Biha Kappa v1.p448

v1.p448

aurṇika kalpoṃ kā upabhoga karanā ho to sautrika ke ūpara unako rakhe| 3670.paṃcaṇhaṃ vatthāṇaṃ, parivāḍīgāe hoi gahaṇaṃ tu|
upparivāḍī gahaṇe, pacchitte maggaṇā hoi|| jaṃgika ādi pāṃcoṃ prakāra ke vastroṃ kā grahaṇa paripāṭī se kareṃ| paripāṭī yaha hai-kāsika, aurṇika, valkaja, paṭṭaja ādi| isa paripāṭī kā ullaṃghana kara grahaṇa karane para prāyaścitta kī mārgaṇā hotī hai-jaise jaghanya upadhi ko paripāṭī kā ullaṃghana kara grahaṇa karane para pāṃca rāta-dina, madhyama kā māsalaghu aura utkṛṣṭa kā caturlaghu| 3671.alaṃbha'hāḍassa u appakamma,
alaṃbhe tassāvi u jaṃ sakamma| etaṃ akāuṃ cauro u māsā,
bhavaṃti vatthe parivāḍihīṇe|| yathākṛta vastra vaha hai jisameṃ chedana, sībana aura saṃdhāna inameṃ se kisī bhī prakāra kā parikarma nahīṃ hotā| yadi yathākṛta vastra kī prāpti na ho to alpa parikarma vālā vastra le aura yadi usakī bhī prāpti na ho to sakarma arthāt bahuta parikarma vālā vastra grahaṇa kare| yadi isa krama kā ullaṃghana hotā hai to prāyaścitta hai cāra laghumāsa| yathākṛta ādi ke viparyāsa se vastra grahaṇa karane para utkṛṣṭa kā caturlaghu, madhyama kā māsika aura jaghanya kā paṃcaka| yaha paripāṭīhīna grahaṇa kā prāyaścitta hai| prāghūṇaka 3672.addhāṇamāīsu u kāraṇesuṃ,
kajjā alaṃbhammi u ukkama pi| gelannamādīsu vivajjayaṃ vā,
asatīya kujjā khalu khummiyassa| muni bahuta laṃbe mārga se cala rahe haiṃ athavā dūra se calakara āe haiṃ ādi kāraṇoṃ se vastra kā alābha hone para ve utkrama se bhī vastra le sakate haiṃ| glānatva ādi kāraṇoṃ meṃ vastroṃ ke paribhoga meṃ bhī viparyāsa kiyā jā sakatā hai| kṣaumika kalpa kī aprāpti hone para akele aurṇikakalpa kā bhī paribhoga kiyā jātā hai|
bṛhatkalpabhāṣyam 3673.udito khalu ukkoso,
uvahī majjhimamidāṇi vocchāmi| saṃkhā va esa sarisī,
pāuṃchaṇa suttasaṃbaṃdho|| pūrvasūtra meṃ utkṛṣṭa upadhi kā kathana kiyā gayā hai| aba madhyama upadhi-rajoharaṇa kā kathana karūṃgā| saṃkhyā kī dṛṣṭi se donoṃ-vastra aura rajoharaṇa (pādaproñchana) samāna haiṃ| yaha pūrvasūtra kā prastuta sūtra ke sātha saṃbaṃdha hai| 3674.abhiṃtaraṃ ca bajjhaṃ, harati rayaṃ teṇa hoi rayaharaṇaṃ|
taṃ uṇṇi uṭṭi saṇayaṃ, vaccayacippaṃ ca muṃjaṃ ca|| ābhyantara aura bāhya rajoṃ kā haraṇa karatā hai isalie ise rajoharaṇa kahā jātā hai| vaha pāṃca prakāra kā hai-aurṇika, auṣṭrika, śanaka, vaccakacippaga aura muṃjacippaka| 3675.vaccaka muṃjaṃ kattaṃti cippiuṃ tehi vūyae goṇī|
pāuraṇa'tthuraṇāṇi ya, kareti desi samāsajja|| vacca (darbhākāra tṛṇaviśeṣa) aura mūṃja-pahale inako kūṭa kara, phira kātā jātā hai| usa varcaka sūta se tathā mūṃja sūta se borā banāyā jātā hai| kaī deśa viśeṣa meṃ inase prāvaraṇa
aura āstaraṇa bhī banāe jāte haiṃ| unase niṣpanna rajoharaṇa vaccakacippaka aura mūṃjacippaka kahā jātā hai| 3676.rayaharaṇapaṃcagassā, parivāḍīyāe hoti gahaṇaṃ tu|
upparivāḍī gahaṇe, āvajjati māsiyaṃ lahuaṃ|| rajoharaṇa paṃcaka kā grahaṇa paripāṭī se hotā hai| paripāṭī ke viparīta grahaṇa karane para laghu māsika prāyaścitta ātā hai| 3677.tivihonniya asatīe, uṭṭiyamādīṇa gahaṇa dharaṇaṃ tu|
upparivāḍī gahaṇe, tattha vi saṭṭhāṇapacchettaṃ| yathākṛta ādi ke bheda se tīna prakāra ke aurṇika rajoharaṇa ho unako pahale grahaṇa karanā cāhie| yadi aurṇika na mile to auṣṭrika ādi cāroṃ prakāra ke rajoharaṇoṃ kā yathākrama grahaṇa kare| paripāṭī kā ullaṃghana kara grahaṇa karane para svasthāna prāyaścitta arthāt madhyama upadhi kā prāyaścitta laghumāsa prāpta hotā hai| 3678.uṭṭa-saṇā kucchaṃtī, ullā iyaresu mahavaṃ ṇatthi|
. teṇoṇiyaṃ pasatthaṃ, asatīya u ukkama kujjā||
auṣṭrika aura śanaja-donoṃ prakāra ke rajoharaṇa varṣākāla meṃ ārdratā ke kāraṇa kuthita ho jāte haiṃ| vaccakacippaka aura muṃjacippaka rajoharaṇa mṛdu nahīṃ hote| isalie aurṇika rajoharaṇa praśasta hai| usakī prāpti na hone para utkrama se bhī grahaṇa kiyā jā sakatā hai|
dvitīya uddeśaka samāpta
rayaharaṇa-padaṃ
kappai niggaṃthāṇa vā niggaṃthīṇa vā imāiṃ paṃca rayaharaṇāī dhārittae vā pariharittae vā, taṃ jahā-'uṇṇie uṭṭie' sāṇae vaccāpiccie muṃjāpiccie nāma paṃcame||
-tti bemi|| (sūtra 29)