantavimuktamekam | vilīnasaṃkalpavikalpajālaṃprakāśayan śuddhanayo'bhyudeti ||110

p21

mālinī

p22

na hi vidadhati baddhaspṛṣṭabhāvādayo'mī sphuṭamupari taranto'pyetya yanna pratiṣṭhām | anubhavatu tameva dyotamānaṃ samantāt jagatapagatamohībhūya samyaksvabhāvam ||11

p23

śārdūlavikrīḍita

p24

bhūtaṃ bhāntamabhūtameva rabhasā nirmidya bandhaṃ sudhīryadyantaḥ kila ko'pyaho kalayati vyāhatyamohaṃ haṭhāt | ātmātmānubhavaikagamyamahimā vyakto'yamāste dhruvaṃ nityaṃ karmakalaṅkapaṅkavikalo devaḥ svayaṃ śāśvataḥ ||12

p25

vasantatilakā

p26

ātmānubhūtiriti śuddha nayātmikā yā jñānānubhūtiriyameva kileti buddhvā | ātmānamātmani niveśya suniṣprakampameko'sti nityamavabodhaghanaḥ samantāt ||13

p27

pṛthvī

p28

akhaṇḍitamanākulaṃ jvaladanantamantarbahirmahaḥ paramamastu naḥ sahajamudvilāsaṃ sadā | ciducchalananirbharaṃ sakalakālamālambate yadekarasamullasallavaṇakhilyalīlāyitam ||14

p29

anuṣṭup

p30

eṣa jñānaghano nityamātmā siddhimabhīpsubhiḥ | sādhya-sādhakabhāvena dvidhaikaḥ samupāsyatām ||15

p31

anuṣṭup

p32

darśana-jñāna-cāritraistritvādekatvataḥ svayam | mecako'mecakaścāpi samamātmā pramāṇataḥ ||16

p33

anuṣṭup

p34

darśana-jñāna-cāritraistribhiḥ pariṇatatvataḥ | eko'pi trisvabhāvatvādvyavahāreṇa mecakaḥ ||17

p35

anuṣṭup

p36

paramārthena tu vyaktajñātṛtvajyotiṣaikakaḥ | sarvabhāvāntaradhvaṃsisvabhāvatvādamecakaḥ ||18

p37

anuṣṭup

p38

ātmanaścintayaivālaṃ mecakāmecakatvayoḥ | darśana-jñāna-cāritraiḥ sādhyasiddhirna cānyathā ||19

p39

mālinī

p40

kathamapi samupāttatritvamapyekatāyāḥ apatitamidamātmajyotirudgacchadaccham | satatamanubhavāmo'nantacaitanyacihnaṃ na khalu na khalu yasmādanyathā sādhyasiddhiḥ ||20

p41

mālinī

p42

kathamapi hi labhante bhedavijñānamūlāmacalitamanubhūtiṃ ye svato vānyato vā | pratiphalananimagnānantabhāvasvabhāvairmukuravadavikārāḥ santataṃ syusta eva ||21

p43

mālinī

p44

tyajatu jagadidānīṃ mohamājanmalīḍhaṃ rasayatu rasikānāṃ rocanaṃ jñānamudyat | iha kathamapi nātmā'nātmanā sākamekaḥ kila kalayati kāle kvāpi tādātmyavṛttim ||22

p45

mālinī

p46

ayi kathamapi mṛtvā tattvakautūhalī san anubhava bhava mūrteḥ pārśvavartī muhūrtam | pṛthagatha vilasantaṃ svaṃ samālokya yena tyajasi jhagiti mūrtyā sākamekatvamoham ||23

p47

śārdūlavikrīḍita

p48

kāntyaiva snapayanti ye daśa diśo dhāmnā nirundhanti ye dhāmoddāmamahasvināṃ janamano muṣṇanti rūpeṇa ye | divyena dhvaninā sukhaṃ śravaṇayoḥ sākṣātkṣaranto'mṛtaṃ vandyāste'ṣṭasahasralakṣaṇadharāstīrtheśvarāḥ sūrayaḥ ||24

p49

āryā

p50

prākārakavalitāmbaramupavanarājīnigīrṇabhūmitalam | pivatīva hi nagaramidaṃ parikhāvalayena pātālam ||25

p51

āryā

p52

nityamavikārasusthitasarvāṃgamapūrvasahajalāvaṇyam | akṣobhamiva samudraṃ jinendrarūpaṃ paraṃ jayati ||26

p53

śārdūlavikrīḍita

p54

ekatvaṃ vyavahārato na tu punaḥ kāyātmanorniścayāt nuḥ stotraṃ vyavahārato'sti vapuṣaḥ stutyā na tattattvataḥ || stotraṃ niścayataḥścito bhavati citstutyaiva saivaṃ bhavet nātastīrthakarastavottarabalādekatvamātmāṃgayoḥ || 27

p55

be rattā be sāṃvalā be nīluppalavanna | maragajapannā do vi jina solaha kaṃcana vanna

p56

mālinī

p57

iti paricitatattvairātmakaikyaikatāyāṃ nayavibhajanayuktyātyantamucchāditāyām | avatarati na bodho bodhamevādya kasya svarasarabhasakṛṣṭaḥ prasphuṭanneka eva ||28

p58

avatarati na yāvad vṛttimatyantavegādanavamaparabhāvatyāgadṛṣṭāntadṛṣṭiḥ | jhaṭiti sakalabhāvairanyadīyairvimuktā svayamiyamanubhūtistāvadāvirbabhūva ||26

p59

svāgatā

p60

sarvataḥ svarasanirbharabhāvaṃ cetaye svayamahaṃ svamihaikam | nāsti nāsti mama kaścana mohaḥ śuddhaciddhanamahonidhirasmi ||30

p61

mālinī

p62

iti sati saha sarvairanyabhāvairviveka svayamayamupayogo bibhradātmānamekam | prakaṭitaparamārthairdarśanajñānavṛttaiḥ kṛtapariṇatirātmārāma eva pravṛttaḥ ||31

p63

vasantatilakā

p64

majjantu nirbharamamī samameva lokā ālokamucchalati śāntarase samastāḥ | āplāvya vibhramatiraskariṇīṃ bhareṇa pronmagna eṣa bhagavānavabodhasindhuḥ ||32

p65

śārdūla vikrīḍita

p66

jīvājīvavivekapuṣkaladṛśā pratyāyayatpārṣadānāṃsaṃsāranibaddhabandhanavidhidhvaṃsādviśuddhaṃ sphuṭat | ātmārāmamanantadhāma mahasādhyakṣeṇa nityoditaṃ dhīrodāttamanākulaṃ vilasati jñānaṃ mano hlādayat ||1-33

p67

mālinī

p68

virama kimapareṇākāryakolāhalena svayamapi bhṛtaḥ san paśya ṣaṇmāsamekam | hṛdayasarasi puṃsaḥ pudgalādbhinnadhāmno nanu kimanupalabdhirmāti kiṃ copalabdhiḥ ||2-34

p69

anuṣṭup

p70

cicchaktivyāptasarvasvasāro jīva iyānayam | ato'tiriktāḥ sarve'pi bhāvāḥ paudgalikā amī ||3-35

p71

mālinī

p72

sakalamapi vihāyāhnāya cicchaktiriktaṃ sphuṭataramavagāhya svaṃ ca cicchaktimātram | imamupari carantaṃ cāru viśvasya sākṣāt kalayatu paramātmānamātmanyanantam ||4-36

p73

śālinī

p74

varṇādyā vā rāgamohādayo vā bhinnā bhāvāḥ sarva evāsya puṃsaḥ | tenaivāntastattvataḥ paśyato'mī no dṛṣṭāḥ syurddaṣṭamekaṃ paraṃ syāt ||5-37

p75

upajāti

p76

nirvartyate yena yadatra kiñcittadeva tatsyānna kathaṃ ca nānyat | rukmeṇa nirvṛttamihāsikośaṃ paśyanti rukmaṃ na kathaṃcanāsim ||6-38

p77

upajāti

p78

varṇādisāmagryamidaṃ vidantu nirmāṇamekasya hi pudgalasya | tato'stvidaṃ pudgala eva nātmā yataḥ sa vijñānaghanastato'nyaḥ ||7-36

p79

anuṣṭup

p80

ghṛtakumbhābhidhāne'pi kumbho ghṛtamayo na cet | jīvo varṇādimajjīvo jalpane'pi na tanmayaḥ ||8-40

p81

anuṣṭup

p82

anādyanantamacalaṃ svasaṃvedyamabādhitam | jīvaḥ svayaṃ tu caitanyamuccaiścakacakāyate |6-41

p83

śārdūlavikrīḍita

p84

varṇādyaḥ sahitastathā virahito dvedhāstyajīvo yato nāmūrttatvamupāsya paśyati jagajjīvasya tattvaṃ tataḥ | ityālocya vivecakaiḥ samucitaṃ nāvyāpyativyāpi vā vyaktaṃ vyañjitajīvasattvamacalaṃ caitanyamālambyatām |10-42

p85

vasantatilakā

p86

jīvāvajīvamiti lakṣaṇato vibhinnaṃ jñānī jano'nubhavati svayamullasantam | ajñānino niravadhipravijṛmbhito'yaṃ mohastu tatkathamaho bata nānaṭīti ||11-43

p87

vasantatilakā

p88

asminnanādini mahatyavivevanāṭye varṇādimānnaṭati pudgala eva nānyaḥ | rāgādipudgalavikāraviruddhaśuddhacaitanyadhātumayamūrtirayaṃ ca jīvaḥ ||12-44

p89

mandākrāntā

p90

itthaṃ jñānakrakacakakanāpāṭanaṃ nāṭayitvā jīvājīvau sphuṭavighaṭanaṃ naiva yāvatprayātaḥ | viśvaṃ vyāpya prasamavikasadvyaktacinmātraśaktyā jñātṛdravyaṃ svayamatirasāttāvaduccaiścakāśe ||13-45

p91

mandākrāntā

p92

ekaḥ kartā cidahamiha me karma kopādayo'mī ityajñānāṃ śamayadamitaḥ kartṛkarmapravṛttim | jñānajyotiḥ sphurati paramodāttamatyantadhīraṃ sākṣātkurvannirupadhi pṛthagdravyanirbhāsiśiśvam ||1-46

p93

mālinī

p94

parapariṇatimujjhat khaṇḍayadvedavādānidamuditamakhaṇḍaṃ jñānamuccaṇḍamuccaiḥ | nanu kathamavakāśaḥ kartṛ karmapravṛtteriha bhavati kathaṃ vā paudgalaḥ karmabandhaḥ ||2-47

p95

śārdūlavikrīḍita

p96

ityevaṃ viracayya samprati paradravyānnivṛttiṃ parāṃ svaṃ vijñānaghanasvabhāvamabhayādāstiṣṭhanudvānaḥ param | ajñānotthitakartṛ karmakalanāt kleśānnivṛttaḥ svayaṃ jñānībhūta itaścakāsti jagataḥ sākṣī purāṇaḥ pumān |3-48

p97

śārdūlavikrīḍita

p98

vyāpya-vyāpakatā tadātmani bhavennaivātadātmanyapi vyāpya-vyāpakabhāvasambhavamṛte kā kartṛ-karmasthitiḥ | ityuddāmavivekaghasmaramahobhāreṇa bhindaṃstamo jñānībhūya tadā sa eṣa lasitaḥ kartṛtvaśūnyaḥ pumān ||4-46

p99

sragdharā

p100

jñānī jānannapīmāṃ svaparapariṇatiṃ pudgalaścāpyajānan vyāptṛvyāpyatvamantaḥ kalayitumasahā nityamatyantabhedāt | ajñānātkartṛ-karmabhramamatiranayorbhāti tāvanna yāvadvijñānācciścakāsti krakacavadayaṃ bhevamutpādya sadyaḥ ||5-50|| yaḥ pariṇamati sa kartā yaḥ pariṇāmo bhavettu tatkarma | yā pariṇatiḥ kriyā sā trayamapi bhinnaṃ na vastutayā ||6-51

p101

āryā

p102

ekaḥ pariṇamati sadā pariṇāmo jāyate sadaikasya | ekasya pariṇatiḥ syādanekamapyekameva yataḥ ||7-52

p103

āryā

p104

nobhau pariṇamataḥ khalu pariṇāmo nobhayoḥ prajāyeta | ubhayorna pariṇatiḥ syādyadanekamanekameva syāt ||8-53

p105

āryā

p106

naikasya hi kartārau dvau sto dve karmaṇī na caikasya | naikasya ca kriye dve ekamanekaṃ yatau na syāt ||6-54

p107

ā saṃsārata eva dhāvati paraṃ kurve'hamityuccakaidurvāraṃ nanu mohināmiha mahāhaṃkārarūpaṃ tamaḥ | tadbhūtārthaparigraheṇa vilayaṃ yadyekavāraṃ vrajet tatkiṃ jñānaghanasya bandhanamaho bhūyo bhavedātmanaḥ ||10-55

p108

anuṣṭup

p109

ātmabhāvān karotyātmā parabhāvān sadā paraḥ | ātmaiva hyātmano bhāvāḥ parasya para eva te ||11-56

p110

vasantatilakā

p111

ajñānatastu satṛṇābhyavahārakārī jñānaṃ svayaṃ kila bhavannapi rajyate yaḥ | pītvā dadhokṣamadhurāmlarasātigṛddhayā gāṃ dogdhi dugdhamiva nūnamasau rasālam ||112-57

p112

śārdūlavikrīḍita

p113

ajñānāt mṛgatṛṣṇikāṃ jaladhiyā dhāvanti pātuṃ mṛgā ajñānāttamasi dravinta bhujagādhyāsena rajjau janāḥ | ajñānācca vikalpacakrakaraṇāddhāntottaraṃgābdhivacchuddhajñānamayā api svayamamī kartrībhavantyākulāḥ ||113-58

p114

vasantatilakā

p115

jñānādvivecaka tayā tu parātmanoryo jānāti haṃsa iva vāḥ-payasorviśeṣaṃ | caitanyadhātumacalaṃ sa sadādhirūḍho jānīta eva hi karoti na kiñcanāpi ||14-56

p116

mandākrāntā

p117

jñānādeva jvalanapayasorauṣṇyaśaityavyavasthā jñānādevollasati lavaṇasvādabhedavyudāsaḥ | jñānādeva svarasavikasannityacaitanyadhātoḥ krodhādeśca prabhavati bhidā bhindatī kartṛbhāvam |15-60

p118

anuṣṭup

p119

ajñānaṃ jñānamapyevaṃ kurvannātmānamañjasā | syātkartātmātmabhāvasya parabhāvasya na kvacit ||16-61

p120

anuṣṭup

p121

ātmā jñānaṃ svayaṃ jñānaṃ jñānādanyatkaroti kim | parabhāvasya kartātmā moho'yaṃ vyavahāriṇām ||17-62

p122

vasantatilakā

p123

jīvaḥ karoti yadi pudgalakarma naiva kastarhi tatkuruta ityabhiśaṃkayaiva | etarhi tīvrarayamohanibarhaṇāya saṃkīrtyate śrṛṇuta pudgalakarma kartṛ ||18-63

p124

upajāti

p125

sthitetyavighnā khalu pudgalasya svabhāvabhūtā pariṇāmaśaktiḥ | tasyāṃ sthitāyāṃ sa karoti bhāvaṃ yamātmanastasya sa eva kartā ||116-64

p126

upajāti

p127

sthiteti jīvasya nirantarāyā svabhāvabhūtā pariṇāmaśaktiḥ | tasyāṃ sthitāyāṃ sa karoti bhāvaṃ yaṃ svasya tasyaiva bhavet sa kartā ||120-65

p128

āryā

p129

jñānamaya eva bhāvaḥ kuto bhavet jñānino na punaranyaḥ | ajñānamayaḥ sarvaḥ kuto'yamajñānino nānyaḥ ||121-66

p130

anuṣṭup

p131

jñānino jñānanirvṛttā sarve bhāvā bhavanti hi | sarve'pyajñānanirvṛttāḥ bhavantyajñāninastu te ||22-67

p132

anuṣṭup

p133

ajñānamayabhāvānāmajñānī vyāpya bhūmikāḥ | dravyakarmanimittānāṃ bhāvānāmeti hetutām ||23-68

p134

upendravajrā

p135

ya eva muktvā nayapakṣapātaṃ svarūpaguptā nivasanti nityam | vikalpajālacyutaśāntacittāsta eva sākṣādamṛtaṃ pibanti ||24-66

p136

upajāti

p137

ekasya baddho na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||25-70

p138

upajāti

p139

ekasya mūḍho na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||26-71

p140

upajāti

p141

ekasya rakto na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||27-72

p142

upajāti

p143

ekasya duṣṭo na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||28-73

p144

upajāti

p145

ekasya bhāto na tathā parasya citi dvayordvāviti pakṣapātau | yastattvavedī cyutapakṣapātastasyāsti nityaṃ khalu ciccideva ||44-86

p146

vasantatilakā

p147

svecchāsamucchaladanalpavikalpajālāmevaṃ vyatītya mahatīṃ nayapakṣakakṣām | antarbahiḥ samarasaikarasasvabhāvaṃ svaṃ bhāvamekamupayātyanubhūtimātram ||45-60

p148

rathoddhatā

p149

indrajālamidamevamucchalat puṣkaloccalavikalpavīcibhiḥ| yasya visphuraṇameva tatkṣaṇaṃ kṛtsnamasyati tadasmi cinmahaḥ ||46-61

p150

svāgatā

p151

citsvabhāvabharabhāvitabhāvāmāvabhāvaparamārthatayaikam | bandhapaddhatimapāsya samastāṃ cetaye samayasāramapāram ||47-62

p152

śārdūlavikrīr̤ita

p153

ākrāmannavikalpabhāvamacalaṃ pakṣairnayānāṃ vinā sāro yaḥ samayasya bhāti nibhṛtairāsvādyamānaḥ svayam | jñānaikakasaḥ sa eṣa bhagavānpuṇyaḥ purāṇaḥ pumān jñānaṃ darśanamapyayaṃ kimathavā yatkiñcanaiko'pyayam ||48-63

p154

śārdūlavikrīḍita

p155

dūraṃ bhūrivikalpajālagahane bhrāmyannijaughāccyuto dūrādeva vivekaranimnamamanānnīto nijaughaṃ balāt | vijñānaikarasastadekarasināmātmānamātmāharan ātmanyeva sadā gatānugatatāmāyātyayaṃ toyavat ||46-64

p156

vikalpakaḥ paraṃ kartā vikalpaḥ karma kevalam | na jātu kartṛ karmatvaṃ savikalpasya naśyati ||50-65

p157

rathoddhatā

p158

ya karoti sa karoti kevalaṃ yastu vetti sa tu vetti kevalam | yaḥ karoti na hi vetti sa kvacit yastu vetti na karoti sa kvacit ||51-66

p159

indravajrā

p160

jñaptiḥ karotau na hi bhāsate'ntaḥ jñaptau karotiśca na bhāsate'ntaḥ | jñapti karotiśca tato vibhinne jñātā na karteti tataḥ sthitaṃ ca ||52-67

p161

śārdūlavikrīḍita

p162

kartā karmaṇi nāsti nāsti niyataṃ karmāpi tatkartari dvandvaṃ vipratiṣidhyate yadi tadā kā kartṛ karmasthitiḥ | jñātā jñātari karma karmaṇi sadā vyakta ti vastu sthitinaipathye vata nānaṭīti rabhasā mohastathāpyeṣa kim ||53-68

p163

āge mithyādṛṣṭi ekarūpa jāno tathāpi jīva pudgala bhinna bhinna haiṃ aisā kahate haiṃ-

p164

mandākrāntā

p165

kartā kartā bhavati na yathā karma karmāpi naiva jñānaṃ jñānaṃ bhavati ca yathā pudgalaḥ pudgalo'pi jñānajyotirjvalitamacalaṃ vyaktamaṃtastathoccaiścicchaktīnāṃ nikarabharatau'tyantagambhīrametat ||54-66

p166

drutavilambita

p167

tadatha karma śubhāśubhabhedato dvitayatāṃ gatamaikyamupānayan | glapitanirbharamoharajā śrayaṃ svayamudetyavabodhasudhāplavaḥ ||1-100

p168

mandākrāntā

p169

eko dūrāttyajati madirāṃ brāhmaṇatvābhimānādanyaḥ śūdraḥ svayamahmiti snāti nityaṃ tayaiva | dvāvapyetau yugapadudarānnirgatau śūdrikāyāḥ śūdrau sākṣādapi ca carato jātibhedabhrameṇa ||2-101

p170

upajāti

p171

hetusvabhāvānubhavāśrayāṇāṃ sadāpyabhedānna hi karmabhedaḥ | tadbandhamārgāśritamekamiṣṭaṃ svayaṃ samastaṃ khalu bandhahetuḥ ||3-102

p172

svāgatā

p173

karma sarvamapi sarvavido yad bandhasādhanamuśantyaviśeṣāt | tena sarvamapi tatpratiṣiddhaṃ jñānameva vihitaṃ śivahetuḥ ||4-103

p174

śikhariṇī

p175

niṣiddhe sarvasmin sukṛtadurite karmaṇi kila pravṛtte naiṣkarmye na khalu munayaḥ saṃtyaśaraṇāḥ | tadā jñāne jñānaṃ praticaritameṣāṃ hi śaraṇaṃ svayaṃ vindantyete paramamamṛtaṃ tatra niratāḥ ||5-104

p176

yadetad jñānātmā dhruvamacalamābhāti bhavanaṃ śivasyāyaṃ hetuḥ svayamapi yatastacchiva iti | ato'nyadbandhasya svayamapi yato bandha iti tat tato jñānātmatvaṃ bhavanamanubhūtirhi vihitam ||6-105

p177

anuṣṭup

p178

vṛttaṃ jñānasvabhāvena jñānasya bhavanaṃ sadā | ekadravyasvabhāvatvānmokṣahetustadeva tat ||7-106

p179

anuṣṭup

p180

vṛttaṃ karmasvabhāvena jñānasya bhavanaṃ na hi | dravyāntarasvabhāvatvānmokṣaheturna karma tat ||8-107

p181

anuṣṭup

p182

mokṣahetutirodhānādbandhatvātsvayameva ca | mokṣahetutirodhāyibhāvatvānniśiṣyate ||6-108

p183

śārdūlavikrīḍita

p184

saṃnyastavyamidaṃ samastamapi tatkarmaiva mokṣārthinā saṃnyaste sati tatra kā kila kathā puṇyasya pāpasya vā | samyaktvānicinijasvabhāvabhavanānmokṣasya heturbhavan naiṣkarmyapratibaddhamuddhatarasaṃ jñānaṃ svayaṃ dhāvati ||10-106

p185

śārdūlavikrīḍita

p186

yāvatyākamupaiti karmaviratirjñānasya samyaṅ na sā karmajñānasamuccayo'pivihitastāvanna kācitkṣatiḥ | kintvatrāpi samullasatyavaśato yatkarma bandhāya tat mokṣāya sthitamekameva paramaṃ jñānaṃ vimukta svataḥ ||11-107

p187

śārdūlavikrīḍita

p188

magnāḥ karmanayāvalambanaparā jñānaṃ na jānantiyan magnā jñānanayaiṣiṇo'pi yadatisvacchandamandodyamāḥ | viśvasyopari te taranti satataṃ jñānaṃ bhavantaḥ svayaṃ ye kurvanti na karma jātu na vaśaṃ yānti pramādasya ca ||12-111

p189

mandākrāntā

p190

bhedonmādaṃ bhrūmarasabharānnāṭayatpītamohaṃ mūlonmūlaṃ sakalamapi tatkarma kṛtvā balena | helonmīlatparamakalayā sārdhamārabdhakeli jñānajyotiḥkavalitatamaḥprojjajṛmbhe bhareṇa ||13-112

p191

drutavilambita

p192

atha mahāmadanirbharamantharaṃ samararaṃgaparāgatamāsravam | ayamudāragaṃbhīramahodayo jayati durjayabodhadhanurdharaḥ ||1-113

p193

śālinī

p194

bhāvo rāgadveṣamohairvinā yo jīvasya syād jñānanirvṛtta eva | rundhan sarvān dravyakarmāsravaughān eṣo'bhāvaḥsarvabhāvāsravāṇām ||2-114

p195

bhāvāsravābhāvamayaṃ prapanno dravyāsravebhyaḥ svata eva bhinnaḥ | jñānī sadā jñānamayaikabhāvo nirāsravo jñāyaka eka eva ||3-115|| sannyasyannijabuddhipūrvamaniśaṃ rāgaṃ samagraṃ svayaṃ vāraṃvāramabuddhipūrvamapi taṃ jetuṃ svaśaktiṃ spṛśan | ucchindanparavṛttameva sakalāṃ jñānasya pūrṇo bhavan ātmā nityanirāsravo bhavati hi jñānī yadā syāttadā ||4-116

p196

anuṣṭup

p197

sarvasyāmeva jīvantyāṃ dravyapratyayasantatau | kuto nirāsravo jñānī nityameveti cenmatiḥ ||5-117

p198

mālinī

p199

vijahati na hi sattāṃ pratyayāḥ pūrvabaddhāḥ samayamanusaranto yadyapi dravyarūpāḥ | tadapi sakalarāgadveṣamohavyudāsādavatarati na jātu jñāninaḥ karmabandhaḥ ||6-118

p200

anuṣṭup

First 200 of 514 passages. Read on

Recensions and editions (1)

See also: more in The Digambara scriptures (Siddhānta)

Discussed in 6 studies in Pramāṇa (listed on the page).