Nandisutra 3
Nandisūtra 3
- Language
- Sanskrit
Contents
3.1
tadetad varddhamānakamavadhijñānam || sū 12
mūla-se kiṃ ta hīyamāṇaya ohināṇa ? hīyamāṇaya ohināṇa appasatthehiṃ ajjhavasāyaṭṭhāṇehiṃ vaṭṭamāṇassa vaṭṭamāṇacarittassa sakilissamāṇassa sakilissamāṇacarittassa savvao samatā ohī
parihāyai, se tta hīyamāṇaya ohināṇa || sū 13
mūla-se kiṃ ta paḍivāi ohināṇa ? paḍivāi ohināṇa jahaṇṇeṇa
aṃgulassa asaṃkhijjaibhāga vā, saṃkhijjaibhāga vā, vālagga vā,
bālaggapuhutta vā, likkha vā, likkhapuhutta vā, jūya vā, jūyapuhutta vā, jaba vā, jabapuhutta vā, agula vā, agulapuhutta vā,
pāpa vā, pāyapuhutta vā, vihatthiṃ vā, vihatthipuhutta vā, rayaṇiṃ
vā, rayaṇipuhutta vā, kucchiṃ vā, kucchipuhutta vā, dhanu vā,
dhaṇupuhutta vā, gāuya vā, gāuyapuhutta vā, joyaṇa vā, joyaṇapuhuttaṃ vā, joaṇasayaṃ vā, joyaṇasayapuhuttaṃ vā, joyaṇasahassaṃ
vā, joyaṇasahassapuhuttaṃ vā, joyaṇalakkhaṃ vā, joyaṇalakkhapuhuttaṃ
vā, [ joyaṇakoḍiṃ vā, joyaṇakoḍipuhuttaṃ vā, joyaṇakoḍākoḍiṃ
vā, joyaṇakoḍākoḍipuhuttaṃ vā, joaṇasaṃkhejjaṃ vā, joaṇasaṃkhejjapuhuttaṃ vā, joaṇaasaṃkhejjaṃ vā, joaṇaasaṃkhejjapuhuttaṃ
vā ], ukkoseṇaṃ logaṃ vā pāsittāṇaṃ paḍivaijjā, se taṃ paḍivāi
ohināṇaṃ || sū. 14
mūla—se kiṃ taṃ apaḍivāi ohināṇa ? apaḍivāi ohināṇa jeṇa
alogassa egamavi āgāsapaesa jāṇai pāsai teṇa para apaḍi
vāi ohināṇa, se tta apaḍivāi ohināṇa || sū 15
mūla—taṃ samāsao cauvviha paṇṇatta, tajahā-davvao, khittao,
kālao, bhāvao, tattha davvao ṇa ohināṇī jahanneṇa aṇa
tāi rūvidvavvāi jāṇai pāsai, ukkoseṇa savvārū rūvidvavvāi
jāṇai pāsai | khittao ṇa ohināṇī jahanneṇa agulassa
asakhijjaibhāga jāṇai pāsai, ukkoseṇa asaṃkhijjāi aloge
logappamāṇamittāi khaṃḍāi jāṇai pāsai | kālao ṇa ohināṇī jahanneṇa āvaliāe asaṃkhijjaibhāga jāṇai pāsai,
ukkoseṇa asaṃkhijjāo ussappiṇīo avasappiṇīo
aīyamaṇāgaya ca kāla jāṇai pāsai | bhāvao ṇa ohināṇī
jahanneṇa aṇate bhāve jāṇai pāsai, ukkoseṇa vi aṇaṃte bhāve
jāṇai pāsai, savvabhāvāṇamaṇatabhāga jāṇai pāsai ||sū 16
bhāgaṃ jānāti paśyati, utkarṣeṇā'saṃkhyeyānyaloke lokapramāṇamātrāṇi khaṇḍāni jānāti paśyati| kālato'vadhijñānī jaghanyenā''valikāyā asaṃkhyeyabhāgaṃ jānāti paśyati, utkarṣeṇā'saṃkhyeyā utsarpiṇīravasarpiṇīḥ-atītamanāgatañca kālaṃ jānāti
paśyati | bhāvato'vadhijñānī jaghanyenā'nantān bhāvān jānāti
paśyati, utkarṣeṇā'pi-anantān bhāvān jānāti paśyati,
sarvabhāvānāmanantabhāgaṃ jānāti paśyati || sū. 16
mūla-gāhā-63
ohī bhavapaccaio, guṇapaccaio ya vaṇṇio duviho
tassa ya bahūvigappā, davve khitte a kāle ya
3.2
neraiyadeva titthakarā ya, ohissa'bāhirā huṃti
pāsaṃti savvao khalu, sesā deseṇa pāsaṃti
3.1-2.1
se taṃ ohināṇapaccakkhaṃ
mūla—se kiṃ taṃ maṇapajjavanāṇaṃ ? maṇapajjavanāṇe ṇaṃ bhaṃte ! kiṃ maṇussāṇaṃ uppajjai amaṇussāṇaṃ ? goyamā ! maṇussāṇaṃ no
amaṇussāṇaṃ
mūla—jai maṇussāṇaṃ kiṃ samucchimamaṇussāṇa gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ?,
goyamā ! no samucchimamaṇussāṇa gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa
uppajjai
mūla—jai gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa kiṃ kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, akammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, aṃtaradīvaga-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ?, goyamā ! kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no akammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no aṃtaradīvaga-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
mūla-jai kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, kiṃ saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ asaṃkhijjavāsāuyakammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā ! saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no asaṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
mūla—jai saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa,
kiṃ pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, apajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ? goyamā ! pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, no apajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa
3.1-2.2
mūla—jai pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, kiṃ sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, micchadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, saṃmmāmicchadiṭṭhi pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ? goyamā ! sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, no micchadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, nosamma
micchadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa
mūla-jai sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ [ uppajjaī ], kiṃ saṃjaya-sammadidvipajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, asaṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, saṃjayāsaṃjaya-sammadidvi-pajjattagasaṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā!
saṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no asaṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no saṃjayāsaṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuyakammabhūmiya- gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
mūla--jai saṃjae-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ [ uppajjaī ], kiṃ pamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiya
3.1-2.3
maṇussāṇaṃ, apamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā ! apa
mattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no pamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga
saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
karmabhūmija-garbhavyutkrāntikamanuṣyāṇām ? gautama ! apramattasaṃyata-samyagdṛṣṭi-paryāptaka-saṃkhyeyavarṣāyuṣka-karmabhūmija-garbhavyutkrāntikamanuṣyāṇāṃ, no pramattasaṃyata-samyagdṛṣṭi-paryāptaka-saṃkhyeyavarṣāyuṣka-karmabhūmija-garbhavyutkrāntikamanuṣyāṇām
mūla-jai apamattasaṃjaya-sammadidvi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuyakammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, kiṃ iḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadidvi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, aṇiḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā ! iḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadidvipajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no aṇiḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadidvi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa maṇapajjavanāṇaṃ samuppajjai || sū 17
mūla- taṃ ca duvihaṃ uppajjai, taṃ jahā-ujjumaī ya viulamaī ya, ta samāsao cauvvihaṃ pannattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao, kālao, bhāvao, tattha davvao ṇaṃ ujjumaī aṇate aṇaṃtapaesie khaṃdhe jāṇai
3.1-2.4
pāsai, te ceva viulamaī abbhahiyatarāe viulatarāe visuddhatarāe vitimiratarāe jāṇai pāsai| sittao ṇaṃ ujjumaī ya jahanneṇa aṃgulassa asaṃkhejjaibhāgaṃ, ukkoseṇaṃ ahe jāva isīse
rayaṇappabhāe puḍhavīe uvarimaheṭṭhille khuḍḍagapayare, uḍḍha jāva joisassa uvarimatale, tiriya jāva atomaṇussakhitte aḍhāijjesu
dīvasamuddesu pannarasasu kammabhūmisu tisāe akammabhūmisu chappannāe
aṃtaradīvesu sannipaṃciṃdiyāṇa pajjattayāṇa maṇogae bhāve jāṇai
pāsai, taṃ ceva viulamaī aḍhāijjehimaṃgulehiṃ abbhahiyaraṃ
viulatara visuddhatara vitimiratarāga khetta jāṇai pāsai| kālao
ṇa ujjumaī jahanneṇa paliovamassa asaṃkhijjaibhāgaṃ ukkoseṇāvi paliovamassa asaṃkhijjayaṃ bhāga atīyamaṇāgayaṃ vā
kālaṃ jāṇai pāsai, taṃ ceva viulamaī abbhahiyatarāga viulatarāga visuddhatarāga vitimiratarāga (kāla) jāṇai pāsai
bhāvao ṇaṃ ujjumaī aṇate bhāve jāṇai pāsai, savvabhāvāṇa
aṇaṃtabhāga jāṇai pāsai, taṃ ceva viulamai anbhahiyatarāga
viulatarāga visuddhatarāga vitimiratarāga (bhāva) jāṇai pāsai
gāhā-65 maṇapajjavanāṇaṃ puṇa, jaṇamaṇapariciṃtiatthapāgaḍhaṇaṃ
māṇusakhittanibaddhaṃ, guṇapaccaiaṃ carittavao
3.1-3
taṃ maṇapajjavanāṇaṃ || sū 18
skandhān jānāti paśyati, tān caiva vipulamatirabhyadhikatarān
vipulatarān viśuddhatarakān vitimiratarakān jānāti paśyati
kṣetrato nu ṛjumatiśca jaghanyenā'ṅgulasyā'saṃkhyeyabhāgam, utkarṣeṇā'dho yāvadasyā ratnaprabhāyāḥ pṛthivyā uparitanānadhastanān kṣullakapratarān, ūrdhvaṃ yāvajjyotiṣkasyoparitanatalam,
tiryagyāvadantomanuṣyakṣetre-arddhatṛtīyeṣu, dvīpasamudreṣu, pañcadaśasu karmabhūmiṣu, triṃśadakarmabhūmiṣu, ṣaṭpaṃcāśadantaradvīpeṣu,
saṃjñipañcendriyāṇāṃ paryāptakānāṃ manogatān bhāvān jānāti
paśyati, taccaiva vipulamatirarddhatṛtīyairaṅgulairabhyadhikataraṃ vipulataraṃ
viśuddhataraṃ vitimirataraṃ kṣetraṃ jānāti paśyati | kālato nu ṛjumatirjaghanyena palyopamasyā'saṃkhyeyabhāgamutkarṣeṇā'pi palyopamasyā'saṃkhyeyabhāgamatītamanāgataṃ vā kālaṃ jānāti paśyati,
taccaiva vipulamatirabhyadhikatarakaṃ vipulatarakaṃ viśuddhatarakaṃ
vitimiratarakaṃ (kālaṃ) jānāti paśyati | bhāvato nu ṛjumatiranantān bhāvān jānāti paśyati, sarvabhāvānāmantabhāgaṃ
jānāti paśyati taccaiva vipulamatirabhyadhikatarakaṃ vipulatarakaṃ
viśuddhatarakaṃ vitimiratarakaṃ jānāti paśyati
gāthā-65 manaḥparyavajñānaṃ puna,-rjanamanaḥparicintisārthaprakaṭanam
mānuṣakṣetranivaddhaṃ, guṇapratyayikaṃ caritravataḥ
3.1-4
tadetanmanaḥparyavajñānam || sū. 18
mūla—se kiṃ ta kevalanāṇa ? kevalanāṇa duviha paṇṇatta, ta jahābhavatthakevalanāṇa ca siddhakevalanāṇa ca
mūla—se kiṃ ta bhavatthakevalanāṇa? bhavatthakevalanāṇa duviha paṇṇatta, ta
jahā-sajogibhavatthakevalanāṇa ca ajogibhavatthakevalanāṇa ca
mūla—se kiṃ ta sajogimavatthakevalanāṇa ? sajogimavatthakevalanāṇa
duviha paṇṇatta, ta jahā-paḍhamasamayasajogimavatthakevalanāṇa ca
apaḍhamasamayasajogibhavatthakevalanāṇa ca | ahavā caramasamayasa
jogibhavatthakevalanāṇa ca acaramasamayasajogimavatthakevalanāṇa
ca, se tta sajogibhavatthakevalanāṇa
mūla-se kiṃ taṃ ajogibhavatthakevalanāṇaṃ ? ajogibhavatthakevalanāṇaṃ
duvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-paḍhamasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ ca
apaḍhamasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ ca | ahavā caramasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ ca acaramasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ
ca, se ttaṃ ajogibhavatthakevalanāṇaṃ, se ttaṃ bhavatthakevalanāṇaṃ || sū0 19
mūla-se kiṃ taṃ siddhakevalanāṇa ? siddhakevalanāṇa duviha paṇṇatta,
tajahā-aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa ca paraṃparasiddhakevalanāṇa ca
sū 20
mūla-se kiṃ ta aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa ? aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa
paṇṇarasaviha paṇṇatta, ta jahā-titthasiddhā (1), atittha
siddhā (2), titthayarasiddhā (3), atitthayarasiddhā (4),
sayaṃbuddhasiddhā (5), patteyabuddhasiddhā (6), buddhavohiyasiyā
(7), itthiliṃgasiddhā (8), purisaliṃgasiddhā (9), napusagaliṃgasiddhā (10), saliṃgasiddhā (11), annaliṃgasiddhā
(12), gihiliṃgasiddhā (13), egasiddhā (14), aṇega
siddhā (15), se tta aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa || sū 21
mūla—se kiṃ taṃ paraṃparasiddhakevalanāṇaṃ ? paraṃparasiddhakevalanāṇaṃ aṇegavihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-apaḍhama samayasiddhā, dusamayasiddhā,
tisamayasiddhā, causamayasiddhā, jāva dasamasamayasiddhā,
saṃkhejjasamayasiddhā, asaṃkhejjasamayasiddhā, aṇaṃtasamayasiddhā,
se taṃ paraṃparasiddhakevalanāṇaṃ, se taṃ siddhakevalanāṇaṃ
taṃ samāsao cauvvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao,
kālao, bhāvao, tattha davvao ṇaṃ kevalanāṇī savvadavvāī
jāṇai pāsai | khittao ṇaṃ kevalanāṇī savvaṃ khittaṃ jāṇai
pāsai | kālao ṇaṃ kevalanāṇī savvaṃ kālaṃ jāṇai pāsai
bhāvao ṇaṃ kevalanāṇī savve bhāve jāṇai pāsai
gāhā-66
aha savvadavvapariṇāma,-bhāvaviṣṇattikāraṇamaṇaṃttaṃ
sāsayamappaḍivāī, egavihaṃ kevalaṃ nāṇaṃ || sū. 22
gāthā-66
atha sarvadravyapariṇāmabhāvavijñaptikāraṇamanantam
śāśvatamapratipāti, ekavidha kevala jñānam || sū 22
mūla-67
kevalanāṇeṇa'tthe, nāu je tattha paṇṇavaṇajoge
te bhāsai titthayaro, vaijogasua havai sesa
3.2-2
se tta kevalanāṇa, se tta noindiyapaccakkha, se tta paccakkhanāṇa
