Biha Kappa v2.p60
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p60
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p60.1
thake hue hoṃ to so jāte haiṃ yadi ve do-tīna dina vahīṃ rahanā cāheṃ to dina meṃ anyatra rahakara rātrī meṃ punaḥ vahīṃ lauṭa āte haiṃ|
3752. samaṇī samaṇa paviṭṭhe, nisaṃta ullāva'kāraṇe gurugā|
payalā nidda tuvaṭṭe, acchīmalaṇe gihī mūlaṃ || śramaṇa tathā śramaṇī kāyikī se nivṛtta hokara upāśraya meṃ praviṣṭa hokara yadi usa niśāṃta belā meṃ binā kisī kāraṇavaśa paraspara ullāpa karate haiṃ to usakā prāyaścitta hai caturguruka| athavā muni vahīṃ rahakara dina meṃ jhapakī letā hai, baiṭhe-baiṭhe nīṃda letā hai, bichaunā bichākara sotā hai yā āṃkhoṃ ko masalatā hai to gṛhī ke mana meṃ śaṃkā hotī hai| usakā prāyaścitta hai caturguru aura niḥśaṃka hone para mūla kā prāyaścitta ātā hai|
||
3753. uccāraṃ pāsavaṇaṃ, va annahiṃ mattasu va jayaṃti | adhi paviṭṭhā vā adi ṇitedharā bhayitā || vahāṃ sthita muni uccāra, prasravaṇa āryikāoṃ kī kāyikī bhūmī ko chor̤akara anyatra karate haiṃ athavā mātraka meṃ kara yatanāpūrvaka pariṣṭhāpana karate haiṃ| usa samaya yadi gṛhasthoṃ dvārā adṛṣṭa praviṣṭa hoṃ to adṛṣṭa hī bāhara jāeṃ| yadi dṛṣṭapraviṣṭa ho to usameṃ bhajanā hai arthāt dṛṣṭa yā adṛṣṭa bāhara jāeṃ|
3754. tattha'nnattha va divasa, acchaṃtā pariharaṃti niddāī |
jayaṇāe va suviṃtī, ubhayaṃ pi ya maggae vasahiṃ || rātrī meṃ āryā kī vasati meṃ rahakara, dina meṃ vahīṃ athavā udyāna ādi meṃ rahate hue nidrā ādi kā parihāra karate haiṃ athavā yatanāpūrvaka sote haiṃ| adhika dinoṃ taka vahāṃ rahane kī sthiti meṃ donoṃ arthāt śramaṇa aura śramaṇī anya vasati kī mārgaṇā kare| prāpta ho jāne para sādhu vahāṃ raheṃ| 3755. ahiṇā visūikā vā, sahasā ḍāho va hojja sāso vā |
jati āgāḍhaṃ ajjāṇa hoi gamaṇaṃ gaṇaharassa || yadi āryā ko sāṃpa ne ḍasa liyā, visūcikā ho gaī, sahasā dāha jvara ho gayā, śvāsa kā prakopa ho gayā-yadi isa prakāra kā āgāda kāraṇa ho jāe to gaṇadhara rāta yā dina meṃ āryikā ke pratiśraya meṃ jā sakate haiṃ|
3756. paḍiṇīya meccha mālava, gaya goṇā mahisa teṇagāī vā |
āsanne uvasagge, kappai gamaṇaṃ gaṇaharassa || pratyanīka, mleccha, mālavastena, hāthī, gāya, mahiṣa, sṭena- ye saṃyatiyoṃ ko upasarga de rahe haiṃ athavā nikaṭa samaya meṃ unakā upasarga hone vālā hai, to gaṇadhara ko unake pratiśraya meṃ jānā kalpatā hai|
v2.p60.2
bṛhatkalpabhāṣyam 3757.rāyā'macce seṭṭhī, purohie satthavāha putte ya | gāmauḍe rauḍe, je ya ya gaṇahare mahiḍḍīe || rājā, amātya, śreṣṭhī purohita, sārthavāha tathā rājaputra, amātyaputra, śreṣṭhīputra, purohitaputra aura sārthavāhaputra, grāmakūṭa — grāmamahattara, rāṣṭrakūṭa -rāṣṭramahattara- ye saba maharddhika māne jāte haiṃ (ṭīkākāra kā abhimata hai ki ye saba prabrajita avasthā ke gṛhīta haiṃ|) gaṇadhara bhī maharddhika māne jāte haiṃ| 3758. ajjāṇa teyajaṇaṇaṃ,
dujjaṇa sacamakkārayā ya goravayā |
tamhā samaṇuṇṇāyaṃ,
gaṇahara gamaṇaṃ mahiḍīe || na maharddhika vyaktiyoṃ ke ārthikā ke upāśraya meṃ jāne para āryāoṃ kā māhātmya bar̤hatā hai durjana vyaktiyoṃ ke mana meṃ camatkāra hotā hai, ve durjanatā nahīṃ karate| logoṃ meṃ āryāoṃ ke prati gaurava bar̤hatā hai| isalie gaṇadhara tathā pravrajita maharddhika vyaktiyoṃ kā āryikā ke pratiśraya meṃ jānā anujñāta hai|
3759. saṃtavibhavā jai tavaṃ, kareṃti avaijjhiūṇa iḍḍīo |
sīyaṃtathirīkaraṇaṃ, titthavibaḍī ya vaṇṇo ya || śramaṇiyāṃ una maharddhika vyaktiyoṃ ko dekhakara socatī haiṃina vyaktiyoṃ ne apanī prāpta ṛddhi ko chor̤akara tapa karanā prāraṃbha kiyā hai to hama pramāda kyoṃ kara rahī haiṃ ? isa prakāra saṃyama meṃ asthira śramaṇiyāṃ saṃyama meṃ sthira ho jātī haiṃ| isase tīrtha kī viśeṣa vṛddhi hotī hai aura usase yaśa bar̤hatā hai|
3760. vīsuṃbhio ya rāyā, lakkhaṇajutto na vijjatī kumaro |
paḍiṇīehi va kahie, āhāvaṃtī davadavassa || eka rājā ke tīnoṃ putra prabrajita ho gae| rājā bhī kālagata ho gayā| amātya ne lakṣaṇayukta kisī rājaputra kī anveṣaṇā kī| aisā rājaputra nahīṃ milā| kucha pratyanīka vyaktiyoṃ ne amātya se kahā prabrajita tīnoṃ rājaputra yahāṃ udyāna meṃ āe hue haiṃ| taba amātya ādi rājapuruṣa atyaṃta śīghratā se udyāna meṃ āe|
3761. ai siṃ jaṇammi vanno, ya āyati ihimatapūyā ya
rāyasuyadikkhiṇaṃ, titthavivahnī va laddhī ya|| pratyanīkoṃ ne yaha bāta kyoṃ kahī ? isa rājaputra ke dīkṣita hone para logoṃ meṃ atīva yaśa ho rahā hai| isase ina śramaṇoṃ kī āyati-saṃtati avyavacchinna hogī| ṛddhimān puruṣa inakī pūjā isīlie karate haiṃ| rājaputra dīkṣita huā hai isase tīrtha kī vṛddhi hotī hai| isīse āhāra, vastra ādi kī
v2.p60.3
.