Pramāṇa · Search · About · API

Vidhimargaprapa 66

Vidhimārgaprapā 66

Language
Sanskrit

Contents

66.1.1

sthāpanā ceyam -
0 jñā da cā 0
0 ya 0
• so vā va • •
... ku ...]
evaṃ paṃcaviṃśatiṃ puṃjikāḥ kṛtvā balipuṣpadhūpavāsapūpikādabhidugdhābhiḥ prapūjya, puṃjikāsu
'vaye devā' iti vṛttenākhaṇḍitaṃ jaladhārādānaṃ kuryāt | tata ekaḥ śālipatraparpaṭādimiśravakulādimakṣe pañcalibhājanaṃ gṛhṇīyāt, anyo dhārādānārthaṃ dhāraghaṭīm, aparaśca
dhūpadānam, anyaśca puṣpādīni yathāsaṃbhavaṃ vā | tataḥ pratimābhimukhāṃ diśaṃ pūrvā paribhāvya 35
tatsammukhaṃ bhūtvā 'airāvatasamārūḍha' iti vṛttaṃ paṭhitvā maṅgeravaliṃ prakṣipet | 'ekaṃ sadā vahnidaśene'dantā adhikāḥ syuḥ | tataścalapratimāṃ snapanapīṭhe sthāpayet sṛṣṭyā ca pratimāyā jaladhārāṃ bhrāmayeccandanena ca
pūjayet | tataḥ śakrastavabhaṇana-sādhuvandane kuryāt | sthirapratimānāṃ tu sthānasthitānāmeva kusumāṃjalyādisarvaṃ
karttavyam | tataḥ kusumāṃjaliṃ gṛhītvā ‘prodbhūtabhaktibhare’tyādivṛttapaṃcakaṃ bhaṇitvā pratimāyāstaṃ kṣipet
tato nirmālyamapanīya pratimāṃ prakṣālya pūjayet | tataḥ ‘sadveśyāṃ bhadrapīṭhe’ ityādivṛttadvayena kusumāṃjaliṃ
kṣipet | tataḥ sarvoṣadhiṃ gṛhītvā ‘muktālaṃkāre’tyāryayā puṣpālaṃkārāvatāre kṛte sarvauṣadhisnānaṃ kārayet
tataḥ prakṣālya saṃpūjya ca pratimāyā ‘bhavyānāṃ bhavasāgare’ itivṛttena dhūpamutkṣipet | tataḥ ekaṃ puṣpaṃ samādāya ‘kiṃ lokanāthe’ti vṛttaṃ bhaṇitvā uṣṇīṣadeśe puṣpamāropayet | tataḥ kalaśadvayaṃ kalaśacatuṣṭayādi vā

66.1.2

prakṣālya dhūpapuṣpacandanavāsādyairadhivāsya kuṅkumakapūraśrīkhaṇḍādisaṃpṛktasurabhijalena bhṛtvā pihitamukhaṃ paṭṭake candanakṛtasvastike saṃsthāpayet | tataḥ kusumāṃjalipañcakaṃ krameṇa ‘bahalaparimale’tyādi mātrāvṛttapaṃcakaṃ paṭhitvā
kṣipet | navaramādyānvavṛttayornamo'rhatsiddhetyādi bhaṇet | vṛttānte tu śaṅkhabherījhallaryādiṭhaṇatkāraṃ mandraṃ dadhuḥ
śāṅgikādyāḥ kalaśān bhṛtvā kusumaṃjalipaṃcakaṃ kṣipet, kṣitvā vā kalaśān bharedubhayathā'pyadoṣaḥ | tata
indrahastān prakṣālya hastayorbhāle ca candanatilakān kṛtvā, snapanakriyadravyanikṣipte sakalasaṃghānumatyā kalaśānutthāpya, namo'rhatsiddhetyadhītya ‘jammamajaṇi jiṇahavīrasse’tyādi kalaśavṛtteṣu janmābhiṣekakalaśavṛttāntareṣu
vā'nyaiḥ paṭhiteṣu tadabhāve svayaṃ vāṃ bhaṇiteṣu, kumbhapidhānānyapanīya, paṃcaśabde vādyamāne śrāvikāsu jinajanmābhiṣekagītāni gāyantīṣūbhayato'pyakhaṇḍadhāraṃ snapanaṃ kurvanti, draṣṭāraśca jinamajjanapratibaddhahṛdyapadyāni
paṭhanti, muhurmuhurmūrddhānaṃ namayanti | yacca snāne jalaṃ mūrddhādyaṅgeṣu kecillagayanti tad gatānugatikaṃ manyante
gītārthāḥ | śrīpādaliptācāryaistanniṣedhāt | tathā ca tadvacaḥ-‘nirmālyabhedāḥ kathyante-devasvaṃ devadravyaṃ
naivedyaṃ nirmālya ceti | devasaṃganvigrāmādi devasvam, alaṃkārādi devadravyam, devārthamupakalpitaṃ naivedyam
tadevotsṛṣṭaṃ niveditaṃ vahniḥ nikṣiptaṃ nirmālyaṃ paṃcavidhamapi nirmālyaṃ na jighrenna ca laṃghayenna ca dadyānna ca
vikrīṇīta | dattvā kravyādā bhaveti, bhuktvā mātaṃgaḥ, laṃghane siddhihāniḥ, āghrāṇe vṛkṣaḥ, sparśane strītvam,

66.1.3

vikraye śabaraḥ | pūjāyāṃ dīpālokanadhūpāmātrādigandhe na doṣaḥ | nadīpravāhanirmālye ce’ti kṛtaṃ prasaṃgena | tataḥ
śuddhodakena prakṣālaṃ kṛtvā dhūpitavastrakhaṇḍena pratimāṃ kṛpitvā candanena samabhyarcya samālabhya vā puṣpapūjāṃ
vidhāya ‘mīnakuraṃgamade’ti vṛttena dhūpamudgrāhayet | tata āhārasthālaṃ dadyāt | tataḥ paridhāpanikāṃ pratilikhya karayorupari niveśyaikasmin dhūpamudgrāhayati sati puṣpacandanavāsairadhivāsya ‘namo'rhatsiddhācārye’tyādi
bhaṇitvā, ‘śakro yathā jinapate’riti vṛttadvayamadhītya sotsavaṃ devasyopariṣṭādubhayato lambamānāṃ niveśayet
tataḥ kusumāṃjalivarjaṃ lavaṇajalārātrikāvatāraṇaṃ maṅgaladīpān prāgvat kuryāt | navaraṃ lavaṇādyavatāreṣu tathaiva
prativṛttaṃ vāditramantradhvaniṃ kuryāt | tato yathāsaṃbhavaṃ gurudeśanāṃ śrutvā sagṛhametya snapanakārādisādharmikān
bhojayedityoghataḥ snapanavidhiḥ
yasya punarrviśeṣaparvāpekṣayā chatrabhramaṇaṃ prati bhāvanā bhavati, sa prāgvat snapanamārabhya yāvat ‘prodbhūtabhaktī’tyādivṛttaiḥ kusumāṃjaliṃ prakṣipya nirmālyamapanīya pūjāṃ ca kṛtvā, snapanapīṭhasthāyā ekasyāḥ pratimāyāḥ purataḥ
‘sarasamugaṃdhaṃ’ iti vṛttena kusumāṃjaliṃ kṣipet | tatastasyāḥ pratimāyā ‘hiyayāī paḍaṃta’miti gāthayā snānaṃ
kuryāt | tadanantaraṃ sthāle candanena svastikaṃ kṛtvā, tatra pīṭhāt tāṃ pratimāṃ dhārayet | tataśca purataḥ sthāla
evākṣatapuṃjikātrayaṃ nyaset | anantaraṃ jaladhārādānapūrvamātodyavādanāpūrvaṃ ca chatratale pratimāṃ nayet | tato

66.1.4

devasyāgrabhāgādārabhya prathamāmatha (0) kṛte gūṃhūliveti rūḍhe gomayagomukhacatuṣṭaye prathamagūṃhalikāyāmakṣatapuṃjikātrayaṃ
pūrikāśca dadyāt | tataḥ puṣpāṃjalimupādāya krameṇotsāhatrayaṃ paṭhitvā, pakaikaṃ kusumāṃjaliṃ prakṣipet | utsāhadaṇḍakramaganādividhipūrvaṃ cetasro varddhamānākṣarakharāḥ stutīrdattvā, tataḥ śrīśāntināthārādhanārthaṃ kāyotsargamaṣṭocchvāsaṃ kṛtvā, pārayitvā śrīśāntināthasya stutimeko dadyāt, śeṣāḥ kāyotsargasthāḥ śṛṇuyuḥ | tataḥ krameṇa
śrīśāntidevatā-śrutadevatā-bhavanadevatā-kṣetradevatā-'mbikā-padmāvatī-cakreśvarī-aṇchuptā-kuverā-brahmaśānti-gotradevatā-śakrādisamastavaiyāvṛttyakarāṇāṃ kāyotsargānte prāgvat sāmācārīdarśitāḥ stutīsteṣāmeva dadyādanyā vā
prākṛtabhāṣānibaddhāḥ | tataḥ śāsanadevatākāyotsarge udyotakaracatuṣṭayaṃ cintayitvā tasyāḥ stutiṃ dattvā śrutvā
vā, caturviṃśatistavaṃ bhaṇitvā, paṃcamaṅgalaṃ triḥ paṭhitvā, tato jānubhyāṃ sthitvā, śakrastavaṃ bhaṇitvā, 'jāvaṃti
ceiāī' ityādigāthādvayamadhītya, parameṣṭhistavaṃ śāntistavaṃ vā bhaṇitvā praṇipatya, tato muktāśuktyā praṇidhānagāthādvayaṃ bhaṇeyuḥ | iti caityavandanā samāptā
tato dvau dhautapotikau śrāvakendrau kalaśodakena bhṛṅgāradvayaṃ bhṛtvobhayatastiṣṭhetām | ekaḥ sthālake
kṛtvā puṣpacaṃdanavāsān gṛhṇīyādaparaśca dhūpāyanaṃ pāṇipraṇayīkuryāt | tatasta eva śrāvakā saptanamaskārān

66.1.5

paṭhitvā saptavārāḥ kalaśe nikṣipya 'namo'rhatsiddhā0' ityuccārya ādau- 'ajiyaṃ jiyasavvabhayaṃ' iti stavenānyaiḥ svayaṃ vā paṭhitena śāntiṃ ghoṣayeyuḥ | sarvapadyānāṃ prānte ekaikāṃ dhārāṃ kalaśe bhṛṅgāragrāhiṇau samakālaṃ
dadyātām | ekaśca puṣpādīn kṣipedaparaśca dhūpaṃ dadyāt | stavasamāptau punarbhṛṅgārau bhṛtvā 'ullāsikama'stotreṇa śāntiṃ ghoṣayeyuḥ | tathaiva punarbhayaharastavena, tataḥ- 'taṃ jayau jaye titthaṃ' tadanu 'mayarahiya'miti
stavena tadanantaraṃ 'sigghamavaharau vigdha'miti stavena, śāntiṃ ghoṣayeyuḥ | sarvatra padyasamāptau kalaśe dhārādānapuṣpādikṣepāḥ prāgvat | navaraṃ sarvastavānāmanyavṛttaṃ trirbhaṇeyuḥ | tataśca saptakṛtva upasargaharastotraṃ bhaṇitvā
dhārādānapuṣpādikṣepavidhinā śāntiṃ ghoṣayeyuḥ | śāntau ca ghoṣyamāṇāyāṃ sādhu-sādhvī-śrāvaka-śrāvikā upayuktāstumulaṃ nivārya śāntiṃ śṛṇuyuḥ | iti śāntighoṣaṇaṃ kṛtvā maṅgaladīpamanujñāpya prāgvadikpālagrahādīn
visṛjya, prakṣālya, tataḥ prathamaṃ kalaśagrāhiṇyai śāntyudakaṃ pūgaphalādi ca samarpya, kramāt sakalasaṃghāya samarpayeyuḥ | tacca sarveṣu uttamāṅgādyaṅgeṣu lagayeyurgṛhādi ca tenābhiṣiṃceyuḥ | iti śāntiparvavidhiḥ
devāhivadevapūjāvihī imo bhaviyaṇuggahaṭṭhāe
upadarśito śrījinaprabhasūribhirāmnāyataḥ suguroḥ
granthāgraṃ0 269
iti devapūjāvidhiḥ samāptaḥ
tyādibhirnavabhirvṛttairnavasvapi dikṣu taṃ kṣipet | navaramāyāntyarcayornamo'rhatsiddhetyādi bhaṇet | tato brahmaśāntyādisaṃgṛhītadevatātarpaṇārthaṃ śeṣabalibhājanamadhomukhī kuryāt | ata eva keciddehalīdeśe brahmaśāntyādīnapi