sū 23
mūla-gāthā-70
bharahasila 1 miṃḍha 2 kukkuḍa 3, tila 4 vāluya 5 hatthi 6
agaḍa 7 vaṇasaṃḍe 8 | pāyasa 9 addhā 10 patte 11, khāḍahilā 12 paṃcapiyaro ya 13
3.3
mūla-gāthā-71
bharahasila 1 paṇiya 2 rukkhe 3, khuḍḍaga 4 paḍa 5 saraḍa 6
kāya 7 uccāre 8 | gaya 9 ghayaṇa 10 gola 11 khame 12,
khuḍḍaga 13 maggi 14 tthi 15 pai 16 putte 17
3.4
72 || mahusittha 18 muddi 19 aṃke 20, (a) nāṇae 21 bhikkhu
22 ceḍaganihāṇe 23 | sikkhā 24 ya atyasatthe 25,
icchā ya maha 26 sayasahasse 27
3.1-5
pheṃkanā ārambha kara diyā | baṭohīyoṃke abhīṣṭa manoratha anāyāsahī pūre ho
gaye | yaha pathikakī autpattikī buddhikā udāharaṇa huā
aṭṭhāī hajāra varṣasa pūrva rājagṛha nagarameṃ prasanajita nāmakā rājā rājya
rājāko rājalakṣaṇasampanna putra mālūma huā | śreṇikako adhika ādara
va pyāra karanese śeṣa rājakumāra irṣyāvaśa use māra deṃge isaliye prasena
jita usako na to kucha acchī vastu detā aura na vānase hī lāḍapyāra karatā
hokara eka dina śreṇika binā kucha sātha liehī rājabhavanase nikala paḍā
tathā calate calata kuchahī samayama baha veṇātaṭa nagarama jā pahum̐cā aura vibha
vase kṣīṇa nidhāna vana hue eka śeṭhakī dūkānapara jāke baiṭha gayā | gaina usī
rāta svapnama apanī laḍakīkā vivāha kisī ratnākarasa hote dekhā thā | idhara
śreṇikake puṇya-prabhāvase śeṭhake yahām̐ kaī dinoṃkī kharīdaka rakkhī huī cīja
ekadama bikane lagī | isase usa dina śaṭhako bahuta āśātīta lābha huā
isake sivāya mlecchoṃka dvārā lāye gae kaī bahumūlya ratna bhī alpa mūlyama
hī mila gaye | mahasā isa prakārake acintya lābhako dekhakara śeṭhako vismaya
sākṣī detā hai| mane jā gata rātameṃ apanī kanyākā ratnākarasa pāṇigrahaṇa
karaneke bāda śaṭhane vinayapūrvaka hātha joḍa śreṇikase pūchā ki mahā
bhāga ! āpa kisake yahām̐ pāhune ha ? va kahāse padhāre haiṃ ? śreṇikane bhadratāsa
javātra diyā ki abhī to āpahīke yahām̐ āyā hū | śreṇikake uparokta isa
vacanako sunakara śeṭha bahuta prasanna huā aura bahumānake sātha śreṇikako
satkāra kiyā | śaṭhake yahām̐ pratidina viśeṣa dhanavṛddhi hone lagī | kucha dināke
bāda prasanna hokara śeṭhane apanī laḍakī nandāka sātha śreṇikakā sambandha
karatā huā rahana lagā | kucha dinoṃke bāda nandāko gabhādhāna huā | udhara
rājā prasenajita śreṇikake cale jānepara kucha cintātura bana gayā tathā khoja
karate 1 prasenajitakā aisā mālūma huā ki śreṇikakā veṇātaṭake kisī
gāhā- tujjha pitāmaha piuṇo, dhārei aṇūṇayaṃ sayasahassaṃ
jai suyapuvvaṃ dijjau, aha na suyaṃ khorayaṃ desu
3.1-6
mūla-gāhā-73
bharanittharaṇasamatthā, tivaggasuttatthagahiyapeyālā
ubhaologaphalavaī, viṇayasamutthā havai buddhī
3.2-3
mūla-gāhā-74
nimitte1 1 atthasatthe 2 a, lehe 3 gaṇie 4 a kūrva 5
asse 6 ya | gaddabha (ha)⏑7 lakkhaṇa 8 gaṃṭhī 9 agae 10
rahiai 11 ya gaṇiyā 12 ya
3.3-2
mūla—gāhā-75
sīā sāḍī dīha ca taṇa, avasavaya ca kucassa 13
nivvodae 14 ya goṇe, ghoḍaga paḍaṇa ca rukkhāo 15
3.1-7
mūla-gāthā-76
- uvaogadiṭṭhisārā, kammapasaṃgaparigholaṇavisālā
sāhukkāraphalavaī, kammasamutthā havai buddhī
3.2-4
gāthā-77
herannie 1 karisae 2, kolia 3 ḍove 4 ya mutti 5 ghaya 6 pavae 7
tunnāe 8 vaḍḍhai 9 ya pūyaha 10 ghaḍa 11 cittakāre 12 ya
3.1-8
mūla-gāthā-78
aṇumāṇa-heu-diṭṭhaṃta-sāhiyā vayavivāgapariṇāmā
hiyanisisesaphalavaī, buddhī pariṇāmiyā nāma
3.2-5
79 abhae 1 siṃddhi 2 kumāre 3, devī 4 uddiodae havai rāyā 5
sāhū ya naṃdiseṇe 6, dhaṇadatte 7 sāvaga 8 amacce 9
3.3-3
mūla—gāhā-80
khamae 10 amaccaputte 11, cāṇakke 12 ceva thūlabhadde 13 ya
nāsikeṃsuṃdarinaṃde 14, vaire 15 pariṇāṃmayā buddhīe
3.22
81 calaṇāhaṇa 16 āmaṃḍe 17, maṇī 18 ya sappe 19 ya khaggi 20
thūbhiṃde 21
3.4-2
pariṇāmiyabuddhīe evamāī udāharaṇā
3.1-9.1
se taṃ assuyanissiṃyaṃ
mūla-se kiṃ taṃ suyanisyi ? suyanisyi cauvviha paṇṇatta, taṃ
jahā-uggahe 1 īhā 2 avāo 3 dhāraṇā 4 || sū 26
mūla—se kiṃ taṃ uggahe ? uggahe duvihe paṇṇatte, taṃ jahā-atthuggahe
ya vaṃjaṇuggahe ya || sū. 27
mūla—se kiṃ taṃ vaṃjaṇuggahe ? vaṃjaṇuggahe cauvvihe paṇṇatte, taṃ jahāsoiṃdiavaṃjaṇuggahe, ghāṇiṃdiyavaṃjaṇuggahe, jibbhiṃdiyavaṃjaṇuggahe,
phāsiṃdiyavaṃjaṇuggahe, se taṃ vaṃjaṇuggahe || sū. 28
mūla—se kiṃ taṃ atthuggahe ? atthuggahe chavvihe paṇṇatte, taṃ jahāsoiṃdiya-atthuggahe, cakkhiṃdiya-atthuggahe, ghāṇiṃdiya-atthuggahe, jinbhidiya-atthuggahe, phāsidiya-atthuggahe, noidiyaatthuggahe || sū 29
mūla-tassa ṇaṃ ime egadviyā nāṇāghosā nāṇāvajaṇā paṃca nāma
dhijjā bhavati, ta jahā-ogeṇhaṇayā, uvadhāraṇayā, savaṇayā,
avalaṃbaṇayā, mehā, se tta uggahe || sū 30
mūla-se kiṃ taṃ īhā ? īhā chavvihā paṇṇattā, ta jahā-soidiya-īhā
cakkhidiya-īhā, ghāṇiṃdiya-īhā, jibbhiṃdiya-īhā, phāsiṃdiyaihā, noidiya-īhā, tīse ṇa ime egadviyā nāṇāghosā nāṇāva
jaṇā paṃca nāmadhijjā bhavaṃtti, taṃ jahā-āmogaṇayā, maggaṇayā,
gavesaṇayā, ciṃtā, vimaṃsā, se taṃ īhā || sū. 31
mūla-se kiṃ taṃ avāe ? avāe chavvihe paṇṇatte, taṃ jahā-soiṃdiyaavāe, cakkhidiya-avāe, ghāṇiṃdiya-avāe, jibbhiṃdiyaavāe, phāsiṃdiya-avāe, noiṃdiya-avāe, tassa ṇaṃ ime egaṭṭhiyā
nāṇāghosā nāṇāvaṃjaṇā paṃca nāmadhijjā bhavaṃti, taṃ jahāāuhaṇayā, paccāuhaṇayā avāe, buddhī, viṇṇāṇe, se taṃ
avāe || sū. 32
mūla-se kiṃ ta dhāraṇā ? dhāraṇā chahvihā paṇṇattā, ta jahā-soiṃdiya
3.1-9.2
dhāraṇā, cakkhisaṃdiyadhāraṇā, ghāṇiṃdiyadhāraṇā, jinbhiṃdiya
dhāraṇā, phāsiṃdiyadhāraṇā, noiṃdiyadhāraṇā, tīse ṇaṃ ime ṇaṃ
ṭṭhiyā nāṇāghosā nāṇāvarajaṇā paca nāmadhijjā bhavaṃti, ta jahā
dharaṇā, dhāraṇā, ṭhavaṇā, paḍṭhṭhā, koṭṭhe, se ta dhāraṇā ||sū 33
mūla—uggahe ikkasamaie, aṃtomuhuttiyā īhā, attomuhuttie avāe,
dhāraṇā saṃkhejjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ || sū. 34
mūla—evaṃ aṭṭhāvīsaivihassa ābhiṇivohiyanāṇassa vaṃjaṇuggahassa
parūvaṇaṃ karissāmi paḍivohagadiṭṭhaṃteṇa mallaDIRITUTṇa ya | se
kiṃ taṃ paḍivohagadiṭṭhaṃteṇaṃ ? paḍivohagadiṭṭhaṃteṇaṃ se jahānāmae
kei purise kaṃci purisaṃ suttaṃ paḍivohijjā amugā amugātti,
tattha coyage pannavagaṃ evaṃ vayāsī-kiṃ egasamayapaviṭṭhā puggalā
gahaṇamāgacchaṃti ? dusamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti ?
jāva dasasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti ? saṃkhejjasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti ? asaṃkhejjasamayapaviṭṭhā
puggalā gahaṇamāgacchaṃti ? evaṃ vayaṃtaṃ coyagaṃ paṇṇavae evaṃ
vayāsī-no egasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, no dusamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, jāva no dasasamayapaviṭṭhā puggalā
gahaṇamāgacchaṃti, no saṃkhejjasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, asaṃkhijjasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, se ttaṃ
paḍivohagādiṭṭhaṃteṇaṃ
hasya prarūpaṇaṃ kariṣyāmi pratibodhakadṛṣṭāntena mallakadṛṣṭāntena
ca | atha kiṃ tatpratibodhakadṛṣṭāntena ? pratibodhakadṛṣṭāntena,
sa yathānāmaka kaścitpuruṣa kaṃcitpuruṣaṃ suptaṃ pratibodhayet
3.1-9.3
amuka-amuka ! iti, tatra co(no)daka prajñāpakamevamavādītkimekasamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti ? dvisamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti ? yāvaddaśasamayapraviṣṭāḥ
pudgalā grahaṇamāgacchanti ? saṃkhyeyasamayapraviṣṭā, pudgalā grahaṇamāgacchanti ? asaṃkhyeyasamayapraviṣṭāḥ pudgalā grahaṇamāgacchanti ? evaṃ vadantaṃ nodakaṃ prajñāpaka evamavādīt-no ekasa
mayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti, no dvisamayapraviṣṭā
pudgalā grahaṇamāgacchanti, yāvanno daśasamayapraviṣṭā pudgalā
grahaṇamāgacchanti, no saṃkhyeyasamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti, asaṃkhyeyasamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti, tadetat
pratibodhakadṛṣṭāntena
mūla-se kiṃ taṃ mallagadiṭṭhaṃteṇaṃ ? mallagadiṭṭhaṃteṇa se jahānāmae kei
purise āvāgasīsāo mallagaṃ gahāya tatthekaṃ udagabiṃduṃ pakkhevijjā se naṭṭhe, aṇṇe'vi pakkhitte se'vi naṭṭhe, evaṃ pakkhippamāṇeṣu pakkhippamāṇeṣu hohī se udagabiṃdū je ṇaṃ taṃ mallagaṃ
rāvehiitti, hohī se udagaviṃdū je ṇaṃ taṃsi mallagaṃsi ṭhāhiti,
hohī se udagabiṃdū je ṇaṃ taṃ mallagaṃ bharihiti, hohī se udagaviṃdū
je ṇaṃ taṃ mallagaṃ pavāhehiti, evāmeva pakkhippamāṇehiṃ pakkhippamāṇehiṃ aṇaṃtahiṃ puggalehiṃ jāhe taṃ vaṃjaṇaṃ pūriyaṃ hoi, tāhe
'huṃ' ti karei, no ceva ṇaṃ jāṇai ke esa sahāi ? tao īhaṃ
pavisai tao jāṇai amuge esa saddāi, tao avāyaṃ pavisai,
tao se uvagayaṃ bhavai, tao dhāraṇaṃ pavisai, tao ṇaṃ
dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhijjaṃ vā kālaṃ
avagraha īhā avāya aura dhāraṇākā cha bhedoṃmeṃ udāharaṇake sātha
varṇana karate haiṃ—
3.1-9.4
mūla—se jahānāmae kei purise avvatta sadda suṇijjā teṇa saddotti
uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa saddāi, tao īha pavi
sai, tao jāṇai amuge esa sadde, tao avāya pavisai,
tao se uvagaya havai, tao dhāraṇa pavisai, tao ṇaṃ
dhārei saṃkhejjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae
kei purise avvatta rūva pāsijjā teṇa rūvetti uggahie, no
ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa rūvatti, tao īha pavisai, tao jāṇai
amuge esa rūve, tao avāya pavisai, tao se uvagaya havai,
tao dhāraṇa pavisai, tao ṇaṃ dhārei saṃkhejjaṃ vā kālaṃ, asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae kei purise avvatta gaṃdha agghādṛttā teṇaṃ gaṃdhatti uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa gaṃdhetti,
tao īhaṃ pavisāi, tao jāṇai amuge esa gaṃdhe, tao avāya
pavisai, tao se uvagayaṃ havai, tao dhāraṇaṃ pavisai, tao
ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae
kei purise avvattaṃ rasaṃ āsāittā teṇaṃ rasotti uggahie, no
ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa rametti, tao īhaṃ pavisai, tao jāṇai
amuge ema rase, tao avāyaṃ pavisai, tao se uvagayaṃ havai,
tao dhāraṇaṃ pavisai, tao ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhijjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae kei purise avvattaṃ phāsaṃ paḍisaṃveijjā teṇaṃ phāsetti uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa
phāsaotti, tao īhaṃ pavisai, tao jāṇai amuge esa phāse,
tao avāyaṃ pavisai, tao se uvagayaṃ havai, tao dhāraṇaṃ
pavisai, tao ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ
se jahānāmae kei purise avvattaṃ sumiṇaṃ pāsittā teṇaṃ sumiṇotti uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa sumiṇotti, tao
3.1-9.5
īhaṃ pavisai, tao jāṇai amuge ema sumiṇe, tao avāyaṃ
pavisai, tao se uvagayaṃ havai, tao dhāraṇaṃ pavisai, tao
ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ, se taṃ mallagadiṭṭhaṃteṇaṃ || sū. 35
kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam | sa yathānāmaka kaścitpuruṣo'vyakta
gandhamājighreta-tena gandha ityavagṛhītam, no caiva jānāti ko vaiṣa
gandha iti, tata īṃhā praviśati, tato jānāti-amuka eṣa gandha
iti, tato'vāya praviśati, tata sa upagato bhavati, tato dhāraṇāṃ
praviśati, tato nu dhārayati saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā
kālam | sa yathānāmaka kaścitpuruṣo'vyakta rasamāsvādayeta
tena rasa ityavagṛhītam, no caiva jānāti-ko vaiṣa rasa iti, tata
īṃhāṃ praviśati, tato jānāti-amuka eṣa rasa., tato'vāya praviśati, tata sa upagato bhavati, tato dhāraṇāṃ praviśati, tato nu
dhārayati saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam | sa yathānāmakaḥ
kaścitpuruṣo'vyakta sparśaṃ pratisaṃvaidayet, tena sparśa ityavagṛhītam,
no caiva jānāti-ko vaiṣa sparśa iti, tata īṃhā praviśati, tato
jānāti-amuka eṣa sparśa', tato'vāya praviśati, tata sa
upagato bhavati, tato dhāraṇāṃ praviśati, tato nu dhārayati
saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam | sa yathānāmaka kaścitpuruṣo'vyakta svapnaṃ paśyet, tena svapna ityavagṛhītam, no caiva
jānāti-ko vaiṣa svapna iti, tata īṃhāṃ praviśati, tato jānāti
amuka eṣa svapna , tato'vāya praviśati, tata sa upagato bhavati,
tato dhāraṇā praviśati, tato nu dhārayati saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam, saiṣā (prarūpaṇā) mastakadṛṣṭāntena ||sū 35
3.1-9.6
mūla-taṃ samāsao cauvvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao,
kālao, bhāvao, tattha davvao ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī
āeseṇaṃ savvāī davvāī jāṇai, na pāsai | khettao ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī āeseṇaṃ savvaṃ khettaṃ jāṇai, na pāsai | kālao
ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī āeseṇaṃ savvaṃ kālaṃ jāṇai, na
pāsai | bhāvaā ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī āeseṇaṃ savve bhāve
jāṇai, na pāsai
mūla-gāhā-82
uggaha īhā'vāo, ya dhāraṇā eva huti cattāri
ābhiṇibohiyanāṇa,-ssa bheyavatthū samāseṇa
3.2-6
83 atthāṇa uggahaṇa,-mi uggaho taha viyāḷaṇe ihā
vavasāyammi avāo, dharaṇaṃ puṇa dhāraṇa viti
3.3-4
84 uggaha ikka samaya, īhāvāyā muhuttamaddha tu
kāḷamasaṃkha saṃsa, ca vāraṇā hoi nāyavvā
3.4-3
85 puṭṭha suṇei sadda, rūva puṇa pāsai apuṭṭha tu
gaṃdha rasa ca phāsa, ca taddhapuṭṭha viyāgare
3.5
86 māsāsamaseḍhīo, sadda ja suṇai mīsiya suṇai
vīseḍhī puṇa sadda, suṇei niyamā parāghāe
3.6
87 īhā apoha vīmaṃsā, maggaṇā ya gavesaṇā
sannā saī maī pannā, savva ābhiṇibohiya