Viyahapannatti v5.p95
Bhagavatīvṛtti v5.p95
- Language
- Sanskrit
v5.p95
-
bhagavatīaṅgasūtraṃ 1/-/6/78 mapekṣya bahutvamalpatvaṃ cāvaseyamiti, yadāha. ||1|| “paḍhamacarimāu sisire gimhe addhaṃ tu tāsiṃ vajjettā|
pāyaṃ ṭhave siṇehāirakkhaṇaṭhṭhā pavese vā||" lepitapātraṃbahirnasthāpayetsnehādirakṣaṇārthāyeti, sūkṣmaḥ snehakāya' iti apkāyaviśeṣa ityarthaḥ ‘uḍḍe'ttiūrdhvaloke vartulavaitāḍhyādiṣu 'ahe'ttiadholokagrāmeṣu tiriyaṃ'ti tiryagloke 'dīhakālaṃ ciṭṭhaitti taḍāgādipūraṇāt, 'viddhaṃsamāgacchaitti svalpatvāttasyeti |
śatakaṃ-1 uddeśakaḥ-6samāptaḥ
-śatakaṃ-1 uddeśakaḥ-7:vṛ.atha saptama ārabhyate, tasyacaivaṃsambandhaḥ-vidhvaṃsamāgacchatītyuktaṃprāk iha tutadviparyaya utpādo'bhidhīyate, athāva lokthitiprāguktā ihāpi saiva, tathā neraie'tti yaduktaṃ saṅgrahiṇyāṃ taccāvasarāyātamihocyata iti, tatrādisūtram
mū. (79) neraie ṇaṃ bhaṃte ! neraiesu uvavajamāṇe kiṃ deseṇaṃ desaṃ uvavajjai deseṇaṃ savvaṃ uvavajjai savveṇaṃ desaṃ uvavajjai savveṇaṃ savvaṃ uvavajjai ?, goyamā ! no deseṇaṃ desaṃ uvavajai no deseṇaṃ savvaṃ uvavajjai no savveṇaṃ desaṃ uvavajai savveṇaṃ savvaṃ uvavajai |
jahā neraie evaṃ jāva vemāṇie |
vṛ. 'neraieṇaṃbhaṃte! neraiesuuvavajjamāṇe'tti,nanūtpadyamānaeva kathaṃnārakaitivyapadiśyate anutpannatvāt, tiryagādiva iti, atrocyate, utpadyamāna utpanna eva, tadāyuṣkodayāt, anyathā tiryagādyāyuṣkābhāvānnārakāyuṣko'daye'pi yadi nārako nāsau tadanyaḥ ko'sau ? iti, 'kiṃ deseṇaṃ desaṃ uvavajaitti deśena ca deśena ca yadutpādanaṃ pravṛttaṃ taddeśenadeśaṃ, chāndasatvācāvyayībhāvapratirūpaḥ samāsaḥ, evamuttaratrāpi, tatrajīvaḥ kiṃ deśena' svakīyāvayavena deśena' nārakāvayavino'śatayotpadyate athavā deśena deśamāśrityotpādayitveti śeṣaḥ, evamanyatrāpi |
tathā 'deseṇaṃ savvaṃ ti deśena ca sarveṇa ca yat pravṛttaṃ tadeśenasarvaṃ, tatra deśena-svāvayavena sarvataḥ-sarvātmanā nārakāvayavitayotpadyata ityarthaḥ,āhościtsarveṇa-sarvātmanādeśato-nārakāṃśatayotpadyate, athavā 'sarveṇa' sarvātmanā sarvato nārakatayeti praśnaḥ 4, atrottaram-na deśenadeśatayotpadyate, yato na pariṇāmikāraṇāvayavena kāryāvayavo nivartayate, tantunā paṭāpratibaddhapaṭapradeśavat, yathā hipaṭadeśabhūtena tantunāpaṭāpratibaddhaḥpaṭadeśona nirvatayatetathā pūrvātayavipratibaddhana taddeśenottarāvayavideśo na nirvvatyata iti bhāvaḥ| tathā na deśena sarvatayotpadyate, aparipūrṇakāraṇattvāt, tantunā paṭaiveti |tathāna sarveṇa deśatayotpadyate, saṃpūrṇapariṇāmikāraṇattvāt, samastaghaṭakāraṇairghaṭaikadeśavat | 'savveṇaṃ savvaṃ uvavajjaī' sarveṇa tu sarva utpadyate, pūrṇakāraṇasamavāyād, ghaṭavaditi cūrṇivyākhyā, ṭīkākārastvevamāha |
kimavasthita evajīvo deśamapanīya yatrotpattavyaṃ tatra deśata utpadyate? 1, athavā deśena sarvata utpadyate? 2, athavā sarvātmanā yatrotpattavyaṃ tasya deśe utpadyate? 3, athavā sarvātmanā sarvatra? 4iti| eteṣupāścātyabhaṅgaugrāhyo, yataḥ sarveṇa-sarvātmapradeśavyāpāreṇelikāgatauyatrotpattavyaṃ
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit