Kalpah 2.3.4.24_76

2.3.4.24_76

pṛṣṭhānāmupariṣṭādārbhaveṣu rathantarabṛhadvairūpavairājaśākvararaivatarūpāṇi jyotīṃṣi yasya sa tathoktaḥ . ayaṃ vai loko jyotiḥ (ai0 brā0 4.15). iyaṃ vai rathantaram . (tāṃ0 brā0 16.10.8) iti śrutyā pṛthivīrathantarayorabhedāt rathantarasya jyotiṣṭvam . tatputratvāt vairūpaśākkarayośca . svargo vai loko jyotiḥ . (tai. brā0 1.2.2.2). asau vai bṛhat (tai0 saṃ0 7.1.4.3) iti śrutyā bṛhatsvargayorabhedāt bṛhato jyotiṣṭvam . tatputratvāt vairājaraivatayorapi . rathantarabṛhatoḥ asa has iti nidhanābhyāmahorūpatvāt ahnaḥ arcirādimārgāntargatatvāccobhayorjyotiṣṭvam . vairūpe diśaṃ viśaṃ has vairāje jyotirhā uddadhe iti śakvarīṇāṃ svata eva bṛhattvena paraṃjyotiṣṭvāt . svarṇāṃśaḥ aṃśurna śociḥ aṃśurmadāyeti jyotiḥparyāyaśabdasya vidyamānatvācca . revatīnāṃ gorūpatvāt gaurve jyotiriti gavāṃ jyotiḥsvarūpatvāt . ojo vai vīryaṃ pṛṣṭhānīti sarvapṛṣṭheṣṭiprakaraṇe . yadindrāya rāthantarāya nirvapati yadevāgnestejastadevāvarundhe yadindrāya bārhatāya yadevendrasya tejastadevāvarundhe . yadindrāya vairūpāya yadeva savitustejastadevāvarundhe . yadindrāya vairājāya yadeva dhātustejastadevāvarundhe . yadindrāya śākvarāya yadeva marutāṃ tejastadevāvarundhe. yadindrāya raivatāya yadeva bṛhaspatestejastadevāvarundhe (tai0 saṃ0 2.3. 7. 2-3) iti ca taittirīyaśruteḥ jyotiḥparyāyaujastejobhyāṃ saha pṛṣṭhānāmabhedopadeśācca eteṣāṃ ṣaṇṇāṃ pṛṣṭhānāṃ jyotiṣṭvam . api ca rathantaraṃ bhavati. brahma vai rathantaram (tāṃbrā0 11.4.6) iti śruteḥ. rathantaraṃ sāma bhavati. brahmavarcasaṃ vai rathantaram (tai0 brā0 2.7.1.1) iti taittirīyaśruteḥ . brahma jyotirbrahma patnīṣu garbham iti ca śruterbrahmaṇo jyotiṣṭvam . paraṃ jyotirupasaṃpadya svena rūpeṇābhiniṣpadyate (chāṃ0 u0 8.3.4). nārāyaṇaparo jyotiḥ (mahānā0 u0 11.4). omāpo jyotī raso'mṛtaṃ brahmeti . tad brahma tadāpa pāpo jyotī rasa: (mahānā0 u0 15.2 ). śukreṇa jyotīṃṣi samanupraviṣṭa: (mahānā0 u0 1.1) . atha yadataḥ paro divo jyotirdīpyate . idaṃ vāva tadyadidamasminnantaḥpuruṣe jyotir (chāṃ0 u0 3.13.7) ityādibhirbrahmaṇo jyotiḥsvarūpatvāt rathantarasya jyotiṣṭvam . kiṃca . bhātyagnirbhāti candramā bhāti sūryo bhānti jyotīṃṣi bhāti rathantaram iti bhakārāṇāmeva dīptiṃ darśayati (saṃ0 u0 brā0 2.22 ) iti śrutyā svarūpata eva jyotiṣṭvaṃ siddham ..
bṛhattvāt bṛhmaṇatvācca tasmād brahmeti śabditaḥ .
bṛhad brahma mahacceti śabdāḥ paryāyavācakāḥ ..
bṛhatsāma tathā sāmnām (gītā 10.35) abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtaṃ bṛhat (mahānā0 u0 9.3) . aparimitaṃ bṛhat . namo brahmaṇe bṛhate karomi ityādi-śrutismṛtibhirnāmnaiva bṛhato brahmatvam . mano vai bṛhat (jai0 brā0 3.12). mana iva
hi prajāpatiḥ (jai0 brā0 2.77). mano brahma (bṛ0u0 4.1.6) iti vacanād mano brahmetyupāsīta (chāṃ0 u0 3. 18. 1) . sa kratuṃ kurvīta . manomayaḥ prāṇaśarīraḥ (chāṃ0 u0 3.14.1-2) manojyotirjuṣatāmājyam (ā0 śrau0 2.5.14) iti śrutibhiḥ manasaḥ paraṃ jyotiḥsvarūpatvāt tadrūpatvād bṛhato jyotiḥsvarūpatvam . kiṃ ca .