Pramāṇa · Search · About · API

Suyagada p97

Sūtrakṛtāṅgaṭīkā p97

Language
Sanskrit

p97

sūtrakṛtāṅga sūtram 1/3/1/178 yeṣāmanāryāṇāṃ te tathā, tathā mithyā - viparītā saṃsthitā - svāgrahārūḍhā bhāvanā - antaḥkaraṇavṛttiryeṣāṃ te mithyāsaṃsthitabhāvanā - mithyātvopahatadṛṣṭaya ityarthaḥ, harṣaśca pradveṣaśca harṣapradveṣaṃ tadāpannā rāgadveṣasamākulā itiyāvat, ta evambhūtā anāryā sadācāraṃ sādhuṃ kriḍayā pradveṣeṇa vā krūrakarmakāritvāt 'lūṣayanti' kadarthayanti daṇḍādibhirvāgbhirveti etadeva darśayitumāhamū. (179) appege paliyaṃte siṃ, cāro corotti suvvayaṃ | baṃdhati bhikkhuyaṃ bālā, kasāyavayaṇehi ya ||
vṛ. api saṃbhāvane, eke anāryā ātmadaṇḍasamācārā mithyātvopahatabuddhayo rāgadveṣaparigatāḥ sādhuṃ 'paliyaṃte siṃ'ti anāryadeśaparyante vartamānaṃ 'cāro' tti caro'yaṃ 'coraḥ' ayaṃ stena ityevaṃ matvā suvrataṃ kadarthayanti, tathāhi - 'badhnanti' rajvādinā saṃyamayanti 'bhikṣukaṃ' bhikṣaṇaśīlaṃ 'bālā' ajñāḥ sadasadvivekavikalāḥ tathā 'kaṣāyavacanaśca' krodhapradhānakaṭukavacanairnirbhartsayantīti || pū. (180) tattha daṃḍeṇa saṃvīte, muṭṭhiṇā adu phaleṇa vā | nātīṇaṃ saratī bāle, itthī vā kuddhagāmiṇī ||
vṛ apica-‘tatra' tasminnanāryadeśaparyante varttamānaḥ sādhuranāryai 'daṇḍena' yaṣṭinā muṣṭinā vā 'saṃvītaḥ ' prahato'thavā 'phalena vā' mātuliṅgādinā khaṅgādinā vā sa sādhurevaṃ taiḥ kadarthamānaḥ kaścidapariṇataḥ 'bālaḥ' ajño 'jñātīnāṃ' svajanānāṃ smarati, tadyathā yadyatra mama kaścit sambandhī syāt nāhamevambhūtāṃ kadarthanāmavāpnuyāmiti, dṛṣṭāntamāha-yathā strī kuddhā satī svagṛhāt gamanaśīlā nirāśrayā māṃsapeśīva sarvaspṛhaṇīyā taskarādibhirabhidrutā satī jātapaścāttāpā jñātīnāṃ smarati evamasāvapīti || mū. (181)
ete bho ! kasiṇā phāsā, pharusā durahiyāsayā | hatthī vā saṃrasaṃvittā, kīvā vasa gayā gihaṃ || ttibemi |
vṛ. upasaṃhārārthamāha-bho iti śiṣyāmantraṇaṃ, ya eta āditaḥ prabhṛti daṃśamaśakādayaḥ pīḍotpādakatvena parīṣahā evopasargā abhihitāḥ 'kṛtsnāḥ' saṃpūrṇā bāhulyena spṛśyante-sparśendriyeṇānubhūyanta iti sparśā, kathambhūtāḥ ? - 'paruṣāḥ ' paruṣairanāryai kṛtatvāt pīḍākāriṇaḥ, te cālpasattvairdukhenādhisahyante tāṃścāsahamānā laghuprakṛtayaḥ kecanā ślāghāmaṅgīkṛtya hastina iva raṇaśirasi
‘śarajālasaṃvītā' śaraśatākulā bhaṅgamupayānti evaṃ 'klībā' asamarthā 'avaśāḥ' paravaśāḥ karmāyattā gurukarmāṇaḥ punarapi gṛhameva gatāḥ, pāṭhāntaraṃ vā 'tivvasaḍḍhe ' tti tīvrairupasargerabhidrutāḥ ‘śaṭhāḥ’ śaṭhānuṣṭhānāḥ saṃyamaṃ parityajya gṛhaṃ gatāḥ, iti bravīmīti pūrvavat |
adhyayanaṃ-3 uddeśakaḥ-1 samāptaḥ
-: adhyayanaṃ -3 uddeśakaḥ-2 :
vṛ. uktaḥ prathamoddeśakaḥ, sāmprataṃ dvitīyaḥ samārabhyate - asya cāyamabhisambandhaḥ, ihopasargaparijñādhyayane upasargā pratipipādayiṣitāḥ, te cānukūlāḥ pratikūlāśca tatra prathamoddeśake pratikūlāḥ pratipāditāḥ, iha tvanukūlāḥ pratipādyanta ityanena sambandhenāyātasyāsyoddeśakasyā''disūtram -

Linked texts (1)