Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v5.p286

Bhagavatīvṛtti v5.p286

Language
Sanskrit

v5.p286

śatakaṃ-6, vargaḥ-, uddeśakaḥ-4 ca kartuṃ samartho bhavati tasya karaṇasya niṣpattirāhāraparyāptiḥ, karaṇaṃ śaktiriti paryāyau, tathā śarīraparyāpti ma yena karaṇenaudārikavaikriyahārakāṇāṃ śarīrāṇāṃ yogyāni dravyāni gṛhītvaudārikādibhāvena pariṇamayati tasya karaṇasya nirvṛtti śarīraparyāptiriti, tathā yena karaṇenaikādīnāmindriyāṇāṃ prāyogyāni dravyāni gṛhītvā''tmīyān viṣayān jñātuṃ samartho bhavati tasya karaṇasya nirvṛttirindriyaparyāptiḥ, tathā yena karaṇenānaprāṇaprāyogyānidravyāṇyavalambyānaprāṇatayā niḥsraṣṭuṃ samartho bhavatitasya karaṇasya nirvṛttirānaprāṇaparyāptiriti, tathāyena karaṇena satyādibhāṣāprāyogyāni dravyāṇyavalambyāvalambya caturvidhayā bhāṣayā pariṇamya bhāṣānisarjanasamartho bhavati tasya karaṇasya niṣpattirbhāṣāparyāptiḥ, tathā yena karaṇena caturvidhamanoyogyāni dravyāni gṛhītvā mananasamartho bhavati tasya karaṇasya niṣpattirmanaḥparyāptiriti|
‘āhāraappajjattīe'ityādi, iha jīvapade pṛthivyādipadeṣu ca sapradeśācāpradeśāścetyeka eva bhaṅgako'navarataṃ vigrahagatimatāmāhārāparyāptimatāṃbahūnāṃlābhāt, śeṣeṣuca ṣaḍbhaṅgāḥ pūrvoktā evāhāraparyāptimatāmalpatvāt, ‘sarīraapajjattīe'ityādi, ihajīveṣvekendriyeṣucaivaeva bhaṅgo'nyatra tu trayaṃ, śarīrādyaparyāptakānāṃ kālataḥ sapradeśānāṃ sadaiva lābhāt apradeśānāṃ ca kadācidekādīnāṃ ca lābhāt, nārakadevamanuṣyeṣu ca ṣaḍeveti|
“bhāse'tyādi, bhāṣāmanaḥparyāptayā'paryāptakāste yeṣāṃ jātito bhāṣāmanoyogyatve sati tadasiddhiḥ, te ca pañcendriyā eva, yadi punarbhāṣāmanaso'bhāvamātreṇa tadaparyāptakā abhaviṣyaṃstadaikendriyā apite'bhaviṣyaṃstataśca jīvapade tṛtīya eva bhaṅgaḥ syāt, ucyateca-'jīvāio tiyabhaṃgo'tti, tatra jīveṣu pañcendriyatiryakṣuca bahūnāṃ tadaparyāptiṃ pratinnānāṃ pratipadyamānānāṃ caikādīnāṃ lābhāt pūrvoktameva bhaṅgatrayaṃ, ‘neradayadevamaṇuesu chabbhaṃga'tti nairayikādiṣu mano'paryāptikānāmalpataratvena sapradeśānāmekādīnāṃlābhāttaevaṣaḍbhaṅgāḥ, eṣucaparyāptyaparyāptidaṇḍakeṣusiddhapadaṃ nādhyeyamasambhavāditi pūrvoktadvārāṇāṃ saṅgrahagāthā-- mū. (287) sapadesā āhāragabhaviyasanilessā diṭṭhī saṃjayakasāe|
nāṇe joguvaoge vede ya sarīrapajjattī|| vṛ. 'sapaese'tyādi, sapaesa'ttikālatojīvāḥ sapradeśāḥ itarecaikatvabahutvābhyāmuktāḥ, 'āhāragatti āhārakā anāhārakāścatathaiva, bhaviya'ttibhavyā abhavyā ubhayaniṣedhāścatathaiva, 'sannitti sajñino'sajñino dvayaniṣedhavantaśca tathaiva, 'lesa'tti saleśyāḥ kṛṣṇādileśyāḥ aleśyāśca tathaiva, didvitti dṛṣṭi samyagadṛṣṭayādikā 3 tadvantastathaiva ‘saṃjaya'tti saṃyatā asaṃyatā miśrāyaniṣedhinaśca tathaiva ,|
-'kasāya'tti kaṣāyiṇaḥ krodhādimantaḥ 4 akaṣāyāśca tathaiva, ‘nāṇe'tti jñāninaḥ ābhinibodhikādijñāninaḥ 5 ajñānino matyajñānādimantaśca 3 tathaiva, 'joga'tti sayogāḥ, manaādiyoginaḥ ayoginaśca tathaiva, ‘uvaoge'tti sākāranākāropayogāstathaiva, 'veda'tti savedāḥ strīvedādimantaḥ3avedāścatathaiva, sasarīra'ttisaśarīrāaudārikādimantaḥ 5aśarīrāścatathaiva, pajjatti'tti āhārādiparyāptimantaḥ 5 tadaparyāptakāśca 5 tathaivoktā iti |
jīvādhikārādevāha -

Linked texts (1)