Biha Kappa v1.p379
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p379
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p379.1
3035. aṇusaṭṭāī tattha vi, kāu sapalli itarīsu vā ghettuṃ | sattheṇeva jaṇavaya, uviṃti aha bhaddae jayaṇā || vahāṃ bhī muni dharmakathā kare, apane upakaraṇa lekara mūlapallī meṃ ā jāe| vahāṃ ākara kisī sārtha ke sātha janapada meṃ cale jāe| yaha bhadraka pallīpati viṣayaka yatanā hai| 3036. phaḍupae paṃte, bhaṇati seṇāvahaṃ tahiṃ paṃte| phaḍḍugapaie uttarauttara māṭuṃbiyāi jā pacchimo rāyā || mūla pallīpati ke adhīnastha koī sparddhaka pallīpati prānta ho aura vaha lūṭe hue vastra denā na cāhe to mūla pallīpati ko prajñāpita kare| vaha usase vastra dilā detā hai| yadi vaha bhī prānta ho to māḍaṃbika- maḍaṃba ke adhipati ko kahanā cāhie| isī prakāra uttarottara prajñāpita karate karate aṃta meṃ rājā taka bāta pahuṃcānī cāhie|
3037. vasime vi vivittāṇaṃ, emeva ya vīsukaraṇamādīyā |
vosiraṇe caḍalahūgā, jaṃ ahimaraṇaṃ ca hāṇī jā || janapada meṃ bhī lūṭa lie jāne para isī prakāra vastroṃ ko pṛthak pṛthaka karanā ādi sārī vidhi pūrvavat hai| gaveṣaṇā ke śrama se katarā kara koī lūṭe gae vastroṃ kā vyutsarjana karatā hai, use caturlaghu kā prāyaścitta tathā adhikaraṇa- apar̤ata vastroṃ ke prakṣālana ādi kā doṣa aura vastroṃ ke abhāva meṃ saṃyamayogoṃ kī hāni bhī hotī hai|
addhāṇa-padaṃ
no kappai niggaṃthāṇa vā niggaṃdhīṇa vā rāo vā viyāle vā advāṇagamaṇaṃ ettae | saṃkhaḍi vā saṃkhaḍipaḍiyāe ittae ' ||
(sūtra 44)
-
3038. hariyāhaḍiyaṭṭāe,
hojja vihemāhayaṃ na vāremo | jaṃ puṇa rattiṃ gamaṇaṃ, tadaṭṭha annaṭṭha vā suttaṃ || hṛtāhṛta ke prayojana se jānā, pallī ādi meṃ vastragaveṣaṇā ke lie gamana karanā, hama usakā varjana nahīṃ karate haiṃ| hatāhatika ke prayojana se athavā anya prayojana se rātrī meṃ jānā nahīṃ kalpatā, yaha isa sūtra kā āśaya hai| 3039. ahavā tattha avāyā, vaccaṃte hojja ratticārissa | jai tā vihaṃ pi rattiṃ, vāreta'vihaṃ kimaṃga puṇo ||
1. vṛttikṛtā etat svataṃtrasūtraṃ svīkṛtam |
2. kucha ācārya kahate haiṃ- jisase saṃdhyā śobhita hotī hai vaha hai rātrī | saṃdhyā kā bīta jānā-vikāla hai| kucha ācārya kahate haiṃ-saṃdhyā ke
v1.p379.2
309
rātrīcārī muni ke mārgagata aneka apāya doṣa ho sakate haiṃ, isalie rātrīgamana kā niṣedha hai | rātrī meṃ viharaṇa kā niṣedha hai, parantu avi-gāṃva ādi meṃ ghūmane kā niṣedha kyoṃ ? 3040. iharā vi tā na kappara, addhāṇaṃ kiṃ tu rāhavisayammi |
atthāvattī saṃsada, kappar̤a karane diyā nūṇaṃ || muni ko anyathā viharaṇa karanā bhī nahīṃ kalpatā to phira rātrīviṣayaka bāta hī kyā? sūtra rātrīviṣayaka niṣedha karatā hai| arthāpatti ke ādhāra para kahā jā sakatā hai ki kārya upasthita hone para dina meṃ viharaṇa kiyā jā sakatā hai| 3041. āṇaṃ piya duvihaṃ, paṃtho mammo ya hoi nāyavvo |
paṃthamma natthi kiṃcī, maggo saggāmo guru āṇā || adhvā ke do prakāra haiṃ-paṃtha aura mārga | paṃtha vaha hai jisase viharaṇa karane para koī bhī gāṃva, nagara, pallī ādi nahīṃ āte aura mārga vaha hai jisameṃ gāṃva ādi prāpta hote haiṃ| donoṃ prakāra ke adhvā se rātrī gamana karane para caturguru aura ājñābhaṃga ādi doṣa hote haiṃ|
3042.taṃ puṇa gammijja divā, rattiṃ vā paṃtha gamaṇa magge vā |
rattiṃ āesadugaṃ, dosu vi gurugā ya āṇādī || adhvā arthāt patha yā mārga meṃ rāta yā dina meṃ jāyā jātā hai | rātrīgamana meṃ do paraṃparāeṃ haiṃ| inake anusāra patha yā mārga se rātrī yā vikāla meṃ viharaṇa karane para caturguru kā prāyaścitta tathā ājñābhaṃga ādi doṣa hote haiṃ| 3043.micchatte uḍḍāho, virāhaṇā hoi saṃjamā ''yāe |
rīyāi saṃjamammī, chakkāya acakkhuvisayammi || rātrī meṃ vihāra karane para mithyātva, uḍḍāha tathā saṃyama aura ātmā kī virādhanā hotī hai| saṃyamavirādhanā meṃ īryāsamiti kā aśodhana, rātrī meṃ acakṣuviṣaya - na dīkhane ke kāraṇa ṣaṭkāya virādhanā hotī hai (yaha dvāra gāthā hai artha vistāra āge)|
3044. kiṃ maṇṇe nisi gamaṇaṃ, jatīṇa sohiṃti vā kahaṃ iriyaṃ | jahaveseṇa va teṇā, aḍaṃti mahaṇāha uḍḍāho || saṃyamī muniyoṃ kā rātrīgamana kyoṃ ? rātrī meṃ īryāsamiti kā śodhana kaise hotā hai? ye yativeśa meṃ cora ghūma rahe haiṃ| isalie unako pakar̤a lene yā rājakula ādi meṃ le jāne para pravacana kā uḍḍāha hotā hai|
3045.saṃjamavirāhaṇāe, mahavvayā tattha paḍhama chakkāyā | biie ateṇa teṇaṃ, taie adinaṃ tu kaṃdāī ||
bīta jāne para cora, pāradārika ādi jisameṃ sakriya hote haiṃ vaha hai rātrī | saṃdhyā meṃ ve virata rahate haiṃ ataḥ vaha hai vikāla | saṃdhyā aura rātrī ke madhya kā jo kāla hai, vaha hai vikāla |
v1.p379.3
www.jainelibrary.arg
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit