Biha Kappa v1.p322

v1.p322

utkṛṣṭa meṃ mūla, anavasthāpya aura pārāṃcika prāyaścitta yadi apratisevī ko bhī prāyaścitta ātā hai to phira eka vihita hai|
bhī aprāyaścittī nahīṃ milegā| koī bhī abhī karmabaṃdhanoṃ se 2482.paḍisevaṇāe evaṃ, pasajjaṇā tattha hoi ekkekke| mukta nahīṃ hogā| tathā doṣa karane vālā aura na karane vālā
carimapade carimapadaṃ, taṃ pi ya āṇāinipphannaṃ|| donoṃ samāna ho jāeṃge| isa prakāra prāyaścitta dene para rāgapratisevanā meṃ ye prāyaścitta haiṃ| pratyeka prāyaścitta meṃ dveṣa kī bāta āegī| prasajjanā hotī hai|' caramapada kā artha hai-adṛṣṭapada se 2487.muriyādī āṇāe, aṇavattha paraṃparāe thirikaraṇaṃ| dṛṣṭapada aura usa prāyaścitta kā caramapada hai pārāṃcika taka micchatte saṃkādī, pasajjaṇā jāva carimapadaṃ|| prāyaścitta hai| tathā ājñābhaṃga ādi se niṣpanna prāyaścitta bhī mauryavaṃśīya tathā ājñā ko sāra mānane vāle anya rājāātā hai|
inakā dṛṣṭāṃta hai| pahale anavasthā, phira paraṃparā aura phira 2483.jai puṇa savvo vi ṭhito,
usī aparādha pada kā sthirīkaraṇa| phira mithyātva, śaṃkā sevijjā hojja carimapacchittaṃ| ādi| pasajjanā phira caramapada arthāt pārāṃcika paryanta tamhā pasaṃgarahiyaṃ,
prāyaścitta| ___jaṃ sevai taṃ na sesāī|| 2488.avarāhe lahugayaro, kiṃ ṇu hu āṇāe gurutaro daṃḍo| jo aise upāśraya meṃ ṭhaharatā hai, vaha pratisevanā karatā hī
āṇāe cciya caraṇaṃ, tabbhaṃge kiṃ na bhaggaṃ tu|| hai to carama prāyaścitta prāpta hotā hai| aisā nahīṃ hotā| ataḥ śiṣya ne pūchā-aparādha meṃ laghutara daṃḍa aura ājñābhaṃga meṃ jo prasaṃgarahita aise sthāna upāśraya kā sevana karatā hai, gurutara daṃḍa-yaha kyoṃ? ācārya ne kahā-ājñā se hī caraṇa usake tanniṣpanna prāyaścitta hī ātā hai, śeṣa mūla ādi nahīṃ| vyavasthita hotā hai| ājñā ke bhaṃga hone para caraṇa kā bhaṃga 2484.ahiṭṭhāo di8, carimaṃ tahi saṃkamāi jā carimaṃ| kyoṃ nahīṃ hogā? ___ahavaṇa carimā''rovaṇa, tato vi puṇa pāvae carimaṃ|| 2489.bhattamadāṇamaḍate, āṇaṭṭhavaṇaṃba chettu vaṃsavatī|
adṛṣṭapada se dṛṣṭapada carama hai| caramapada meṃ śaṃkā ādi gavisaṇa patta darisae, purisavai sabālaḍahaṇaṃ ca| hotī hai| to kramaśaḥ pārāṃcika paryanta prāyaścitta ātā hai| maurya dṛṣṭāṃta caṃdragupta maurya rājā banā| vaha morapoṣaka kā athavā carama āropaṇā jaise jaghanya meṃ carama hai mūla, madhyama putra hai, yaha socakara usakī ājñā kā pālana nahīṃ hotā thā| meṃ carama hai anavasthāpya aura utkṛṣṭa meṃ carama hai pārāṃcikā cāṇakya ne socā āṇāhīṇo keriso rāyā| isalie mujhe phira vaha punaḥ carama arthāt pārāṃcika prāyaścitta ko prāpta | aisā prayatna karanā cāhie jisase rājā kī ājñā tīkṣṇa ho| karatā hai|
cāṇakya bhikṣā ke lie eka gāṃva meṃ gayā| vahāṃ use bhikṣā 2485.ahavā āṇāivirāhaṇāu ekvikiyāu carimapadaṃ| nahīṃ milī| usa gāṃva meṃ aneka āma ke vṛkṣa aura bāṃsa the|
pāvai teṇa u niyamo, pacchittiharā aipasaṃgo|| cāṇakya ne ājñā kī sthāpanā ke lie, usa gāṃva vāloṃ ke athavā ājñā, anavasthā, mithyātva aura virādhanā meṃ pāsa rājā kā eka ādeśa bhejā-āma ke vṛkṣoṃ ko ukhār̤a caramapada hai virādhanā| virādhanā ke do prakāra haiṃ-ātma- kara bāṃsa ke cāroṃ tarapha bār̤a lagā deṃ| yaha ādeśa gāṃva vāloṃ virādhanā aura saṃyamavirādhanā| usake eka-eka se caramapada ke pāsa pahuṃcā| unhoṃne socā-rājājñā durlikhita hai| gāṃva prāyaścitta ātā hai| isalie yaha niyama hai ki jo vahāṃ vāloṃ ne bāṃsa kā chedana kara āma ke cāroṃ ora unakī bār̤a ṭhaharatā hai usake sthāna prāyaścitta hī ātā hai, pratisevanā lagā dīṃ| cāṇakya ne yaha dekhā| usane gāṃva vāloṃ ko prāyaścitta nahīṃ| anyathā atiprasaṃga hogā|
upālaṃbha dete hue kahā yaha kyā kiyā? ājñā kā pālana 2486.natthi khalu apacchittī,
kyoṃ nahīṃ kiyā? puruṣoṃ se bāḍa banāī| gāṃva ko jalā evaṃ na ya dāṇi koi muccijjā| ḍālā| kāri-akārīsamayā,
2490.egamaraṇaṃ tu loe, āṇa'iāruttare aṇaṃtāī| evaṃ sai rāga-dosā ya||
avarāharakkhaṇaṭṭhā, teṇāṇā uttare baliyā|
1. prasajjanā hotī hai arthāt muni ko vahāṃ baiṭhā dekhakara koī strī soca sakatī hai ki yaha muni pratisevanā ke lie yahāṃ baiṭhā hai| usase bhojika ādi kā
doṣa prasaṃga hotā hai| yaha prasajjanā prati prāyaścitta ke lie hotī hai| 2.dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ.73|