Viyahapannatti v5.p63

v5.p63

bhagavatīaṅgasūtraṃ 1/-/3/35 vṛ. 'jīvā ṇamityādi vyaktaṃ, navaraṃ 'karisutti atītakāle kṛtavantaḥ, uttaraṃtu hanta ! akāryuḥ, tadakaraṇe'nādisaṃsārābhāvaprasaṅgāt | evaṃ kareṃti' samprati kurvanti, evaṃ karissaṃti' anena ca bhaviṣyatkālatā karaṇasya darśiteti || kṛtasya ca karmaṇaścayādayo bhavantīti tān darśayannāha
“evaṃcie'ityādivyaktaṃnavaraṃcayaḥ-pradeśānubhāgādevarddhanam upacayastadeva paunaḥpunyena, anye tvāhuḥ-cayanaṃ-karma-pudgalopādānamātram upacayanaṃtu citasyābādhākālaṃ muktvā vedanārthaṃ niṣekaḥ, sa caivam-prathamastitau bahutaraṃ karmadalikaṃ niṣiñcati tato dvitīyāyāṃ viśeṣahīnam evaṃ yāvadutkṛṣṭāyāṃ viśeṣahīnaṃ niṣiñcati, uktaṃca||1|| “mottūṇa sagamabāhaṃ paḍhamāi ṭhiīi bahutaraṃ davvaṃ |
sesaṃ visesahīṇaṃjāvukkosaṃti savvāsiṃ|| udīraṇam-anuditasya karaṇaviśeṣādudayapraveśanaṃ, vedanam-anubhavanaṃ, nirjaraṇaṃjīvapradeśebhyaḥ karmapradeśānāṃśātanamiti| iha ca sūtrasaṅgrahagāthā bhavati, sā ca gāhāmū. (36) kaḍaciyā uvaciyā udīriyā vediyā ya nijinnā||
āditie caubhedā tiyabhedā pacchimā tinni | vṛ. 'kaḍacie'tyādi, bhāvitārthā ca, navaram ‘āitie'tti kṛtacitopacitalakṣaṇe 'caubheya'tti sāmānyakriyākālatrayakriyābhedāt, 'tiyabheya'ttisāmānyakriyāvirahāt, pacchima'tti udīritaveditanirjīrṇā mohapudgalā itiśeṣaḥ, 'tini'ttitrayastrividhā ityarthaḥ| nanvāghe sūtratraye kṛtacitopacitānyuktāniuttareṣu kasmānodīritaveditanirjīrṇāni? iti, ucyate, kṛtaṃcitamupacitaṃ cakarma ciramapyavatiṣṭhataiti karaṇādīnāṃ trikālakriyāmātrātiriktaṃ, cirāvasthānalakṣaṇakṛtatvādyāśritya kṛtādīnyuktāni, udīraṇādīnāṃtunacirāvasthānamastīti trikālavartinā kriyāmātreṇaiva tānyabhihitānīti|
jīvāḥ kāśmohanīyaṃkarmavedayantītyuktam, athatavedanakāraṇapratipādanāya prastāvayannāha
mū. (37) jīvāṇaṃbhaṃte! kaṃkhāmohaṇijaṃkammaṃ vedeti ?, haṃtā vedeti | kahannaṃ bhaṃte! jīvā kaṃkhāmohaṇijjaṃ kammaṃ vedeti ?, goyamā! tehiṃ tehiṃ kāraṇehiṃ saṃkiyā kaṃkhiyā vitigicchiyā bhedasamāvannā kalusasamāvannā, evaṃ khalu jīvā kaṃkhāmohaṇijjaṃ kammaṃ vedeti|
vṛ. 'jīvā ṇaṃ bhaṃte ! ityādi vyaktaṃ, navaraṃ nanu jīvāḥ kāṅkṣāmohanīyaṃ vedayantīti prāga nirṇītaṃ kiṃ punaḥ praśnaḥ?, ucyate, vedanopāyapratipādanārtham, uktaṃ ca||1|| "puvvamaṇiyaṃpi paccha jaṃbhaṇṇai tattha kāraṇaṃ atthi|
paḍiseho ya aṇunā heuvisesovalaṃbhotti|| 'tehiṃ tehiṃ'ti taistairdarśanāntaraśravaṇakutīrthikasaṃsgādibhirvidvatprasiddhaiḥ, dvirvacanaṃ ceha vīpsāyāṃ, kāraṇaiḥ-śaṅkādihetubhiḥ, kimityāha-śaṅkitāḥ-jinoktapadārthān prati sarvato deśato vā saṃjātasaṃśayāḥ kāṅikṣatāḥ-deśataḥ sarvato vā saṃjātānyānyadarśanagrahāḥ 'vitigicchiya'tti vicikitsitāḥ-saṃjātaphalaviṣayaśaṅkāḥ bhedasamāpannāiti-kimidaṃ jinaśāsanamāhośvididamityevaṃ jinaśāsanasvarūpaṃ prati matedvaidhībhāvaṃ gatāḥ, anadhyavasāyarūpaṃ vā matibhaṅgaṃ gatāḥ, athavā yata