66.1.6

sthāpayanti | tataśca dikpālayogyaṃ prakṣālitaṃ paṭṭakaṃ devasya dakṣiṇabāhau sthāpayitvā 'bho bho sure'ti
vṛttadvayena dikpālapaṭṭakopari kusumāṃjali kṣipet | tad 'indrampriyaṃ caive'ti vṛttena krameṇa dikpālān
kuṅkumacandanaṭikeṣu sthāpayet | sthāpanā ceyam | teṣu daśapūpikā dhūpasurabhitā dadhidūrvākṣatapuṣpayuktāḥ
'prācīdigvadhavare'tyādivṛttadaśakaṃ paṭhitvā krameṇa dadyāt | ekaikāṃ pūpikāmekaikena ghṛtena ekaikalaiṭikeke dadyāt | atrāpyādyāntyarcayornamo'rhatsiddhācārya iti bhaṇet | 'taditi' - 'digadhipe'ti vṛttena dikpālānāmupari puṣpāṃjaliṃ prakṣipet | tadanantaraṃ caityavandanaṃ sādhuvandanaṃ ca
kuryāt | anantaraṃ 'muktālaṃkāravikāre'tyādividhiḥ prāgukta eva | yāvanmaṅgalapradīpe kṛte śakrastavānantaraṃ
maṅgalapradīpamanujñāpya tato dhūpamutkṣipet | namo'rhatsiddheti gṛṇan 'dyolotkṣepe'riti vṛttadvayena dikpālān
visarjayet | dikpālapaṭṭikāyāmīśānadikpūpikāṃ muktvā'nyo navadikpūpikā uccārayet | aṃcalaṃ vyāvartarayet | evaṃ 'śakrādyā lokapāla' iti vṛttena gṛhapaṭṭikādevatān visṛjyāṃcalāvatāraṇaṃ kuryāt | kecit
prathamametān visṛjya paścāddikpālān visṛjanti
śrījinaprabhasūrikṛtāḥ stutitroṭakāḥ
te dhannapunnasukayatthanarā, je paṇamahi sāmiuṃ bhattibharā
phalavaddhipuraṭṭhiyapāsajiṇaṃ, asaseṇaha naṃdaṇa bhayaharaṇaṃ

66.2

vāmāivirāṇīuyarasare, uppannau sāmiu haṃsapare
tumhi vaṃdahu bhaviyahu bhāudhare, jima duttaru bhau saṃsāra tare

66.3

ihi dūsama samai mahacchariyaṃ, phalavaddhipāsu jaṃ avayariyaṃ
bhaviyaṇahaṃ maṇicchiya deu suhaṃ, so ikka jīha vaṃniyai kahaṃ

66.4

jhaṇajhaṇaṇa jhaṇakkahiṃ ghagghariyaṃ, tahunakaṭi nākaṭṭi tivila jhaṇiyaṃ
lakkuṭārasa naccahi ikkamaṇī, bhaviyaṇa āṇaṃdihiṃ jiṇabhavaṇī

66.1-2

niyajaṃmu saphalu rāvaṇahaṃ suyaṃ, divarāya ju titthahaṃ jatta kiyaṃ
niccalava(ma1)ṇi veciu niyayadhaṇaṃ, vimalagiri vaṃdiu ādijiṇaṃ

66.2-2

divarāya sarisu nahu aṃnu kalī, jiṇi dūsamasamaihiṃ māṇu malī
supavitta sukhittihi variu dhaṇaṃ, ujjhilagiri paṇamiu nemijiṇaṃ

66.3-2

mahimaṃḍali huya saṃghavai ghaṇā, divarāya sarisa nahu aṃnu jaṇā
jiṇi ḍhilliyanayarahaṃ majjhi sayaṃ, devālau kaḍhḍhiu jatta kiyaṃ

66.4-2

phalihamaṇisasiharakaravimale, jasakalasu caḍāviu jeṇa kule
maggaṇa jaṇa tosiya ghaṇavarise, avayariu kaṃtu divarāyamise

66.5

sirisūrijiṇappahamaccibhare, sutāṇihi maṃniu viviha pare
paumāvai sānidhi sayala jae, ciru naṃdau dellihu saṃghavae