Pramāṇa · Search · About · API

Vidhimargaprapa 76

Vidhimārgaprapā 76

Language
Sanskrit

76.1

iti śrīvijayasena sūriśiṣyaśrīmadudayaprabhasūriviracite śrīdharmābhyudayanāmni
śrīsaṅghapaticarite lakṣmyaṅke mahākāvye kṛṣṇarājyavarṇano
nāma dvādaśaḥ sargaḥ
śaśvaccalā'pi kila kṛṣṇamukhaṃ kṛpāṇe,
pāṇau sarojamukhamindumukhaṃ mukhe ca
bhadrebhakumbhasukhamaṃsayuge ca labdhvā,
lakṣmīḥ sthirā'jani cirādiha vastupāle

76.46

granthāgram 231 | ubhayam 4174
itaśca rukmiṇīsaudhe, hariḥ siṃhāsane sthitaḥ | apaśyat putramānāyya, vibhājitavibhākaram

76.47

ānandāmbudhinirmagno, nijagāda janārdanaḥ | pradyumna iti taṃ nāmnā, dhāmnāṃ sīmā suto hi saḥ

76.48

jyotiṣkaḥ pūrvavaireṇa, dhūmaketustadā sutam | taṃ kṛṣṇād rukmiṇīveṣo, hṛtvā vaitāḍhyamabhyagāt

76.49

taṃ cūtakamaṇodyāne, bālaṃ ṭaṅkaśilopari | eṣa kṣudhāturatvena, mriyatāmityamuñcata

76.50

asāvanapamṛtyurataścaramāraṅgatayā śiśuḥ | abādhito'patad bhūriparṇākīrṇamahītale

76.51

gacchataḥ svapuraṃ kālasaṃvarasya purāntarāt | vimānamaskhalat prātastatraiva vyomacāriṇaḥ

76.52

athādhodattadṛṣṭistaṃ, dṛṣṭvā bālaṃ ravicchavim | patnyai kanakamālāyai, putra ityārpayat khagaḥ

76.53

athā''rucyanmeghakūṭākhye, khecaraḥ svapure gataḥ | gūḍhagarbhā'dhunevāsuṃ, matpatnī suṣuve sutam

76.54

putrajanmotsavādūrdhvaṃ, saṃvaraḥ sudine vyadhāt | tasya pradyumna ityākhyāṃ, dikpradyotanatejasaḥ

76.55

athaityāpracchi rukmiṇyā, śrīgovindaḥ kva nandanaḥ ? | adhunaivāgrahīḥ putraṃ, harirityuttaraṃ dadau

76.56

kenāpi cchalito'sīti, bhāṣamāṇā'tha rukmiṇī | papāta mūrcchitā bhūmau, labdhasaṃjñā ruroda ca

76.57

yadubhiḥ padmavanmlānaṃ, bhāsvatyesmin gate sute | kumudvatīva bhāmā tu, muditā saparicchadā

76.58

āpteāya nāradāyātha, kimetaditi pṛcchate | ākhyat sarvaṃ harirduḥkhī, śuddhiṃ vetsīti cāvadat

76.59

athā''ha nārado jñānī, purā''sīdatimuktakaḥ
adhunā sa gato muktiṃ, na jñānaṃ bhārate'sti tat

76.60

tadahaṃ prāgvideheṣu, pṛṣṭvā sīmandharaṃ jinam | kathayiṣyāmi te sarvamityuktvā nārado yayau

76.61

gatvā'tha jñāniniḥsīmaṃ, sīmandharajineśvaram | praṇamya nārado'pṛcchat, kṛṣṇasūnugatiprathām

76.62

athā'khyat tīrthakṛd dhūmaketoḥ prāgvairaceṣṭitam | vidyādharagṛhe varddhamānaṃ ca harinandanam

76.63

pṛcchate nāradāyātha, tasya prāgvairakāraṇam | svāmī sīmandharastatre, sarvamitthamacīkathat

76.64

asti hastipuraṃ jambūdvīpe dharaṇibhūṣaṇam
viśvakseno'tra bhūpo'bhūd, viśvaksenoddhṛtāhitaḥ

76.65

madhu-kaiṭabhanāmānau, tasyābhūtāmubhau sutau | bheje rājā vrataṃ rāja-yuvarājau vidhāya tau

76.66

chalāt pallīpatirbhīmastayordeśamupādavat | taṃ hantumatha bhūpālaścacālācalavikramaḥ

76.67

mārge veṭapurendreṇa, kanakaprabhabhūbhujā | madhurbhojana-vastrādidānaiḥ sānandamarcitaḥ

76.68

tatrāsau vīkṣya candrābhāṃ, kanakaprabhavallabhām | cetastatraiva muktvā'gād, bhīmaṃ pallīpatiṃ prati

76.69

madhuḥ pallīpatiṃ hatvā, kaṇṭhīrava iva dvipam | calitaḥ punarāmantrya, kanakaprabhabhūbhujā

76.70

athā'yacchati candrābhāṃ, yācyā kanakaprabhe | balātkāreṇa tāṃ ninye, madhurmadhusakhāturaḥ

76.71

candrābhāvirahād bheje, vairulyaṃ kanakaprabhaḥ | madhustu hāstinapuraṃ, prāpya reme samaṃ tayā

76.21

saha senāsahasreṇa, śiśupālaḥ palāyata | rāmamālokya rukmī tu, yuddhaikaśraddhayā sthitaḥ

76.22

kṛtvā'tha virathaṃ rāmo, rukmiṇaṃ raṇamūrdhani | kṣipraṃ kṣurapranirkṛtta-keśaṃ tamidamabhyadhāt

76.23

tvaṃ matkaniṣṭhakāntāyā, rukmiṇyāḥ sodaro yataḥ
jīvan mukto'si tat keśacchedaiśchuṭitamastakaḥ

76.24

rukmī kṛtaśirastuṇḍamuṇḍanaḥ kuṇḍine pure | na jagāma hriyā cakre, tatra bhojakaṭaṃ puram

76.25

itaśca darśayāmāsa, rukmiṇyai dvārakāṃ hariḥ| nyavedayacca pūreṣā, kṛtā śrīdena matkṛte

76.26

saphalīkuru helābhirihopāntāvanīvanīḥ | līlāśīla-saro-vāpī-sindhubandhuritāḥ sadā

76.27

athā''ha rukmiṇī svāminnahamekākinī hṛtā | parivāraṃ tato dehi, satyabhāmādivanmama

76.28

kāryā tadadhikā'mīti, pratipadya janārdanaḥ | rukmiṇīmamucad bhāmādhāmāntikaniketane

76.29

pariṇīyātha gāndharvavivāhena balānujaḥ | kṣaṇavat kṣaṇadāṃ kṛtsnāmabhirāmaramanmudā

76.30

atimuktamuniḥ prāpadanyadā rukmiṇīgṛham | tanmatyā satyabhāmā'pi, rabhasā samupāgamat

76.31

bhāvī mama suto no vā ?, rukmiṇyetyudito muniḥ
janārdanasamo bhāvītyuktvā tāṃ sa yayau tadā

76.32

athā''ha rukmiṇīṃ bhāmā, kathito me suto'munā | tena vādena te yāte, harimantyonyakopane

76.33

atha tatrā''gato dharmayuto duryodhano nṛpaḥ | bhāmā tamāha jāto me, sūnurboḍhā sutāṃ tava

76.34

rukmiṇīṃ satyabhāmāṃ ca, prāha duryodhano nṛpaḥ| prāg bhāvī tanayo yasyāstasyai deyā sutā mayā

76.35

athā''ha bhāmā prathamaṃ, yatputraḥ pariṇeṣyate
tasyai chittvā śiraḥkeśān, dvitīyā svān pradāsyati

76.36

niścityedaṃ tadā satyā, rukmiṇī ca samāntare
tat sākṣīnakṛtuḥ kṛṣṇa-rāma-duryodhanādikān

76.37

dṛṣṭaḥ svapne'tha rukmiṇyā, viśaṃstasyai mito vṛṣaḥ
tadvicāraṃ harirvyākhyad, yad bhāvī te'dbhutaḥ sutaḥ

76.38

dāsīmukhāditi śrutvā, satyā'pyāgatya kalpitam
ācakhyau haraye svapnaṃ, yanmamā'sye gajo'viśat

76.39

taṃ matvā'pi hariḥ svapnaṃ, kalpitaṃ jalpite'mitaiḥ| mā bhūdasyā viṣādastad, vyākhyad varasutodbhavam

76.40

atho maharddhikaḥ ko'pi, mahāśukrācyutaḥ suraḥ | udare rukmiṇīdevyāstejoravirivātarat

76.41

atha gatvā'nyathā''pad garbhamudaraṃ vavṛdhe ca tat | yathāvaśyodarevā'dhāt, puṇyagarbhā śu rukmiṇī

76.42

kupyantyā'nyadā satyā, prāha satyā na rukmiṇī | udaraṃ meduraṃ nāsyāḥ, paśya garbha punarmama

76.43

vadantyāmidamevāsyāṃ, dāsī kṛṣṇamakaṃpayat | putro'bhūd deva ! rukmiṇyā, ratnamutsyatanudyutiḥ

76.44

yathāvandānaśaktyā'syaṃ, karttarīpuramacyutaḥ | upāya rukmiṇīpārśva, prani bhavastriyo mudā

76.45

gacchantī madane bhittvā, madā gampā'pi vārtayā | vyarcantyeva mayastūtāñchruta sā mānukaiḥ śunam

76.95

sā'tha durgandhatāṃ matvā, svasmin munijugupsayā| jātajātismṛtiḥ prītā, kṣamayāmāsa taṃ munim

76.96

dharmaśrīnāmikāryāyāḥ, śrāvikā sā'rpi sādhunā
śrāddhaḥ sādharmikatvenānvagrahīd gāṅgilo'tha tām

76.97

ekāntaropavāsān sā, dvādaśābdīṃ vidhāya tat | vipadyānaśanādeva, devādhipamahiṣyabhūt

76.98

cyutvā'sau rukmiṇī jātā, ṣoḍaśābdānyasau punaḥ | mayūracaritāt putravirahārttā bhaviṣyati

76.99

śrutvetyutpatya vaitāḍhye, bālaṃ taṃ vīkṣya nāradaḥ | etya sarvaṃ tadāvedya, rukmiṇī-kṛṣṇayoryayau

76.100

ante ṣoḍaśavarṣāṇāṃ, sūnusaṅgamaśaṃsinā | jineśavacasā susthāvasthātāmatha dampatī

76.101

samudrasya sabhābhājo'nyedyuḥ kuntī sahodarā | savadhūkaiḥ sutaiḥ sārddhaṃ, pañcabhiḥ samupāgatā

76.102

athārcitvā narendrāya, kimetaditi pṛcchate | kuntī yathātathaṃ prāha, kima Florian kathyaṃ sahodare ?

76.103

rājyaṃ yudhiṣṭhire nyasya, pāṇḍubhūṣo vyapadyata | nakulaṃ sahadevaṃ ca, muktvā mādrī tamanvagāt

76.104

priyo yudhiṣṭhirād bhīmādarjunādapi tanmayā | imau saṃvarddhitau mādrīputrāvindu-ravicchavī

76.105

dhārtarāṣṭrena duṣṭena, dyūte duryodhanena tat | hārayitvā vayaṃ rājyaṃ, vane prasthāpayiṣmahi

76.106

api drupadaputrīyaṃ, jitā dyūte vadhūṭikā | duryodhanena muktā drāk, bhīmabhrūbhaṅgabhīruṇā

76.107

kālaṃ kālamiva kṣittvā, śrutvā vaḥ kila jīvataḥ| dṛṣṭā'hamāgatā kiñca, draṣṭuṃ tau rāma-keśavau

76.108

iti śrutvā samudro'pi, sahā'kṣobhyādisodaraiḥ | sutaiśca rāma-kṛṣṇādyaistāṃ saputrāmapūjayat

76.109

dadyurdaddrahāḥ kuntīsutebhyaḥ svasutāḥ kramāt | lakṣmīvatīṃ vegavatīṃ, subhadrāṃ vijayāṃ ratim

76.110

itaḥ pradyumnamālokya, kalāvantaṃ suyauvanam | ūce kanakamālā sā, madanajvarajarjarā

76.111

śaṃvareṇa pathi bhraṣṭaḥ, prāptastvaṃ nāsi me sutaḥ | tanmāṃ bhaja smaraprāya !, mā'nyathā madvacaḥ kṛthāḥ

76.112

vidye prajñapti-gauryau ca, gṛhāṇa mama sannidhau | yathā madīyaputraistvaṃ, jātucinnahi jīyase

76.113

śrutveti so'pi nākṛtyaṃ, kariṣyāmīti niścayī | matvā tadvākyamādāya, vidye dhīmānasādhayat

76.114

mātā'si poṣaṇād vidyādānācca niyataṃ mama | ītthaṃ niṣedhayāmāsa, vṛṣasyantīmimāmasau

76.115

tat pradyumnaḥ puropānte, gato vāpīṃ kalambukām
svanakhaiḥ svaṃ vidāryāṅgaṃ, sā'pi kolāhalaṃ vyadhāt

76.116

pradyumnena kṛtaṃ sarvamityācakhyau suteṣu sā | te'pi kruddhā gatā yoddhuṃ, pradyumnena vinirjitāḥ

76.117

dhīvaṃstatpīḍayā jitvā, śaṃvaro'pi nabhaścaraḥ | pradyumnena nivedyā'tha, tatkathāṃ paritoṣitaḥ

76.72

utsūrāgatimanvedyuḥ, pṛṣṭaścandrābhayā madhuḥ | pāradārikavādena, sthito'smīdamavocata

76.73

candrābhā prāha ko vādo ?, yat pūjyāḥ pāradārikāḥ ? | śrutvetyuktaṃ narendreṇa, vadhyā me pāradārikāḥ

76.74

candrābhā'pyavadat pūjyo, niścitaṃ pāradārikaḥ | atrārthe spaṣṭadṛṣṭāntaḥ, kṣoṇīnāthastvameva me

76.75

'ākarṇyeti mahīpālaścapālo'bhūdadhomukhaḥ | prāpto rājapathe nṛtyannitaśca kanakaprabhaḥ

76.76

duḥkhārtaṃ vīkṣya candrābhā, svaviyogavisaṃsthulam | adīdṛśad dṛśā bāpparuddhayā madhave dhavam

76.77

tāṃ pratyarpya vidhāyā'tha, madhurvandhusutaṃ nṛpam | saṃkaṭaimo vrataṃ meje, munervimalavāhanāt

76.78

tīvraṃ taptvā tapaḥ sādhurvaiyāvṛttyakarāvabhau | jātāvanaśanād devau, mahāśukre maharddhikau

76.79

jyotiṣko dhūmaketvākhyo, mṛtvā'bhūt kanakaprabhaḥ
cyutvā'bhūt tāpaso mṛtvā, dhūmaketurabhūt punaḥ

76.80

mahāśukānmadhuścyutvā, rukmiṇyāṃ so'pyajāyata | prāgvairaṃ śrīkṛte dhūmaketu-pradyumnayoridam

76.81

sūnuḥ ṣoḍaśavarṣānte, rukmiṇyāḥ sa miliṣyati | vidyā vidyādharendrāṇāṃ, hṛdyā hṛdi vinodayan

76.82

kiṃ putravirahaḥ svāmin !, rukmiṇyāḥ ṣoḍaśābdikaḥ ?
nāradeneti pṛṣṭaḥ śrījineśaḥ punarādiśat

76.83

rukmiṇyāḥ putraviyogakāraṇagame pūrvabhavacaritam
maṇḍale magadhābhikhye, jambūdvīpasya bhārate | lakṣmīgrāmābhidhe grāme, somadevo'jani dvijaḥ

76.84

lakṣmīvatīti tadbhāryā, kuṅkumārdreṇa pāṇinā | kadā'pyupavane spṛṣṭvā, mayūrāṇḍamaśoṣayat

76.85

tamojjhadanyavanmātā, yāvat ṣoḍaśa nāḍikāḥ | meghavṛṣṭyā tato dhautaṃ, svīcakāra svaimaṇḍakam

76.86

bhūyo lakṣmīvatī yātā, vane bālaṃ kalāpinam | taṃ nināya gṛhe śokāturāyāmapi mātari

76.87

dhṛtvā ṣoḍaśa māsān sā, sakṛpā svajanoktibhiḥ | nītvā tatra vane māturāturāyāḥ puro'mucat

76.88

brāhmaṇyā tatpramādena, baddhaṃ ṣoḍaśavārṣikam | karmedaṃ putravirahavyathāprathitavedanam

76.89

muniṃ samādhiguptaṃ sā'nyadā bhikṣārthamāgatam | gṛhāt pūtkṛtya niṣkāśya, kapāṭo pidadhe drutam

76.90

saptame'hni galatkuṣṭhībhūya yatijugupsayā
sā viṣaṇṇā'gninā bhṛtvā, bhavān bhūrīn kilā'bhramat

76.91

bhṛgukacchataṭe revātīre'bhūddhīvarātmajā | tyaktā pitṛbhyāṃ daurgandhyāt, kāṇā'sau durgamābhidhā

76.92

udyovanā'nyadā'paśyat, kāyotsargasthitaṃ munim | seyaṃ samādhiguptākhyaṃ, śītartau nirmare niśi

76.93

asau sphītena śītena, niśāyāṃ māsma bādhyata | iti sārdramanāḥ sādhuṃ, tṛṇaiḥ prāvṛṇute sma tam

76.94

nanāma sā muniṃ mātardharmamāstyanmunistataḥ | dṛṣṭo'si kvacidityuktaḥ, prāgbhavānapyacīkathat

76.145

mune ! prasīda tad brūhi, kadā bhāvī sa vāsaraḥ | yatra putro mamotsaṅgasaṅgamaṅgīkariṣyati ?

76.146

munirūce kṣudhārto'haṃ, tat kiñcid dehi bhojanam
kathayāmi yathā sukhastvatputrāgamavāsaram

76.147

athā''ha rukmiṇī kṛṣṇamodakāḥ santi nāparam
te tu nānyasya jīryante, tanmune ! kiṃ dadāmi te ?

76.148

kiñcinme durjaraṃ neti, jalpate sādhave'tha sā | ekaikaṃ modakaṃ prādādadāda kṛtsnān kramādasau

76.149

ito'pi satyabhāmānuyuktāḥ paṭalikābhṛtaḥ
rukmiṇīmetya vijitān, dāsyaḥ keśān yayācire

76.150

mṛtvā paṭalikāstāsāmeva keśaiḥ sa kṛṣṇabhūḥ | smitastāḥ preṣayāmāsa, muṇḍitasvāminīsamāḥ

76.151

tāḥ prekṣya kupitā satyā, praiṣījjhagiti nāpitān
kuṭṭitāste kumāreṇa, rukmiṇīkuntalārthinaḥ

76.152

atha bhāmā sabhāmetya, kopanā prāha keśavam | prayaccha rukmiṇīkeśān, yadabhūḥ pratibhūriha

76.153

rāmo dāmodareṇātha, keśārthaṃ preṣito yayau | kṛṣṇībhūya tadā cāsthāt, kumāro māturantike

76.154

balo'valokya tat sarvaṃ, valito hṛdi lajjitaḥ | māṃ preṣya tvamagāstatra, kṛṣṇamityāha kopataḥ

76.155

śrutveti halino vācaṃ, satyabhāmā'tikopanā | sarve kapaṭino yūyamityuktvā''tmagṛhaṃ gatā

76.156

pradyumno nāradenāsau, rukmiṇyai kathitastataḥ | tadā svaṃ rūpamāsthāya, svajananyai namo'karot

76.157

stanayorujjvalaṃ prītyā, sāñjanaṃ netrayoḥ payaḥ | mene mūrdhni patadgaṅgā, yamī snānaṃ namannasau

76.158

na jñāpyo'haṃ pituryāvaccitraṃ kiñcana darśaye | ityuktvā mātaraṃ māyī, rathe nyasya cacāle saḥ

76.159

hare'haṃ jīvataḥ kāntāṃ, hareddaṃṣṭrāṃ hareriva | sa ityākhyān jane śaṅkhaṃ, dadhmau durdharavikramaḥ

76.160

mumūrṣuḥ ko'tra mūrkho'yaṃ ?, vadanniti balānvitaḥ | kopī gopīdhavo dhanva, vidhunvannabhyadhāvata

76.161

kaiśavaḥ śaiśave tiṣṭhan, maṃkatvā kṛṣṇacamūramūḥ | cirānniṟyāyudhaṃ cakre, vaikuṇṭhaṃ kuṇṭhitodyamam

76.162

tadā''gataṃ hariṃ prītibhārado nārado'vadat | mā viṣādīrasau yuddhaṃ, vidhatte rukmiṇīsutaḥ

76.163

śrutveti sapramodasya, govindasya padāmbujoḥ | pradyumno nyapatat kurvannaśrumuktāphalārcanam

76.164

praviveśa gatāveśaḥ, keśavaḥ sabalaḥ purīm | pradyumna-rukmiṇīrocamāno mānadhanāgraṇīḥ

76.165

pradyumnerhṛtamuktāṃ tāṃ, duryodhananṛpātmajām | paryaṇaiṣīt tataḥ satyātanubhūrbhānukābhidhaḥ

76.166

raukmiṇeyavibhūtyā'tha, bhāmāṃ durmanasaṃ hariḥ
apṛcchat kiṃ viṣaṇṇā'si, pūraye kiṃ tavehitam ?

76.167

bhāmā prāha mayi prīto, yadi deva ! prayaccha tat | pradyumnamiva sadyumnaṃ, nandanaṃ cittanandanam

76.168

pratyakṣīkṛtyaṃ tapasā, gīrvāṇaṃ naigameṣiṇam | harirrayāce bhāmāyāṃ, pradyumnapratimaṃ sutam

76.118

prāpto'tha nāradamuniḥ, pradyumnāya nyavedayat
āditaḥ sakalāṃ janma-viyogādikathāprathām

76.119

sūnuḥ samprati bhāmāyā, bhānuṛḥ pariṇeṣyati | tatastvajjananīkeśān, sā sapatnī grahīṣyati

76.120

śrutveti dvārikāmāgāt, kṛṣṇasūnuḥ sanāradaḥ | tūrṇaṃ vimānemāruhya, kṛtaṃ prajñaptividyayā

76.121

vimāne nāradaṃ muktvā, svayamuttīrya kṛṣṇabhūḥ | tatraiva bhānukodvāhyāṃ, hṛtvā cikṣepa kanyakām

76.122

nistṛṇā-'mbuṃ hayībhūya, markaṭībhūya niṣphalām | sa satyāvāṭikāṃ kṛtvā, jātasturagavikrayī

76.123

mūlyenāhaṃ grahīṣyāmi, paśyāmyāruhya vājinam | jalpate bhānukāyeti, sa turaṅgamamarpayat

76.124

ārūḍho'tha hayenāyamanāyi bhuvi bhānuṛḥ | vipakkaphalavad vātāvadhūtadrumaśākhayā

76.125

sai dvijībhūya bhāmāyāḥ, kubjāṃ dāsīmṛjuṃ vyadhāt
prītayā'pi tayā'darśi, bhāmāyai kapaṭadvijaḥ

76.126

tamāha bhāmā kuru māṃ, rukmiṇīto'pi rūpiṇīm
so'pyūce muṇḍitā bhūtvā, tvaṃ maṣīmaṇḍitā bhava

76.127

tat kṛtvā tadgirā bhāmā, rūpāya praguṇā'bhavat | kṣudhitasya na me vidyā, sphuratītyāha tu dvijaḥ

76.128

bhoktuṃ niveśitaḥ sarvamannamāhṛtya ghasmaraḥ | atṛpta iva niryātaḥ, kupitaḥ kapaṭadvijaḥ

76.129

tad bālasādhuveṣeṇa, rukmiṇyāḥ sadanaṃ yayau | rukmiṇyāṃ pīṭhahastāyāṃ, niviṣṭaḥ kṛṣṇaviṣṭare

76.130

eṣa ko'pi na sāmānyo, mānyo'yaṃ daivatairapi | yadasyāvinayaṃ sehe, pīṭhādhiṣṭhātṛdevatā

76.131

dhyātveti rukmiṇī prāha, vātsalyotphullayā girā| bālarṣe brūhi kāryeṇa, kenedānīṃ tvamāgataḥ ?

76.132

muniḥ prāha kṣudhārtto'haṃ, ṣoḍaśābdānyupoṣitaḥ | pītaṃ māturapi stanyaṃ, na mayā janmatoḍapi yat

76.133

idānīṃ tvāmupāyātaṃ, tanmāṃ kāraya pāraṇam | athoce rukmiṇī harṣa-viṣādākulamānasā

76.134

dhanyaṃ manye'hamātmānaṃ, mune ! tvaddarśanāccitam | dhikkaromi tu satpātradānapuṇyena vañcitam

76.135

brūṣe viṣaṇṇā kiṃ nāma, tvamityukte'tha sādhunā | rukmiṇyuvāca nodvegādadya kiñcidupaskṛtam

76.136

viṣādahetumetena, pṛṣṭā provāca sā punaḥ | jātamātro'pi putro me, hataḥ kenāpi pāpinā

76.137

tatsaṅgamārthamārāddhā, suciraṃ kuladevatā | tathāpi vyarthayatnatvādupakrāntaḥ śirobaliḥ

76.138

gotradevyapi tuṣṭā'tha, sahasādāha sā svayam
vatse ! dhatse matiṃ kasmāt, karma nirmātumīdṛśam !

76.139

ayaṃ te rucirākāraḥ, sahakāraḥ kariṣyati | akāle darśitoddāmaprasūnaḥ sūnusaṅgamam

76.140

ityāśātantusantānabandhasaṃruddhajīvitā | ṣoḍaśābgamayaṃ vatsavatsalā'pi hi vatsarān

76.141

tadayaṃ madayandhradhaiḥ, kokilāṃbhūtapādapaḥ | puṣpito mandabhāgyāyā, na punarme manorathaḥ

76.142

kurve'haṃ sarvathā tāsāṃ, gavāmapyanvahaṃ spṛhām | dhanyantyakuṇṭhitotkaṇṭhaṃ, yāsāṃ stanyaṃ stanandhayāḥ

76.143

kiṃ candanena ! pīyūṣabindunā kiṃ ! kimindunā ! | aṅkajāṅgapariśvaṅgapātraṃ gātraṃ bhaved yadi

76.144

aśanaṃ vyasanaṃ veṣo, viṣamābharaṇaṃ raṇam | bhavanaṃ ca vanaṃ jātaṃ, vinā vatsena me'dhunā

76.189

vivāhitāmivālokya, tāmapṛcchat prage nṛpaḥ | na kiñcidapyuvācāsau, rukmī prakupitastataḥ

76.190

tāvevāhūya caṇḍālau, dattvā tāmanvapadyata | matvā pradyumna-sāmbau tau, tadavāpa mudaṃ punaḥ

76.191

ūḍhavān suhiraṇyākhyāṃ, sāmbo hemāṅgadātmajām
nityaṃ hanti sma helāsu, bhāmāputraṃ ca bhīrukam

76.192

athā''syat keśavo jāmbavatyai sāmbakuceṣṭitam
sā prāha putraḥ saumyo 'me, darśayatāṃ ko'sya durṇayaḥ ?

76.193

tasyāḥ pratyāyanāyātha, jāmbavatyā samaṃ hariḥ | ābhīrībhūya vikretuṃ, takraṃ dvāri puraḥ sthitaḥ

76.194

takravikrayiṇau sāmbo, nagaradvāri vīkṣya tau | samākārayadāmīrīṃ, takrakrayaṇakaitavāt

76.195

sahā''bhīreṇa sāmbaṃ sā'nvagād devālyāntike
antarapraviśantīṃ tāṃ, sāmbo'karṣat karamahāt

76.196

re ! kimetaditi krudhyannābhīraḥ sāmbamākṣipat | dṛṣṭvā sa mātā-pitarau, tau sākṣāt tūrṇamatrasat

76.197

dṛṣṭeyaṃ saumyatā sūnorāha jāmbavatīṃ hariḥ | kīlikāṃ ghaṭayan sāmbaḥ, prātaḥ prātaḥ samāntare

76.198

kṣepyā'sau hyastanakathākarturāsye vadannidam | antaḥ kopaṃ ca hāsaṃ ca, gopībharturavardhayat

76.199

durṇāya iti kṛṣṇena, sāmbo niṣkāsitaḥ purāt
tasmai prajñaptividyāṃ tat, pradyumno gacchate dadau

76.200

anyadā bhānukaṃ nighnan, pradyumno'bhāṣi bhāmayā
re vairin ! kathamadyāpi, na purād yāsi sāmbavat ?

76.201

gaccha stheyaṃ śmaśānāntastadaitavyaṃ tvayā punaḥ | yadā sāmbaṃ kare dhṛtvā, purāntaḥ svayamānaye

76.202

jagāma bhāmayetyuktaḥ, śmaśānaṃ rukmiṇīsutaḥ
militastatra sāmbo'pi, svecchācaraṇakautukī

76.203

itaśca ramyamekonaṃ, kanyāśatamamelayat | bhāmā bhīrukṛte kiñca, kanyāmekāṃ sma kāṅkṣati

76.204

tanmatvā rukmiṇīsūnurviṃkṛtya pṛtanāṃ svayam | jitaśatrunṛpo jajñe, sāmbastasya tu kanyakā

76.205

tanmatvā bhāmayā praiṣi, puruṣo jitaśatrave | sa gatvā prārthayāmāsa, tāṃ kanyāṃ bhīruhetave

76.206

jitaśatruraya prāha, taṃ bhāmāpreṣitaṃ naram | bhāmā yadi svayaṃ haste, kanyāmādāya gacchati

76.207

cet kārayati matputrīkaraṃ bhīrukaropari | pāṇigrahaṇavelāyāṃ, tad dadāmi sutāmaham

76.208

gatvā tena nareṇeti, kathite satyaśepataḥ | tadūrīkṛtya matyā'pi, kanyārthe calitā svayam

76.209

prajñapti prāha sāmbo'pi, jano'sau sāmbameva mām
jānātu devi ! bhāmā tu, kanyakāṃ saparicchadā

76.210

athā''gatya svayaṃ satyā, kanyāmādāya tāṃ kare | bhāmyarūpatayā lokairdṛśyamānāṃ gṛhe'nayat

76.211

bhīruḥ karopari karaṃ, sāmbaḥ kurvannudūhavān | dhṛtaikonaśataprauḍhakarān dakṣiṇapāṇinā

76.212

atha tābhiḥ samaṃ sāmbaḥ, mapede kautukālayam | bhīruntena bhuvā''kṣiptaḥ, sarvaṃ māturnyavedayat

76.169

dattvā hāramamuṃ yāṃ tvaṃ, ramayiṣyasi tatsutaḥ | adbhuto bhavitetyuktvā, dattvā hāraṃ yayau suraḥ

76.170

prajñaptyā tadatha jñātvā, pradyumnaḥ prāha rukmiṇīm
ātmatulyaṃ sutaṃ mātastava yacchāmyahaṃ punaḥ

76.171

rukmiṇī prāha tuṣṭā'smi, tvayaikena kṣamo'si cet
jāmbavatyāḥ sapatnyā me, tad yacchātmasamaṃ sutam

76.172

kṛtabhāmākṛtiṃ jāmbavatīṃ tad rukmiṇīsutaḥ | janārdanaṃ prati praiṣīd, bhāmāvāsakavāsare

76.173

asatyasatyayā'krīḍad, dattvā hāraṃ haristayā | mahāśukrācyutaṃ sā'pi, kaiṭabhaṃ garbhaṃgaṃ dadhau

76.174

tasyāmatha prayātāyāṃ, satyabhāmā samāyayau
kayā'pi cchalito'smīti, sahākrīḍat tayā hariḥ

76.175

kiñcidbhīto'tha tanmatvā, viṣṇuḥ pradyumnaceṣṭitam
bhīrurasyāḥ suto bhāvī, niścikāyeti cetasi

76.176

atha pūrṇairdinerjārambavatyāḥ sāmbaḥ suto'bhavat | pradyumnasya priyaḥ pūrvajanmano'pi hi bāndhavaḥ

76.177

bhāmāyā bhīruko nāma, sūnurjātaḥ sadāmayaḥ | jajñire haripatnīnāmanyāsāmapi sūnavaḥ

76.178

rukmiṇyā preṣito'nyedyuścaro bhojakaiṭe pure | vaidarbhīṃ rukmiṇaḥ putrīṃ, pradyumnārthamayācata

76.179

rukmī vairaṃ smaran prācyamūce taṃ kopanaścaram | varaṃ mlecchāya yacchāmi, sutāṃ na tu hareḥ kule

76.180

athāsmin rukmiṇīdūte, rukmiṇeti nirākṛte | pradyumna-sāmbau caṇḍālarūpau bhojarkaṭaṃ gatau

76.181

tatra rukmiṇamutsaṅge, vaidarbhīṃ dadhataṃ sutām | paryaprīṇayatāmetau, madhurasvaragītibhiḥ

76.182

taṃtra ca stambhamunmūlya, kopāt ko'pi dvipo bhraman | balī viloḍayāmāsa, vāsavebhanibhaḥ prajāḥ

76.183

vīkṣya dvipaṃ nṛpaḥ prāha, ya enaṃ kurute vaśe | mude hṛdīpsitaṃ tasmai, yacchāmyahamasaṃśayam

76.184

gītena dantini prīte, caṇḍālābhyāṃ vaśīkṛte
hṛṣṭastadā''ha rukmī tau, yācyatāṃ hṛdayepsitam

76.185

athānnasiddhaye bhūpāt, vaidarbhīṃ tau yayācatuḥ | tadimau rukmiṇā kopāt, purādapi bahiṣkṛtau

76.186

pradyumno'tha yayau vyomnā, niśi rukmisutāntike
caṇḍālādicaritraṃ ca, svametasyai nyavedayat

76.187

pradyumno'yamiti jñātvā, tāṃ dṛṣṭvāmanurāgiṇīm | paurṇaujagrāha gāndharvavivāhena hareḥ sutaḥ

76.188

ramayitvā niśi svairaṃ, pradyumnendau gate sati | prātaḥ sā mīlayāmāsa, nidrayā netrakairavam

76.241

dine kroṣṭukinā''diṣṭe, rathī dārukasārathiḥ| tataḥ pūrvottarāśāyāṃ, viṣṇurbalavṛto'calat

76.242

pañcabhiḥ kulakam
yojanāni purāt pañcacatvāriṃśattamayīvān| grāme'tha śatapahlyākhye, sa nivāsānakārayat

76.243

caturbhiryojanaiḥ kṛṣṇe, sthite'rvāg magadheśituḥ| etya vidyādharāḥ ke'pi, samudranṛpamabhyadhuḥ

76.244

tvadbhrāturvasudevasya, guṇagṛhyā vayaṃ nṛpa ! | tadāgamāma vaitāḍhyādākhyātuṃ bhavatāṃ hitam

76.245

anyebhyaḥ kimu sāhāyyaṃ, bhavatāṃ bhujaśālinām ? | tathāpi sujanasnehasammohādidamucyate

76.246

jarāsandhasya mitrāṇi, vaitāḍhye santi khecarāḥ
asamāyānta evāmī, yogyāḥ sādhayituṃ dviṣaḥ

76.247

pradyumna-sāmbasahitaṃ, vasudevaṃ tadādiśa| vayaṃ yathā vigṛhṇīmo, ripumitrāṇi khecarān

First 200 of 372 passages. Read on

Linked texts (3)