Biha Kappa v2.p148
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p148
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p148.1
4619. bali dhammakahā kiḍā,
pamajjaṇā''varisaṇā ya pāhuḍiyā|
khaṃdhāra agaṇi bhaṃge,
mālavaleṇā ya nāī ya||
vasati ko śūnya chor̤ane se ye doṣa hote haiṃ- śayyātara kā mithyātvagamana, baṭuka, cāraṇa aura bhaṭa kā praveśa, paśu aura manuṣya kā maraṇa, prāghūrṇaka aura vyāla kā praveśa, beghara vāle tiryaca aura prasūta striyoṃ kā niṣkāsana | nimna dvāroṃ se ve doṣa vaktavya haiṃ
1. balidvāra
2. dharmakathādvāra
3. krīr̤ādvāra
4. pramārjanadvāra
5. āvarṣaṇadvāra
7. skaṃdhāvāradvāra
8. agnidvāra
9. bhaṃgadvāra
10. mālavastenadvāra
11. jñātidvāra | '
6. prābhṛtikādvāra 4620. saṃthāravippaṇāso, evaṃ khu na vijjatīti coeti | suttaṃ hoi ya aphalaṃ, aha saphalaṃ ubhayahā dosā || dūsarā kahatā hai isa prakāra vasati ko surakṣita karane para saṃstāraka kā vināśa nahīṃ hogā isase prastuta sūtra aphala ho jāegā| bāla ādi doṣarahita vasatipāla sthāpanīya yaha bhī aphala ho jāegā| ubhayathā bhī doṣa hote haiṃ| 4621. nijjatā''ṇijjaṃtā, āvāvaṇanīṇito va hīrejjā | te 'gaṇi- udagasaṃbhama, bohikabhaya raṭṭhauṭṭhāṇe || pratyarpaṇa ke lie saṃstāraka ko le jāte hue athavā gṛhastha ke ghara se lāte hue koī apaharaṇa kara letā hai| saṃstāraka ko dhūpa meṃ dene ke lie bāhara nikālane para koī apaharaṇa kara letā hai| stenoṃ dvārā yā udaka aura agni ke saṃbhrama meṃ athavā bodhika coroṃ ke bhaya se deśa ujar̤a gayā ho to saṃstāraka kā haraṇa ho sakatā hai|
v2.p148.2
4622. paḍiseheṇa va lado paḍilehaṇamādivirahite gahaṇaṃ |
aṇusaṭṭhī dhammakahā, vallabho vā nimitteṇaṃ || gṛhasvāmī ne saṃstāraka kā pratiṣedha kara ḍālā, phira dūsare ke kahane se vaha use prāpta huā| vaha muni usa saṃstāraka ko pratyupekṣaṇa karane ke lie bāhara le gayā| vahāṃ se use bāhara chor̤akara bhītara gayā| usake virahita hone para koī use uṭhā le gayā| vaha māṃgane para bhī nahīṃ lauṭātā | taba use dharmakathā kahanī cāhie| vaha vyakti yadi rājavallabha ho to use nimitta ādi se prasanna karanā cāhie|
1. dekheṃ- pīṭhikā gāthā 554 - 564 paryanta anuvāda |
bṛhatkalpabhāṣyam
4623. dinno bhavabiheṇeva esa ṇārihasi ṇe ṇa dāḍaṃ je| anno vi tāva deyo, de jāṇamajāṇayā''ṇīyaṃ || usako kahe- tuma jaise viśiṣṭa vyakti ne hī hameṃ yaha saṃstāraka diyā| isalie hama ise de nahīṃ sakate| tumako dūsarā koī bhī saṃstāraka de degā| dūsare dvārā hamako diyā gayā isa saṃstāraka se kyā prayojana? tuma jānate hue yā ajānakārī se bhī vaha hameṃ lākara do |
4624. maṃta ṇimittaṃ puṇa rāyavallabhe damaga bhesaṇamadete|
dhammakā puṇa dosu vi, jati avarāho duhā va'dhio || rājavallabha ke prati maṃtra yā nimitta kā prayoga kare aura damaka ko bhaya dikhāe aura phira donoṃ ko dharmakathā kahe| yatiyoṃ ke prati kiyā gayā aparādha donoṃ lokoṃ ke lie ahitakara hotā hai| aisā dharmopadeśa de|
3
4625. annaṃ pi tāva tenaṃ iha paraloke'pahāriṇāmahiyaṃ | parao jāyitalabddhaṃ, kiṃ puṇa mannuppaharaṇesu || sāmānya logoṃ kī corī bhī paraloka meṃ coroṃ ke prati ahitakārī hotī hai, phira yatiyoṃ kī corī to bahuta ahita paidā karatī hai ṛṣi 'manyupaharaṇā' hote haiṃ| unakā ekamātra śastra hai-manyu-krodha ina ṛṣiyoṃ ko saba kucha dūsaroṃ se yācita hī milatā hai, isalie unakī corī karanā ihaloka ke lie ahitakara hotī hai|
4626. khate va bhūṇae vā, bhoiga jāmāuge asai sāhe|
simma jaṃ kuṇai so, maggaṇa dāṇaṃ va vavahāre || pitā dvārā saṃstāraka lie jāne para putra ko kahā jātā hai| aura putra dvārā lie jāne para pitā ko kahā jātā hai| athavā usakī bhāryā ko yā jāmātā ko kahanā cāhie| itane para bhī yadi nahīṃ dete hoṃ to mahattara ādi taka bāta pahuṃcānī cāhie| na milane para saṃstāraka svāmī ko usa saṃstāraka kā 'dāna' mūlya denā yā phira nyāyālaya meṃ jānā cāhie| 4627. bhūṇagagahie khaṃtaṃ, bhaṇāi khaṃtagahite ya se puttaṃ |
asati tti na demāṇe, kuṇati davāveti va na vā u || putra dvārā gṛhīta hone para pitā ko kahanā hotā hai aura pitā dvārā gṛhīta hone para putra ko kahanā hotā hai| yadi nahīṃ dete haiṃ to bhojika ādi ko kahanā par̤atā hai| yadi ve bhaya paidā kara dilā dete haiṃ to acchā, na dilāeṃ to bhī ve hī pramāṇa hote haiṃ|
4628. bhoiya uttarauttara, neyavvaṃ jāva pacchimo dāṇaṃ visajjaṇaṃ vā vidrumadi imaṃ pahale bhojika ko, phira deśa ke ārakṣaka ko yāvada
',
v2.p148.3
rāyā | hoi ||
.
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit