Vidhimargaprapa 72
Vidhimārgaprapā 72
- Language
- Sanskrit
72.1
ekādaśaḥ sargaḥ
itaśca mathurāpuryāṃ, yadunāmā nṛpo'bhavat | bṛhadrathāṅgajò bhūribhūpānte harivaṃśabhūḥ
72.2
śūro jātastataḥ śauri-suvīrau tasya cā''tmajau | śūraḥ śauriṃ nṛpaṃ kṛtvā, vrate pravavṛte kṛtī
72.3
suvīraṃ svapade nyasya, śauriḥ sodaravatsalaḥ | svayaṃ kuśārtadeśeṣu, cakre śauripuraṃ puram
72.4
śaurerandhakavṛṣṇyādyā, babhūvuḥ kila sūnavaḥ | suvīrasya mahāvīrā, bhojavṛṣṇyādayaḥ punaḥ
72.5
bhūpamandhakavṛṣṇiṃ tat, kṛtvā śauridharādhipaḥ | supratiṣṭhānmuneḥ prāpya, vrataṃ nirvṛtimāsadat
72.6
suvīrastanujaṃ rājye, bhojavṛṣṇiṃ vidhāya ca | vidadhe sindhuṣu svasmai, sauvīraṃ nāma pattanam
72.7
mathurāmbhojasūryasya, bhojavṛṣṇermahībhujaḥ | jāgradugraguṇagrāma, ugrasenaḥ suto'bhavat
72.8
āsannandhakavṛṣṇestu, subhadrāyāṃ sutā daśa | samudravijayo jiṣṇurakṣobhyaḥ kṣobhitadvipan
72.9
stimitaḥ śamitārātiḥ, sāgaraḥ sāgaropamaḥ | himavān himavatkīrtiracalo'calaniścayaḥ
72.10
dharaṇo dharaṇībhūṣā, pūraṇaḥ śatrucūraṇaḥ | abhicandro vitandrātmā, vasudevaśca viśvajit
72.11
viśeṣakam
samudravijayaṃ nyasya, svapade'ndhakavṛṣṇinā | supratiṣṭhānmunereva, pravrajya prāpi nirvṛtiḥ
72.12
rājye nyasyograsenaṃ ca, bhojavṛṣṇirmahābhujaḥ | supratiṣṭhasya pādānte, dāntātmā vratamagrahīt
72.13
kaṃsena tu subhadrākhyarasāvikrayisūnunā | paṭhato vasudevasya, maitrī śauripure'bhavat
72.14
tataścikrīḍatuḥ kaṃsa-vasudevau sadaiva tau | mithaścaitanyavatkāyapraticchāyanimāvubhau
72.15
samudravijayasyorvībhṛto'nyedyuḥ samājuṣaḥ | arddhacakri jarāsandharājādeśaḥ samāyayau
72.16
asmaddruhyo'sti vaitāḍhyataṭe siṃharatho nṛpaḥ | enaṃ baddhoddhatakrodhaṃ, yaḥ kaścana samānayet
72.17
iṣṭo dīyeta deśo'smai, tathā jīvayaśāḥ sutā | rājādiṣṭaṃ tadityetanmene mānavapuṅgavaḥ
72.18
samudravijayapād rājādeśārthaikasamarthadhīḥ | yayāce svayamādeśaṃ, vasudevaḥ pratijñayā
72.19
narendrādeśataḥ kaṃsasārathiḥ sārasainikaḥ | vīro jagāma vaitāḍhyamadvaitāḍhyaparākramaḥ
72.20
atho siṃharatho yuddhaduḥsahaḥ sahasā'bhyagāt | vasudevaṃ prati javāt, kiriḥ kesariṇaṃ yathā
72.21
atha yuddhaprabandhena, bhagne sainyasamuccaye | vasudevaḥ samaṃ siṃharathena yuyudhe svayam
72.22
tataḥ parighamudyamya, kaṃsastaṃ sahasā dvipam | āhatya vasudevasya, puro baddhamaḍhaukayat
72.23
athaitya daityavikrāntaḥ, krāntasiṃharatho rathāt | samudravijayasyāṃhrī, vasudevo'namanmudā
72.24
vasudevamathāvādīnnṛpastubhyaṃ pradāsyati | rājā tuṣṭo jarāsandhastāṃ jīvayaśasaṃ sutām
72.25
pati-tātakulocchittyai, sā tu jñātamidaṃ mayā | kroṣṭukijñānivacasā, tat tattyāge matiṃ kuru
72.26
dhyātvā'tha vasudevo'pi, jagāda nṛpatiṃ prati | yuddhe kaṃsena baddho'yaṃ, tad yaśo'syaiva dīyatām
72.86
dṛṣṭena cārudattena, sa gṛhe jagṛhe mudā | tato vivādīkṣāyāṃ, pṛṣṭe gotrādike'hasat
72.87
vaṇikaputrīyamiti mā, hāsīḥ pṛṣṭe kule sati | caritaṃ śravyamastyasyāstamityūce tadā vaṇik
72.88
atha tāṃ pariṇīyāsau, śyāmālya-vijayāhvaye | paryaṇaiṣīd yaśogrīva-sugrīvatanaye api
72.89
atha gandharvasenāyā, vṛttaṃ kathayituṃ vaṇik | aparedyuḥ samārebhe, vasudevaṃ prati smitaḥ
72.90
purā'haṃ jīvatoḥ pitroḥ, subhadrā-bhānusañjayoḥ | agāṃ suhṛjjanaiḥ sākaṃ, helayā sindhurodhasi
72.91
tatra strī-puṃsayoḥ pādaprativimbānusārataḥ | sañcarannahamadrākṣaṃ, satalpaṃ kadalīgṛham
72.92
taruṇaṃ taruṇā sākaṃ, kīlitaṃ tatra dṛṣṭavān | oṣadhīmūlikāstisrastathā tatsaṅgakośagāḥ
72.93
tābhirapyuparinyastapatrījñānaprabhāvataḥ | niṣkīlapravaṇe muktamūrcchaṃ ca tamahaṃ vyadhām
72.94
athonmīlitanetrābjaḥ, prāptasañjño'vadat sa mām
kiṃ niṣkāraṇabandhoste, vidadhāmi kila priyam ?
72.95
ahaṃ vaitāḍhyakoṭīre, nagare śivamandire | mahendravikramakṣmāpasuto'mitagatiḥ śrutaḥ
72.96
sutāṃ hiraṇyarognastyamātulasya tapasyataḥ | yathārthanāmānamahaṃ, vyavahaṃ sukumārikām
72.97
abhilāṣī mayā tasyāṃ, sakhā dhūmaśikhābhidhaḥ | jñātaḥ sa tu na dākṣiṇyānmukto mitraṃ hi dustyajam
72.98
sahā''yātena tat tena, cchalād viśvastaghātinā
kīlito'smi drume'muṣmin, hṛtvā ca dayitāṃ gataḥ
72.99
tat tavāhaṃ jīvitavyādāturmāturivādhunā | anṛṇaḥ karuṇāsāra !, bhaviṣyāmi bhave katham ?
72.100
atha tvaddarśanenaiva, kṛtakṛtyo'smi sarvathā | ityukte sa mayā maitryaṃ, pratipadya khamudyayau
72.101
mātulasyātha sarvārthanāmno mitravatīṃ sutām | anucchenotsavenāhaṃ, pitṛbhyāṃ pariṇāyitaḥ
72.102
kalāsaktamatho muktabhogaṃ matvā pitaiva mām | līlālalitagoṣṭhīṣu, pramodanidhiṣu nyadhāt
72.103
ahaṃ kaliṅgasenāyāstanayāmabhajaṃ tataḥ | veśyāṃ vasantasenākhyāṃ, pramodamadhupadminīm
72.104
varṣairdvādaśabhiḥ svarṇakoṭīḥ ṣoḍaśa tadgṛhe | bhuktavān nirdhanībhūtastat tayā'haṃ bahiṣkṛtaḥ
72.105
gato gṛhaṃ mṛtau matvā, pitarau duḥkhitaściram | tat kāntābhūṣaṇānyeva, nīvīṃ racitavānaham
72.106
mātulena sahośīravatai'haṃ nagare gataḥ | krītaḥ karpāsarāśiśca, dagdhaḥ so'pi kṛśānunā
72.107
mātulenāpi nirbhāgya, iti mukto'parāṃ diśam | gacchan pathi mṛte vāhe, padātiścalito'smyaham
72.108
tat priyaṅgupure kaṣṭād, gatastatra sthirīkṛtaḥ | nāmnā surendradattena, pitṛmitreṇa sammadāt
72.109
dravyalakṣaṃ gṛhītvā'haṃ, vaṇigbhyastat kalāntarāt | abdhau gatāgatairāṣṭa, svarṇakoṭīrupārjayam
72.110
svadeśe calito bhagne, pote'tha phalakagrahāt | udumbarāvatīvelātīre'gāṃ saptame'hani
72.111
atha rājapuropāntavane dinakarābhidham | tridaṇḍinaṃ praṇamyāhaṃ, puraḥ śrānto niviṣṭavān
72.56
dvipaṃ madamihāyātaṃ, vaśīkurvannasau vaśī | khagā'rcimāli-pavanañjayābhyāṃ sahasā hataḥ
72.57
udyāne kuñjarāvarte, nītasyāsya mudā dadau | khecaro'śanivegākhyaḥ, śyāmāṃ nāma nijātmajām
72.58
ayaṃ tayā pravīṇātmā, vīṇāvādyena toṣitaḥ | dadau varaṃ tayā'yāci, saṅgā'pyavirahastataḥ
72.59
aviyogastvayā'yāci, kutaḥ sutanu ! kathyatām ? | ityukte vasudevena, sā babhāṣe mṛgekṣaṇā
72.60
pure kinnaragītākhye, vaitāḍhyagirimūrdhaṇe | rājā jvalanavego'bhūdarcimālinnṛpātmajaḥ
72.61
nāmnā cā'śanivego'sti, khagastadanujo balī | āste jvalanavegasya, sūnuraṅgārakaḥ punaḥ
72.62
etasyāśanivegasya, sutā'hamamavaṃ vimo ! | vratī jvalanavego'bhūt, kṛtvā matpitaraṃ nṛpam
72.63
tadaṅgārakavīreṇa, vidyā-balavilobhinā | jitvā matpitaraṃ rājyamidamadbhutamādade
72.64
aṣṭāpade'nyadā'śrūyātaṃ, matpituścāraṇarṣiṇā | jalāvarte gajaṃ jetā, rājyadaste bhaviṣyati
72.65
tadādi tatra muktābhyāṃ, khagābhyāṃ tvaṃ jitadvipaḥ | hato'si rājyalobhena, dattā tubhyamahaṃ punaḥ
72.66
strīyutaṃ yaḥ khagaṃ hanti, sa vidyābhirvimucyate | ityācāraḥ sadaivāsti, samaye vyomacāriṇām
72.67
tat krūro'ṅgārakastubhyaṃ, mā kārṣīt priya ! vipriyam | aviyogastadetena, kāraṇena mayā vṛtaḥ
72.68
pratipadya giraṃ sadyastadīyāmiti dhṛṣṇibhūḥ | tatrāvatasthe saukhyena, samaṃ dayitayā tayā
72.69
suptaḥ sa cānyadā rātrau, vīro vanitayā samam | aṅgārakeṇāpahṛto, vasudevaḥ prabuddhavān
72.70
ko me harteti vimṛśan, dadarśa nijavallabhām | śyāmāmaṅgārakeṇaiva, khaḍgasaddhiṃ vitanvatīm
72.71
aṅgārakeṇa sā śyāmā, khaṅgenrā''śu dvikhaṇḍitā
dve śyāme yudhyamāne tad, vasudevo vyalokayat
72.72
atha māyāmimāṃ matvā, vārṣṇeyo'ṅgārakaṃ ruṣā | jaghāna muṣṭinā mūrdhni, keśarīva karīśvaram
72.73
udgātapātarugṇena, vimukto'ṅgārakeṇa saḥ | cyutaścampāpurīpārśve, sarovarapayo'ntarā
72.74
tan tīrtvā''śu sarattīre, vāsupūjyālayaṃ gataḥ | jinaṃ natvā sahaikena, dvijena puri jagmivān
72.75
yūno vīṇājuṣaḥ prekṣya, hetuṃ papraccha sa dvijāt | atho kathayituṃ tasmai, prārebhe dvijakuñjaraḥ
72.76
iha gandharvasenā'sti, cārudattavaṇiksutā | sā prāha sa patiḥ syānme, yo māṃ jayati vīṇayā
72.77
vīṇācāryo yaśogrīva-sugrīvāviha tiṣṭhataḥ | vīṇābhyāsaṃ tadabhyāse, tanvantyete tadicchayā
72.78
māse māse parīkṣā syānna ko'piṃ ca jayatyamṛm | vasudevo niśamyeti, vidyāvikṛtarūpakṛt
72.79
vipraveṣadharo gatvā, sugrīvaṃ pratyado'vadat | vīṇāyāṃ tava śiṣyo'smi, cārudattasutākṛte
72.80
sopahāsamupādhyāyaḥ, sthāpayāmāsa taṃ tataḥ | ahāmayajjanān so'pi, mūrkhatvamiva darśayan
72.81
athā''jagāma māsānte, cārudattasya nandanī | vīṇābhyāsakṛtāṃ yūnāṃ, parīkṣāṃ kartumātmanā
72.82
upādhyāyena śiṣyaiśca, cārucīradharannṛdā | vasudevaḥ prahāsāya, sthāpitaḥ prauḍhaviṣṭare
72.83
te yuvāno'tha sarve'pi, vīṇayā vijitāmnayā | vādāya vasudevo'tha, tairuce parihāsiniḥ
72.84
athā''bhāya nijaṃ rūpaṃ, camatkārakaraṃ nṛṇām | vīṇāḥ pragṛhya yūnāṃ ca, tasyā vīṇāṃ kare'gradīt
72.85
geyo viṣṇukumārasya, trivikramaparākramaḥ | gandharvasenayetyukte, sa cakre sarvamapyadaḥ
72.151
getaścāṣṭāpade dṛṣṭo'paśyamekākinīṃ priyām | tataḥ śrutaṃ mayā vairī, yad bhītaḥ prapalāyitaḥ
72.152
dayitāṃ tāmupādāya, tato yātaḥ puraṃ nijam | nītaḥ pitrā tato rājyabhārodvāre dhurīṇatām
72.153
vidyādharaśramaṇayorhiraṇya-svarṇakūṭayoḥ | sakāśe svayamagrāhi, tātena vratamadbhutam
72.154
jajñe manoramākukṣau, sutaḥ siṃhayaśā mama | varāhagrīvanāmā'nyo, mānyo darpavatāmapi
72.155
sutā gandharvaseneti, jātā vijayasenayā | sarvagāndharvasarvasvasaṅketaikaniketanam
72.156
dattvā ca sutayo rājyaṃ, yauvarājyaṃ ca tanmayā
vidyāḥ sampādya ca prāpi, pitṛgurvantike, vratam
72.157
dvīpo'yaṃ kumbhakaṇṭhākhyaḥ, kṣāravāridhimadhyagaḥ | giriḥ karkoṭakaścāyaṃ, kathamatrā''gato bhavān ?
72.158
ityasmin pṛcchati khyātaṃ, sarvaṃ svacaritaṃ mayā | athāsya nandanau prāptau, khecarau taṃ ca nematuḥ
72.159
namyatāṃ cārudatto'yamityuktau tena tau natau | taidaitya ca suraiḥ ko'pi, māṃ natvā'tha muniṃ nataḥ
72.160
khecarābhyāṃ tadā pṛṣṭastaṃ vandanaviparyayam | ayaṃ vaimānikaḥ prāha, pramodabharapūritaḥ
72.161
pūrvajanmanmahaṃ chāgaṣṭaṅkaṇe rudremāritaḥ | etasmād prāptasarvajñadharmaḥ saudharmamāsadam
72.162
dharmāryastato'yaṃ me, tenā''dau vandito mayā | cārudattaḥ kṛpārāśiriti nollaṅghitaḥ kramaḥ
72.163
tau khagau pratibodhyeti, sa devaḥ prāha māṃ prati | vada pratyupakāraṃ te, kīdṛśaṃ karavāṇyaham ?
72.164
mayoktaṃ samaye tūrṇaṃmetanmamatha so'gamat | agṛhe khecarābhyāṃ ca, tābhyāṃ nijapuraṃ prati
72.165
tacciraṃ satkṛtastābhyāṃ, tajjananya ca tasthivān | svasā gandharvaseneyamanyedyurdarśitā ca me
72.166
niveditaṃ ca yat tātaḥ, pravrajannidamabravīt | cārudatto'sti me mitraṃ, bhūcaro jīvitapradaḥ
72.167
utkūlito'smi tenāhaṃ, pradakāraṇabandhunā | tasya gandharvaseneyamarpaṇīyā kathañcana
72.168
pariṇeṣyatyamūṃ martyo, vasudevaḥ kulājitām | ityuktaṃ jñāninā'smābhyaṃ, tataḥ kāryaṃ tathaiva tat
72.169
svaputrīṃ tadvahatsotāṃ, śrutvā'rhannapi tadvacaḥ | enāmādāya sadyo'pi, gṛhāyotkaṇṭhito'bhavam
72.160-2
ihāntare samāyāsīd, devo'sāvajajīvajaḥ | tena tābhyāṃ khagābhyāṃ ca, saha so'hamihā''ptavān
72.161-2
sa devo bhūri dattvā me, hema-ratnādikaṃ tataḥ | jagāma traidivaṃ dhāma, vaitāḍhyaṃ khecarau ca tau
72.162-2
sarvāthī mātulaḥ śīlagehaṃ mitravatī ca sā | veśyā vasantasenā ca, baddhaveṇirmayekṣitā
72.163-2
utpattiriyametasyā, nāsau vīra ! vaṇiksutā | śrutveti vasudevastāmupayeme ramāmamam
72.164-2
rathyā cātha virathyā ca, cchalena ca balena ca
kalla़ājayeta cānekadeśoddeśān paribhraman
72.165-2
bhūpānāṃ khecarāṇāṃ ca, dvijānāṃ vaṇijāmapi | kanyāḥ saundarya-saubhāgya-lāvaṇyādiguṇāspadam
72.166-2
sa kadāpyanurodhena, kadāpi haṭhataḥ punaḥ | kadāpi kautukenaiva, paritaḥ pariṇītavān
72.167-2
viśepakam
sukośalābhidhāṃ putrīṃ, kośalasya khaṭeśituḥ | kośala़āyāṃ puri prāptaḥ, sa kadācidudūhavān
72.168-2
suptaḥ śrānto ravānte'sau, kenāpyaṅguṣṭhacālanāt | utthāpito bahirgatvā, ko'yamevamacintayat
72.169-2
atho pravan padopānte, kumāreṇopalakṣitaḥ | khejaro'nucaro'sau me, candrahāsa iti kṣamam
72.112
utkolidaṃḍiṇḍinā bhadra !, dravyārthīva vibhāvyase | darśayiṣyāmi tat te'haṃ, rasakūpaṃ kṛpārasāt
72.113
ityuktvo'smin pracalite, pṛṣṭhe lagno'hamunmudaḥ | vyālavyākulopāntāṃ, gaṃtastaṃ girastaṭīma
72.114
krānte bahuśilāyantrerdvārirmudrāsya mantrataḥ | tatrāviśad bile so'tha, durgapātālanāmani
72.115
anvagāmahamapyenaṃ, lobhapāśairniyantritaḥ | bhrāntastamasi kaṣṭena, rasakūpaṃ vyalokayam
72.116
tasminnalābuhasto'haṃ, kṣiptaḥ kūpe rasecchayā | yoginā sahasā rajjubaddhamañcikayā kramāt
72.117
taddhetuḥpuruṣaprānte, mekhalopari susthitaḥ | dṛṣṭvā rasaṃ namo'rhadbhya, iti yāvadahaṃ bruve
72.118
tāvat kenāpi tatrāhaṃ, vyaktamukto mahātmanā | sadhārmika ! mahābhāga !, rasaṃ māṃsma svayaṃ grahīḥ
72.119
raso'rdhamahamapyatra, vaṇik kṣiptastridaṇḍinā | kāṅkṣan dhanamadhonāmaṃ, bhakṣito'smi rasena caṃ
72.120
tanmāṃ viśa rasaṃ dāsye, tubhyaṃ me tumbamarpaya | tadarpitaṃ mayā so'pi, bhṛtvā marma samarpayat
72.121
tadrajjucalanāt buddhvā, tridaṇḍī mañcikāṃ tadā | tatumbaṃ yācate dvārāsannaṃ māṃ na tu karṣati
72.122
ayaṃ drohīti matvā tat, kṣiptaḥ kūpe mayā rasaḥ
muktastenāpyahaṃ kopānmekhalāyāṃ tato'patam
72.123
taduktaṃ vaṇijā sām̐dhu, rasāntaḥ patito na yat | mā ca śocīryadāryāṃti, godhā rasapipāsayā
72.124
kūpe'smin rasamāpīya, vrajantyāḥ pucchamādarāt | sarvathaivāvalambethāḥ, samyag dharmamivāturaḥ
72.125
yugmam
namaskāraṃ ca me dehi, paralokādhvaśambalam | kṛte mayā'tha tatrokte, paralokaṃ jagāma saḥ
72.126
tadrasaprasanaprāptagodhāpucchamahādaham | niḥsūno mūrcchitaḥ prāptasañjño'raṇye tato'bhamam
72.127
aṭavīmahiṣeṇā''sannādā''rūḍho mahāśilām | tatrājagarasaṃruddhastato'haṃ drutamatrasam
72.128
tan prayāto'ṭavīprāntagrāme rogeṇa pīḍitaḥ | ahaṃ mātulamamitreṇa, rudradattena pālitaḥ
72.129
gṛhītvollakarka svarṇabhūmau tena sahā'calam | iṣuvegavartī tīrtvā, girikūṭaṃ vilaṅghya ca
72.130
kramād vetravanaṃ gatvā, deśaṃ ṭaṅkaṇamāgatau | tataḥ krītacchāgārūḍhāvuttīrṇo vajramedinīm
72.131
yugmam
rudradatto'vadat panthā, naivātaḥ pādacāriṇām | bhastre kurvañchago hatvā, vahirantarviparyayāt
72.132
tadantarasthitāvāṃvāṃ, bhāruṇḍairāmiṣagramāt | utpādyāmbhānidhau svarṇamahīṃ neṣyāvahe javāt
72.133
śrutvetyathāvadaṃ durgapathasagrgandhavāndhavo | chāgāvimau tataḥ kāryāḥ, pāpe mātula ! mā'tulam
72.134
naitau tvadīyāvityuktvā, svaṃ sa chāgaṃ kṣudhā'vadhīt | madajo manmukhaṃ dīnamukhastena vyalokayat
72.135
tanmayoktaṃ tava trāṇe, nāhamīśastathāpi te | dharmo'stu mandirā jainaḥ, paralokaviśuddhaye
72.136
mayā diṣṭaṃ tato dharmaṃ, manamā pratipadya maḥ | matpradattaṃ namaskāraṃ, mudā śṛṇvan hato'munā
72.137
tadgatrāntargatāyāvāṃ, bhāruṇḍābhyāṃ churojupau | hatau tato'nyamāruṣṭamudre'haṃ sarasi cyutaḥ
72.138
śastrīdorṇājinastīrṇasarāsnatrāṭavīmaṭan | ārūḍhaḥ śailamanamaṃ, kāyotsargasthitaṃ munim
72.139
dharmalābhaṃ tato dattvā, munirevamuvāca mām | cārudatta ! kathaṃ prāptaḥ, pathi svaṃ khecarocite !
72.140
mahātman ! khecaraḥ so'haṃ, yaḥ purā mocitastvayā
tvāmāpṛcchaya gato'nveṣṭuṃ, tadā dārāpahāriṇam
72.200
adṛśye'tha marāle'smin, vilalāpa kumārikā
āstāṃ taddarśanaṃ tāvat, tatkathākathako'pyagāt
72.201
hā ! dhātardarśito'sau me, kutaḥ sitavihaṅgamaḥ ? | darśito vā tato'kasmāt, kasmādapahṛtastvayā ?
72.202
vilapantyāmidaṃ tasyāṃ, citraścitrapaṭo'grataḥ | papāta ca nabhodeśāduccacāra ca bhāratī
72.203
ahaṃ sa haṃsastaccitrapaṭaṃ tvatpurato'mucam | asyānusārataḥ so'yamupalakṣyaḥ svayaṃvare
72.204
anurāgaṃ tavevāhaṃ, tasyāpyādhātumāturaḥ | yāsyāmi na yataḥ kāpi, sandhiḥ santapta-śītayoḥ
72.205
ityuktvā tatra tūrṇīke, sā te citragataṃ vapuḥ | dadhyau yatnanibaddhasya, jīvitasyeva yāmikam
72.206
tat tvayā deva ! yātavyaṃ, tatra tasyāḥ svayaṃvare | vijitānaṅgasaṅgo'stu, bhavattoranurūpayoḥ
72.207
etaccaitaścamatkāri, niśamya vacanaṃ tadā | jagāda vasudevo'pi, mitra ! haṃso bhṛśaṃ na saḥ
72.208
samayugmābhipajñāya, smarastaṃ prāhiṇod vidhum | athavā mama tasyāśca, mūrttaṃ puṇyamiva vyadhāt
72.209
candropīḍa ! tvayā ceyaṃ, jñātā mitra ! kathaṃ kathā ? | haṃsībhūya svayaṃ vā tvaṃ, matkṛte kṛtavānidam ?
72.210
ityukte smayamāno'yaṃ, kumāreṇopalakṣitaḥ | āliṅgitaśca bāhubhyāṃ, tādātmyamiva tanvatā
72.211
samaṃ tenātha niścitya, svayaṃvaragatiṃ kṛtī | taṃ ca prahitya palyaṅke, niviṣṭo nītavān niśām
72.212
sukośalāmathā''pṛcchadya, māturutkaṇṭhito yayau | peḍhālanagaropānte, lakṣmīramaṇakānane
72.213
vāksudhāsyandacandreṇa, hariścandreṇa satkṛtaḥ | sainyamāvāsayat tatra, vasudevo vanāvanī
72.214
purā puro namivibhorlakṣmī reme'tra rāsakaiḥ | lakṣmīramaṇamityetad, vanaṃ matveti so'dhikam
72.215
pramodapeśalastatra, vane namijinālaye | pūjayitvā jinādhīśān, vavande pulakāṅkitaḥ
72.216
yugmam
atho jitaḥ purasyāsya, dhanāḍhyairiva sandhaye | avatārad vimānena, dhanado'smin vane divaḥ
72.217
pūjayitvā ca natvā ca, sa bhaktyā'smin vane jinān
hastāgrasaṃjñayā''hvāsīd, vismito vṛṣṇinandanam
72.218
asau maharddhiko devastīrthakṛdbhaktibhāk punaḥ | mānanīya iti dhyāyan, vasudevo mudā yayau
72.219
tamāyāntamathālokya, puro lāvaṇyasāgaram | rūpe purandarasyāpi, dhanado nirmado'bhavat
72.220
athādiśeti jalpantaṃ, purastaṃ dhanado'bhyadhāt | dūtyaṃ kanakavatyāṃ me'nyatkṛtyaṃ kṛtin ! kuru
72.221
varaṇīyastvayā śrīdo'vatīrṇastvatkṛte divaḥ | svayaṃ dehena gaccha dyāṃ, mānuṣye'pi surībhava
72.222
sā vācyeti drutaṃ gaccha, kanyāntaḥpuramātmanā | yāmikairmantrabhāveṇa, tvamadṛśyo gamiṣyasi
72.223
śikṣāṃ dhanapateritthaṃ; prāpya dhīro viśuddhadhīḥ | spṛhaṇīyāṃ suraiḥ kanyāṃ, dhanyāṃ dhyāyanmudā'calat
72.224
sāmānyajanamānena, veṣamākalayantrayam | yayau kanyāgṛhotsaṅgaṃ, rakṣākṛdbhiralakṣitaḥ
72.225
tamakasmāt puro vīkṣya, rājaputrī savismayā | abhyutthānaṃ vyadhādantarmuditā parikampinī
72.226
dadhyau kinu mamānūtaiḥ, puṇyaireva virañcinā | citraṃ paṭagataṃ jīva nyāsenodbhūtameva tat ?
72.227
athaināmāha vīro'sau, sudhāsodarayā girā | anaṅgamapi kandarpaṃ, kurvan sāṅgamivānataḥ
72.170
tataḥ sagauravaṃ gauravavacasā tamuvāca saḥ | kumāra ! pramadāmodasadyovidyotimānasaḥ
72.171
kena prayojanena tvaṃ, kutaḥ sthānādihāgataḥ 1 | etāvatyāṃ tamasvinyāṃ, tathyamitthaṃ nivedaya
72.172
athāvadadayaṃ vidyādharaḥ pramadadurdharaḥ | śṛṇu deva ! kathāmekāṃ, kautūhalaniketanam
72.173
peḍhālapuramastyasti, puraṃ bhūkhaṇḍabhūṣaṇam | smarasya khuralīvābhūd, yallolākṣīkaṭākṣitaiḥ
72.174
hariścandro'muhaddantihariścandrojvalāśayaḥ | tatrāsti bhūmibhuḥ kīrtikusumārāmamālikaḥ
72.175
lakṣmīvatīti tasyāsti, rūpalakṣmīvatī priyā | nīre yadāsyadāsyāya, tat tapastapyate'mbujaiḥ
72.176
satī sutāmasūtausau, sarasīva sarojinīm | janalocanalolālilihyamānamukhāmbujām
72.177
tasyā janmadine svarṇavarṣamutkarṣakṛd vabhau | merorupāgataṃ sevākṛte jitamiva tviṣā
72.178
pitṛbhyāṃ kautuka-prītipūritābhyāṃ sunirbharam | satyaṃ kanakavatyeṣā, nāmato'pi tataḥ kṛtā
72.179
tat prapede krameṇāsau, kalābhyāsaśamaṃ vayaḥ | ratiprāṇapriyo'pyāsīd, yasmin vāsāya saspṛhaḥ
72.180
candramūrtiriva svacchā, raveriva guroriyam | prāpya kañcit kaloddeśaṃ, prapede sakalāḥ kalāḥ
72.181
tadbhūṣastanayārūpānurūpamanirūpayan | pravaraṃ sa varaṃ kañcit, samāreme svayaṃvaram
72.182
svayaṃvaradine māsamātrāsanne ca sā svayam | gavākṣe'kṣṇīva gehasya, tasthau tāreva kanyakā
72.183
atrāntare purastasyā, gatiśikṣāmatiḥ kila | hāreṇa hasyamāno'pi, haṃsaḥ ko'pi divo'patat
72.184
kalyāṇakiṅkiṇīkāntabhūṣaṇānujñātakṛtiḥ | sa tayā''ropitaḥ pāṇau, marālaḥ kamalatviṣi
72.185
athāsau śaśvadambhojamarandasvādahṛdyayā | camatkṛtikṛtā martyabhāṣayā tāmabhāṣata
72.186
yadi te kutukaṃ kiñciccitte tanvi ! tadadbhutā | saṃvadantī sudhāsyandaiḥ, kiṃvadantī niśamyatām
72.187
athāvadadiyaṃ tāvat, tvaṃ vaktetyadbhutaṃ mahat | sā kathā'pyadbhutā haṃsa !, bhavipyatyāśu tad vada
72.188
haṃso'pyāha mude vārtā, sudhākṛtasudhārasā | praviśantī śrutau devi !, śrūyatāṃ sāvadhānayā
72.189
ekadā'smi gato devi !, kośalāyāṃ puri bhraman | dūrādadarśi tat tejo, mayā jitaravicchavi
72.190
kimetaditi sambhrānto, yāvad draṣṭumadho'patam | tāvadagre naraḥ kāntipūritāmbaragahvaraḥ
72.191
sutā ca khecarasyaikṣi, kośalasya sukośalā | atirūpayutā'pyeṣā, dīnaśrīstasya sannidhau
72.192
yugmam
tanmayā'cinti satyasminnanaṅgo na manobhavaḥ | anaṅgā tu ratirhedyā, yadasya na samīpagā
72.193
dhanyeyaṃ medinī yasyāṃ, vīro'yaṃ mukuṭāyate | asāvapūrṇapuṇyastu, līratnaṃ yatra nāhitam
72.194
anurūpapriyāhīnamenamālokayan muhuḥ | śocan nirmāṇametasya, gaganāṅgaṇamabhyagām
72.195
dhyāyattastadidānīṃ me, hṛdi tajjanma niṣphalam | sadyaḥ saphalatāṃ nītaṃ, devi ! tvaddarśanāmṛtaiḥ
72.196
jāne yadi samīpe'sya, paśyāmi bhavatīmaham | mandārapādapasyānte, kalpavallīmibodgatām
72.197
ityākarṇya marālaṃ sā, jagāda madanāturā | daśanadyutidugdhena, snapayantī muhurmuhuḥ
72.198
amārgeṇaiva karṇena, manaḥsadmani me'viśat | dṛśā ghaṇṭāpathenaiva, kadā'sau sañcariṣyate ?
72.199
vārtāyāmasamāptāyāmityuḍḍīya sitacchadaḥ | sahasaivonmukhastasyā, dṛśā saha khamudyayau
72.266
yasye tamasi śaiaurṇāśmaveśmārlīraśmibhassite | janā dinādi jānanti, vāpīpadmotsnireciḥ
72.257
yasyo vasaṃsu lokeṣu, ratnasambhārahāriṣu | ratnaukaraḥ parīkṣepamakārṣīt parikhāmiṣāt
First 200 of 730 passages. Read on
Linked texts (3)
- Dharmābhyudayamahākāvya — Udayaprabha, Sanskrit
- Dharmābhyudaya — Udayaprabhā Sūri, Sanskrit
- Vivekamañjarī (Āṣāda) — Āṣāda, Sanskrit