Biha Kappa v1.p409

v1.p409

dūsarā uddeśaka 3308.biiyapaya kāraṇammi,
puvviṃ vasabhā pamajja jataṇāe| vikkhiraṇammi vi lahuo,
tattha vi āṇādiṇo dosā|| apavāda svarūpa 'kāraṇa' meṃ vahāṃ rahā jā sakatā hai| pahale vṛṣabha muni yatanāpūrvaka usa upāśraya kā pramārjana kara de| yadi pramārjana karate samaya bījoṃ ke vikiraṇa ko itastataḥ vikṣepaṇa karate haiṃ to laghumāsa kā prāyaścitta tathā ājñābhaṃga ādi doṣa hote haiṃ| 3309.gīyā purā gaṃtu samikkhiyammi,
thire pamajjittumahāthire vā| sāhaṭṭamegaṃti vasaṃti laṃda,
ukkosayaṃ jāṇiya kāraṇaṃ vā|| adhvanirgata muni gāṃva meṃ pahuṃce| sabase pahale gītārtha muni gāṃva meṃ jākara vasati kī pratyupekṣā kare| bījarahita vasati na milane para sthira saṃhanana vāle bījoṃ se ākīrṇa vasati meṃ rahe| usake abhāva meṃ asthira saṃhanana vāle bījoṃ se ākīrṇa vasati meṃ rahe| una bījoṃ kā eka ora saṃharaṇa kara yathālaṃda vahāṃ rahe| kāraṇa ko jānakara utkṛṣṭa yathālaṃda kāla taka bhī rahā jā sakatā hai|
aha puṇa evaṃ jāṇejjā-no ukkhiṇṇāiṃ no vikkhiṇṇāiṃ no viikiṇṇāiṃ no vippakiṇṇāī rāsikaḍāṇi vā puṃjakaḍāṇi vā bhittikaḍāṇi vā kuliyākaḍāṇi vā laṃchiyāṇi vā muddiyāṇi vā pihitāṇi vā, kappai niggaṃthāṇa vā niggaṃthīṇa vā hemaṃtagimhāsu vatthae|
(sūtra 2) 3310.rāsīkaḍā ya puṃje-kuliyakaḍā pihita mudite ceva|
ṭhāyaṃtagāṇa lahugā, kāsa agītattha suttaṃ tu|| jisa upāśraya meṃ bīja rāśīkṛta, puṃjīkṛta, kulikākṛta, pihita, mudrita hoṃ vahāṃ rahane para caturlaghu kā prāyaścitta ātā hai| yaha prāyaścitta agītārtha ke lie hai| sūtra to gītārtha viṣayaka hai| 3311.puṃjo ya hoti vaṭṭo, so ceva ya īsiāyato rāsī|
kuliyā kuḍḍallīṇā, bhittikaḍā saṃsiyā bhittī|| 1. iṣṭakādiracitā bhittiḥ| mṛtpiṇḍādinirmitaṃ kuḍyam|
jo dhānya ke ḍhera vṛttākāra hotā hai vaha hai puṃja, jo thor̤ā āyata arthāt laṃbā hotā hai vaha hai rāśi| kulikā kā artha hai bhīta| jo kuḍyālīna arthāt miṭṭī kī bhīta ke sātha rakhe jāte haiṃ ve haiṃ kulikākṛta| jo īṃṭoṃ kī bhīṃta ke āśrita sthāpita haiṃ ve bhittikṛta kahalāte haiṃ|' 3312.chāreṇa laṃchitāī, muddā puṇa chāṇapāṇiyaṃ diṇṇaṃ |
parikallāī karettā, kiliṃjakaḍaehiṃ pihitāī| lāṃchita kā artha hai-rākha se cinhita aura jahāṃ gobara kā pānī diyā jātā hai, chāṃṭā jātā hai vaha hai mudrita| jo caṭāī ādi se ḍhaṃke jāte haiṃ ve haiṃ pihita| (aise bīja vāle sthānoṃ meṃ, hemanta aura grīṣma ṛtu meṃ gītārtha ko rahanā kalpatā hai, agītārtha ko nahīṃ) 3313.natthi agītattho vā, sutte gīto va vaṇṇito koi|
jā puṇa egāṇuṇṇā, sā secchā kāraṇaṃ kiṃ vā|| prastuta sūtra meṃ agītārtha yā gītārtha kā koī nirdeśa nahīṃ hai| ataḥ āpa eka ko anujñā dete haiṃ aura dūsare ko pratiṣedha karate haiṃ, yaha āpakī icchā hai| yadi koī kāraṇa ho to batāeṃ| 3314.eyārisammi vāso,
ṇa kappatī jati vi sutta'ṇuṇṇāto| avvokaḍo u bhaṇito,
āyario uhatī atthaṃ|| ācārya ne kahā yadyapi sūtra meṃ aise upāśraya meṃ rahanā anujñāta hai, phira bhī vahāṃ rahanā nahīṃ kalpatā, kyoṃki avyākṛta artha hī sūtra meṃ kahā gayā hai| ācārya usake artha kī utprekṣā karate haiṃ| (jaise kuṃbhakāra eka mṛtpiṃḍa se aneka vastuoṃ kā nirmāṇa karatā hai, vaise hī ācārya bhī eka sūtra pada se aneka arthoṃ kī vikalpanā karate haiṃ|) 3315.jaṃ jaha sutte bhaṇitaṃ, taheva taṃ jai viyālaṇā natthi| ___kiṃ kāliyāṇuogo, diṭṭho diṭṭhippahāṇehiṃ|
sūtra meṃ jo kathana jisa rūpa meṃ arthāt vidhirūpa meṃ yā pratiṣedharūpa meṃ hai use yadi vaise hī svīkāra kiyā jāe aura yadi usake yukta-ayukta kā vimarśa na kiyā jāe to phira dṛṣṭipradhānavāle tīrthaṃkaro aura gaṇadharī ne kālikānuyāga ādi vibhāga kyoṃ die ? athavā bhadrabāhusvāmī ne niyukti ke mādhyama se kālikaśrutānuyoga kā pratipādana kyoṃ kiyā? 3316.ussaggasutaṃ kiṃcī, kiṃcī avavātiyaṃ bhave suttaṃ|
tadubhayasuttaṃ kiṃcī, suttassa gamā muṇeyavvā|| sūtra cāra prakāra ke haiṃ-1. kucha utsargasūtra haiṃ 2. kucha