Pramāṇa · Search · About · API

Vividhatirthakalpa (Vividhatīrthakalpa)

विविधतीर्थकल्प

Accounts of Various Holy Places

Sanskrit and Prakrit accounts of some sixty Jain pilgrimage places and their legends.

Language
Sanskrit
Date
1308–1333 CE
Author
Jinaprabhasūri
Extent
174 passages, 39,449 words
Text
complete digital text
Source
jainqq · Vividh Tirth Kalpa, by Jinvijay, Singhi Jain Gyanpith 1934 (Jain eLibrary no. 009519) · Jain eLibrary (jainelibrary.org / Jain Quantum, jainqq.org): scanned books and their extracted text are…

Contents

Text

p1

krama
aho śrutajñānam graṃtha jīrṇoddhāra – saṃvata 2066 (ī. 2010)
.
śrī āśāpūraṇa pārśvanātha jaina jñānabhaṃḍāra - saṃyojaka- bābulāla saremala śāh hīrāna sosāyaṭī, rāmanagara, sābaramatī, amāvāha - 04 (mo.) 9425585804 (kha) 22132543 (2he.) 27505720
prāyaḥ jīrṇa aprāpya pustakone skena karāvīne seṭa naṃ.-2 nī ḍī.vī.ḍī.(DVD) banāvī tenī yādī yā pustaṭhī vebasāhaṭa parathī pakṣa SIGnaloḍa karī sārī. pustakanuṃ nāma
śrī siddhahema bṛhadvṛtti bṛhadnyāsa adhyāya-6
055
056 vividha tīrtha kalpa
bhāratīya jaina śramaṇa saṃskṛti ane lekhanakaḻā
058 siddhāntalakṣaṇagūḍhārtha tattvalokaḥ
059 vyāpti pañcaka vivṛtti ṭīkā
060
jaina saṃgīta rāgamāḻā
061 caturviṃśatīprabandha (prabaṃdha kośa)
062 vyutpattivāda ādarśa vyākhyayā saṃpūrṇa 6 adhyāya
063
candraprabhā makaumudī 064 viveka vilāsa
pañcaśatī prabodha prabaṃdha
065
066 sanmatitattvasopānam
067
068 | moharājāparājayam kriyākośa
069
070 kālikācāryakathāsaṃgraha
071 sāmānyanirukti caṃdrakalā kalāvilāsa ṭīkā
janmasamudrajātaka meghamahodaya varṣaprabodha
paheśabhālā hoghaṭṭī ṭīḍā gurbharānuvāha
072
073
074
075
076
077 saṃgīta nāṭya upāvalī
jaina sāmudrikanāṃ pāṃca graṃtho
jaina citra kalpabūma bhāga-1
jaina citra kalpabūma bhāga-2
bhāratanāṃ jaina tīrtho ane tenuṃ śilpasthāpatya
078
079 śilpa cintāmaśi lāga-1
080 bṛha6 śilpa śāstra bhāga - 1
081 bṛha6 śilpaśāstra lāga-2
082 bṛha6 śilpa śāstra lāga-3
083 āyurvedhanā anubhūta prayogo lāga - 1
084
085
kalyāṇa kāraka viśvalocana kośa
kathā ratna kośa bhāga-1
086
087 5thā ratna preśa lāga-2
088
hastasagrīvanam endracaturviśatikā
089
sammati tarka mahārṇavāvatārikā
090
bhāṣā
saṃ
saṃ
śubha.
saṃ
saṃ
śu.
saṃ
saṃ
saṃ

saṃ
saṃ
gu4.
śubha.
śubha.
śubha.
śubha.
śubha.
śubha.
4.
śubha.
śubha.
śubha.

rttā-ṭīḍāḍāra-saṃcā
śubha.
pū. hemasāgarasūrijī ma.sā.
saṃ
pū. caturavijayajī ma.sā.
śrī mohanalāla bāṃṭhiyā
saṃ/hiṃ saṃ/gu4. śrī aṃbālāla premacaṃda
saṃ.
saṃ/hiṃ
saṃ/hiṃ
śubha.
śubha.
saṃ.
saṃ..
saṃ..
pū. lāvaṇyasūrijī ma.sā.
pū. jinavijayajī ma.sā.
pū. pūṇyavijayajī ma.sā.
śrī dharmadattasūri
śrī dharmadattasūri
śrī māṃgaroḻa jaina saṃgīta maṃḍaḻī
śrī rasikalāla hīrālāla kāpaḍīā
śrī sudarśanācārya
pū. meghavijayajī gaṇi
śrī dāmodara goviṃdācārya
pū. mṛgendravijayajī ma. sā.
pū. labdhisūrijī ma.sā.
śrī vāmācaraṇa bhaṭṭācārya
śrī bhagavānadāsa jaina
śrī bhagavānadāsa jaina
śrī himmatarāma mahāśaṃkara jānī
śrī sārābhāī navāba
śrī sārābhāī nayāba
śrī vidyā sārābhāī navāba
śrī sārābhāī navāba
śrī manasukhalāla bhudaramala
śrī jagannātha aṃbārāma
śrī jagannātha aṃbārāma
śrī jagannātha aṃbārāma
pū. kāntisāgarajī
śrī vardhamāna pārśvanātha śāstrī
śrī naṃdalāla śarmā
śrī becaradāsa jīvarāja dośī
śrī becaradāsa jīvarāja dośī
pū. meghavijayajīgaṇi
pūja. yaśovijayajī, pū, puṇyavijayajī
ācārya śrī vijayadarśanasūrijī
pṛṣṭha
296
160
164
202
48
306
322
668
516
268
456
420
638
192
428
406
308
128
532
376
374
538
194
192
254
260
238
260
114
910
436
336
230
322

p3

“aho śrutajñāna” graṃtha jīrṇoddhāra 56
vividha tīrtha kalpa
: dravyasahāyaka :
saṃghasthavira pa.pū. bāpajī ma.sā.nā samudāyanā pravacanaprabhāvaka pa.pū. ācārya śrī nararatnasūrijī ma.sā. nā ājñāvartinī 5.pū. sādhvījī śrī jayavaṃtāśrījī ma.sā.nī preraṇāthī
śrī āmoda jaina śvetāmbara mūrtipūjaka saṃgha, āmoda (jī. bharūca)nā jñānakhātānā upajamāṃthī
: saṃyojaka :
śāha bābulāla saremala beḍāvāḻā
śrī āśāpūraṇapārśvanātha jaina jñānabhaṃḍāra
śā. vimaḻābena saremala javeracaṃdajī beḍāvāḻā bhavana hīrājaina sosāyaṭī, sābaramatī, amadāvāda-380005

p5

|| || granthāṅka 10||||

..
..
.
.
WITTER ISAIDALCANOJI SINGH ATTI
VAN
śrīḍāvarī saṃghīya
śrījinaprabhasūriviracita vividhatīrthakalpa

p6

jaina āgamika, dārśanika, sāhityika, aitihāsika, kathātmaka-ityādi vividhaviṣayagumphita prākṛta, saṃskṛta, apabhraṃśa, prācīnagūrjara, rājasthānī ādi bhāṣānibaddha bahu upayukta purātanavāṅmaya tathā navīna saṃśodhanātmaka
sāhityaprakāśinī jaina granthāvali |
kalakattānivāsī vargīya śrīmad ḍālacandajī siṃghī kī puṇyasmṛtinimica
tatsuputra śrīmān bahādurasiṃhajī siṃghī dvārā saṃsthāpita
mukhya sampādaka
jina vijaya adhiṣṭhātā, siṃghī jaina jñānapīṭha, śāntiniketana sammānya samāsada-bhāṇḍārakara prācyavidyā saṃśodhana mandira punā, aura mujarāta sāhityasabhā ahamadābāda bhūta pūrvīcārya-gṛjarāta purātattvamandira ahamadābāda tathā anekāneka saṃskṛta, prākṛta, pālī,
prācīna bhūrjara ādi graṃtha saṃśodhaka aura sampādaka |
granthāṃka 10
prāptisthāna saṃcālaka, siṃghī jaina granthamālā.
śāntiniketana. (baṃgāla)
sthāpanākaḍa]
sarvādhikāra saṃrakṣita.

p7

śrījinaprabhasūriviracita
vividha tīrthakalpa
fbhanna bhinna pāṭhabheda aura viśeṣanāmānukrama samanvita mūla grantha; sarala aura sāragarbhita hindī bhāṣāntara; aitihāsika aura bhaugolika vastu vivecaka anekāneka ṭippaniyoṃ dvārā suvivecita; tathā suvistṛta prastāvanā samalaṅkṛta
sampādaka
jina vijaya
jaina vāṅmayādhyāpaka, viśvabhāratī. śāntiniketana
prathama bhāga
vividhapāṭhāntara - viśeṣanāmānukramādiyukta mūlagrantha
vakramābda 1990 ]
prakāśaka
adhiṣṭhātā, siṃghī jaina jñānapīṭha.
śāntiniketana. (baṃgāla)
prathamāvṛtti, eka sahasra pratiḥ
[ 1934 kriṣṭānda

p8

SINGHI JAINA SERIES
A COLLECTION OF CRITICAL EDITIONS OF MOST IMPORTANT CANONICAL, PHILOSOPHICAL, HISTORICAL, LITERARY, NARRATIVE ETC. WORKS OF JAINA LITERATURE IN PRAKRIT, SANSKRIT, APABHRAMSA AND OLD VERNACULAR
LANGUAGES, AND STUDIES BY COMPETENT RESEARCH SCHOLARS.
FOUNDED
BY
SRIMAN BAHADUR SINGHJĨ SINGHĨ OF CALCUTTA
Founded 1
IN MEMORY OF HIS LATE FATHER
ŚRĪ DĀLCANDJĪ SINGHĨ.
GENERAL EDITOR
JINA VIJAYA
ADHISṬHĀTĀ: SINGHĨ JAINA JÑĀNAPĪTHA, SANTINIKETAN.
HONORARY MEMBER OF THE BHANDARKAR ORIENTAL RESEARCH INSTITUTE OF POONA AND GUJRAT SAHITYA SABHA OF AHMEDABAD; FORMERLY PRINCIPAL OF GUJRAT PURATATTVAMANDIR
OF AHMEDABAD; EDITOR OF MANY SANSKRIT, PRAKRIT, PALI, APABHRAMSHA, AND OLD GUJRATI WORKS.
NUMBER 10
TO BE HAD FROM
SANCĀLAKA, SINGHĨ JAINA GRANTHAMĀLĀ SANTINIKETAN. (BENGAL)
All rights reserved

p9

OF
JINAPRABHA SŪRI
CRITICALLY EDITED IN THE ORIGINAL SANSKRIT AND PRAKRIT WITH VARIANTS; HINDI TRANSLATION, NOTES AND ELABORATE INTRODUCTION ETC.
BY
JINA VIJAYA
SINGHI PROFESSOR OF JAINA CULTURE AT VIS VABHĀRATĪ

SANTINIKETAN.
PART I
TEXT IN SANSKRIT AND PRĀKRIT WITH VARIANTS, AND AN ALPHABETICAL INDEX OF ALL PROPER NAMES.
C
PUBLISHED BY
THE ADHISTHĀTĀ, SINGHĪ JAINA JÑĀNAPĪTHA
SANTINIKETAN. (BENGAL)
First edition, One Thousand Copies.

p10

|| siṃghījainagranthamālāsaṃsthāpakapraśastiḥ ||
Redmstestanslamteenkanatantanatrnatantanatarwatant-
dantanslamudanti.inheadaministenstemstenuatemadeustainatantanelonelinatenatamataratanatariaternatauatanakamahestantlemstensteisatanistandardaratensteistemakemalenatest
asti baṅgābhidhe deśe suprasiddhā manoramā | murśidābāda ityākhyā purī vaibhavaśālinī || nivasantyaneke tatra jainā ūkeśavaṃśajāḥ | dhanāḍhyā nṛpasadṛśā dharmakarmaparāyaṇāḥ || śrīḍālacanda ityāsīt teṣveko bahubhāgyavān | sādhuvat saccaritro yaḥ siṃghīkulaprabhākaraḥ || bālya evāgato yo hi kartuṃ vyāpāravistṛtim | kalikātāmahāpuryāṃ dhṛtadharmārthaniścayaḥ || kuśāgrayā svabuddhyaiva sadvṛttyā ca suniṣṭhayā | upāya̭ vipulāṃ lakṣmī jāto koṭyadhipo hi saḥ|| tasya mannukumārīti sannārīkulamaṇḍanā | pativratā priyā jātā śīlasaubhāgyabhūṣaṇā | śrīvahādurasiṃhākhyaḥ sadguṇī suputrastayoḥ | astyeṣa sukṛtī dānī dharmapriyo dhiyāṃnidhiḥ || prāptā puṇyavatā'nena priyā tilakasundarī | yasyāḥ saubhāgyadīpena pradīptaṃ yadgṛhāṅgaṇam || śrīmān rājendrasiṃho'sti jyeṣṭhaputraḥ suśikṣitaḥ | yaḥ sarvakāryadakṣatvāt bāhuryasya hi dakṣiṇaḥ || narendrasiṃha ityākhyastejasvī madhyamaḥ sutaḥ | sūnuvīrendrasiṃhaśca kaniṣṭhaḥ saumyadarśanaḥ || santi trayo'pi satputrā āptabhaktiparāyaṇāḥ | vinītāḥ saralā bhavyāḥ piturmārgānugāminaḥ || anye'pi yahavaśvāsya santi svasrādibāndhavāḥ | dhanairjanaiḥ samṛddho'yaṃ tato rājeva rājate |
anyaccasarasvatyāṃ sadāsakto bhūtvā lakṣmīpriyo'pyayam | tatrāpyeṣa sadācārī tacitraṃ viduṣāṃ khalu || na garyo nāpyahaṃkāro na vilāso na duṣkṛtiḥ | dṛśyate'sya gṛhe kvāpi satāṃ tad vismayāspadam || bhakto gurujanānāṃ yo vinītaḥ sajjanān prati | bandhujane'nurakto'sti prītaḥ poṣyagaṇeṣvapi || deśa-kālasthitijño'yaṃ vidyā-vijñānapūjakaḥ | itihāsādisāhitya-saṃskṛti satkalāpriyaḥ || samunnatyai samājasya dharmasyotkarṣahetave | pracārārtha suśikṣāyā vyayatyeṣa dhanaṃ dhanam || gatvā sabhā-samityādī bhūtvā'dhyakṣapadāṅkitaḥ | dattvā dānaṃ yathāyogyaṃ protsāhayati karmaṭhān || evaṃ dhanena dehena jñānena śubhaniṣṭhayā | karotyayaṃ yathāśakti satkarmāṇi sadāśayaḥ || athānyadā prasaṅgena khapituḥ smṛtihetave | kartuṃ kiñcid viśiṣṭaṃ yaḥ kārya manasyacintayat || pūjyaḥ pitā sadaivāsīt samyag-jñānaruciḥ param | tasmāttajjñānavṛddhyarthaṃ yatanīyaṃ mayā varam || vicāryaivaṃ svayaṃ citte punaḥ prāpya susammatim | śraddhāspadakhamitrāṇāṃ viduṣāṃ cāpi tādṛśām || jainajñānaprasārārtha sthāne śāntiniketane | siṃdhīpadāṅkitaṃ jainajñānapīṭhamatīṣṭhipat || śrījinavijayo vijño tasyādhiṣṭhātṛsatpadam | khīkartuṃ prārthito'nena śāstroddhārābhilāṣiṇā || asya saujanya-sauhārda-sthairyodāryādisadguṇaiḥ | vaśībhūyāti mudā yena svīkṛtaṃ tatpadaṃ varam || tasyaiva preraṇāṃ prāpya śrīsiṃghīkulaketunā | svapitṛśreyase caiṣā granthamālā prakāśyate || vidvajjanakṛtālhādā saccidānandadā sadā | cira nandatviyaṃ loke jinavijayabhāratī ||
portantratmakedaastavatmalratrNamakeoatamataonkanatarnatakimatmalnituatantanutton-tonstituterusterestruatemakeinstemat++tomstonutes
t en
a t
Paw

p11

vividhatīrthakalpasūciḥ-saṅgrahānukrameṇa |
1 śatruñjayatīrthakalpa .... .... pṛ0 1|33 pratiṣṭhānapurakalpa [2] .... .... .... 59 2 raivatakagirikalpasaṃkṣepa .... .... ....... 634 pratiṣṭhānapurādhipatisātavāhananṛpacaritra 61 3 ujayantastava .... .....
7.35 campāpurīkalpa .... .... .... .... 65 4 uñjayantamahātīrthakalpa ....
8,36 pāṭaliputranagarakalpa .... ..... .... 5 raivatakagirikalpa
9.37 śrāvastīnagarīkalpa .... .... 6 pārśvanāthakalpa ....
11.38 vārāṇasīnagarīkalpa .... .... -- stambhanakakalpa
13 39 mahāvīragaṇadharakalpa 7 ahicchatrānagarīkalpa ....
14.40 kokāvasatipārśvanāthakalpa 8 arbudādrikalpa .... ....
1541 koṭiśilātīrthakalpa .... .... 9 mathurāpurīkalpa .... ....
1742 vastupāla-tejaḥpālamabikalpa .... 10 aśvāvabodhatīrthakalpa ....
2043 ḍhīpurītīrthakalpa .... .... .... 11 vaibhāragirikalpa ....
22 44 ḍhīṃpurīstava .... .... .... 12 kauśāmbīnagarīkalpa ....
23 45 caturaśītimahātīrthanāmasaṅgrahakalpa 13 ayodhyānagarīkalpa
24 46 samavasaraṇaracanākalpa .... .... 14 apāpāpurī [saṃkṣipta] kalpa
25 47 kuḍuṃgeśvaranāmeyadevakalpa..... .... 15 kalikuṃḍa-kukuṭeśvarakalpa ....
26 48 vyāghrīkalpa .... .... .... 16 hastināpurakalpa .... .... .... 27 49 aṣṭāpadagirikalpa [2] ..... .... .... 17 satyapuratīrthakalpa
28 50 hastināpuratīrthastavana .... .... 18 aṣṭāpadamahātīrthakalpa [1]
3151 kanyānayamahāvīrakalpapariśeṣa .... 19 mithilātīrthakalpa
32 52 kulyapākasthaṛṣabhadevastuti .... 20 rajavāhapurakalpa ....
33 53 āmarakuṇḍa padmāvatīdevīkalpa .... 21 apāpābṛhatkalpa
34.54 caturviṃśatijinakalyāṇakakalpa 22 kanyānayanīyamahāvīrapratimākalpa 4555 tīrthakarātiśayavicāra .... .... .... 23 pratiṣṭhānapattanakalpa [1]
47|56 pañcakalyāṇaka stavana .... .... .... 24 nandīśvaradvīpakalpa .... .... 4857 kollapākamāṇikyadevatīrthakalpa .... .... 25 kāmpilyapuratīrthakalpa .... ..... 50/58 śrīpura-antarikṣapārśvanāthakalpa .... .... 102 26 aṇahilapurasthitaariṣṭhanemikalpa| .... 51 59 stambhanakakalpaśiloñcha .... .... 104 27 śaṃkhapurapārśvakalpa
52.60 phalavarddhipārśvanāthakalpa ...... .... .... 105 28 nāsikyapurakalpa .... .... 53 61 ambikādevīkalpa .... .... .... 29 harikaṃkhīnagarasthitapārśvanāthakalpa .... 55 62 pañcaparameṣṭhinamaskārakalpa ..... .... 108 30 kapardiyakṣakalpa .... ....... .... .... 56 63 granthasamāptikathana | 31 śuddhadantīsthitapārśvanāthakalpa .... .... 57 A. D. P. pratigatapuṣpikālekha .... 110 32 avantideśastha-abhinandanadevakalpa 57 A. sañjñakādarśaprāntasthitakalpānukramaṇikā.

p12

vividhatīrthakalpasūciḥ - akārādyanukrameṇa |
1 aṇahilapurasthita ariṣṭanemikalpa 2 apāpāpurī (saṃkṣisa) kalpa 3 apāpābṛhatkalpa 4 ayodhyānagarīkalpa 5 arbudādrikalpa
6 avantideśastha abhinandana 7 aśvāvabodhakalpa 8 aṣṭāpadamahātīrthakalpa 1
9 aṣṭāpada girikalpa 2
kalpāṃka patrāṃka
[26] .... 51 33 nāsikyapurakalpa [14].... 25 34 pāṭaliputra nagarakalpa [21].. 34 | 35 pārśvanāthakalpa [13].. 24
" stambhanakakalpa
” purakalpa 2
[8].... 15 36 pañcakalyāṇaka stavana devakalpa [32].... 57 37 pañcaparameṣṭhinamaskārakalpa [10].... 20 38 pratiṣṭhānapattanakalpa 1 [18].... 31 39 [49].... 91 | 40 [7].... 14 [ 53 ] .... 98 41 phalavarddhipārśvanāthakalpa [61] ....107 42 mathurāpurīkalpa [ 4 ]... 8 43 mahāvīragaṇadharakalpa [3].... 7 44 mithilātīrthakalpa
purādhipatisātavāhananṛpa
11
10 ahicchatrānagarīkalpa 11 āmarakuṃḍapadmāvatīdevīkalpa 12 ambikādevīkalpa
13 ujjayantamahātīrthakalpa
16
19
17 kaparddiyakṣakalpa 18 kalikuṃḍa - kurkuṭeśvarakalpa
14 ujñjayantastava
15 kanyānayanīyamahāvīra pratimākalpa [22]....45 45 ratnavāhapurakalpa ,, kalpapariśeṣa [51] . 95 46 raivatakagirikalpa saṃkṣepa
TROSARY
28 campāpurīkalpa 29 ḍhīṃpuratīrthakalpa 30 ḍhīṃpurīstava 31 tīrthakarātiśayavicāra 32 nandīśvaradvīpakalpa
....
[30]. 56 47 (dvitīya) [15]... 26 48 vastupāla- tejaḥpālamaṃtrikalpa
"
19 kāmpilyapuratīrthakalpa 20 kuḍuṃgeśvaranābheyadevakalpa 21 kulyapākasthaṛṣabhadevastuti 22 kokāvasati pārśvanāthakalpa 23 koṭiśilātīrthakalpa
24 kollapākamāṇikyadevatīrthakalpa [ 57 ]....101
[ 25 ].... 50 49 vārāṇasī nagarīkalpa [ 47 ]... 88 | 50 vaibhāragirikalpa [ 52 ] .... 97 51 vyāghrīkalpa [40] .... 77 52 śekhapurapārśva kalpa [41]... 78 53 śatruñjaya tīrthakalpa
25 kauśāmbīnagarīkalpa 26 caturaśītimahātīrthanāmasaṅgrahakalpa[ 45] 27 caturviṃśatijinakalyāṇakakalpa [ 54 ] .... 99

81
54 śuddhadantīsthita pārśvanātha kalpa 55 śrāvastīnagarīkalpa 56 śrīpuraantarikṣapārśvanāthakalpa 57 satyapuratīrthakalpa
58 samavasaraṇaracanākalpa
59 stambhanakakalpaśiloccha
kalpāṃka
patrāṃka

13
"
[ 44 ] .... 84 60 harikaṃkhīnagara sthitapārśvanāthakalpa

hastināpurakalpa
tīrthastavana

p13.1

ma
. *
vanapālakalolayamavāvayāśājabiḍamiḍakāmāvahitamaliyāīgaṃyāīyāyaprisihāyapianaaaaRABASIRAL sāmagadahaṇānāvaīśasāmaviṇyasyāmiḍaṃcājahānasalaravaṇiyāmarayāṭapamānanāyabāmavipakamaladānāpāyā| nalaraśatamāyāmāgaubavālavāmāmalā piṭārābaṃdiśavaraṃnijataraṃdahaṇavisāunalāīnaharavamayāvatajāva ramāṇāmāraṇasapadāṇaṃraṇāmāsāpāsamiśāninavamāṇamairmashamākādevimāyāmādamakappā śināṭhāyādabichāvavānāmamadariyādivāvimāpanāmākādaṃsavānaSIMARvitāmamahāsaīpayāṃbaranavaśyāvi āsāramāramaṇakājadāvāgākarāsaṃdarūbaṃdhivimānāmāvāvādayāṃmāādhananayamiṭhoviṇakāravaṭāmirāmappāṇāpā| viṣṭāarwarsāmanahāvitādavamāsamatīvavasāyānagavaīvadhyāra śādiśādaravaṇyāmadhāranāmaveṇīmarakṣā REśavāṇasavayavāvaraśmarāsiāśavamivādasyamāmā pādinapratiniyamāvaśiśimārāmameḍalakhanāladāra gāvākaṇānarāsacaṃgāyālayāramārāmavivāgama

p13.2

śāradeniyāvāvigyasāṭhaśatāyātamanāyārādināmāva| āṇadāmaṃnichāśarūvādimiḍīyāmapadavāsipisāyamā CE nimamayavāsepaṭhānisakalalāmabhayāyanarakramirā niāvitrāmaṃtārāmāsyavāyamakalāladarikṣyacāīsamanāmāyaṇājavāṭhāmiviśadivāśramātavādavidimāma sāmatiālācharapaṃvasarāyāhamihimālakalaccharaśāmimāyāparaṇāmayayośavāyasatilopāmamiyādāna yavanamārḍabaciyāpānamā yāhāraṇāmatāvāvaṃchānokobādibāsaṃtāpasakānimayāmamaraṇāyāmaḍanāvamāḍāyalāyabandāvāviniyamāmalānilagi brāṇiyaviratapaniyamamabāgavāyakhākipichavimākvāyajākirayavinimāyābāyanayātāyādhajavisamāviṇāyachāyā di:sarvakālyajaramānamajāyajākarajalāpaṃca niśatāvyābakāsmiākānīmaḻe śivasakāvipade uvātiṣayamāmamayakāhānaśādhāraṇa rahatāṃghiyākākaramataranāvamāśālinaamacūrayaniyārakaṇyākiśātayatinānimāvīmātīrṇatāḍapammamāsyavaśanāsāmpradaśayā vivādamāramahammādapranapatikamāulākheśalāghāṭamāranāmasamanaśrīyāminārāmā nikāyamānīnanayajitritayākalpanā
940 ma
PROMODI
panāmaravivāyalāNiDIBEmālāyakanyāyaaan Rana āvāṭāvara mālayatamānāvayālaya
riyana kasyāparavara kāraaasalne ਸੀਬੀ ਵਸਦੇR .
bikalpāmapval) grāmadakalapāoyaramā śrīmamarākalyāśivāya āpravāravānāvālānes ਲਈ
ਤ ¤2 śrīkāśābākaladhyamā māyāyādhamākalyācā sīmāpakālānyāśā śrākatikakāsaparakalyāṇacyā prasādastrināurakalyāyaṃ savāraśā matyarakālyāraharamā
śrāmāvasānalayāyādhanā
nijāyādhivināmadhyāna
yāvaraṇāsmākamāyā māmamilānābhavālyācyaRDACA
bākatyāṇikarāva33722 bāramamāvānayāraṇya
savāmaṇavakalāṃ
māśikāravanādabāvakārya
kapāśāyā pāyākhānāyakanyamaya yādahīmāśaananel

p13.3

bāgamanavilāvāyacyā kimānaṭāvāyacyā ākaṭihānāmāvalamabule
yākalijāvanyasmaraṇamā antahānayatramāṇā
sāvadhālātajapālakamāna
māmalabādapāśrvanāmavasyayabhāra vārakatvaṇī
śavaṇayānākanyatrasuakāmalāyama kāpilākalyaḥ-śana
feagāmā
vāsanimāyā ridhānamika
khātādhamayadakalāḥ
bāsanapraṇavaśyaśyāmāyāmā dhāravacarakā
āmālāvāmānāmanālāya bhāmāśākyakā yasavarājakhākāgāmāsānasandhānaNove
kviānakāyabāniyānastāpa kṣārayāmāmāra yā
sāmāgrīkalyāyaamperti
bādāsāṭāsāyāvata vāvardiyakakarāyā|
māpadanāmadhācā tāpanaśyāmāgāvayāpā vādamāyānāmakalā
mānanāranavamaya -yāsadāsayājamyatā śrogrāmanaṃdanavalpayāmā| śrāvanāṇyavārakālā | rakhanīyakavividhāmā bānidhānakamāJAAFIL
bālāpākāvamaravāya yanistāvālyāyakṣamā yāmaramamādhyamātanāsanakālayāmarāmyāmāṇirivari kha kāyamāṭāpaṭaporayāyata śrācayākalāma
vādhyamaraupadmāvanāyaka
paparavāyādhaiyāṣṭavajhasliāma chāpālāparavāṇyā STUns kalayāṇakādividhāsamā
nirākāṣṭāvikāra |
pālāmārāyaitsel
vilavāsānāyanāvāsākāṭhāmāyanāsamajhanājavaṣyavasāmebāra banavāīpaṭamā vimānasiṃcanaspatī nāekā hiṃśiyānāvidhanāsālagāyāvāpiamalaṇādavayāpasolanālayoniyaravākayāvāśisijanmaṇā paniyuvidhāinsāīpipitāmapiṭarasāhana misāyāmāmudāśinayamo manivasmapamiyājadā

p13.4

sunaska (māvajayāpayaśānadanāpamāṇehipa kalavāmiājalajastipāvanalaḍāmomasjānemana śānīepiuvāmanavivānivaradakṣaṇavijñāpanoīyāidiyadhamemasāvaniṇanaṃgapaśuparimaṇamupanadāna māaṃtī yasapyākayāvivāhaṇāṇayāṇecakiṇavākaraca vimāṇemātagamapahiroṭhābiṃbivāda nāmayiādavīmāmāmaṇakāvaṃhīvanamaSXOAṇa kimadvāsadīpvapaṭapakṣaṇānapāvāya mahimasanāvamālinietarmāmāsika-
vividhānāmadhanādarṇanācāraviniyamitāiye hirāpāsaṃgāvisāpāmasāhānidevānāma gajānanamāyatamavadyāmahiṇahavemunavalaṃ vidhāyacāiTE vāmahamuuṇanānakajasatanavācadaramaśinavamāsākhāmagāṭalaṃyatinimasease madirāḍakalagnanārasyapavaṇārāimabaṃgāṇārāvihīromagāramivāradhimāyaṇoname unāīsamiśārādisā navidhātyamikalādimivānapadāvaniścavisāyālā vimamayatāsaṃpaniyanalamimāma nisipīkṣilavāmanāmācyā manāmaharāyāintuāpalalitāyāvamiyādabīnānājulaUES divasalā disāmamilāpavāyāmikilakādhiśānimāyāparaṇāmayābayānāpāsamiṇīdāīBLARMINS
navavivāenānisāmaṃtīśapadapānavisamāranāmārapasaraparakāvicyābāmarāvāmayābamāiyodhyayanaharatā vikiśanapramahāmaṃḍalāriścanamāṇasāyāgaṃlie niyubhamahānāyavāṇieviyādavīyamaviśvavitra vinālalāya,
māprā19khā|
namunānimāhimābāṭa bākalpasamā misina upāyamalāyamānī

p14

samayasammaravadhakāśālasisarvāyiyaṣṭivisasiviśiṣikṣamatā panikāyabāpayahināmākaratānāmalāyamasmāniyāvāne saṃyakṣiā vivanayamavāsiyāratalueenāniyāmāsāsāratrayāyāvibalidāyamāmimain BREPSINDHlavālasakāyamārasamasa00milamvakārayāyāmāsāvaragāhasammahatyakākā framevapariṣabhāvanimeya saṃkhyāyanika ARABISTRawAMRASsita
milanakānāyaṭiśyamāni TRAFIRSTAR pamiśipāyā
va tyārāsamāśyāsaraśāsavikāsaśyāma mākopayasākṣiāṇiriṭāyasarivivārajanamānasamāyagāsamaperimśāyadā suvidhāmāimaliyana
marāsivikāsāsariyāviramamāvāśakṣiāśudeśavikṣayararvisidisāmagahāsammamā yamagarakarakākāmālasāśikarasamasamaliśiyanagarasamlenvimāvāsamarāyapakṣyālāśaya satyamāramadhyavidāeROImāyachaMEurbappamanamiśaRamain vimāsānahāyarages rukāsāvisamakāriyaumtakissaya
viśābamānakāśinimāvidhānivikṣaneśivarāmavisayavasāya māṇasavasāyāvasabarapāsavāsakṣsamāvasabhākamāṇavaśamamfimutanamulmanismRamananecamatapaṇyā sāyamaṇakāmālamaūmāsayayāsaharasāRRIOMARissiansumer
kasyāyālaya marasiṃpadhā'viśvāsāśadiṣṭādhyāyasadimāyāramānimipaṃcayatābāmumArasanRTERSTORdhayā maniyamāvikāmaśakṣipaścāmavilāyakaśmiyātisūpavāsasāhiśakavilasatiriṣyasapalasaraśmarīyāyāmāsā sādhārathāvarapakrāyadivayāmāradeśyamāmadhavaśikassāhiniyariśabha ririvīlimāyāvayāyāyalyāeraṇamāḍā oremāṇakākayālisaṇyāyaviśāaadmusawmaleymaleeRRORaatmasā tyāmamayapurakā kimāyāyāyasaṃpavāyasaveśanaśiāma savinteeutjākaramāśyātā
kāmāprā3-rakhā|
0EEEGAAEEEEEEEGh
nājānāmāṇauraspāgācāvāsātapaśādahaejaśvasīdaśānādhyāpālathānāpadi pāsamā bhūmayādā pāsmāsārasākhasarapāsamāhāśayiniṇathaṃkṣiptāhāṃkṣāpayaśmiākaṃjāvānahākākāsāsabhāhapaḍimāemabihissāmi vaniridhāvakipānāṃbābaśyakiravāispadavālāmadirāmāṇarakākāyāmānāśāraśasākha sarapāsanā apakṣāsākhasarapāsamāśmiyāpūdhāmanonigrahāvābavaṣvakīciālaṇāvesanilimājhidārujājetavākarakara pāsanādāritāsapabyamāṇasāmalakṣarigañjapaḍiṭākaṇahilaṣaṇamaṃḍaśiśikākārasapiāsabhādasmāśyāsakappāla sārāvhāūṇā akilāsāmariyāśāpāva vikāśamānayādhamātājapāpaṇāra kākabārāvī ramaṇapāūgaḍamakhyādharobīvhīrasāśavajayaṃdavānāśrīvahamānavaśāsānāmaritavāya hobaracāumālāsarīdhara pīvijayāśisamāyāgaṇe yūpavitaṃcakācikityapālamā vijogā2śrīvijayatilaka majarivāratatyādapiyāayaśāvisampavāsinatākā hogādaśaratiḥ śahāusahanimanadhyaprakāśamaṇipuracyā śānimā timīvijayāsamavarīdvāraśiyerāmavijayabābanāepadakālāpatrakavilājānasaktavilitaḥ yācadānaṃdavijñajānavacmiāgosoma
nikiyāpanaśanayāyavāsāyasavamāmanaparakasaridiśāmita mipāvanaloerdiyāmāyanayupmāṇamanna māṇadinnonnājāhārākayātiniyaramaṃḍapajāmālāyaṇānebolāiparijogāpaviniyātippaniieyemidivāsā parivātāvavavavadārāpayāhitiiivaṣṭakamārokāleṇekacalīvhokalanikominhāpagamavakavadāyānīdamanimyamantra dāvaracāmāūṇaśapayanaśidānāmmāniṇaramaraudinemapadadiyaimāśmabhibhapācāyacipācārinināmā
manakāpāvārinināmakaryajalamahāvīramāmīkālaganacchecyacarā evañjāhamukāramādivamitrā dilpanedi
māmālinārayajolāmiśrāgaṃṇacadamakālomahameṇavarṇajagatyāgācamāigaṇaharāyaḍigaṇaparibaḍādaśa skināppamuśyāgāpāsunnāyātaminividyānigeṇaupāyanigama vayānarakopayaśilakarṇamāmimagāmāgtarakāṇa valayaṃgāviraśyāvyanayarāyaniyaraekadiātāpiṃcabāniyatanakamelaravarayaviresakaḍamalāyā kariyā| udharaṇeyāvayaṇāvameganayanayānikārayomukeśānaṇa
pavāmānayajahājāyamūvikṣanarālame| śimagodāmainavhāichenajarākiniṣayamāvamārayaṇīe sayavāniyāṇāmichadiśādimiravīrahanā lagaviyanāgamaṃḍāvacayanivājavaliyaloścājannāmamaveka rititāravevaegaramāyādavayāgu-jāveṇekavāyā| jalapasamavidyāpadācāpabalarātividiśābaśāyarālayadayā ivanayarākāgiyāvayajagañyapaśośi vināyaḍcayanūyāvihāyalanāṇepāvāpurīmahācciyavācārikaramodāmaruppācajaṇaṇaramālayoniṇa| pahapūrhikāśiradinirāidavanirinayarataradamanāsāyanikamadārasaṃmijadvayabakule isakavārayāesamaci upa.mavikāro mamācāryadhīpāpādakācyādīpotsavakanyovāāśāyeva6yakṣasthavāḍaravāḍāyāmamuniḥ| nāpāliṣatāridhijaramāḻadhimākāpacanācā

p15

.kama
saśramajhiāresammadiṣṭīmaṇorāhanimāravisaṃdhārīemamaṇiyārārmimā savidhāgadī maṃsiyogaśayāśivalihī vāmaparatisthaghisāyasādhaṇīvisamāhāsaṃyī jisakā prakṣaṇavāra kasiśauśirāyavidhāmagaśālāvā amakalaphalajalarihayā tharkamayāīyaṇāliyāvāvaśita vidyādayīlasāhagaṃgākṣaṇāvadhasebudhiyāmadhaṃsamināyapeyamarāṇahamirikatakalayā| simāyāparabalāsapocāyanetimilākīpāsasiraṇī hāmaavanassākavichāpānati vāhaṇānāmaśaevaṃ chonivivādi bīmaṃtāmadhyararakāparaskāvisaṭāyaramaṇākupātamāśādhaṇyavasāvāvivatinamānadāmaṃḍalādhikāmāsagiyānidhiviharasā jatisurusuhāgāyacārika prabiyādavīkavimā vinavitrībāyajāmatisamīkṣālayakaniṣṭhīvikākā Malaixdr.yāvasāyāciyosa vasāyāsāvālayasaṃyavidhīsponavaśākalyāṇa
44
512 meśmājavipratipayavāvipadaṃbavāviṣadhāmāyanīkāhaniyādhāṇasutāśīyakākiyāmarakyākvajānā jina prasasvarayā dānika śaktiśālayabhitathāpikāmādarayātāītāedasyamāspā burājāsāgyaśa myātidā śrīhammaramadammāmāpatikṣyāmaramākhānāmyāpāyaerināmalasaāyāginī pannāna vālī nītāīnakānīvatrīnapavivitākampapadāyanāmāryaśīhāryadinayatīciyā bāyā
ma
.
5
.kama
yāmakiyāmāvaramayamānārakalīmafianRṣayamabāṇanifaamwamimārāyā gayaṇapararathā māmadhāradiśā puruegāyanālaṃvastimālalārapahiyeyavādamaravaravivāpāyāvastyāṃsavāriyāmāgamanikaṇākṣaśyāmācī egarasiyārāma bāpīyāra miśmā khāṇākāyāyavayāyavālācyā kyiviśāvāmadāmavāṇadiāyamāmākāmagiraśadanācakṣaṇapraveśāsārakhālasārimādhanāyakamā māgavāyāvivaṇārayāagalakābāyakāsācanaviśyamālikā lamanābhanarakāsatanājya vidayasammāyakāyama jamavayasavācaṃkārāvayāpayasiyāsayala sāmagamarikatākadīmasāvivāśikā pakṣasivāsārakamāyāmā yāyāyāmasiridiyādava siganāpanamāmahiṭīmamaravaṇavijñāpatitākāmadhyabhāmāśrameharanadhimanāyādivaśayamavayakāmāviyāyāvasakaradārayāmavatīyakābāhāmāvarānamagāra pagāravāhamayasamāvidyāpāśadhavanikāsanasaśiśāsanāvadevāmisniyaraṃgapāṇayāmasamājagāvakarāṃyaśyāyāyāyavahārāsārayanīyamasaniyaṇinayama dimāmāyāgayīsāyāsaviṇavadayaspādijākalipavidhāyakaḍapajitivimihārādivāsarāīdiśājārāśikāyaviṭītaca bāriśaśāyayakalāī nivāsamājavālimakārāviyāpāsanākāinaamsmasemininemiyācī
soya cāradinasapaśavavikāsāsayavarāyasāpayādāmavamāpāyasāgavajayaṃpākāsaṃvidhāmasāmaliyāsata sānimāyādevariyamiyamayamkṣaṇeśvaśakāepaya purasa
niyamavāvīśvāikaramāṭī nivāsa|viMastolemī mmamvimānakādivasarcamaṇyeka paṃcāyā di mahāsaṣṭanāmamāyāvani -kāvāsavidhimāvi BEF śakṣaṇāpamayakī viṣṇavinādhiyokopayāsaṃkhayopavato yāmapasāli
karamāḍīvālamabilāḍakrayamānāmā nijīmāriyaśmeidavāyarana vāyariśīkṣāmājaśayānilīyāmāmosīdhagorakīnanayanisyārī
yā samādhāvāsadatvavejādaumavāḍhamāsāṭhakapaniyaniśiśvāsapātya samānatākamadarāvāmānaśātāthādapavāgāvamahāna nivavaraṇamādīmā lādiepakākirāyasāvakṣevināsanadevasaphalatanijavitādharmadharāpamājālāgovadhānadeśanāekātadevadhamānī jātilāyana caraṇakamalāmāsakāmaparāyamalatāryāsarasatimilamāsānadaṇasāyikaramāmājaparivāramanagaṃdāsamavāyasīnākimayāyalāda sāmāvaramagārajālanyāninatamasariyājinamaṇiśamyājināmā vivyāvasābanāmamānisakālayāmadhārayaśanetanā kamāṇāma |
A

p16

māmaśāhārasārakhadhamalālaṭimāṭāvikamāvalakāhaṇakṣamāyāvinānakhātayayabāsīgacāmāsasyaparakamadhīṭisibhijī
pāyamānanāpadiṃḍāḻāyaṃvadhiyāṇamayamāṇāditādārākayā vihiramaṃḍapātāyumāyaṇatāvālāśyāsalāgaṇyaviniyāniniyā midivasammati
vivarāyaṭiśiviṣyakramāārāvālaṇakavalāhāṇāmāhārimāpanamavakinaki evāsākāgasabainasiṃtaśrāmatiyogadivāsasammādikṣāyānācāramā
manāstriyāyacarinināmaṃśāsiāmākāpāvāsanināmakādi "mahāvāssiāmīkālagaaḍācawasmāsaṭapīsīṭivāmānisiyabhāmamāśivāramānāthamāyāāṃśadhārakālāsiṃga chāpayatilabhāriyāṇapativaḍādimiyājāgāsavasidimā nardivānisajānigama kramākaniyamacyālaya sagāvarakaravaṃdavānagīviḍiyavānamālayavākaratiśatasavālikāmā svayama bājāra
idājāvājakṣitamrasīmāmāṭīnsh kasajāgāudvādayānavāyāyamarimālayavayāyakārāvāsākati
purabamāpanayanāmināmānāSPEArivārajanākiyanāgaravājavivāmiyānāśājatā sarvakāśa
nayamaviyāgadāvāmanjalaniviṇāyabāyā-bālālayasyāśivajayānavikīmāśaṃkara nīkhaenanādānadātālāvargakravārarāhiyapomayāgadāvāyatalaniviṇyavatyayāvālā
hāṭasamāvadāṇatāṇāmyavāsāmātiiyāvāvarikāmyādidhamaṃḍarāyaśilāramāmājamaṇā yūrādivaṭāviehiṃsiridivamitiyāganāvarahātāmānādhikaravariyāmiśāsakyabahālāsākāratīyāsamavisāvakara yāsamā
nakāśā vākāyagāvadāmyāmā
ANS lāsale damāhāmāyāpī kātapāimāmatāletayārasamajāvāra nāgamadira titāmirityā siṃjhanāmasinākāma panāvibhājatisamakavānājāyāyārājānajāgā rādijimahānagolābahāṇāmāragaḍālānijāṇamāititāmatīmāvārista
vimānadhanamāyādabalavarahāvayālayamāpāḍavā mānavakasyiāṇasaha tāmākā rahāśyācyāparahāliyara nāmavalālyakālatijā
varajiāera yārasatiyādavaladādhīrasaha
kāyalihiyā rikalāramāmācādilīlakalloṣayedyāyamihī
tāmākā nikājipiṭavā tinakṣamāpasayakoharāniyā jāyalaॉbī
sāpālāvayavanavayānāsana naṃdānebhāmatānyāsasamatabhīviramābāpatāvarajājayadalanāmāvāḍā sledārāmā nisāthīhakārīmā memanīravattāyadhārāRENLAIMśatadhāśāsanāmāmāmāmāmātarama kānākaminsayavijinabharakara
rima
yahonijamānisamavatī
SHARE
2Kaths uta
Tyasatire HGRAFasad
Kale
TAGS
P: pratikā 51 vāṃ aura 53 vāṃ patra.

p17

prāstāvika nivedana|
61. vividha tīrthakalpa śrījinaprabhasūri racita kalpapradīpa-athavā viśeṣatayā prasiddha vividha tīrthakalpa-nāmakā yaha grantha
"jaina sāhityakī eka viśiṣṭa vastu hai | aitihāsika aura bhaugolika donoṃ prakārake viṣayoṃkī dṛṣṭise isa andhakā bahuta kucha mahattva hai | jaina sāhitya-hī-meṃ nahīṃ, samagra bhāratīya sāhityameṃ bhī isa prakārakā koī dūsarā grantha abhī taka jñāta nahīṃ huā | yaha grantha, vikramakī 14 vīṃ śatābdīmeṃ, jaina dharmake jitane purātana aura vidyamāna prasiddha prasiddha tīrthasthāna the unake sambandhakī prāyaḥ eka prakārakī 'gāīḍa-buka' hai| isameṃ varṇita una una tīrthoṃ kā saṃkṣipta rūpase sthānavarṇana bhī hai aura yathājñāta itihāsa bhī hai| 62. granthakāra ācārya __ manthakāra apane samayake eka bar̤e bhārī vidvāna aura prabhāvaśālī jaina ācārya the | jisa taraha, vikramakī 17 vīṃ śatābdīmeṃ, mugala samrāṭa akabara bādaśāhake darabāra meṃ jaina jagadguru hīravijaya sūrine śāhī sanmāna prāpta kiyā thā, usī taraha jinaprabha sūrine bhī, 14 vīṃ śatābdīmeṃ tughalaka sulatāna mahammada śāhake darabārameṃ bar̤ā gaurava prāpta kiyā thā| bhāratake musalamāna bādaśāhoṃke darabāra meṃ, jaina dharmakā mahattva batalānevāle aura usakā gaurava baḍhānevāle, śāyada, sabase pahale ye hī ācārya hue|
inakī prastuta racanāke avalokanase jñāta hotā hai, ki itihāsa aura sthala-bhramaṇase inako vaḍā prema thā | inhoṃne apane jīvanameṃ bhāratake bahutase bhāgoṃmeṃ paribhramaṇa kiyā thā| gūjarāta, rājapūtānā, mālavā, madhyapradeśa, barāḍa, dakṣiṇa, karṇāṭaka, telaṃga, vihāra, kośala, avadha, yuktaprāṃta aura paṃjāba ādike kaī purātana aura prasiddha sthānoṃkī unhoṃne yātrā kī thī| isa yātrāke samaya, usa usa sthānake bāremeṃ, jo jo sāhityagata aura paraṃparāśruta bāteṃ unheṃ jñāta huī unako unhoṃne saṃkṣepameṃ lipibaddha kara liyā aura isa taraha usa sthāna yā tīrthakā eka kalpa banā diyā | aura sātha-hī-meṃ, granthakārako saṃskṛta aura prākṛta donoṃ bhāṣāoṃmeṃ, gadya aura padya donoṃ hī prakārase, grantharacanā karanekā ekasā abhyāsa honeke kāraṇa, kabhī koī kalpa unhoṃne saṃskṛta bhāṣāmeṃ likha liyā to koī prākṛtameṃ; aura isī taraha kabhī kisī kalpakī racanā gadyameṃ kara lī to kisīkī padyameṃ | kisī eka sthānake bāremeṃ pahale eka choṭīsī racanā kara lī aura phira pīchese kucha adhika vṛtta jñāta huā, aura vaha lipibaddha karane jaisā pratīta huā, to usake liye pariśiṣṭake taura para aura eka kalpa yā prakaraṇa likha liyā gayā| isa prakāra bhinna bhinna samayameṃ aura bhinna bhinna sthānoṃmeṃ, ina kalpoṃkī racanā honese, inameṃ kisī prakārakā koī krama nahīṃ raha sakā|

p18

prāstāvika nivedana | 3. grantharacanākī kālāvadhi
granthakī isa prakāra khaṇḍaśaḥ racanā hote rahaneke kāraṇa sāre hī saṃgrahake saṃpūrṇa honemeṃ bahuta dīrgha samaya vyatīta huā mālūma detā hai | kamase kama 30 se adhika varṣa jitanā kāla lagā huā hogā | kyoṃ ki, jina kalpoṃmeṃ racanākā samaya-sūcana karanevālā saṃvat ādikā ullekha hai, unameṃ sabase purānā saṃvat 1364 milatā hai jo vaibhāragirikalpa [ka0 11, pṛ0 23 ] ke antameṃ diyā huā hai| granthakārakā kiyā huā granthakī samāptikā sūcaka jo antimollekha hai, usameṃ saṃvat 1389 kā nirdeśa hai | isase 25 varṣoṃke jitane kālakā sūcana to, svayaṃ pranthake ina do ullekhoṃse hī jñāta ho jātā hai; lekina vaibhāragiri kalpake pahale bhī kucha kalpoṃkī racanā ho gaī thī, aura saṃvat 1389 ke bāda bhī kucha aura kalpa yā kṛti avaśya banī thī, jisakā kucha spaṣṭa sūcana granthagata anyānya ullekhoṃse hotā hai | isī kāraṇase, prantha-samāpti-sūcaka jo kathana hai vaha, kisī pratimeṃ to kahīṃ milatā hai aura kisī meṃ kahīṃ| aura yahī kāraṇa, pratiyoṃmeṃ kalpoṃkī saṃkhyākā nyūnādhikatva honemeṃ bhī hai| 64. granthagata viṣaya-vibhāga ___ isa granthameṃ, bhinna bhinna viṣaya yā sthānoṃke sātha sambandha rakhanevāle saba milā kara 60-61 kalpa yā prakaraṇa haiṃ | inameṃ se, koī 11-12 to stuti-stavanake rūpameṃ haiṃ, 6-7 caritra yā kathāke rūpameṃ haiṃ, aura śeṣa 40-41, nyūnādhikatayā, sthānavarṇanātmaka haiṃ | punaḥ, ina sthānavarṇanātmaka kalpoṃmeṃse, caturaśīti mahātīrthanāmasaṃgraha jo kalpa [ kramāṃka 45 ] hai usameṃ to prāyaḥ sabhī prasiddha aura jñāta tīrthasthānoṃkā mātra nāmanirdeśa kiyā gayā hai| pārśvanāthakalpa [kra0 6 ] meṃ pārśvanāthake nāmase sambaddha aise kaī sthānoṃkā ullekha hai | ujjayanta arthāt raivatagirikā varṇana karane vāle bhinna bhinna 4 kalpa [ kra.2-3-4-57 haiṃ| staṃbhanaka tīrtha aura kanyānayamahāvīra tīrthake sambandhameṃ do do kalpa haiṃ| isa prakāra, anya viṣaya vāle tathā punarāvṛtti vāle jitane kalpa haiṃ unako choḍa kara, kevala sthānoṃkī dṛṣṭise vicāra kiyā jāya to, isa granthameṃ kula koī 37-38 tīrtha yā tīrthabhūta sthānoṃkā, kucha itihāsa yā sthānaparicaya-garmita varṇana diyā huā milatā hai| 65. sthānoṃkā prāntīya vibhāga yadi ina saba sthānoṃko prānta yā pradeśakī dṛṣṭise vibhakta kiye jāyaṃ to inakā pṛthakkaraṇa kucha isa prakāra hogāgūjarāta aura kāṭhiyāvāḍa
rājapūtānā aura mālavā śaQjayamahātīrtha [kra. 1]
arbudācalatīrtha [kra0 8] ujjayanta ( raivatagiri ) tīrtha [kra0 2-3-4-5] satyapuratīrtha [kra0 17 ] aśvāvabodhatīrtha [ka0 10]
śuddhadantīnagarī [ ṛ0 31] staṃbhanakapura [kra. 6, 59]
phalavarddhitīrtha [kra0 60] aṇahilapurasthita ariṣṭanemi [kra0 26]
ḍhīpurītīrtha | kra043-441 1 kokāvasati [kra. 40]
kuḍuṃgeśvaratīrtha [ka0 47] śaṃkhapuratīrtha [kra. 27 ]
abhinaṃdanadevatīrtha [kra0 32] harikakhīnagara [kra0 29]
avadha aura bihāra yuktaprānta aura paṃjāba
vaibhāragiri [kra. 11] ahicchatrapura [kra0 7]
pāvā yā apāpāpurī [kra0 21, 14] hastināpura [kra0 16, 50]
pāṭalīputra [ka0 36]

p19

prāstāvika nivedana | dillī yā dillī [kra0 51]
caṃpāpurī [ṛ0 35] mathurā [kra0 9]
koṭiśilā [ka0 41] vārāṇasī [kra0 38]
kalikuṃḍakurkuṭeśvara [kra0 15] kauśāṃbī [ṛ0 12]
mithilā [kra0 19] ratnapura [kra. 20] kāṃpilyapura [ka0 25] ayodhyāpurī [kra0 13 ]
śrāvastīnagarī [kra. 37] dakṣiṇa aura barāḍa
karṇāṭaka aura telaṃgaṇa nāsikyapura [kra0 28]
kulyapāka māṇikyadeva [ka0 52, 57] pratiṣṭhānapattana [ kra. 23]
āmarakuṃḍa padmāvatī [kra0 53] antarikṣapārśvatīrtha [kra. 58]
kanyānayamahāvīra [kra0 22, 51] 6. vistṛta vivecana dūsare bhāgameṃ __ granthagata ina saba sthānoṃkā vistṛta paricaya, itihāsa aura hiṃdī bhāṣāntara ādi dūsare bhāgameṃ denekā hamārā saṃkalpa hai | granthakārakā viśeṣa paricaya bhī vahīṃ diyā jāyagā| ataḥ yahāṃ para adhika likhanā anāvaśyaka hogā| 67. pratiyoṃkā paricaya
prastuta āvṛttike saṃśodhana aura sampādana karane meṃ hamane jina purātana hastalikhita pratiyoṃkā upayoga kiyā hai unakā paricaya isa prakāra hai
A prati-ahamadābādake ḍelāke nāmase prasiddha jaina upāśrayameṃ saṃrakṣita grantha bhāṇḍārakī prati | patra saṃkhyā 58 | isa pratimeṃ saba kalpoṃkā pūrā saṃgraha hai| kalikuṃḍa-kurkuṭeśvara nāmakā kalpa-prastuta āvṛttikā kramāṃka 15do daphaha likhā huā hai| pratikī likhāvaṭa sādhāraṇa ḍhaṃgakī hai aura pāṭha-śuddhi bhī prāyaḥ sādhāraṇa hī hai| hamane jitanī pratiyoṃkā saṃgraha kiyā unameṃ yaha sabase purānī hai| vikrama saṃvata 1466 meṃ yaha likhī gaī hai| isake aṃtameṃ jo puṣpikā lekha hai vaha pṛṣṭa 135 para mudrita hai | usase jñāta hotā hai ki 'śrīmālīvaṃśameṃ paidā honevāle devā vyavahārī aura usakī patnī hāsaladevīke māṃḍaṇa, padmasiṃha aura māladeva nāmake tīna putroṃne apane mātā-pitāke śreyo'rtha isa graṃthakī yaha prati likhavāī|' isa pratike aṃtima pṛṣṭha para andhagata saba kalpoṃkī sūci bhī likhī haī hai jo anya kisī pratimeṃ upalabdha nahīṃ hotī| ____B prati-ukta bhāṇḍārakī dūsarī prati, jisakī patra saṃkhyā 38 hai | isa pratimeṃ kula 29 kalpa likhe hue milate haiṃ | prastuta āvṛttike kramāṃka 14. 19. 23. 25. 29. 31 se 33, aura 35 se 58 takake kalpa isameṃ anupalabdha haiṃ | granthakī samāptikā sūcaka jo kathana hai vaha bhī isameṃ anullikhita hai | pratikī likhāvaṭa suṃdara hai aura pāṭha bhī kucha adhika śuddha hai| aṃtameṃ likhane-likhāne vālekā koī nirdeśa nahīṃ hai | 'śubhaṃ bhavatu śrīśramaṇasaṃghasya || śrī| itanā hī ullekha kiyā huā hai| isase pratike likhe jāne ke samayakā koī sūcana nahīṃ milatā| patroṃkī sthiti dekhate hue anumāna kiyā jā sakatā hai ki prāyaḥ 400 varṣa jitanī purānī yaha avaśya hogī|
8 prati-isī bhāṇḍāgārameṃ kī tīsarī prati | patra saṃkhyā 41 | isameṃ kula milā kara 52 kalpa likhe hue haiṃ| isakā prāraṃbha ujayaṃtatīrthakalpa-isa āvṛttike 4 the kalpa-se hotā hai | pahale tīna kalpa isameṃ bilkula

p20

prāstāvika nivedana | hī nahīṃ haiṃ | bīcameṃ, apāpābṛhatkalpa, jo isa graṃthameṃ sabase baḍā kalpa hai, vaha bhī nahīṃ hai | taduparāṃta, caturaśīti mahātīrthanāmasaṃgrahakalpa (kramāṃka 45) aura aṣṭāpadagirikalpa (kramāṃka 49) bhī isameṃ sammīlita nahīṃ hai | graṃthakārakā kiyā huā graṃtha samāpti-sūcaka jo kathana hai, vaha isa pratimeṃ, vyāghrīkalpa(kramāṃka 48) ke antameṃ prati patra 36 kī prathama pṛṣṭhipara-likhā huā hai| usake bāda phira hastināpura stavana ādi kalpa likhe gaye haiṃ (-draṣṭavya koṣṭhaka) | isa pratike kalpakamase, isa bātakā kucha ābhāsa mila sakatā hai ki yaha graṃtha kisa kramase banā huā hogā| isake akṣara sundara, aura spaṣṭa hai | pāṭha bhī bahuta kucha śuddha hai| aṃtameṃ likhane likhāne vālekā koī nirdeśa nahīṃ hai | sambhavataḥ yaha bhī cāra sau varṣa jitanī purānī hogī|
D prati-usī sthānakī 4 thī prati | patra saṃkhyā 45 | akṣara acche aura suvācya haiṃ paraṃtu pāṭha sādhāraṇa hai | isameṃ koī 32 prakaraṇa likhe hue haiṃ | isakā prāraṃbha mathurākalpa (kramāṃka 9) se, aura aṃta kokāvasatipārśvanāthakalpa (kramāṃka 40) se hotā hai | isa prakāra isameṃ ādike 8 aura aṃtake 21 kalpa yā prakaraṇa nahīṃ haiṃ, ataḥ yaha eka prakārakā apūrṇa saṃgraha hai| isa pratimeṃ bhī likhane-likhāne vālekā koī puṣpikā lekha nahīṃ hai| isase yaha nahīṃ jñāta ho sakatā ki yaha prati kaba likhī gaī hai| paraṃtu, isake aṃtameṃ jo 5 padyoṃkā eka choṭāsā praśasti-lekha, jo ki pīchese likhā gayā mālūma detā hai, usase itanā jñāta ho sakatā hai ki vikrama saṃvatkī 17 vīṃ śatābdīke śepa caraṇake pahale yaha kabhī likhī gaī hogī | isa praśasti-lekhase vidita hotā hai ki-akabara bādaśāhane jinako jagadgurukā pada pradāna kiyā una ācārya hīravijaya sūrike śiṣya ācārya vijayasenake paṭṭadhara ācārya vijayatilaka sūrike samayameṃ, vijayasena sūri-hī-ke śiṣya rāmavijaya vibudhane, jo haimavyākaraṇa, kāvyaprakāśa ādi śāstroṃke niṣṇāta paṃḍita the, isa pratiko usa jñānabhaṃḍārameṃ sthāpita kī, jisameṃ paṃdaraha lākha pustakeṃ saṃgṛhīta kī gaī thīṃ| __Pa prati-pūnāke bhāṇḍārakara prācyavidyāsaṃśodhana mandirameṃ saṃrakṣita rājakīya-graṃtha-saṃgrahakī 62 patra vālī prati | yaha prati saṃpūrṇa hai aura isameṃ A pratike samāna hī saba kalpoṃkā saṃgraha hai| sirpha paṃcakalyāṇakastavana (kramāṃka 56) jo somasūrikī kṛti hai, vaha isameṃ nahīṃ hai| isa prakāra isameṃ kula 58 prakaraṇa upalabdha haiṃ| kalikuṃḍa-kurkuṭeśvara nāmakā kalpa (kramāṃka 15) isameṃ bhī A pratike samāna do daphaha likhā huā hai| granthasamāpti-sūcaka kathana isameṃ aṣṭāpadakalpa (kramāṃka 49) ke antameṃ-pṛṣṭha 53 kī dūsarī pūṃṭhī para-likhā huā hai | isake bāda phira hastināpuratīrthastavana ādi prakaraṇa likhe hue haiṃ | antameṃ phira koī dūsarā nirdeśa nahīṃ hai | lipikārane "saṃ0 1527 varṣe āṣāḍha sadi 7 gurau sarvatra saṃkhyā alāvā graṃthāgraṃ 36025 saṃkhyā || śrīrastu | śubhaṃ bhavatu || kalyāṇamastu ||" isa prakārakā ullekha kiyā hai jisase yaha prati katra likhī gaī isakā mātra sūcana milatā hai| isakī likhāvaṭa acchī aura spaṣṭa hai | pāṭha bhī prāyaḥ bahuta kucha śuddha milatā hai| ___P prati-yaha prati bhī pūnāke ukta saṃgrahakī hai| isakī patra saṃkhyā 85 hai| isameṃ ādise lekara 55 veṃ kramāṃka takrake prakaraṇoṃkā saṃgraha hai, aura isī kramameṃ hai | antake 5 kalpa isameṃ nahīṃ haiṃ| grantha-samāpti-sūcaka jo kathana hai vaha isameṃ do jagaha likhā huā milatā hai| eka to Pa pratikī taraha aṣṭāpadakalpa (kramāṃka 49) ke aṃtameṃ-patra 78 kī dvitīya pūṃṭhī para-aura dūsarā antima patra para, jahāṃ kalyāṇakastavana samāpta
. - --- - -..... --- --- -- ------.. __ + ina paṃdaraha lākha pukhakoṃse matalaba paṃdaraha lākha ślokakā māluma detā hai na ki paṃdaraha lākha pratiyoṃ yā pothiyoṃkā| rāmavijaya vivudhane apane pariśramase eka aisā jñānabhaṃḍāra sthāpita kiyā thā jisameṃ jitane graṃtha yā pratiyāṃ thīṃ unakī saba śloka saṃkhyā, ginane para paṃdaraha lākha jitanī hotī bhī| śāyada yaha bhaṃḍāra pāṭaṇameṃ thā|

p21

prāstāvika nivedana|
hotā hai| prati hai to purātana; lekina antameṃ samaya ityādikā sūcaka koī ullekha na honese niścayātmaka kucha nahīṃ kahā jā sakatā | yaha prati bilkula beparvāīse likhī gaī pratīta hotī hai | lipikāra koī nayā sikhāū aura apaṭhita mālūma detā hai | usako purānī lipikā bahuta kama paricaya hai| saṃskṛta-prākṛta bhāṣākā usako kiścit bhī jñāna nahīṃ hai | bhāṣānabhijñatāke kāraṇa ākṛtisāmyavāle akṣaroṃkī nakala karane meṃ vaha vāraṃvāra galatī karatā hai aura eka akṣarakī jagaha dūsarā akṣara likha ḍālatā hai | kahīṃ tīrtharāja ke sthāna para nīrgharāja likha detā hai to kahīṃ tatra kī jagaha tava yā nava vanā detā hai | 5 veṃ prakaraṇakā pahalā pada pacchimadisāe hai jisako usane etthimahisāṇa likhā hai-pa kā e, cchi kā tthi, di kā hi aura e kā ṇa meṃ parivartana kara 6 akṣara vāle eka hī padameṃ 4 akṣara usane badala diye haiṃ| kahīṃ draṣṭavyaṃ kī jagaha dravyaṃ aura gaṃtavyaṃ kī jagaha gavyaṃ likha kara śabdake bīcake akṣara hī ur̤ā detā hai, to kahīṃ anusvārako āge pīche likha kara etaṃ racayāṃ kā etaraṃcayāṃ vanā ḍālatā hai | kisa akṣarakā kauna kānā hai aura kauna mātrā hai isakā bhī usako ṭhīka ṭhīka khayāla nahīṃ rahatā; isa liye acarajekī jagaha avarāja kara detā hai aura pātrake badale patre likha letā hai | isa taraha lipikartāke ajñānake kāraṇa isa pratikā pāṭha bahuta jagaha bhraṣṭa ho gayā hai | hamane isakā upayoga prāyaḥ vahīṃ kiyā hai jahāṃ aura aura pratiyoṃmeṃ khāsa sandeha utpanna huā hai| paṃcakalyāṇaka stavana, jo somasūrikī kṛti hai, A pratike sivā isī pratimeṃ upalabdha hai | usakā pāṭha niścita karane meṃ isīkā sahārā milā|
P prati-pūnāvāle usī saṃgrahameṃkī eka tīsarī prati jisakī patrasaṃkhyā 32 hai | isa pratimeṃ kula 48 kalpa likhe hue haiṃ| isameṃ paṃcaparameṣṭhinamaskāra nāmakā jo kalpa hai vaha ūparavālī aura aura pratiyoṃ meṃ nahīṃ milatā| yaha kalpa isameṃ caturaśīti tīrthanāmasaṃgrahakalpake antameṃ-patra 26 kī pahalī pūṃṭhī para likhā huā hai| hamane isako pariśiṣṭake rūpameṃ sabake antameṃ rakhā hai | isake sivā isa saṃgrahakā jo krama hai vaha saba pratiyoṃse bhinna hai | kaī kalpa, anyānya pratiyoṃ ke hisāvase, āge-pīche likhe hue haiṃ| udāharaṇake liye, anya saba pratiyoṃmeṃ ujjayantastavakā kramāṃka 3 rā hai, isameṃ usakā 5 vāṃ hai | isake bāda hī aṃbikākalpa likhā huā hai jo A B aura Pa pratimeṃ sabake antameṃ diyā huā hai| aṃbikākalpake bāda kapardiyakṣakalpa likhā gayā hai jisakā kramāṃka anyānya pratiyoṃke mutābika 30 vā hai | arbudakalpa jisakā kramāṃka anya saṃgrahānusāra 8 vāṃ hai usakā isameṃ 38 vāṃ hai | isa prakāra prāyaḥ bahutase kalpa isameṃ āge-pīche likhe hue haiṃ| saṃpūrṇa tālikā koṣṭakameṃ dī gaī hai jisase jijñāsu pāṭhaka milāna kara sakate haiṃ | vastupāla-tejaḥpālamantrikalpa (kramāṃka 42) isameṃ likhā huā nahīṃ hai lekina usake sthānapara, usa kalpameṃ jo antameṃ 3 śloka likhe hue haiṃ [ dekho pṛṣṭha0 80, paṃkti 18-20] ve isameṃ diye hue haiṃ | antarikṣapārśvanāthakalpa anyānya saṃgrahoṃ meṃ prākṛta bhāṣāmeṃ likhā huā hai, isameṃ usakā saṃskṛta rūpāntara hai| isī taraha harīkakhīnagarasthitapārśvanāthakalpa (kramāṃka 29) kā bhī isameṃ saṃskṛta bhāṣāntara diyā huā hai | isa kalpake antameṃ likhā hai ki
iti śrī [hari] kaṃkhīnagaramaṃḍanaśrīpārśvanāthakalpā prabhuśrījinaprabhasūribhiḥ kṛtayo (?) prākṛte | na vā. guṇaka [la? ] śa śrīrājagacchīya saṃskṛte majjhadhatta (?) ! (patra 13, pūṃṭhī 2, paṃkti 19–20)
isa aśuddhibahula paṃktikā tātparyārtha yaha mālūma detā hai, ki rājagacchīya vā0 (vācaka) guṇaka [la ] śa nāmake kisī paṃḍitane, jinaprabhasūrikṛta prākṛta kalpako saṃkṛtameṃ banāyā| isase pratīta hotā hai ki ukta antarikṣapārśvanāthakalpako bhī usīne saṃskṛtameṃ rūpāntarita kiyā hogā| kyoṃ ki ye donoṃ kalpa isa pratimeṃ eka

p22

prāstāvika nivedana | sātha likhe hue haiṃ | isa saṃgrahameṃ 15. 16. 18. 33. 34. 42. 46. 51 se 56 taka-isa prakāra 13 kalpa anupalabdha haiṃ|
yadyapi isa pratimeṃ kalpoṃkā krama, anya saba pratiyoṃse bhinna prakārakā hai; tathāpi vaha kucha adhika saṃgata mālūma detā hai | giranāra arthāt ujjayaṃta athavā raivataka parvatase saṃbaṃdha rakhanevāle jo 4 kalpa prastuta granthameṃ haiṃ, ve jisa kramase isa pratimeṃ likhe gaye haiṃ vaha krama adhika ṭhīka lagatā hai | unhīṃke bāda isameṃ aṃbikādevīkā kalpa hai jisakā bhī sambandha eka prakārase raivataka parvatake sātha honese, usakā yaha sthāna ṭhīka sambandhayukta mālūma detā hai | ambikākalpake bāda hī jo kapardiyakṣakalpa likhā huā hai vaha bhī ucita sthānasthita dikhāī de rahā hai | balki isa kalpake antameṃ to granthakārakā kathana bhī isa bātako sūcita karatā hai ki unhoṃne ambādevī aura kapardiyakṣa, isa kalpayugakī (dekho pṛṣṭha 56 kā antima ullekha) eka sātha racanā kī | aisā ullekha hone para bhī ye donoṃ kalpa, aura saba pratiyoṃmeṃ kyoṃ bhinna-kramameṃ likhe gaye milate haiṃ isakā koī kāraṇa samajhameṃ nahīṃ ātā | usameṃ bhī ambikākalpa to bilkula granthake anta meṃ jā paḍā hai jisase bahutasī pratiyoṃ meṃ to vaha anullikhita hī raha jātā hai | isī taraha kramāṃka 26 aura 40 vāle kalpa isa pratimeṃ sātha sātha likhe hue milate haiṃ jo adhika yathāsthita kahe jā sakate haiṃ | kyoṃ ki donoṃkā sthāna eka hī (pāṭaṇa) hai| sabake antameṃ kanyānayanīyamahāvīrapratimākalpa (kramāṃka 22) rakhā hai aura usake aṃtameṃ granthasamāptisūcaka kathana diyā hai-so bhī eka prakārase sambandhayukta dikhāī detā hai|
isa pratimeṃ jina kalpoṃkā saṃgraha hai unake avalokanase mālūma detā hai ki prāyaḥ mukhya mukhya kalpa isameṃ saba āgaye haiṃ | jo isameṃ saṃgṛhīta nahīṃ hai unameṃ kalikuṃḍakukuṭeśvara (15), hastināpura (16), pratiṣṭhānapura (33), sātavāhanacaritra (34), vastupāla-tejaḥpāla (42), kanyānayanīyapariśeṣa (51) aura amarakuṃḍapadmāvatī (53) nāmake kalpa kucha mahattvake haiṃ | bākīke kalpa to nāma mātrake kalpa haiṃ| vāstava meṃ ve to stuti-stotra haiṃ jinakā granthagata uddeśyake sātha koī khāsa sambandha nahīṃ hai| isase yaha jñāta hotā hai ki jisane isa pratiko taiyāra kiyā hai usane kucha vicārapūrvaka prayatna kiyā hai| isa prayatnakā kartā kauna hai usakā koī nirṇāyaka ullekha nahīṃ prāpta hotā ! kyā jisa rājagacchīya vācaka guṇakalaśa (?) ne ukta do kalpoṃkā saṃskṛta rūpāṃtara karanekā prayatna kiyā hai usīne to yaha saṃgraha isa kramameṃ nahīṃ prathita kiyā ho |
isa prati ke akṣara yadyapi spaṣṭa aura suvācya haiṃ tathāpi pāṭhaśuddhi koī viśeṣa ullekhayogya nahīṃ hai | hāṃ, kahīṃ kahīṃ isakā pāṭha, anya pratiyoṃkī apekṣā adhika upayukta mila jātā hai jo sandigdha sthānameṃ ṭhīka madadagāra ho jātā hai| __ pratike antameṃ jo puṣpikālekha hai usase vidita hotā hai ki saṃvat 1569 ke āṣāḍha mahinemeṃ-sudi 1 somavāra aura punarvasunakṣatravāle dinako-vairisiṃhapurake rahanevāle śrīmālī jñātike bahakaṭā gotrīya mahaṃ0 jiṇadattake putra, mahaṃ. bhājāke putra, mahaṃ. rāyamala nāmaka śrāvakane isa granthako likhavā kara, kharatara gacchake ācārya śrījinabhadra sūrike śiṣya ācārya śrījinacaṃdra sūrike śiṣya ācārya śrījineśvara sūrike śiṣya vācaka sādhukīrti gaṇīko samarpita kiyā | yaha puṣpikālekha andhāntameṃ, pṛṣṭha 110 para, mudrita hai| __P prati- uparyukta sthānameṃkī eka cauthī prati | isakī patra saṃkhyā 24 hai | yaha eka apūrṇa saṃgraha hai | isakā prathama patra hai usa para 30 kā kramāṃka likhā huā hai| 30 se lekara 53 takake pane isameṃ upalabdha haiṃ| isakā prāraṃbha campāpurīkalpa (kramāṃka 35) se hotā hai, aura samāpana kanyānayanīyamahāvīramatimākalpa (kra. 22) ke sātha hotā hai | isameṃ saba milākara 16 kalpa likhe hue haiṃ aura unakā krama isa prakāra hai

p23

1 campāpurīkalpa
2 pāṭalīputrapurakalpa 3 vāṇārasī nagarīkalpa
prāstāvika nivedana !
4 mantridvayakalpa, (mātra 3 śloka ) 5 kuḍuṃgeśvaranābheyakalpa 6 arbudakalpa
7 abhinandanadevakalpa
8 pratiṣṭhānapurakalpa (stotra )
9 ḍhīṃpurīstotra 10 nandīśvarakalpa
11 mahāvīragaṇadharakalpa
12 caturaśīti tīrthanāmasaṃgrahakalpa 13 paṃcaparameṣṭhinamaskārakalpa
14 ratnavāhapurakalpa
15 pāvāpurīkalpa (bṛhat )
16 kanyānayanīya mahāvīrakalpa
7
isa kramake dekhanese jñāta hotā hai ki, sirpha pahale kalpako chor̤a kara, bākī ke 15 hī kalpa, ṭhīka usī kramameṃ likhe hue haiṃ, jisa taraha uparyullikhita P pratimeṃ likhe hue haiṃ | 1 se 28 takake patra anupalabdha honese, isa saṃgrahameṃ kula kitane kalpa hoṃge aura ve saba kisa kramameṃ hoṃge, usakā kucha nirṇaya nahīṃ kiyā jā sakatā aura niścayātmaka rūpase yaha bhī nahīṃ kahā jā sakatā ki yaha saṃgraha ṭhīka P saṃgraha - hī kā anusaraṇa karanevālā hai | granthasamāpti-sūcaka kathana isameṃ antima kalpake antameṃ likhā huā hai | lekina likhāvaṭa aura akṣaroṃke dekhanese mālūma paḍatā hai ki yaha kalpa-jo do pannoṃ meṃ hai-pīchese likha kara isa pratimeṃ milāyā gayā hai | kyoṃki asala lipikartāne apanī yaha prati 51 veṃ patra meṃ samāpta kara dī hai aura usakā sūcaka puṣpikālekha bhī antameṃ isa taraha likha diyā hai-
|| samāptaḥ śrīapāpākalpaḥ | śrī dīpotsava kalpaca || saṃvat 1505 varṣe phāguṇavadi 11 gurau | dhūkā nagarasthāne vā0 dharmasuṃdara gaṇinā la(li ) khitaṃ ||
isa pratimeṃ do-tīna taraha kī likhāvaṭa dikhāī detī hai; isase mālūma hotā hai ki do-tīna vyaktiyoṃne mila kara ise likhā hai | pāṭhaśuddhi sādhāraṇa hai |
E prati-pūnā hī ke ukta saṃgrahamekī pāṃcavīṃ prati jisameṃ kevala eka apāpābṛhatkalpa (020) likhā huā hai| prati purātana aura acchī hai | likhe jāneke samayakā koī ullekha nahīṃ hai, lekina 'ṛṣi bharamā - ṛṣi mokāke paḍhaneke liye muni cāṃpāne pīṃḍaravāḍā grāma meṃ isa pratiko likhā' itanā patā antima puṣpikā - lekhase jarūra lagatā hai |
18. pāṭhabheda saṃgrahakī paddhati
pāṭhabhedoṃke saṃgraha karanekī hamārī jo paddhati hai usakā paricaya hamane pravandhacintāmaṇike prathama bhāgakī prastāvanāmeṃ kucha de diyā hai| isa grantha meṃ bhī hamane usī paddhatikā anusaraṇa kiyā hai | vyākaraṇa yā śabdake svarūpakī dṛṣṭise jo jo pāṭha hameṃ śuddha mālūma dete haiṃ unheṃ hama pāṭhabheda ke rūpa meṃ saṃgṛhīta kara lete haiṃ | lipikatāoṃkī ajñānatā athavā anavadhānatāke kāraṇa jo agaṇita śabda- aśuddhiyāṃ jahāṃ tahāṃ pratiyoṃ meṃ dṛṣṭigocara hotī rahatīṃ haiṃ una sabakā saṃcaya kara, granthakī kevala pāda-ṭippaniyoṃkā kalevara baḍhānā hama nirarthaka samajhate haiṃ | 19. tīrthakalpakī prasiddhi
svargīya prophesara pī. pīṭarsanane, bambaī ilākhemeṃ saṃskṛta granthoṃkā anveṣaṇa kara usa viṣayakī jo 6 rīporṭa pustakeṃ likhīṃ, unameṃkī 4 thī rīporṭa meṃ, jinaprabhasūri racita isa tīrthakalpakā unhoṃne kucha paricaya diyā aura

p24

prāstāvika nivedana | kalpoṃkī nāmāvalī prakāśita kī* tabase itihāsānveṣaka vidvānoṃkā lakṣya isa prandhakī aura ākarṣita huā| svargavāsī śaṃkara pāṇḍuraṃga paṇḍita em. e. ne svasampādita gauḍavaho nāmaka prākṛta kāvya-granthakī prastāvanāmeṃ, tīrthakalpagata mathurākalpameṃse āmarāja aura bappabhaṭṭī sūrike sambandhakā eka ullekha uddhṛta kiyā | tadanantara, pravara purātattvavettā ḍaॉ. jī. byuharane, mathurāke jaina śilā-lekhoṃkā sampādana aura vivecana karate samaya, isa granthakā sāyanta avalokana kiyā aura usīke silasilemeṃ mathurākalpapara eka svataṃtra nibandha likhakara, vaha mūla kalpa, usake aṃgrejī bhāṣāntarake sātha, vienā (āsṭriyā) se prakaṭa honevāle prācyavidyāviṣayaka rājakīya vṛttapatra ( jarnala) meṃ prakāśita kiyā| bādameṃ aura bhī kaī vidvānoṃne isa granthake aitihāsika avataraṇoṃkā jahāṃ tahāṃ ullekhādi karake isakī upayogitā tarpha tajjñoṃke mana meṃ utsukatā utpanna kī| 610. prastuta prakāśana ___ koī 20 varṣa pahale, jaba hamane baḍaudāmeṃ pūjyapāda pravartaka śrīmān kāntivijayajī mahārājakī caraṇasevāmeṃ rahate hue, vijñaptitriveṇi ādi aneka aitihāsika granthoṃkā saṃśodhana-saṃpādana-prakāśanādikā kārya śurū kiyā, tabhī, isa granthako bhī prakāśameṃ lāneke liye hamārā prayatna śurū huā thā| pravartakajī mahārājake śiṣyapravara aura granthasaṃśodhana-sampādanādikārya meṃ avirata pariśrama karanevāle tathā pāṭaṇa ādike jñānabhāṇḍāroṃkī suvyavasthā karane meṃ athaka udyama karanevāle, yathārtha jinanavacanopāsaka, sucatura munivara śrīcaturavijayajī mahārājake prayatnase, suratake śrīmanmunimohanalālajī jñānabhaṃḍārameṃse isa granthakī tāḍapatra para likhī huī eka purātana prati, tathā baḍaudā khaṃbhāyata ādike bhaṃḍāroṃmeṃse kucha aura pratiyāṃ bhī prāpta kī gaī | isa prakāra pratiyāṃ ikaṭṭhī hone para, presake liye, una parase kaॉpī taiyāra karanekā hama upakrama karanā hī cāhate the ki, usī bīca meṃ, pūnāse, pro. devadatta rāmakṛṣṇa bhāṇḍārakara, jo una dinoṃmeṃ ārkiyolaॉjikala sarve ऑpha inḍiyā vesṭarna sarkalake suprīnṭenḍenṭa the, prasaṃgavaśa baḍaudāmeṃ āye aura jaina upāśrayameṃ hama logoṃse mile | bātacītameṃ unhoṃne kahā ki hama aura jayapuravāle paṇḍita kedāranāthajī milakara tīrthakalpakā saṃpādana karanā cāhate haiṃ aura kalakattākī eśiyāṭika sosāyaṭī dvārā use prakāśita karānā cāhate haiṃ | adhyāpaka bhāṇḍārakara jaise samartha vidvānake hāthase isa granthakā sampādana honā jāna suna kara hamako baḍā ānanda huā aura hamane apanā ukta kārya sthagita kara diyā| itanā hī nahīṃ lekina, unake anurodha karane para, unakī karavāī huī jo presakaॉpī thī use hamane aura pravartakajī mahārājake vidvān praśiṣya puṇyamūrti munivara śrīpuṇyavijayajīne milakara, ukta tāḍapatrakī pratike sātha milāna kara tathā pāṭhāntarādi de kara śuddha bhī kara diyā| isake kucha varṣa vāda, ukta sosāyaṭī dvārā, isa granthakā 96 pṛṣṭha jitanā eka hissā prakāśita huā jisameṃ prastuta āvṛtti ke pṛṣṭha 30 jitanā bhāga mudrita huā hai | tadanantara, āja kitane hī varṣa vyatīta ho gaye, lekina usake āgekā koī hissā abhī taka prakāśita nahī huā; aura na mālūma bhaviṣya meṃ kava hogā| bhāṇḍārakara mahāśaya sampādita āvṛttikā isa prakāra aniścita bhaviṣya dekha kara, hamane apane ḍhaṃgase, isa granthako, usī purāne saṃkalpake anusāra, taiyāra kara, siṃghī jaina andhamālāke eka puṣpake rūpameṃ, jijñāsu vidvānoṃke hātha meṃ samarpita karanā samucita samajhā hai|
* draṣṭavya-P. Peterson. A fourth Report of operations in search of sanskrit Mss. in the Bombay Circle, 1886-92.
+dekho baॉmbe saṃskṛtasirījhameṃ prakāśita gauvaddo. Introduction. P. Clii.
I G. BUALAR. A Legend of the Jaina Stūpa at Mathura.-Sitzungsberichte der phil.hist. Class der kais. Akademie der Wissenschaften Wien, 1897.

First 25 of 183 passages. Read on

Recensions and editions (2)

See also: more in Accounts of holy places and pilgrimages

Discussed in 13 studies in Pramāṇa (listed on the page).