Biha Kappa v1.p189.2

v1.p189.2

199
hai| adhomukhakhaṃḍamallaka aura sampuṭakhaṃḍamallakasaṃsthāna bhī aisā hī hotā hai| ina donoṃ meṃ viśeṣa itanā hai ki pahale meṃ eka diśā meṃ devakula yā ūṃcā vṛkṣa hotā hai, dūsare meṃ eka diśā meṃ kūpa aura usake ūpara vṛkṣa hotā hai|
+
7. bhittisaṃsthāna - jisa gāṃva kī pūrva aura paścima diśā meṃ samaśreṇī meṃ vyavasthita vṛkṣa hoṃ, vaha bhittisaṃsthita grāma hai| 8. paḍālikāsaṃsthāna - jisa gāṃva kī pūrva aura paścima diśā meṃ vṛkṣa samaśreṇī meṃ tathā pārśvabhāga meṃ vṛkṣayugala samaśreṇī meṃ avasthita hoṃ, vaha paḍālikāsaṃsthita grāma hai|
9. valabhīsaṃsthāna jisa gāṃva ke cāroṃ koṇoṃ meṃ īṣada dīrgha vṛkṣa vyavasthita hoṃ, vaha valabhīsaṃsthita grāma hai|
10. akṣavāṭakasaṃsthāna - 'akṣavāṭa ' - malloṃ ke yuddha kā abhyāsasthala jaise samacaturasra hotā hai, vaise hī jisa gāṃva ke cāroṃ koṇoṃ meṃ vṛkṣa hote haiṃ, usase yaha caturvidiśāvartī vṛkṣoṃ ke dvārā samacaturasra rūpa meṃ jānā jātā hai, vaha akṣavāṭakasaṃsthita grāma hai|
11. rucakasaṃsthāna- yadyapi gāṃva svayaṃ sama nahīṃ hotā, tathā jo rucakavalayaparvata kī bhāṃti vṛttākāra meṃ vyavasthita vṛkṣoṃ se veṣṭita hai, vaha rucakasaṃsthita grāma hai|
12. kāśyapasaṃsthāna jo gāṃva trikoṇa rūpa meṃ niviṣṭa hai. vaha kāśyapasaṃsthita grāma hai| athavā jisa gāṃva ke bāhara eka ora do tathā dūsarī ora eka isa prakāra tīna vṛkṣa trikoṇa rūpa meṃ sthita haiṃ, vaha kāśyapasaṃsthita grāma hai| nāpita ke śuragṛha ko kāśyapa kahā jātā hai vaha trikoṇa hotā hai|
1109. paḍhamettha paḍahachedaṃ, ā kāsava kaḍaga - koṭṭimaṃ taio | nāṇi āhipatiṃ vā sahanayā tinni icchaṃti || prathama arthāta naigamanaya paṭahacchevalakṣaṇa vālā saṃsthāna mānanā hai, saṃgrahanaya kā bhī yahī abhimata hai| vyavahāranaya bhittisaṃsthāna se kāśyapasaṃsthāna paryanta mānatā hai| tīsarā ṛjusūjanaya kaṭakatṛṇādimaya, koṭṭima-pāṣāṇādicandrabhūmika vāle saṃsthāna ko mānatā hai| tīnoṃ śabdanaya jñānī adhipati ko saṃsthāna rūpa meṃ mānate haiṃ|
1110. saṃgahiyamasaṃgahio, saṃgahio tiviha mallayaṃ niyamā bhittādī jā kāsavo, asaṃgaho beti saṃṭhāṇaṃ || naigamanaya do prakāra kā hotā hai- sāṃgrahika tathā asāṃgrahika | sāṃgahika kā artha hai- sāmānyagrāhī | sāṃgrahika naigamanaya niyamataḥ tīna prakāra kā saṃsthāna mānatā he uttānaka, avagamukha tathā saṃpuṭākāra saṃpūrṇa athavā khaṃḍa mallaka ke paṭahacchevalakṣaṇa saṃsthāna asāṃgrahika naigaganaya