Pramāṇa · Search · About · API

Suyagada p413

Sūtrakṛtāṅgaṭīkā p413

Language
Sanskrit

p413

sūtrakṛtāṅga sūtram 2/5/-/717 ajīvā na vidyante sarvasyaiva cetanācetanarūpasyātmamātravivarttatvāt no evaṃ saṃjñāṃ niveśayet, kiṃtvasti jīvaḥ sarvasyāsya sukhaduḥkhādernibandhanabhūtaḥ svasaṃvittisiddho'haṃpratyaya grāhyaḥ tathā tadvayatiriktā dharmādharmākāśapudgalādayaśca vidyante, sakalapramāṇajyeṣṭhena pratyakṣeṇānubhūyamānātvāttadguṇānāṃ, bhūtacaitanyavādī ca vācyaḥ kiṃ tāni bhavadabhipretāni bhūtāni nityānyutānityāni ?
yadi nityāni tato'pracyutānutpannasthiraikasvabhāvatvānnakāyākārapariṇati, nāpi prāgavidyamānasya caitanyasya sadbhāvo, nityatvahāneḥ | athānityāni kiṃ teṣvavidyamānameva caitanyamutpadyate āhosvidvidyamānaṃ ?, na tāvadavidyamānamatiprasaṅgād, abhyupetāgamalopādvā, atha vidyamānameva siddhaṃ tarhi jīvatvam | tathā''tmādvaitavādyapi vācyaḥ- yadi puruṣamātramevedaṃ sarvaṃ kathaṃ ghaṭapaṭādiṣu caitanyaṃ nopalabhyate ?, tathā tadaikye'bhedanibandhanānāṃ pakṣahetadṛṣṭāntānāmabhāvātsādhyasādhanābhāvaḥ, tasmānnaikāntena jīvājīvayorabhāvaḥ, apitu sarvapadārthānāṃ syādvādāśrayaṇājjīvaḥ syājjīvaḥ syādajīvaḥ ajīvo'pi ca syādajīvaḥ syājjīva iti |
etaca syādvādāśrayaṇaṃ jīvapudgalayoranyo'nyānugatayoḥ śarīrapratyakṣatayā'dhyakṣeṇavopalambhādṛṣṭavyamiti jīvāstitve ca siddhe tannibandhanayoḥ sadasatkriyādvārāyātayordharmādharmayorastitvapratipādanāyāhamū. (718)
natthi dhamme adhamme vā, nevaṃ sannaṃ nivesae | atthi dhamme adhamme vā, evaṃ sannaṃ nivesa ||
vṛ. 'dharmaḥ ' śrutacāritrātmako jīvasyātmapariṇāmaḥ karmakṣayakāraṇam, evamadharmo'pi mithyātvāviratipramādakaṣāyayogarūpaḥ karmabandhakāraṇamātmapariṇāma eva, tāvevaṃbhūtau dharmādharmī kālasvabhāvaniyatīśvarādimatena na vidyete ityevaṃ saṃjñāṃ no niveśayet-kālādaya evāsya sarvasya jagadvaicitryasya dharmādharmavyatirekeṇaikāntataḥ kāraṇamityevamabhiprāyaṃ na kuryād, yataḥ ta evaikakā na kāraṇamapi tu samuditā eveti, tathā coktam

" na hi kālādīhiṃto kevalaehiṃto jāyae kiṃci | iha muggaraṃdhaṇāivitā savve samudiyā heū || ityādi | yato dharmādharmāntareṇa saṃsāravaicitryaṃ na ghaṭāmiyartyato'sti dharmasamyagdarśanādiko'dharmaścamithyātvādika ityevaṃ saṃjñāṃ niveśayediti |

natthi baṃdhe va mokkhe vā, nevaṃ sannaṃ nivesae |
atthi baṃdhe va mokkhe vā, evaṃ sannaṃ nivesa ||
vṛ. satośca dharmādharmayorbandhamokṣasadbhāva ityetaddarśayitumāha-bandhaḥ- prakṛtisthityanubhāvanadeśātmakatayā karmapudgalānāṃ jīvena svavyāpārataḥ svīkaraṇaṃ, sa cāmūrtasyātmano gaganasyeva na vidyata ityevaṃ no saṃjñāṃ niveśayet, tathā tadabhāvācca mokṣasyāpyabhāva ityevamapi saṃjñāṃ no niveśayet kathaṃ tarhi saṃjñāṃ niveśayedityuttarārddhena darśayati-asti bandhaḥ karmapudgalairjīvasyetyevaṃ saṃjñāṃ niveśayediti, yattacyate |
-
amūrtasya mūrtimatā sambandho na yujyata iti, tadayuktam, ākāśasya sarvavyāpitayā pudgalairapi sambandho durnivāryaḥ, tadabhāve tadvayāpitvameva na syād, anyacca asya vijñānasya hyatpūramadirādinā vikāraḥ samupalabhyate na cāsau sambandhamṛte ato yatkiñcidetat | apica saṃsāriṇāmasumatāṃ sadā taijasakārmaṇaśarīrasadbhāvādatyantikamamūrttatvaṃ na bhavatīti | tathā tavpratipakṣabhūto mokṣo'pyasti,

Linked texts (1)