Biha Kappa v2.p339
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p339
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p339
kappadviti-padaṃ
chavvihā kappaṭṭitī paṇṇattā, taṃ jahāsāmāiya-saṃjayakappaṭṭitī, chedovaṭhṭhāvaṇiyasaṃjayakappadvitī, nivvisamāṇakappadvitī, niviṭṭhakāiyakappadvitī, jiṇakappaṭṭitī, therakappaṭṭiti||
-tti bemi||
(sūtra 20)
chaṭhā uddeśaka pāṃca prakāra ke parimaṃthu ke jo dvitīyapada prāpta hote haiṃ unakī yathāyogya yojanā karanī cāhie| 6343.jā sālaṃbaṇasevā, taṃ bīyapadaṃ vayaṃti gīyatthā|
ālaṃbaṇarahiyaṃ puṇa, nisevaṇaṃ dappiyaṃ beti|| nidāna meṃ dvitīyapada kyoṃ nahīṃ?
jo sālaṃbana pratisevanā (jñāna ādi ālaṃbanayukta) hai, gītārtha muni usako dvitīyapada kahate haiṃ| ālaṃbanarahita pratisevanā ko darpikā kahate haiṃ| nidānakaraṇa meṃ vaha koī ālaṃbana nahīṃ hotā| 6344.evaṃ sunīharo me, hohiti appa tti taṃ pariharaṃti| ___ haṃdi! hu ṇecchaṃti bhavaṃ, bhavavocchittiṃ vimaggaṃtā||
koī vyakti yaha avadhāraṇā karatā hai ki maiṃ yadi daridrakula meṃ utpanna hoūṃgā to merā usase sunirhāra-nirgama sahaja ho jāegā, maiṃ sugamatā se saṃyama le sakūm̐gā aise nidāna kā bhī sādhu parihāra karate haiṃ kyoṃki nidāna karane se bhavoṃ kī vṛddhi hotī hai| sādhu bhavavyavacchitti kī mārgaṇā karate haiṃ, ve bhava kī icchā nahīṃ karate| 6345.jo rayaṇamaṇaggheyaṃ, vikijja'ppeṇa tattha kiṃ sāhū|
duggayabhavamicchaṃte, eso cciya hoti diṭuṃto|| jo bahumūlya ratna ko alpamūlya meṃ beca detā hai kyā vaha acchā hai? daridra ke bhava kī vāṃchā karane vāloṃ ke lie yahī dṛṣṭānta upayukta hotā hai| 6346.saṃgaṃ aṇicchamāṇo, iha-paraloe ya muccati avassaṃ|
eseva tassa saṃgo, āsaṃsati tucchataṃ jaṃ tu|| ___ jo ihaloka aura paraloka ke saṃga kī icchā nahīṃ karatā vaha avaśya hī mukta hotā hai| yahī usakā saṃga hai ki vaha mahān phaladātā tapasyā ke dvārā tuccha phala kī āśā karatā hai| 6347.baṃdho tti ṇiyāṇaṃ ti ya, āsasajogo ya hoṃti egaṭṭhā|
te puṇa ṇa bohiheū, baṃdhāvacayā bhave bohī|| baṃdha, nidāna aura āśaṃsāyoga-ye ekārthaka haiṃ| ye bodhi ke hetu nahīṃ hai| bodhi prāpta hotī hai baṃdha ke apacaya se arthāt karmabaṃdha kī nirjarā se| 6348.necchaṃti bhavaṃ samaṇā, so puṇa tesiṃ bhavo imehiṃ tu|
puvvatava-saṃjamehiṃ, kammaṃ taṃ cāvi saṃgaṇaṃ|| śramaṇa bhava-janma-maraṇa kī vāṃchā nahīṃ karate| unakā bhava (deva bhava) sarāgasaṃyama se hotā hai| isa prakāra pūrvasaṃyama, tapa se karmabaṃdha hotā hai| karmabaṃdha kā kāraṇa hai-saṃga (saṃjvalana krodha ādi)
6349.palimaṃthavippamukkassa hoti kappo avaṭṭito ṇiyamā|
kappe ya avaṭṭhāṇaṃ, vadaṃti kappadvitiṃ therā|| kalpasthiti-parimaṃtha vipramukta muni ke niyamataḥ avasthitakalpa hotā hai| jo kalpa meṃ avasthāna hai, usī ko sthavira muni kalpasthiti kahate haiṃ| 6350.āhāro tti ya ṭhāṇaṃ, jo ciṭṭhati so ṭhii tti te buddhī|
vavahāra paḍuccevaṃ, ṭhiireva tu ṇicchae ṭhāṇaṃ || kalpa kā artha hai-ādhāra arthāt sthāna| jo kalpa meṃ sthita hotā hai vaha sthiti hai| tuma aisā soca sakate ho ki sthiti aura sthāna-donoṃ kā paraspara anyatva ho gayā| vyavahāranaya kī apekṣā se sthāna aura sthiti kā anyatva hai
aura niścayanaya kī apekṣā sthiti hī sthāna hai| 6351.ṭhāṇassa hoti gamaṇaṃ, paḍivakkho taha gatī ṭhiīe tu|
etāvatā sakirie, bhavejja ṭhāṇaṃ va gamaṇaṃ vā|| sakriya jīva kī itanī hī kriyā hai-sthāna aura gamana| sthāna kā gamana pratipakṣa hai aura sthiti kā gati pratipakṣa hai| 6352.ṭhāṇassa hoti gamaṇaṃ, paḍipakkho taha gatī ṭhiīe u|
ṇa ya gamaṇaṃ tu gatimato, hoti puḍho evamitaraṃ pi|| sthāna kā gamana pratipakṣa hotā hai sthiti nahīṃ tathā sthiti kā gati pratipakṣa hotā hai sthāna nahīṃ| isa prakāra sthiti aura sthāna kā ekatva hai| gamana gatimān se pṛthaga nahīṃ hotā aura sthāna bhī sthitimān se pṛthaga nahīṃ hotā| 6353.jaya gamaṇaṃ tu gatimato,
hojja puḍho teṇa so ṇa gacchejjā| jaha gamaṇāto aṇṇā,
ṇa gacchati vasuṃdharā kasiṇā|| yadi gamana gatimān se pṛthak ho taba gatimān usase (gamana se) nahīṃ jā sakatā| jaise-sārī pṛthvī gamana
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit