Biha Kappa v1.p391
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p391
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p391
strī kā sparśa ho jāe to ātma-parottha doṣa hote haiṃ| muni strī kī pratisevanā kī icchā karatā hai to saṃyamavirādhanā hotī hai aura icchā na karane para uḍḍāha hotā hai| strī ke sparśa ādi se bhukta-abhukta doṣa hote haiṃ| 3163.āvāsaga sajjhāe, paḍilehaṇa bhuṃjaṇe ya bhāsāe|
vīyāre gelaṇṇe, jā jahiṃ ārovaṇā bhaṇiyā|| āvaśyaka, svādhyāya, pratyupekṣaṇa, bhojana, bhāṣā, vicāra aura glānatva-ina viṣayoṃ meṃ jahāṃ jo āropaṇā kahī gaī hai, vaha jñātavya hai| (yaha dvāra gāthā hai| vivaraṇa āge kī| gāthāoṃ meṃ|) 3164.āvāsagaṃ tattha kareṃti dosā,
sajjhāya emeva ya pehaṇammi| uhuṃca vāretamavāraṇe ya,
ārovaṇā tāṇi akuvvao jā|| śramaṇoṃ ko āvaśyaka, svādhyāya tathā pratyupekṣā karate hue dekhakara loga upahāsa karate haiṃ, unake svaroṃ meṃ vidrūpa svara milāte haiṃ| manāhī karane para kalaha hotā hai aura varjanā na karane para pravacana kī avahelanā hotī hai| yadi isa bhaya se āvaśyaka ādi nahīṃ karate haiṃ to āropaṇā prāyaścitta ātā hai| 3165.jaṃ maṃḍaliṃ bhaṃjai tattha māso,
gāratthibhāsāsu ya evameva| - cattāri māsā khalu maṃḍalīe,
uḍḍāho bhāsāsamie vi evaṃ|| sabhā ādi sthānoṃ meṃ bhojana maṃḍalī ko tor̤ane para māsalaghu tathā gṛhastha kī bhāṣā bolane para māsalaghu kā prāyaścitta hai| vahāṃ yadi maṃḍalī meṃ bhojana karate haiṃ to cāra laghumāsa, uḍḍāha bhī hotā hai| yahī bhāṣā samiti viṣayaka prarūpaṇā hai| 3166.thove ghaṇe gaṃdhajute abhāve,
davassa vīyāragatāṇa dosā| āvāyasaṃlogagayā ya dosā,
kareṃta'kuvvaṃ paritāvaṇādī|| vicārabhūmī arthāt śaucabhūmī meṃ gae hue muniyoṃ saṃbaṃdhī ye doṣa hote haiṃ-drava arthāt pānī thor̤ā, ghana-kaluṣita, gaṃdhayukta, hai athavā usakā abhāva hai to avarṇavāda ādi hotā hai| vicārabhūmī meṃ āpāta aura saṃloka saṃbaṃdhī bhī doṣa hote haiṃ| yadi doṣa ke bhaya se saṃjñā ko dhāraṇa karate haiṃ to paritāpanā ādi doṣa hote haiṃ|
3167.gilāṇato tattha'tibhuṃjaṇeṇa,
uccāramādīṇa va saṇṇirodhā| aguttasijjāsu va saṇṇivāsā,
uḍḍāha kuvvaṃtimakuvvato ya|| saṃkhaḍī meṃ atimātra bhojana karane se athavā sthāna gṛhasthoṃ se ākīrṇa hone ke kāraṇa uccāra ādi vega ke sannirodha ke kāraṇa tathā agupta vasati meṃ rahane ke kāraṇa glānatva ho jātā hai| yadi glāna vahāṃ uccāra-prasravaṇa ādi karatā hai to loga uḍḍāha karate haiṃ| yadi nahīṃ karatā hai to nirodha ke kāraṇa paritāpanā ādi hotī haiṃ| 3168.bahiyā ya rukkhamūle, chakkāyā sāṇa-teṇa-paḍiṇīe|
mattummatta viuvvaṇa, vāhaṇa jāṇe satīkaraṇaṃ|| gāṃva ke bāhara vṛkṣamūla meṃ rahane para ṣaṭkāya virādhanā hotī hai| kutte, stena yā pratyanīka kā upadrava hotā hai| vahāṃ matta-unmatta vyakti vikurvaṇā kara āte haiṃ| vāhana, yāna ādi āte haiṃ| unako dekhakara pūrvasmṛti ubhara ātī hai| 3169.mā hojja aṃto iti dosajālaṃ,
to jāti dūraṃ bahi rukkhamūle| abhujjamāṇe tahiyaṃ tu kāyā,
avāute teṇa suṇā ya ṇege| grāma meṃ rahane para pūrvokta doṣajāla na ho isalie muni grāma se dūra vṛkṣamūla meṃ rahatā hai| abhujyamāna usa pradeśa meṃ chahoṃ kāyoṃ kī virādhanā hotī hai tathā vaha sthāna apāvṛta hone ke kāraṇa vahāṃ stena, kutte aura aneka prāṇiyoṃ kā upadrava hotā hai| 3170.ummattagā tattha vicittavesā,
paḍhaṃti cittā'bhiṇayā bahūṇi| kīlaṃti mattā ya amattagā ya,
tasthitthi-puṃsā sutalaṃkitā ya|| vahāṃ unmatta vyakti vicitraveśa dhāraṇa kara, aneka prakāra kā abhinaya karate hue āte haiṃ aura aneka prakāra ke śrṛṃgārakāvyoṃ kā paṭhana karate haiṃ tathā matta-amatta strī-puruṣa samyag prakāra se alaṃkṛta hokara vahāṃ āte haiṃ aura krīḍā karate haiṃ| 3171.āse rahe gorahage ya citte,
___ tatthābhirūḍhā ḍagaṇe ya kei| vicittarūvā purisā lalaṃtā,
haraṃti cittāṇavikovitāṇaṃ|| vahāṃ āne vāle strī-puruṣa aśvoṃ, rathoṃ, bailagār̤iyoṃ,
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit