Nandisutra (Nandisūtra)
नन्दिसूत्र
in Pkt. prose and verse on five kinds of knowledge and its classifications
- Language
- Sanskrit
- Date
- 100–500 CE
- Extent
- 254 passages, 8,376 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Shri Nandisutram; ed. Muni Hastimal; Candana-Nāgama-Granthamālā; Rai Bahadur Motilalji Mutha; 1942 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
Text
1.2
śrīvīrastuti
mūla—jayai suāṇa pabhavo, titthayarāṇa apacchimo jayai
jayai gurū logāṇa, jayai mahappā mahāvīro
1.3
mūla—bhaddaṃ savvajagujjoyagassa, bhaddaṃ jiṇassa vīrassa
bhaddaṃ surāsuranamaṃsiyassa, bhaddaṃ dhūyarayassa
1.4
śrīsaṃghastuti
mūla—guṇa-bhavaṇa-gahaṇasuya-rayaṇa,-bhariyadaṃsaṇa-visuddha̍-ratthāgā
saṃghanagara ! bhaddaṃ te, akhaṃḍa-cāritta-pāgārā
1.5
mūla—saṃjamatavatūṃtvārayassa, namo sammattapāriyallassa
appaḍicakkassa jao, hou sayā saṃghacakkassa
1.6
mūla—madda sīlapaḍāgūsiyassa, tavaniyamaturayajuttassa
sagharahassa bhagavao, sajjhāyasunandighosassa
1.7
mūla—kammarayajalohaṇiggayassa, suyarayaṇadīhanālassa
pacamahanvayathirakaṇṇiyassa, guṇakesarālassa
1.8
mūla—sāvagajaṇamahuariparivuḍassa, jiṇasūrateyabuddhassa
saghapaumassa bhadda, samaṇagaṇasahassapattassa
1.9
mūla—tavasaṃjamamayalaṃchaṇa, akiriyarāhumuhaduddharasa niccaṃ
jaya saṃghacaṃda nimmala,-sammattavisuddhajoṇhāgā
1.10
mūla—paratitthiyagahapahanāsagassa, tavateyadiptalesassa
nāṇujjoyassa jae, bhaddaṃ damasaṃghasūrassa
1.11
mūla—bhaddaṃ thiivelāparigayassa, sajjhāyajogamagarassa
akkhohassa bhagavao, saṃghasamuddassa ruṃdassa
1.12
mūla-sammaddaṃsaṇavaravahara,-daṭarūṭagāḍhāvagāḍhapeḍhassa
dhammavararayaṇamaḍiya,-cāmīyaramehalāgassa
1.13
niyamūsiyakaṇaya, -silāyalujjalajalatacittakūḍassa
naṃdaṇavaṇamaṇaharasurabhi, -sīlagaṃdhuddhumāyassa
1.14
jīvadayā-sudara-kaṃdaruddariya,-muṇivaramahadainnassa
heusayadhāupagalata,-rayaṇaḍhittosahiguhassa
1.15
savaravarajalapagaliya, -ujjharappavirāyamāṇahārassa
sāvagajaṇapaurarajata, -moranaccaṃtakuharassa
1.16
viṇayanaya-ppavaramuṇivara, -phuratavijjujjalatasiharassa
tivihaguṇakapparukkhaga,-phalabharakusumāulavaṇassa
1.17
nāṇavararayaṇaṭippata, -kataveruliyavimalacūlassa
vaṃdāmi viṇayapaṇao, sayamahāmaṃdaragirissa
1.18
mūla—guṇarayaṇaujjalakaḍaya, sīlasugaṃdhitavamaṃḍiuddesa
suyavārasagasihara, saṃghamahāmandara vaṃde
1.19
mūla—nagara-rahacakka-paume, caṃde sūre samudde merummi
jo uvamijjai sayayaṃ, taṃ saṃghaguṇāyara vaṃde
1.20
mūla—(vaṃde) usabhaṃ ajiyaṃ saṃbhava,–mabhiṇaṃdaṇa sumai suppabha supāsaṃ
sasi pupphadaṃta sīyala, sijjaṃsaṃ vāsupujjaṃ ca
1.21
mūla—vimalamaṇaṃtaṃ ya dhammaṃ, saṃtiṃ kuṃthuṃ araṃ ca maliṃ ca
muṇisuvvaya nami nemiṃ, pāsaṃ taha vaddhamāṇaṃ ca
1.22
mūla—paḍhamittha iṃdabhūī, vīe puṇa hoi aggibhūitti
taie ya vāubhūī, tao viyatte suhamme ya
1.23
mūla—maḍia moriyaputte, akaṃpie ceva ayalabhāyā ya
meyajje ya pahāse, gaṇaharā huṃti vīrassa
1.24
mūla—nivvui-paha-sāsaṇaya, jayai sayā savvabhāva-desaṇaya
kusamayamayanāsaṇaya, jiṇidavaravīrasāsaṇaya
1.25
mūla—suhamma aggivesāṇa, javūṃnāma ca kāsava
pabhava kaccāyaṇa vade, vaccha sijjamava tahā
1.26
mūla—jasamaddaṃ tuṃgiyaṃ vaṃde, saṃbhūyaṃ ceva māḍharaṃ
bhaddabāhuṃ ca pāinnaṃ, thūlabhaddaṃ ca goyamaṃ
1.27
mūla—elāvaccasagottaṃ, vaṃdāmi mahāgiriṃ suhatthiṃ ca
tatto kosiyagottaṃ, bahulassa sarivvayaṃ vande
1.28
mūla—hāriyaguttaṃ sāiṃ ca, vaṃdimo hāriyaṃ ca sāmajjaṃ
vaṃde kosiyagottaṃ, saṃḍillaṃ ajjajīyadharaṃ
1.29
mūla-tisamudda-khāyakittiṃ, dīvasamuddesu gahiya-peyāla
vaṃde ajjasamuddaṃ, akkhubhiya-samudda-gaṃbhīra
1.30
mūla-bhaṇaga karaga jhāraga, pabhāvaga ṇāṇadaṃsaṇaguṇāṇa
vaṃdāmi ajjamagu, suyasāgarapāraga dhīra
1.31
mūla- vaṃdāmi ajjadhammaṃ, tatto vaṃde ya bhaddeguttaṃ ca
tatto ya ajjavairaṃ, tava-niyama-guṇehiṃ vairasamaṃ
1.32
mūla- vaṃdāmi ajjarakkhiya, -khavaṇe2 rakkhiya-cārittasavvasse
rayaṇakaraṃḍagabhūo, aṇuogo rakkhio jehiṃ
1.33
mūla-nāṇammi daṃsaṇammi ya, tava-viṇae ṇiccakālamujjuttaṃ
ajjaṃ naṃdilakhavaṇaṃ, sirasā vaṃde pasannamaṇaṃ
1.34
mūla-vaḍḍhau vāyagavaso, jasavaso ajjanāgahatthīṃṇa
vāgaraṇakaraṇabhaṃgiya,-kammappayaḍīpahāṇāṇa
1.35
mūla-jaccajaṇadhāusamappahāṇa, muddiyakuvalayanihāṇa
vaḍḍhau vāyagavaṃso, revaiṇakkhattanāmāṃṇa
1.36
mūla--ayalapurā ṇikkhate, kāliyasuā-āṇuogie dhīre
baṃbhaddīvagasīhe, vāyagapayamuttama patte
1.37
mūla-jesiṃ imo aṇuogo, payarai ajjāvi addhabharahaṃmi
bahunayaraniggayajase, te vaṃdde khaṃdilāyarie
1.38
mūla-tatto himavaṃtamahaṃta,-vikkame dhiiparakkamamaṃṇate
sajjhāyamaṃṇaṃtadhare, himavaṃte caṃdimo sirasā
1.39
mūla-kāliyasaya-aṇuogassa, dhārae dhārae ya puvvāṇaṃ
himavaṃtakhamāsamaṇe, vaṃde ṇāgajjuṇāyarie
1.40
mūla—miumaddavasapanne, āṇupuvvi' vāyagattaṇa patte
ohasuyasamāyare, nāgajjuṇavāyae vaṃde
1.41
mūla—goviṃdāṇa pi namo, aṇuoge viuladhāraṇiṃdāṃṇa
ṇicca khatidayāṃṇa, parūvaṇe dullabhiṃdāṃṇa
1.42
tatto ya bhūyadinaṃ, nicca tavasajame aniṭhiviṇṇa
paṃḍiyajaṇasammoṃṇa, vadāmo' sajamavihiṇṇu
1.43
mūla—varakaṇagataviyacaṃpaga,-vimaṃḍavarakamalagabbhasarivanne
bhaviyajaṇahiyayadaie, dayāguṇavisārae dhīre
1.44
aḍḍhabharahappahāṇe, bahuviha-sajjhāya-sumuṇiyapahāṇe
aṇuogiavaravasabhe, nāilakulavaṃsanaṃdikare
1.45
bhūyahiyappagabbhe, vaṃdehaṃ bhūyadinnamāyarie
bhavabhayavuccheyakare, sīse nāgajjurisīṇaṃ
1.46
mūla—sumuṇiya-niccāniccaṃ, sumuṇiya-suttatthadhārayaṃ vaṃde
savvāvuvbhāvaṇayā, tatthaṃ lohiccanāmāṇaṃ
1.47
mūla-atthamahatthakhāṇiṃ, susamaṇavakkhāṇakahaṇanivvāṇiṃ
payaīe mahuravāṇiṃ, payao paṇamāmi dūsagaṇiṃ
1.48
mūla-tavaniyamasaccasajama,-viṇayajjavakhatimaddavarayāṇa
sīlaguṇagaḍhiyāṇa, aṇuogajagappahāṇāṇa
1.49
mūla-sukumālakomalatale, tesiṃ paṇamāmi lakkhaṇapasatthe
pāe pācayaṇīṇa, paḍicchayasayaerhi paṇivaie
1.50
mūla—je anne bhagavaṃte, kāliyasuya-āṇuogie dhīre
te paṇamiūṇa sirasā, nāṇassa parūvaṇaṃ vocchaṃ
1.72
iti sthavirāvalī samāptā
śrīdevarddhigaṇiviracitā'rhaddvāvalāvilakā'pi sampūrṇā
mūla-sela ghaṇa kuḍaga cāliṇi, paripuṇṇaga haṃsa mahisa-mese ya
masaga jalūga birālī, jāhaga go bherī āmīrī
mūla--sā samāsao tivihā paṇṇattā, tajahā-jāṇiyā, ajāṇiyā,
duvviyaṭṭhā | jāṇiyā jahākhīramiva jahā haṃsā, je ghaṭṭanti iha guruguṇasamiddhā
dose a vivajjatī, ta jāṇasu jāṇiyaṃ parisaṃ
1.53
ajāṇiyā jahājā hoi pagaimahurā, miyachāvaya-sīha- kukkuḍayabhūā
rayaṇamiva asaṃṭhaviā, ajāṇiyā sā bhave parisā
1.54
duvviaddhā jahāna ya katthai nimmāo, na ya pucchai paribhavassa doseṇaṃ
vatthivva vāyapuṇṇo, phuṭṭai gāmillaya viaḍḍho
2.1
sūtram-[ se kiṃ taṃ nāṇaṃ ? ] nāṇaṃ pacavihaṃ paṇṇatta, tajahā-ābhiṇibohiyanāṇaṃ, suyanāṇaṃ, ohināṇaṃ, maṇa pajjavanāṇaṃ, kevalanāṇaṃ || sū 1
mūla-taṃ samāsao duvihaṃ paṇṇattaṃ, tajahā-paccakkhaṃ ca parokkhaṃ ca
sū 2
mūla-se kiṃ taṃ paccakkhaṃ ? paccakkhaṃ duvihaṃ paṇṇatta, tajahā-iṃdiyapaccakkhaṃ, noiṃdiyapaccakkhaṃ ca || sū 3
mūla-se kiṃ taṃ iṃdiyapaccakkhaṃ ? iṃdiyapaccakkhaṃ paṃcavihaṃ paṇṇatta,
tajahā-1 soiṃdiyapaccakkhaṃ, 2 cakkhiṃdiyapaccakkhaṃ, 3 ghāṇiṃdiyapaccakkhaṃ, 4 jibbhiṃdiyapaccakkhaṃ, 5 phāsiṃdiyapaccakkhaṃ,
se ttaṃ iṃdiyapaccakkhaṃ || sū 4
mūla--se kiṃ taṃ noiṃdiyapaccakkhaṃ ? noiṃdiyapaccakkhaṃ tivihaṃ paṇṇattaṃ,
taṃjahā-ohināṇapaccakkhaṃ ( 1 ), maṇapajjavanāṇapaccakkhaṃ ( 2),
kevalanāṇapaccakkhaṃ (3) || sū. 5
mūla-se kiṃ taṃ ohināṇapaccakkhaṃ ? ohināṇapaccakkhaṃ duvihaṃ
paṇṇattaṃ, taṃjahā-bhavapaccaiyaṃ ca khāovasamiyaṃ ca || sū 6
mūla-se kiṃ taṃ bhavapaccaiyaṃ ? bhavapaccaiyaṃ duṇhaṃ, taṃjahā-devāṇa ya,
neraiyāṇa ya || sū 7
mūla—se kiṃ ta khāovasamiyaṃ ? khāovasamiyaṃ duṇhaṃ, tajahā—maṇussāṇa ya paṃciṃdiya-tirissajoṇiyāṇa ya | ko heū khāovasamiyaṃ ? khāovasamiyaṃ tayāvaraṇijjāṇaṃ kammāṇaṃ udiṇṇāṇaṃ khaeṇa aṇudiṇṇāṇaṃ uvasameṇa ohināṇaṃ samuppajjai
sū 8
mūla—ahavā guṇapaḍivannassa aṇagārassa ohināṇaṃ samuppajjai, taṃ
samāsao chavihaṃ paṇṇattaṃ, tajahā-āṇugāmiyaṃ 1, aṇāṇu
gāmiya 2, vaḍḍhamāṇayaṃ 3, hīyamāṇayaṃ 4, paḍivāiyaṃ 5,
appaḍivāiyaṃ 6 || sū 9
mūla—se kiṃ taṃ āṇugāmiyaṃ ohināṇaṃ ? āṇugāmiyaṃ ohināṇaṃ
duvihaṃ paṇṇattaṃ, tajahā-atagayaṃ ca majjhagayaṃ ca | se kiṃ taṃ ata
gayaṃ ? aṃtagayaṃ tivihaṃ paṇṇattaṃ, taṃjahā-purao aṃtagayaṃ ( 1 ),
maggao aṃtagayaṃ ( 2 ), pāsao aṃtagayaṃ ( 3 )
se kiṃ taṃ purao aṃtagayaṃ ? purao aṃtagayaṃ-se jahānāmae
kei purise ukkaṃ vā, caḍuliyaṃ vā, alāyaṃ vā, maṇiṃ vā, paīvaṃ
vā, joīṃ vā, purao kāuṃ paṇullemāṇe 2 gacchejjā, se ttaṃ
purao aṃtagayaṃ
se kiṃ taṃ maggao aṃtagayaṃ ? maggao aṃtagayaṃ, se jahānāmae
kei purise ukkaṃ vā, caḍuliyaṃ vā, alāyaṃ vā, maṇiṃ vā, paīvaṃ
vā, joīṃ vā, maggao kāuṃ aṇukaḍḍhemāṇe 2 gacchejjā se
ttaṃ maggao aṃtagayaṃ
se kiṃ taṃ pāsao aṃtagayaṃ ? pāsao aṃtagayaṃ, se jahānāmae
kei purise ukkaṃ vā, caḍuliyaṃ vā, alāyaṃ vā, maṇiṃ vā, paīvaṃ
vā, joīṃ vā, pāsao kāuṃ parikaḍḍhemāṇe 2 gacchejjā se ttaṃ
pāsao aṃtagayaṃ, se ttaṃ aṃtagayaṃ
mūla-se kiṃ ta majjhagaya ? majjhagaya se jahānāmae kei purise ukka
vā, caḍuliya vā, alāya vā, maṇiṃ vā, paīva vā, joi vā,
matthae kāu samuvvahamāṇe 2 gacchijjā, se tta majjhagaya
mūla-aṃtagayassa majjhagayassa ya ko paḍiviseso ? [ goyamā ! ] purao aṃtagaeṇaṃ ohināṇeṇaṃ purao ceva saṃkhejjāṇi vā asaṃkhejjāṇi vā joyaṇāī jāṇai pāsai, maggao aṃtagaeṇaṃ
ohināṇeṇaṃ maggao ceva saṃkhejjāṇi vā asaṃkhejjāṇi vā
joyaṇāī jāṇai pāsai, pāsao aṃtagaeṇaṃ ohināṇeṇaṃ pāsao ceva saṃkhejjāṇi vā asaṃkhejjāṇi vā joyaṇāī jāṇai
pāsai, majjhagaeṇaṃ ohināṇeṇaṃ savvao samaṃtā saṃkhejjāṇi vā
asaṃkhejjāṇi vā joyaṇāī jāṇai pāsai, se taṃ āṇugāmiyaṃ
ohināṇaṃ || sū. 10
mūla—se kiṃ taṃ aṇāṇugāmia ohināṇa ? aṇāṇugāmia ohi
nāṇa-se jahānāmae kei purise ega mahataṃ joiṭṭhāṇa kāu
tasmeva joiṭṭhāṇassa pariperaṃtehiṃ pariperaṃtehiṃ, parigholemāṇe parigholejmāṇe tameva joiṭṭhāṇa pāsai, annatthagae na jāṇai na pāsai,
evāmeva [ajjo !1] aṇāṇugāmia ohināṇa jattheva samuppa
jjai tattheva saṃkhejjāṇi vā asaṃkhejjāṇi vā sambaddhaṇi vā
asambaddhāṇi vā joyaṇāī jāṇai pāsai, annatthagae ṇa pāsai,
se tta aṇāṇugāmia ohināṇa || sū 11
vardhamāna avadhijñānamūla-se kiṃ taṃ vaḍḍhamāṇaya ohināṇaṃ ? vaḍḍhamāṇaya ohināṇa pasatyesu
ajjhavasāyaṭṭhāṇesu vaḍḍhamāṇassa vaḍḍhamāṇacarittassa visujjhamāṇassa visujjhamāṇacarittassa savao samatā ohī vaḍḍhai,
gāhā-55 jāvaḍā tisamayā-hāragassa suhumassa paṇagajīvassa
ogāhaṇā jahannā, ohīkhittaṃ jahannaṃ tu
2.2
56 savva-bahu-agaṇijīvā, niraṃtaraṃ jattiyaṃ bharijjaṃsu
khittaṃ savvadisāgaṃ, paramohī khittaniddiṣṭṭho
2.3
57 aṃgulamāvaliyāṇaṃ, bhāgamasaṃkhijja dosu saṃkhijjā
aṃgulamāvaliaṃto, āvaliyā aṃgulapuhuttaṃ
2.4
58 hatthammi muhuttaṃto, divasaṃto gāuammi boddhavvo
joyaṇa divasapuhuttaṃ, pakkhaṃto pannavīsāo
2.5
59 bharahammi aḍḍhamāso, jaṃbuddīvammi sāhio māso
vāsaṃ ca maṇuyaloe, vāsapuhuttaṃ ca ruyagammi
2.6
60 saṃkhijjammi u kāle, dīvasamuddā vi huṃti saṃkhijjā
kālammi asaṃkhijje, dīvasamuddā u bhaiyavvā
2.7
61 kāle cauṇha vuḍḍhī, kālo bhaianvu khittavuḍḍhīe
vuḍḍīe davvapajjava, bhaiyavvā khittakālā u
2.8
62 suhumo ya hoi kālo, tatto suhumayaraṃ havai khittaṃ
aṃgulaseḍhīmitte, osappiṇīo asaṃkhijjā
2.3-2
se taṃ vaḍḍhamāṇayaṃ ohināṇaṃ || sū. 12
57 aṅgulamāvalikāyo , bhāgamasarayeya dvayo sarayeyam
aṅgulamāvalikānta , āvalikāmaṅgulapṛthaktvam
2.4-2
58 haste muhūrtānto, divasānto gavyūte boddhavya
yojanadivasapṛthaktva, pakṣānta pañcaviṃśatim
2.5-2
59 bharate'rddhamāso, jambūdvīpe sādhiko māsa.
varṣañca manuṣyaloke, varṣapṛthaktvañca rucake
2.6-2
60 sarayeye tu kāle, dvīpasamudrā api bhavanti sarayeyā
kāle'sarayeye, dvīpasamudrāstu bhājyā
2.7-2
61 kāle caturṇāṃ vṛddhi , kālo bhajanīya kṣetravṛddhyā (ddhau)
vṛddhyā (ddhau) dravyaparyāyayo , bhājyau kṣetrakālau tu
2.8-2
62 sūkṣmaśca bhavati kāla , tata sūkṣmatara bhavati kṣetram
aṅgulaśreṇimāne, avasarpiṇyo'sarayeyā
3.1
tadetad varddhamānakamavadhijñānam || sū 12
mūla-se kiṃ ta hīyamāṇaya ohināṇa ? hīyamāṇaya ohināṇa appasatthehiṃ ajjhavasāyaṭṭhāṇehiṃ vaṭṭamāṇassa vaṭṭamāṇacarittassa sakilissamāṇassa sakilissamāṇacarittassa savvao samatā ohī
parihāyai, se tta hīyamāṇaya ohināṇa || sū 13
mūla-se kiṃ ta paḍivāi ohināṇa ? paḍivāi ohināṇa jahaṇṇeṇa
aṃgulassa asaṃkhijjaibhāga vā, saṃkhijjaibhāga vā, vālagga vā,
bālaggapuhutta vā, likkha vā, likkhapuhutta vā, jūya vā, jūyapuhutta vā, jaba vā, jabapuhutta vā, agula vā, agulapuhutta vā,
pāpa vā, pāyapuhutta vā, vihatthiṃ vā, vihatthipuhutta vā, rayaṇiṃ
vā, rayaṇipuhutta vā, kucchiṃ vā, kucchipuhutta vā, dhanu vā,
dhaṇupuhutta vā, gāuya vā, gāuyapuhutta vā, joyaṇa vā, joyaṇapuhuttaṃ vā, joaṇasayaṃ vā, joyaṇasayapuhuttaṃ vā, joyaṇasahassaṃ
vā, joyaṇasahassapuhuttaṃ vā, joyaṇalakkhaṃ vā, joyaṇalakkhapuhuttaṃ
vā, [ joyaṇakoḍiṃ vā, joyaṇakoḍipuhuttaṃ vā, joyaṇakoḍākoḍiṃ
vā, joyaṇakoḍākoḍipuhuttaṃ vā, joaṇasaṃkhejjaṃ vā, joaṇasaṃkhejjapuhuttaṃ vā, joaṇaasaṃkhejjaṃ vā, joaṇaasaṃkhejjapuhuttaṃ
vā ], ukkoseṇaṃ logaṃ vā pāsittāṇaṃ paḍivaijjā, se taṃ paḍivāi
ohināṇaṃ || sū. 14
mūla—se kiṃ taṃ apaḍivāi ohināṇa ? apaḍivāi ohināṇa jeṇa
alogassa egamavi āgāsapaesa jāṇai pāsai teṇa para apaḍi
vāi ohināṇa, se tta apaḍivāi ohināṇa || sū 15
mūla—taṃ samāsao cauvviha paṇṇatta, tajahā-davvao, khittao,
kālao, bhāvao, tattha davvao ṇa ohināṇī jahanneṇa aṇa
tāi rūvidvavvāi jāṇai pāsai, ukkoseṇa savvārū rūvidvavvāi
jāṇai pāsai | khittao ṇa ohināṇī jahanneṇa agulassa
asakhijjaibhāga jāṇai pāsai, ukkoseṇa asaṃkhijjāi aloge
logappamāṇamittāi khaṃḍāi jāṇai pāsai | kālao ṇa ohināṇī jahanneṇa āvaliāe asaṃkhijjaibhāga jāṇai pāsai,
ukkoseṇa asaṃkhijjāo ussappiṇīo avasappiṇīo
aīyamaṇāgaya ca kāla jāṇai pāsai | bhāvao ṇa ohināṇī
jahanneṇa aṇate bhāve jāṇai pāsai, ukkoseṇa vi aṇaṃte bhāve
jāṇai pāsai, savvabhāvāṇamaṇatabhāga jāṇai pāsai ||sū 16
bhāgaṃ jānāti paśyati, utkarṣeṇā'saṃkhyeyānyaloke lokapramāṇamātrāṇi khaṇḍāni jānāti paśyati| kālato'vadhijñānī jaghanyenā''valikāyā asaṃkhyeyabhāgaṃ jānāti paśyati, utkarṣeṇā'saṃkhyeyā utsarpiṇīravasarpiṇīḥ-atītamanāgatañca kālaṃ jānāti
paśyati | bhāvato'vadhijñānī jaghanyenā'nantān bhāvān jānāti
paśyati, utkarṣeṇā'pi-anantān bhāvān jānāti paśyati,
sarvabhāvānāmanantabhāgaṃ jānāti paśyati || sū. 16
mūla-gāhā-63
ohī bhavapaccaio, guṇapaccaio ya vaṇṇio duviho
tassa ya bahūvigappā, davve khitte a kāle ya
3.2
neraiyadeva titthakarā ya, ohissa'bāhirā huṃti
pāsaṃti savvao khalu, sesā deseṇa pāsaṃti
3.1-2.1
se taṃ ohināṇapaccakkhaṃ
mūla—se kiṃ taṃ maṇapajjavanāṇaṃ ? maṇapajjavanāṇe ṇaṃ bhaṃte ! kiṃ maṇussāṇaṃ uppajjai amaṇussāṇaṃ ? goyamā ! maṇussāṇaṃ no
amaṇussāṇaṃ
mūla—jai maṇussāṇaṃ kiṃ samucchimamaṇussāṇa gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ?,
goyamā ! no samucchimamaṇussāṇa gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa
uppajjai
mūla—jai gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa kiṃ kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, akammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, aṃtaradīvaga-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ?, goyamā ! kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no akammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no aṃtaradīvaga-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
mūla-jai kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, kiṃ saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ asaṃkhijjavāsāuyakammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā ! saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no asaṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
mūla—jai saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa,
kiṃ pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, apajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ? goyamā ! pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, no apajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa
3.1-2.2
mūla—jai pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, kiṃ sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, micchadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, saṃmmāmicchadiṭṭhi pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa ? goyamā ! sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, no micchadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa, nosamma
micchadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa
mūla-jai sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ [ uppajjaī ], kiṃ saṃjaya-sammadidvipajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, asaṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, saṃjayāsaṃjaya-sammadidvi-pajjattagasaṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā!
saṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no asaṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no saṃjayāsaṃjaya-sammaddiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuyakammabhūmiya- gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
mūla--jai saṃjae-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ [ uppajjaī ], kiṃ pamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiya
3.1-2.3
maṇussāṇaṃ, apamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā ! apa
mattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no pamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga
saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ
karmabhūmija-garbhavyutkrāntikamanuṣyāṇām ? gautama ! apramattasaṃyata-samyagdṛṣṭi-paryāptaka-saṃkhyeyavarṣāyuṣka-karmabhūmija-garbhavyutkrāntikamanuṣyāṇāṃ, no pramattasaṃyata-samyagdṛṣṭi-paryāptaka-saṃkhyeyavarṣāyuṣka-karmabhūmija-garbhavyutkrāntikamanuṣyāṇām
mūla-jai apamattasaṃjaya-sammadidvi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuyakammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, kiṃ iḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadidvi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiyagabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, aṇiḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadiṭṭhi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ ? goyamā ! iḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadidvipajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇaṃ, no aṇiḍḍhīpatta-apamattasaṃjaya-sammadidvi-pajjattaga-saṃkhejjavāsāuya-kammabhūmiya-gabbhavakkaṃtiyamaṇussāṇa maṇapajjavanāṇaṃ samuppajjai || sū 17
mūla- taṃ ca duvihaṃ uppajjai, taṃ jahā-ujjumaī ya viulamaī ya, ta samāsao cauvvihaṃ pannattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao, kālao, bhāvao, tattha davvao ṇaṃ ujjumaī aṇate aṇaṃtapaesie khaṃdhe jāṇai
3.1-2.4
pāsai, te ceva viulamaī abbhahiyatarāe viulatarāe visuddhatarāe vitimiratarāe jāṇai pāsai| sittao ṇaṃ ujjumaī ya jahanneṇa aṃgulassa asaṃkhejjaibhāgaṃ, ukkoseṇaṃ ahe jāva isīse
rayaṇappabhāe puḍhavīe uvarimaheṭṭhille khuḍḍagapayare, uḍḍha jāva joisassa uvarimatale, tiriya jāva atomaṇussakhitte aḍhāijjesu
dīvasamuddesu pannarasasu kammabhūmisu tisāe akammabhūmisu chappannāe
aṃtaradīvesu sannipaṃciṃdiyāṇa pajjattayāṇa maṇogae bhāve jāṇai
pāsai, taṃ ceva viulamaī aḍhāijjehimaṃgulehiṃ abbhahiyaraṃ
viulatara visuddhatara vitimiratarāga khetta jāṇai pāsai| kālao
ṇa ujjumaī jahanneṇa paliovamassa asaṃkhijjaibhāgaṃ ukkoseṇāvi paliovamassa asaṃkhijjayaṃ bhāga atīyamaṇāgayaṃ vā
kālaṃ jāṇai pāsai, taṃ ceva viulamaī abbhahiyatarāga viulatarāga visuddhatarāga vitimiratarāga (kāla) jāṇai pāsai
bhāvao ṇaṃ ujjumaī aṇate bhāve jāṇai pāsai, savvabhāvāṇa
aṇaṃtabhāga jāṇai pāsai, taṃ ceva viulamai anbhahiyatarāga
viulatarāga visuddhatarāga vitimiratarāga (bhāva) jāṇai pāsai
gāhā-65 maṇapajjavanāṇaṃ puṇa, jaṇamaṇapariciṃtiatthapāgaḍhaṇaṃ
māṇusakhittanibaddhaṃ, guṇapaccaiaṃ carittavao
3.1-3
taṃ maṇapajjavanāṇaṃ || sū 18
skandhān jānāti paśyati, tān caiva vipulamatirabhyadhikatarān
vipulatarān viśuddhatarakān vitimiratarakān jānāti paśyati
kṣetrato nu ṛjumatiśca jaghanyenā'ṅgulasyā'saṃkhyeyabhāgam, utkarṣeṇā'dho yāvadasyā ratnaprabhāyāḥ pṛthivyā uparitanānadhastanān kṣullakapratarān, ūrdhvaṃ yāvajjyotiṣkasyoparitanatalam,
tiryagyāvadantomanuṣyakṣetre-arddhatṛtīyeṣu, dvīpasamudreṣu, pañcadaśasu karmabhūmiṣu, triṃśadakarmabhūmiṣu, ṣaṭpaṃcāśadantaradvīpeṣu,
saṃjñipañcendriyāṇāṃ paryāptakānāṃ manogatān bhāvān jānāti
paśyati, taccaiva vipulamatirarddhatṛtīyairaṅgulairabhyadhikataraṃ vipulataraṃ
viśuddhataraṃ vitimirataraṃ kṣetraṃ jānāti paśyati | kālato nu ṛjumatirjaghanyena palyopamasyā'saṃkhyeyabhāgamutkarṣeṇā'pi palyopamasyā'saṃkhyeyabhāgamatītamanāgataṃ vā kālaṃ jānāti paśyati,
taccaiva vipulamatirabhyadhikatarakaṃ vipulatarakaṃ viśuddhatarakaṃ
vitimiratarakaṃ (kālaṃ) jānāti paśyati | bhāvato nu ṛjumatiranantān bhāvān jānāti paśyati, sarvabhāvānāmantabhāgaṃ
jānāti paśyati taccaiva vipulamatirabhyadhikatarakaṃ vipulatarakaṃ
viśuddhatarakaṃ vitimiratarakaṃ jānāti paśyati
gāthā-65 manaḥparyavajñānaṃ puna,-rjanamanaḥparicintisārthaprakaṭanam
mānuṣakṣetranivaddhaṃ, guṇapratyayikaṃ caritravataḥ
3.1-4
tadetanmanaḥparyavajñānam || sū. 18
mūla—se kiṃ ta kevalanāṇa ? kevalanāṇa duviha paṇṇatta, ta jahābhavatthakevalanāṇa ca siddhakevalanāṇa ca
mūla—se kiṃ ta bhavatthakevalanāṇa? bhavatthakevalanāṇa duviha paṇṇatta, ta
jahā-sajogibhavatthakevalanāṇa ca ajogibhavatthakevalanāṇa ca
mūla—se kiṃ ta sajogimavatthakevalanāṇa ? sajogimavatthakevalanāṇa
duviha paṇṇatta, ta jahā-paḍhamasamayasajogimavatthakevalanāṇa ca
apaḍhamasamayasajogibhavatthakevalanāṇa ca | ahavā caramasamayasa
jogibhavatthakevalanāṇa ca acaramasamayasajogimavatthakevalanāṇa
ca, se tta sajogibhavatthakevalanāṇa
mūla-se kiṃ taṃ ajogibhavatthakevalanāṇaṃ ? ajogibhavatthakevalanāṇaṃ
duvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-paḍhamasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ ca
apaḍhamasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ ca | ahavā caramasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ ca acaramasamayaajogibhavatthakevalanāṇaṃ
ca, se ttaṃ ajogibhavatthakevalanāṇaṃ, se ttaṃ bhavatthakevalanāṇaṃ || sū0 19
mūla-se kiṃ taṃ siddhakevalanāṇa ? siddhakevalanāṇa duviha paṇṇatta,
tajahā-aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa ca paraṃparasiddhakevalanāṇa ca
sū 20
mūla-se kiṃ ta aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa ? aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa
paṇṇarasaviha paṇṇatta, ta jahā-titthasiddhā (1), atittha
siddhā (2), titthayarasiddhā (3), atitthayarasiddhā (4),
sayaṃbuddhasiddhā (5), patteyabuddhasiddhā (6), buddhavohiyasiyā
(7), itthiliṃgasiddhā (8), purisaliṃgasiddhā (9), napusagaliṃgasiddhā (10), saliṃgasiddhā (11), annaliṃgasiddhā
(12), gihiliṃgasiddhā (13), egasiddhā (14), aṇega
siddhā (15), se tta aṇaṃtarasiddhakevalanāṇa || sū 21
mūla—se kiṃ taṃ paraṃparasiddhakevalanāṇaṃ ? paraṃparasiddhakevalanāṇaṃ aṇegavihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-apaḍhama samayasiddhā, dusamayasiddhā,
tisamayasiddhā, causamayasiddhā, jāva dasamasamayasiddhā,
saṃkhejjasamayasiddhā, asaṃkhejjasamayasiddhā, aṇaṃtasamayasiddhā,
se taṃ paraṃparasiddhakevalanāṇaṃ, se taṃ siddhakevalanāṇaṃ
taṃ samāsao cauvvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao,
kālao, bhāvao, tattha davvao ṇaṃ kevalanāṇī savvadavvāī
jāṇai pāsai | khittao ṇaṃ kevalanāṇī savvaṃ khittaṃ jāṇai
pāsai | kālao ṇaṃ kevalanāṇī savvaṃ kālaṃ jāṇai pāsai
bhāvao ṇaṃ kevalanāṇī savve bhāve jāṇai pāsai
gāhā-66
aha savvadavvapariṇāma,-bhāvaviṣṇattikāraṇamaṇaṃttaṃ
sāsayamappaḍivāī, egavihaṃ kevalaṃ nāṇaṃ || sū. 22
gāthā-66
atha sarvadravyapariṇāmabhāvavijñaptikāraṇamanantam
śāśvatamapratipāti, ekavidha kevala jñānam || sū 22
mūla-67
kevalanāṇeṇa'tthe, nāu je tattha paṇṇavaṇajoge
te bhāsai titthayaro, vaijogasua havai sesa
3.2-2
se tta kevalanāṇa, se tta noindiyapaccakkha, se tta paccakkhanāṇa
sū 23
mūla-gāthā-70
bharahasila 1 miṃḍha 2 kukkuḍa 3, tila 4 vāluya 5 hatthi 6
agaḍa 7 vaṇasaṃḍe 8 | pāyasa 9 addhā 10 patte 11, khāḍahilā 12 paṃcapiyaro ya 13
3.3
mūla-gāthā-71
bharahasila 1 paṇiya 2 rukkhe 3, khuḍḍaga 4 paḍa 5 saraḍa 6
kāya 7 uccāre 8 | gaya 9 ghayaṇa 10 gola 11 khame 12,
khuḍḍaga 13 maggi 14 tthi 15 pai 16 putte 17
3.4
72 || mahusittha 18 muddi 19 aṃke 20, (a) nāṇae 21 bhikkhu
22 ceḍaganihāṇe 23 | sikkhā 24 ya atyasatthe 25,
icchā ya maha 26 sayasahasse 27
3.1-5
pheṃkanā ārambha kara diyā | baṭohīyoṃke abhīṣṭa manoratha anāyāsahī pūre ho
gaye | yaha pathikakī autpattikī buddhikā udāharaṇa huā
aṭṭhāī hajāra varṣasa pūrva rājagṛha nagarameṃ prasanajita nāmakā rājā rājya
rājāko rājalakṣaṇasampanna putra mālūma huā | śreṇikako adhika ādara
va pyāra karanese śeṣa rājakumāra irṣyāvaśa use māra deṃge isaliye prasena
jita usako na to kucha acchī vastu detā aura na vānase hī lāḍapyāra karatā
hokara eka dina śreṇika binā kucha sātha liehī rājabhavanase nikala paḍā
tathā calate calata kuchahī samayama baha veṇātaṭa nagarama jā pahum̐cā aura vibha
vase kṣīṇa nidhāna vana hue eka śeṭhakī dūkānapara jāke baiṭha gayā | gaina usī
rāta svapnama apanī laḍakīkā vivāha kisī ratnākarasa hote dekhā thā | idhara
śreṇikake puṇya-prabhāvase śeṭhake yahām̐ kaī dinoṃkī kharīdaka rakkhī huī cīja
ekadama bikane lagī | isase usa dina śaṭhako bahuta āśātīta lābha huā
isake sivāya mlecchoṃka dvārā lāye gae kaī bahumūlya ratna bhī alpa mūlyama
hī mila gaye | mahasā isa prakārake acintya lābhako dekhakara śeṭhako vismaya
sākṣī detā hai| mane jā gata rātameṃ apanī kanyākā ratnākarasa pāṇigrahaṇa
karaneke bāda śaṭhane vinayapūrvaka hātha joḍa śreṇikase pūchā ki mahā
bhāga ! āpa kisake yahām̐ pāhune ha ? va kahāse padhāre haiṃ ? śreṇikane bhadratāsa
javātra diyā ki abhī to āpahīke yahām̐ āyā hū | śreṇikake uparokta isa
vacanako sunakara śeṭha bahuta prasanna huā aura bahumānake sātha śreṇikako
satkāra kiyā | śaṭhake yahām̐ pratidina viśeṣa dhanavṛddhi hone lagī | kucha dināke
bāda prasanna hokara śeṭhane apanī laḍakī nandāka sātha śreṇikakā sambandha
karatā huā rahana lagā | kucha dinoṃke bāda nandāko gabhādhāna huā | udhara
rājā prasenajita śreṇikake cale jānepara kucha cintātura bana gayā tathā khoja
karate 1 prasenajitakā aisā mālūma huā ki śreṇikakā veṇātaṭake kisī
gāhā- tujjha pitāmaha piuṇo, dhārei aṇūṇayaṃ sayasahassaṃ
jai suyapuvvaṃ dijjau, aha na suyaṃ khorayaṃ desu
3.1-6
mūla-gāhā-73
bharanittharaṇasamatthā, tivaggasuttatthagahiyapeyālā
ubhaologaphalavaī, viṇayasamutthā havai buddhī
3.2-3
mūla-gāhā-74
nimitte1 1 atthasatthe 2 a, lehe 3 gaṇie 4 a kūrva 5
asse 6 ya | gaddabha (ha)⏑7 lakkhaṇa 8 gaṃṭhī 9 agae 10
rahiai 11 ya gaṇiyā 12 ya
3.3-2
mūla—gāhā-75
sīā sāḍī dīha ca taṇa, avasavaya ca kucassa 13
nivvodae 14 ya goṇe, ghoḍaga paḍaṇa ca rukkhāo 15
3.1-7
mūla-gāthā-76
- uvaogadiṭṭhisārā, kammapasaṃgaparigholaṇavisālā
sāhukkāraphalavaī, kammasamutthā havai buddhī
3.2-4
gāthā-77
herannie 1 karisae 2, kolia 3 ḍove 4 ya mutti 5 ghaya 6 pavae 7
tunnāe 8 vaḍḍhai 9 ya pūyaha 10 ghaḍa 11 cittakāre 12 ya
3.1-8
mūla-gāthā-78
aṇumāṇa-heu-diṭṭhaṃta-sāhiyā vayavivāgapariṇāmā
hiyanisisesaphalavaī, buddhī pariṇāmiyā nāma
3.2-5
79 abhae 1 siṃddhi 2 kumāre 3, devī 4 uddiodae havai rāyā 5
sāhū ya naṃdiseṇe 6, dhaṇadatte 7 sāvaga 8 amacce 9
3.3-3
mūla—gāhā-80
khamae 10 amaccaputte 11, cāṇakke 12 ceva thūlabhadde 13 ya
nāsikeṃsuṃdarinaṃde 14, vaire 15 pariṇāṃmayā buddhīe
3.22
81 calaṇāhaṇa 16 āmaṃḍe 17, maṇī 18 ya sappe 19 ya khaggi 20
thūbhiṃde 21
3.4-2
pariṇāmiyabuddhīe evamāī udāharaṇā
3.1-9.1
se taṃ assuyanissiṃyaṃ
mūla-se kiṃ taṃ suyanisyi ? suyanisyi cauvviha paṇṇatta, taṃ
jahā-uggahe 1 īhā 2 avāo 3 dhāraṇā 4 || sū 26
mūla—se kiṃ taṃ uggahe ? uggahe duvihe paṇṇatte, taṃ jahā-atthuggahe
ya vaṃjaṇuggahe ya || sū. 27
mūla—se kiṃ taṃ vaṃjaṇuggahe ? vaṃjaṇuggahe cauvvihe paṇṇatte, taṃ jahāsoiṃdiavaṃjaṇuggahe, ghāṇiṃdiyavaṃjaṇuggahe, jibbhiṃdiyavaṃjaṇuggahe,
phāsiṃdiyavaṃjaṇuggahe, se taṃ vaṃjaṇuggahe || sū. 28
mūla—se kiṃ taṃ atthuggahe ? atthuggahe chavvihe paṇṇatte, taṃ jahāsoiṃdiya-atthuggahe, cakkhiṃdiya-atthuggahe, ghāṇiṃdiya-atthuggahe, jinbhidiya-atthuggahe, phāsidiya-atthuggahe, noidiyaatthuggahe || sū 29
mūla-tassa ṇaṃ ime egadviyā nāṇāghosā nāṇāvajaṇā paṃca nāma
dhijjā bhavati, ta jahā-ogeṇhaṇayā, uvadhāraṇayā, savaṇayā,
avalaṃbaṇayā, mehā, se tta uggahe || sū 30
mūla-se kiṃ taṃ īhā ? īhā chavvihā paṇṇattā, ta jahā-soidiya-īhā
cakkhidiya-īhā, ghāṇiṃdiya-īhā, jibbhiṃdiya-īhā, phāsiṃdiyaihā, noidiya-īhā, tīse ṇa ime egadviyā nāṇāghosā nāṇāva
jaṇā paṃca nāmadhijjā bhavaṃtti, taṃ jahā-āmogaṇayā, maggaṇayā,
gavesaṇayā, ciṃtā, vimaṃsā, se taṃ īhā || sū. 31
mūla-se kiṃ taṃ avāe ? avāe chavvihe paṇṇatte, taṃ jahā-soiṃdiyaavāe, cakkhidiya-avāe, ghāṇiṃdiya-avāe, jibbhiṃdiyaavāe, phāsiṃdiya-avāe, noiṃdiya-avāe, tassa ṇaṃ ime egaṭṭhiyā
nāṇāghosā nāṇāvaṃjaṇā paṃca nāmadhijjā bhavaṃti, taṃ jahāāuhaṇayā, paccāuhaṇayā avāe, buddhī, viṇṇāṇe, se taṃ
avāe || sū. 32
mūla-se kiṃ ta dhāraṇā ? dhāraṇā chahvihā paṇṇattā, ta jahā-soiṃdiya
3.1-9.2
dhāraṇā, cakkhisaṃdiyadhāraṇā, ghāṇiṃdiyadhāraṇā, jinbhiṃdiya
dhāraṇā, phāsiṃdiyadhāraṇā, noiṃdiyadhāraṇā, tīse ṇaṃ ime ṇaṃ
ṭṭhiyā nāṇāghosā nāṇāvarajaṇā paca nāmadhijjā bhavaṃti, ta jahā
dharaṇā, dhāraṇā, ṭhavaṇā, paḍṭhṭhā, koṭṭhe, se ta dhāraṇā ||sū 33
mūla—uggahe ikkasamaie, aṃtomuhuttiyā īhā, attomuhuttie avāe,
dhāraṇā saṃkhejjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ || sū. 34
mūla—evaṃ aṭṭhāvīsaivihassa ābhiṇivohiyanāṇassa vaṃjaṇuggahassa
parūvaṇaṃ karissāmi paḍivohagadiṭṭhaṃteṇa mallaDIRITUTṇa ya | se
kiṃ taṃ paḍivohagadiṭṭhaṃteṇaṃ ? paḍivohagadiṭṭhaṃteṇaṃ se jahānāmae
kei purise kaṃci purisaṃ suttaṃ paḍivohijjā amugā amugātti,
tattha coyage pannavagaṃ evaṃ vayāsī-kiṃ egasamayapaviṭṭhā puggalā
gahaṇamāgacchaṃti ? dusamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti ?
jāva dasasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti ? saṃkhejjasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti ? asaṃkhejjasamayapaviṭṭhā
puggalā gahaṇamāgacchaṃti ? evaṃ vayaṃtaṃ coyagaṃ paṇṇavae evaṃ
vayāsī-no egasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, no dusamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, jāva no dasasamayapaviṭṭhā puggalā
gahaṇamāgacchaṃti, no saṃkhejjasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, asaṃkhijjasamayapaviṭṭhā puggalā gahaṇamāgacchaṃti, se ttaṃ
paḍivohagādiṭṭhaṃteṇaṃ
hasya prarūpaṇaṃ kariṣyāmi pratibodhakadṛṣṭāntena mallakadṛṣṭāntena
ca | atha kiṃ tatpratibodhakadṛṣṭāntena ? pratibodhakadṛṣṭāntena,
sa yathānāmaka kaścitpuruṣa kaṃcitpuruṣaṃ suptaṃ pratibodhayet
3.1-9.3
amuka-amuka ! iti, tatra co(no)daka prajñāpakamevamavādītkimekasamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti ? dvisamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti ? yāvaddaśasamayapraviṣṭāḥ
pudgalā grahaṇamāgacchanti ? saṃkhyeyasamayapraviṣṭā, pudgalā grahaṇamāgacchanti ? asaṃkhyeyasamayapraviṣṭāḥ pudgalā grahaṇamāgacchanti ? evaṃ vadantaṃ nodakaṃ prajñāpaka evamavādīt-no ekasa
mayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti, no dvisamayapraviṣṭā
pudgalā grahaṇamāgacchanti, yāvanno daśasamayapraviṣṭā pudgalā
grahaṇamāgacchanti, no saṃkhyeyasamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti, asaṃkhyeyasamayapraviṣṭā pudgalā grahaṇamāgacchanti, tadetat
pratibodhakadṛṣṭāntena
mūla-se kiṃ taṃ mallagadiṭṭhaṃteṇaṃ ? mallagadiṭṭhaṃteṇa se jahānāmae kei
purise āvāgasīsāo mallagaṃ gahāya tatthekaṃ udagabiṃduṃ pakkhevijjā se naṭṭhe, aṇṇe'vi pakkhitte se'vi naṭṭhe, evaṃ pakkhippamāṇeṣu pakkhippamāṇeṣu hohī se udagabiṃdū je ṇaṃ taṃ mallagaṃ
rāvehiitti, hohī se udagaviṃdū je ṇaṃ taṃsi mallagaṃsi ṭhāhiti,
hohī se udagabiṃdū je ṇaṃ taṃ mallagaṃ bharihiti, hohī se udagaviṃdū
je ṇaṃ taṃ mallagaṃ pavāhehiti, evāmeva pakkhippamāṇehiṃ pakkhippamāṇehiṃ aṇaṃtahiṃ puggalehiṃ jāhe taṃ vaṃjaṇaṃ pūriyaṃ hoi, tāhe
'huṃ' ti karei, no ceva ṇaṃ jāṇai ke esa sahāi ? tao īhaṃ
pavisai tao jāṇai amuge esa saddāi, tao avāyaṃ pavisai,
tao se uvagayaṃ bhavai, tao dhāraṇaṃ pavisai, tao ṇaṃ
dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhijjaṃ vā kālaṃ
avagraha īhā avāya aura dhāraṇākā cha bhedoṃmeṃ udāharaṇake sātha
varṇana karate haiṃ—
3.1-9.4
mūla—se jahānāmae kei purise avvatta sadda suṇijjā teṇa saddotti
uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa saddāi, tao īha pavi
sai, tao jāṇai amuge esa sadde, tao avāya pavisai,
tao se uvagaya havai, tao dhāraṇa pavisai, tao ṇaṃ
dhārei saṃkhejjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae
kei purise avvatta rūva pāsijjā teṇa rūvetti uggahie, no
ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa rūvatti, tao īha pavisai, tao jāṇai
amuge esa rūve, tao avāya pavisai, tao se uvagaya havai,
tao dhāraṇa pavisai, tao ṇaṃ dhārei saṃkhejjaṃ vā kālaṃ, asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae kei purise avvatta gaṃdha agghādṛttā teṇaṃ gaṃdhatti uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa gaṃdhetti,
tao īhaṃ pavisāi, tao jāṇai amuge esa gaṃdhe, tao avāya
pavisai, tao se uvagayaṃ havai, tao dhāraṇaṃ pavisai, tao
ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae
kei purise avvattaṃ rasaṃ āsāittā teṇaṃ rasotti uggahie, no
ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa rametti, tao īhaṃ pavisai, tao jāṇai
amuge ema rase, tao avāyaṃ pavisai, tao se uvagayaṃ havai,
tao dhāraṇaṃ pavisai, tao ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhijjaṃ vā kālaṃ | se jahānāmae kei purise avvattaṃ phāsaṃ paḍisaṃveijjā teṇaṃ phāsetti uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa
phāsaotti, tao īhaṃ pavisai, tao jāṇai amuge esa phāse,
tao avāyaṃ pavisai, tao se uvagayaṃ havai, tao dhāraṇaṃ
pavisai, tao ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ
se jahānāmae kei purise avvattaṃ sumiṇaṃ pāsittā teṇaṃ sumiṇotti uggahie, no ceva ṇaṃ jāṇai ke vesa sumiṇotti, tao
3.1-9.5
īhaṃ pavisai, tao jāṇai amuge ema sumiṇe, tao avāyaṃ
pavisai, tao se uvagayaṃ havai, tao dhāraṇaṃ pavisai, tao
ṇaṃ dhārei saṃkhijjaṃ vā kālaṃ asaṃkhejjaṃ vā kālaṃ, se taṃ mallagadiṭṭhaṃteṇaṃ || sū. 35
kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam | sa yathānāmaka kaścitpuruṣo'vyakta
gandhamājighreta-tena gandha ityavagṛhītam, no caiva jānāti ko vaiṣa
gandha iti, tata īṃhā praviśati, tato jānāti-amuka eṣa gandha
iti, tato'vāya praviśati, tata sa upagato bhavati, tato dhāraṇāṃ
praviśati, tato nu dhārayati saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā
kālam | sa yathānāmaka kaścitpuruṣo'vyakta rasamāsvādayeta
tena rasa ityavagṛhītam, no caiva jānāti-ko vaiṣa rasa iti, tata
īṃhāṃ praviśati, tato jānāti-amuka eṣa rasa., tato'vāya praviśati, tata sa upagato bhavati, tato dhāraṇāṃ praviśati, tato nu
dhārayati saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam | sa yathānāmakaḥ
kaścitpuruṣo'vyakta sparśaṃ pratisaṃvaidayet, tena sparśa ityavagṛhītam,
no caiva jānāti-ko vaiṣa sparśa iti, tata īṃhā praviśati, tato
jānāti-amuka eṣa sparśa', tato'vāya praviśati, tata sa
upagato bhavati, tato dhāraṇāṃ praviśati, tato nu dhārayati
saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam | sa yathānāmaka kaścitpuruṣo'vyakta svapnaṃ paśyet, tena svapna ityavagṛhītam, no caiva
jānāti-ko vaiṣa svapna iti, tata īṃhāṃ praviśati, tato jānāti
amuka eṣa svapna , tato'vāya praviśati, tata sa upagato bhavati,
tato dhāraṇā praviśati, tato nu dhārayati saṃkhyeyaṃ vā kālamasaṃkhyeyaṃ vā kālam, saiṣā (prarūpaṇā) mastakadṛṣṭāntena ||sū 35
3.1-9.6
mūla-taṃ samāsao cauvvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao,
kālao, bhāvao, tattha davvao ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī
āeseṇaṃ savvāī davvāī jāṇai, na pāsai | khettao ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī āeseṇaṃ savvaṃ khettaṃ jāṇai, na pāsai | kālao
ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī āeseṇaṃ savvaṃ kālaṃ jāṇai, na
pāsai | bhāvaā ṇaṃ ābhiṇibohiyanāṇī āeseṇaṃ savve bhāve
jāṇai, na pāsai
mūla-gāhā-82
uggaha īhā'vāo, ya dhāraṇā eva huti cattāri
ābhiṇibohiyanāṇa,-ssa bheyavatthū samāseṇa
3.2-6
83 atthāṇa uggahaṇa,-mi uggaho taha viyāḷaṇe ihā
vavasāyammi avāo, dharaṇaṃ puṇa dhāraṇa viti
3.3-4
84 uggaha ikka samaya, īhāvāyā muhuttamaddha tu
kāḷamasaṃkha saṃsa, ca vāraṇā hoi nāyavvā
3.4-3
85 puṭṭha suṇei sadda, rūva puṇa pāsai apuṭṭha tu
gaṃdha rasa ca phāsa, ca taddhapuṭṭha viyāgare
3.5
86 māsāsamaseḍhīo, sadda ja suṇai mīsiya suṇai
vīseḍhī puṇa sadda, suṇei niyamā parāghāe
3.6
87 īhā apoha vīmaṃsā, maggaṇā ya gavesaṇā
sannā saī maī pannā, savva ābhiṇibohiya
4.2
se tta ābhiṇibohiyanāṇaparokkha, se tta maināṇa || sū 36
83 arthānāmavagrahaṇe, avagrahastathā vicāraṇe-īhā
vyavasāye'vāyaḥ, dharaṇaṃ punardhāraṇāṃ bruvate
4.3
84 avagraha ekaṃ samayam, īhāvāyau muhūrtamarddhaṃ tu
kālamasaṃkhyaṃ saṃkhyeya(khya)ñca, dhāraṇā bhavati jñātavyā
4.4
85 spṛṣṭaṃ śṛṇoti śabdaṃ, rūpaṃ punaḥ paśyatyaspṛṣṭantu
gandhaṃ rasañca sparśañca, baddhaspṛṣṭaṃ vyāgṛṇīyāt
4.5
86 bhāṣā samaśreṇītaḥ, śabdaṃ yaṃ śṛṇoti miśritaṃ śṛṇoti
viśreṇiṃ punaḥ śabdaṃ, śṛṇoti niyamātparāghāte
4.6
87 īhā'pohavimarśāḥ, mārgaṇā ca gaveṣaṇā
saṃjñā, smṛtiḥ, matiḥ, prajñā, sarvamābhinibodhikam
5.1
tadetadābhinibodhikajñānaparokṣam, tadetanmatijñānam || sū 36
mūla—se kiṃ taṃ suyanāṇaparokkha ? suyanāṇaparokkha coddasaviha paṇṇatta,
taṃ jahā-akkharasuya 1, aṇakkharasuya 2, saṇṇisuya 3, asaṇṇisuya 4, sammasuya 5, micchāsuya 6, sāiya 7, aṇāiya 8,
sapajjavassiya 9, apajjavassiya 10, gamiya 11, agamiya 12,
aṃgapaviṭṭha 13, aṇagapaviṭṭha 14 || sū 37
mūla—se ki ta akkharasuya ? akkharasuya tiviha paṇṇatta, ta jahāsannakkhara, vayaṇakkhara, laddhiakkhara | se kiṃ ta sannakkhara ?
sannakkhara akkharassa saṭhāṇāgii, se tta sannakkhara | se kiṃ ta
vajaṇakkhara ? vajaṇakkhara-akkharassa vajaṇāmilāvo, se tta
vaṇaṇakkhara | se ki ta laddhiakkhara ? laddhiakkhara-akkharaladdhiyassa laddhiakkhara samuppajjai, ta jahā-soidiyalaṭṭhiakkhara, cakkhidiyalaṭṭhiakkhara, ghāṇiṃdiyalaṭṭhiakkhara,
rasaṇiṃdiyaladdhiakkharaṃ, phāsiṃdiyaladdhiakkharaṃ, noiṃdiyaladdhiakkharaṃ, se taṃ laddhiakkharaṃ, se taṃ akkharasuyaṃ
se kiṃ taṃ aṇakkharasuyaṃ ? aṇakkharasuyaṃ aṇegavihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahāgāhā-88
ūsasiyaṃ nīsasiyaṃ, nicchūḍhaṃ khāsiyaṃ ca chīyaṃ ca
nissiṃghiyamaṇusāraṃ, aṇakkharaṃ cheliyāīyaṃ
5.1-2.1
se taṃ aṇakkharasuyaṃ || sū. 38
mūla-se kiṃ taṃ saṇṇisuyaṃ 1 saṇṇisuyaṃ tivihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā kāliovaeseṇaṃ, heūvaeseṇa, diṭṭhivāovaeseṇa, se kiṃ taṃ kāliovaeseṇaṃ ? kāliovaeseṇa jassa ṇaṃ atthi īhā, avoho,
maggaṇā, gavesaṇā, ciṃtā, vīmaṃsā, se ṇaṃ saṇṇīti labbhai, jassa
ṇaṃ natthi īhā, avoho, maggaṇā, gavesaṇā, ciṃtā, vīmaṃsā, se ṇaṃ
asaṇṇīti labbhai, se ttaṃ kāliovaeseṇaṃ | se kiṃ taṃ heūva
eseṇaṃ ? heūvaeseṇaṃ jassa ṇaṃ atthi abhisaṃdhāraṇapuvviyā karaṇasattī se ṇaṃ saṇṇīti labbhai, jassa ṇaṃ natthi abhisaṃdhāraṇa
puvviyā karaṇasattī se ṇaṃ asaṇṇīti labbhai, se taṃ heūvae
seṇaṃ | se kiṃ taṃ diṭṭhivāovaeseṇaṃ ? diṭṭhivāovaeseṇaṃ saṇṇi
suyassa khaovasameṇaṃ saṇṇī labbhai, asaṇṇisuyassa khaova
sameṇaṃ asaṇṇī labbhai, se ttaṃ diṭṭhivāovaeseṇaṃ, se ttaṃ saṇṇi
suyaṃ, se ttaṃ asaṇṇisuyaṃ || sū. 39
mūla-se kiṃ taṃ sammasuya ? sammasuya jaṃ imaṃ arihaṃtehiṃ bhagavaṃtehiṃ
uppaṇṇanāṇadaṃsaṇadharehiṃ telukkanirikkhiyamahiyapūiehiṃ tīyapaḍupaṇṇamaṇāgayajāṇaehi savvaṇṇūhiṃ savvadarisīhiṃ paṇīya
duvālasagaṃ gaṇipiḍaga, taṃ jahā-āyāro 1, sūyagaḍo 2, ṭhāṇa 3,
samavāo 4, vivāhapaṇṇattī 5, nāyādhammakahāo 6, uvāsagadasāo 7, aṃtagaḍadasāo 8, aṇuttarovavāiyadasāo 9,
paṇhāvāgaraṇāi 10, vivāgasuya 11, diṭṭhivāo 12, icceya
duvālasaṃga gaṇipiḍaga coddasapuvvissa sammasuya, abhiṇṇadasapuvvissa sammasuya, teṇa para bhiṇṇesu bhayaṇā, se tta sammasuya
sū 40
mūla-se kiṃ taṃ micchāsuyaṃ ? micchāsuyaṃ jaṃ imaṃ aṇṇāṇiehiṃ micchādiṭṭhiehiṃ sacchaṃdabuddhimaivigappiyaṃ, taṃ jahā-bhārahaṃ, rāmāyaṇaṃ,
5.1-2.2
bhīmāsurakkhaṃ (kkhaṃ), koḍillayaṃ, sagaḍabhaddiyāo, khoḍa(ghoḍaga)
muhaṃ, kappāsiyaṃ, nāgasuhumaṃ, kaṇagasattarī, vaiseṃsiyaṃ, buddhavayarṇaṃ,
terāsiyaṃ, kāviliyaṃ, logāyataṃ, saṭṭhitaṃtaṃ, māḍharaṃ, purāṇaṃ, vāgaraṇaṃ,
bhāgavayaṃ, pāyaṃjalī, pussadevayaṃ, lehaṃ, gaṇiyaṃ, sauṇaruyaṃ, nāḍayāī,
ahavā bāvattari kalāo, cattāri ya veyā saṃgovaṃgā, eyāī
micchādiṭṭhissa micchattapariggahiyāī micchāsuyaṃ, eyāī ceva
sammaddiṭṭhissa sammattapariggahiyāī sammasuyaṃ, ahavā micchadiṭṭhissa
vi eyāī ceva sammasuyaṃ, kashā ? sammattaheuttaṇao, jamhā te
micchādiṭṭhiyā tehiṃ ceva samaehiṃ coiyā samāṇā kei sapakkhadiṭṭhīo cayaṃti, se taṃ micchāsuyaṃ || sū. 41
mūla--se kiṃ taṃ sāiyaṃ sapajjavasiyaṃ ? aṇāiyaṃ apajjavasiyaṃ ca ? iccheiya duvālasagaṃ gaṇipiḍagaṃ vucchittinayaṭṭhayāe sāiyaṃ sapajjavasiyaṃ, avucchittinayaṭṭhayāe aṇāiyaṃ apajjavasiya, taṃ samāsao
cauvviha paṇṇattaṃ, taṃ jahā-davvao, khittao, kālao,
bhāvao, tattha davvao ṇa sammasuyaṃ ega purisaṃ paḍucca sāiya
sapajjavasiyaṃ, bahave purise ya paḍucca aṇāiyaṃ apajjavasiya,
khettao ṇa paṃca bharahāi paṃceravayāī paḍucca sāiya sapajjavasiyaṃ,
paṃca mahāvidehāīṃ paḍucca aṇāiyaṃ apajjavasithaṃ, kālao ṇaṃ
ussappiṇīṃ osappiṇīṃ ca paḍucca sāiyaṃ sapajjavasithaṃ, noussappiṇīṃ noosappiṇīṃ ca paḍucca aṇāiyaṃ apajjavasithaṃ,
bhāvao ṇaṃ je jayā jiṇapannattā bhāvā āyavijjaṃti, paṇṇavijjaṃti, parūvijjaṃti, daṃsijjaṃti, nidaṃsijjaṃti, uvadaṃsijjaṃti,
tayā te bhāve paḍucca sāiyaṃ sapajjavasithaṃ, khāovasamiyaṃ puṇa
5.1-2.3
bhāvaṃ paḍucca aṇāiyaṃ apajjavasithaṃ, ahavā bhavasiddhiyassa suyaṃ
sāiyaṃ sapajjavasithaṃ ca, abhavasiddhiyassa suyaṃ aṇāiyaṃ apajjavasithaṃ ca, savvāgāsapaesaggaṃ savvāgāsapaesehiṃ aṇaṃtaguiṇayaṃ
pajjavakkharaṃ niṣphajjai, savvajīvāṇaṃ pi ya ṇaṃ akkharassa aṇaṃtabhāgo niccugghāḍio (ciṭṭhai) | jai puṇa so'vi āvarijjā
teṇaṃ jīvo ajīvattaṃ pāvijjā"suṭuvi mehasamudae, hoi pabhā caṃdasūrāṇaṃ|"
se taṃ sāiyaṃ sapajjavasithaṃ, se taṃ aṇāiyaṃ apajjavasithaṃ ||sū.42
siddhikasya śrutamanādikamaparyavasitañca | sarvākāśapradeśāśca sarvākāśapradeśairanantaguṇita paryavākṣara niṣpadyate, sarvajīvānāmapi
ca akṣarasyā'nantabhāgo nityamudghāṭita. (tiṣṭhati), yadi puna
so'pi-āvriyeta tena jīvo'jīvatva prāpnuyāt
' sudṛḍhapi mevasamudaye bhavati prabhā candrasūryāṇām |'
tadetat sādika saparyevasitam, tadetadanādikamaparyavasitam
sū 42
mūla-se kiṃ taṃ gamiyaṃ ? gamiyaṃ diṭṭhivāo, se kiṃ taṃ agamiyaṃ ?
agamiyaṃ kāsubscript:[]liyaṃ suyaṃ, se taṃ gamiyaṃ, se taṃ agamiyaṃ
mūla- ahavā taṃ samāsao duvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-aṃgapaviṭṭhaṃ aṃgabāhiraṃ ca | se kiṃ taṃ aṃgabāhiraṃ ? aṃgabāhiraṃ duvihaṃ paṇṇattaṃ,
taṃ jahā-āvassayaṃ ca āvassayavairittaṃ ca | se kiṃ taṃ āvassayaṃ ? āvassayaṃ chavvihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-sāmāiyaṃ 1, cauvīsatthao 2, vaṃdaṇayaṃ 3, paḍikkamaṇaṃ 4, kāussaggo 5, paccakkhāṇaṃ 6, se taṃ āvassayaṃ
mūla-se kiṃ ta āvassayavairittaṃ ? āvassayavairittaṃ duvihaṃ paṇṇattaṃ,
taṃ jahā-kālikaṃ ca ukkālikaṃ ca | se kiṃ ta ukkālikaṃ ?
5.1-2.4
ukkālikaṃ aṇegavihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahā-dasaveāliya, kappiyākappiya, culakappasuya, mahākappasuya, uvavāiya, rāyapaseṇiya
jīvābhigamo, paṇṇavaṇā, mahāpaṇṇavaṇā, pamāyappamāyaṃ, naṃdī,
aṇuogadārāī, deviṃdatthao, taṃdulaveyāliya, caṃdāvijjaya, sūra
paṇṇattī, porisimaṃḍala, maṃḍalapaveso, vijjācaraṇaviṇicchao,
gaṇivijjā, jhāṇavimattī, maraṇavibhattī, āyavisohī, vīyarāgasuya, saṃlehaṇāsuya, vihārakappo, caraṇavihī, āurapaccakkhāṇaṃ,
mahāpaccakkhāṇaṃ evamāi, se taṃ ukkālikaṃ
ātmaviśodhiḥ 23, vītarāgaśrutaṃ 24, sallekhanāśrutaṃ 25,
vihārakalpaḥ 26, caraṇavidhiḥ 27, āturapratyākhyānaṃ 28,
mahāpratyākhyānam 29, evamādi, tadetadutkālikam
mūla--se kiṃ taṃ kāliyaṃ ? kāliyaṃ aṇegavihaṃ paṇṇattaṃ ? taṃ jahāuttarājjhayaṇāī, dasāo, kappo, vavahāro, nisīhaṃ, mahānisīhaṃ,
isibhāsiyāī, jaṃbuddīvapannattī, dīvasāgarapannattī, caṃdapannattī,
khuḍḍiyāvimāṇapavibhattī, mahalliyāvimāṇapavibhattī, aṃgacūliyā, vaggacūliyā, vivāhacūliyā, aruṇovavāe, varuṇovavāe, garulovavāe, dharaṇovavāe, vesamaṇovavāe, velaṃdharovavāe,
deviṃdovavāe, uṭṭhāṇasuyaṃ, samuṭṭhāṇasuyaṃ, nāgapariyāvaṇiyāo,
nirayāvaliyāo, kappiyāo, kappavaḍaṃsiyāo, pupphiyāo,
pupphacūliyāo, vaṇhīdasāo, (āsīvisabhāvaṇāṇaṃ, diṭṭhivisabhāvaṇāṇaṃ, sumiṇabhāvaṇāṇaṃ, mahāsumiṇabhāvaṇāṇaṃ, teyagginisaggāṇaṃ, ) evamāiyāiṃ caurāsīi painnagasahassāī bhagavao
arahao usahasāmissa āititthayarassa, tahā saṃkhejjāī painnagasahassāī majjhimagāṇaṃ jiṇavarāṇaṃ, coddasapainnagasahassāṇi
bhagavao vaddhamāṇasāmissa, ahavā jassa jattiyā sīsā
5.1-2.5
uppattijāe veṇaiyāe kammayāe pariṇāmiyāe cauvvihāe
buddhīe uvaveyā, tassa tattiyāi paiṇṇagasahassāi, patteyabuddhā
vi tattiyā ceva, se tta kālie, se tta āvassayavairitti, se tta
aṇagapaviṭṭha || sū 43
mūla-se kiṃ taṃ aṃgapaviṭṭhaṃ ? aṃgapaviṭṭhaṃ duvālasavihaṃ paṇṇattaṃ, taṃ jahāāyāro 1, sūyagaḍo 2, ṭhāṇaṃ 3, samavāo 4, vivāhapannattī 5,
nāyādhammakahāo 6, uvāsagadasāo 7, aṃtagaḍadasāo 8,
aṇuttarovavāiyadasāo 9, paṇhāvāgaraṇāī 10, vivāgasuyaṃ 11,
diṭṭhivāo 12 || sū. 44
mūla-se kiṃ taṃ āyāre ? āyāre ṇaṃ samaṇāṇaṃ niggaṃthāṇaṃ āyāragoyaraviṇayaveṇaiyasikkhābhāsāabhāsācaraṇakaraṇajāyāmāyāvittīo āghavijjati, se samāsao pañcavihe paṇṇatte, ta
jahā-nāṇāyāre, daṃsaṇāyāre, carittāyāre, tavāyāre, vīriyāyāre,
āyāre ṇa parittā vāyaṇā, sakhejjā aṇuogadārā, sakhijjā
veḍhā, sakhejjā silogā, sakhijjāo nijjuttīo, sakhijjāo
paḍivattīo, se agaṭṭhayāe paḍhame aṃge, do suyakkhadhā, paṇavīsa
ajjhayaṇā, pacāsīi uddesaṇakālā, pacāsīī samuddesaṇakālā,
aṭṭhāramapayasahassāi payaggeṇa, sakhijjā akkharā, aṇatā gamā,
aṇatā pajjavā, parittā tasā, aṇatā thāvarā, sāsayakaḍanibaddhanikāiyā jiṇapaṇṇattā bhāvā āghavijjati, paṇṇavijjati,
parūvijjati, dasijjati, nidasijjati, uvadasijjati, se eva
āyā eva nāyā ena viṇṇāyā, eva caraṇakaraṇaparūvaṇā āghavijjai, se tta āyāre || sū. 45
jñātā, evaṃ vijñātā, evaṃ caraṇakaraṇaprarūpaṇā ākhyāyate, sa eṣa
ācāraḥ || sū 45
mūla-se kiṃ taṃ sūyagaḍe ? sūyagaḍe ṇaṃ loe sūijjai, aloe sūijjai,
5.1-2.6
loyāloe sūijjai, jīvā sūijjaṃti, ajīvā sūijjaṃti, jīvā'jīvā sūijjaṃti, sasamae sūijjai, parasamae sūijjai, sasamayaparasamae sūijjai, sūyagaḍe ṇaṃ asīassa kiriyāvāisayassa,
caurāsīie akiriyāvāīṇaṃ, sattaṭṭhīe aṇṇāṇiyavāīṇaṃ,
tesaṭṭhāṇa pāsaḍiyasayāṇa vūha kiccā sasamae ṭhāvijjai, sūyagaḍe ṇa
parittā vāyaṇā, sakhijjā aṇuogadārā, sakhejjā veḍhā,
sakhejjā silogā, sakhijjāo nijjuttīo, (sakhijjāo
sagrahaṇīo) sakhijjāo paḍivattīo, se ṇa agaṭṭhayāe biie
age, do suyakkhadhā, tevīsa ajjhayaṇā, tittīsa uddesaṇakālā, tittīsa samuddesaṇakālā, chattīsa payasahassāṇi payaggeṇa,
sakhijjā akkharā, aṇatā gamā, aṇatā pajjavā, parittā tasā,
aṇatā thāvarā, sāsayakaḍanivaddhanikāiyā jiṇapaṇṇattā
bhāvā āyavijjati, paṇṇavijjati, parūvijjati, dasijjati,
nidasijjati, uvadasijjati, se eva āyā, eva nāyā, eva
viṇṇāyā, eva caraṇakaraṇaparūvaṇā āghavvijjai, se tta sūyagaḍe 2
sū0 46
upadarśyante, sa evamātmā, evaṃ jñātā, evaṃ vijñātā, evaṃ caraṇakaraṇaprarūpaṇā''khyāyate, tadetatsūtrakṛtam || sū. 46
mūla—se kiṃ taṃ ṭhāṇe ? ṭhāṇe ṇaṃ jīvā ṭhāvijjaṃti, ajīvā ṭhāvijjaṃti,
jīvājīvā ṭhāvijjaṃti, sasamae ṭhāvijjai, parasamae ṭhāvijjai,
sasamayaparasamae ṭhāvijjai, loe ṭhāvijjai, aloe ṭhāvijjai, loyāloe ṭhāvijjai, ṭhāṇe ṇaṃ ṭaṃkā, kūḍā, selā, siṃhariṇo, pabbhārā, kuṃḍāī, guhāo, āgarā, dahā, naīo, āvavijjaṃti, ṭhāṇe ṇaṃ egāiyāe eguttariyāe vuḍḍhīe dassaṭṭāṇagavivaḍhiyāṇaṃ bhāvāṇaṃ parūvaṇā āvavijjai, ṭhāṇe ṇaṃ parittā
vāyaṇā, saṃkhejjā aṇuogadārā, saṃkhejjā veḍhā, saṃkhejjā
5.1-2.7
silogā, saṃkhejjāo nijjuttīo, saṃkhejjāo saṃgahaṇīo,
saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ agaṭhṭhayāe taīe aṃge, ege
suyakkhadhe, dasa ajjhayaṇā, egavīsa uddesaṇakālā, egavīsa
samuddesaṇakālā, bāvattaripayasahassā payaggeṇa, saṃkhejjā
akkharā, aṇatā gamā, aṇatā pajjavā, parittā tasā, aṇatā
thāvarā, sāsayakaḍanibaddhanikāiyā jiṇapannattā bhāvā āghavvijjati, pannavijjati, parūvijjati, dasijjati, nidasijjati,
uvadasijjati, se eva āyā, eva nāyā, eva viṇṇāyā, eva
caraṇakaraṇaparūvaṇā ādhavijjai, se taṃ ṭhāṇe 3 || sū. 47
mūla—se kiṃ taṃ samavāe ? samavāe ṇaṃ jīvā samāsijjaṃti, ajīvā
samāsijjaṃti, jīvājīvā samāsijjaṃti, sasamae samāsijjai,
parasamae samāsijjai, sasamayaparasamae samāsijjai, loe
samāsijjai, aloe samāsijjai, loyāloe samāsijjai
samavāe ṇaṃ egāiyāṇaṃ eguttariyāṇaṃ ṭhāṇasayavivaḍḍiyāṇaṃ
bhāvāṇaṃ parūvaṇā āghavijjai, duvālasavihassa ya gaṇipiḍagassa
pahuvaggo samāsijjai | samavāyassa ṇaṃ parittā vāyaṇā, saṃkhejjā
aṇuogadārā, saṃkhejjā veḍhā, saṃkhejjā silogā, saṃkhejjāo
nijjuttīo, saṃkhejjāo saṃgahaṇīo, saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ aṃgaṭṭhayāe cautthe aṃge, ege suyakkhaṃdhe, ege
ajjhayaṇe, ege uddesaṇakāle, ege samuddesaṇakāle, ege coyāle
sayasahasse payaggeṇa, sakhejjā akkharā, aṇatā gamā, aṇatā
pajjavā, parittā tasā, aṇatā thāvarā, sāsayakaḍanibaddhanikāiyā jiṇapaṇṇattā bhāvā āghavijjati, paṇṇavijjati, parūvijjati, dasijjati, nidasijjati, uvadasijjati, se eva
āyā, eva nāyā, eva viṇṇāyā, eva caraṇakaraṇaparūvaṇā
āghavijjai, se tta samavāe 4 || sū0 48
5.1-2.8
mūla— se kiṃ taṃ vivāhe ? vivāhe ṇaṃ jīvā viāhijjaṃti, ajīvā
viāhijjaṃti, jīvājīvā viāhijjaṃti, sasamae viāhijjati,
parasamae viāhijjati, sasamayaparasamae viāhijjaṃti, loe
viāhijjati, aloe viāhijjati, loyāloe viāhijjaṃti
vivāhassa ṇaṃ parittā vāyaṇā, saṃkhejjā aṇuogadvārā, saṃkhejjā
veḍhā, saṃkhejjā silogā, saṃkhejjāo nijjuttīo, saṃkhejjāo
saṃgahaṇīo, saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ aṃgaṭṭhayāe paṃcame
aṃge, ege suyakkhaṃdhe, ege sāirege ajjhayaṇasae, dasa uddesagasahassāī, dasa samuddesagasahassāī, chattīsa vāgaraṇasahassāī,
do lakkhā aṭṭhāsīī payasahassāī payaggeṇaṃ, saṃkhejjā akkharā,
aṇaṃtā gamā, aṇaṃtā pajjavā. parittā tasā, aṇaṃtā thāvarā,
sāsayakaḍanivaddhanikaiyā jiṇapaṇṇattā bhāvā āghavijjaṃti,
paṇṇavijjaṃti, parūvavijjaṃti, daṃsijjaṃti, nidaṃsijjaṃti, uvadaṃsijjaṃti, se evaṃ āyā, evaṃ nāyā, evaṃ viṇṇāyā, evaṃ caraṇakaraṇaparūvaṇā āghavijjai, se taṃ vivāhe 5|| sū0 49
mūla-se kiṃ taṃ nāyādhammakahāo ? nāyādhammakahāsu ṇaṃ nāyāṇaṃ
nagarāiṃ, ujjāṇāiṃ, ceiyāī, vaṇasaṃḍāī, samosaraṇāī, rāyāṇo,
ammāpiyaro, dhammāyariyā, dhammakahāo, ihalogiyaparalogiyā
iddhivisesā, bhogapariccāyā, pavvajjāo, pariyāyā, suyapariggahā,
tavovahāṇāiṃ, saṃlehaṇāo, bhattapaccakkhāṇāiṃ, pāovagamaṇāiṃ,
devaloyagamaṇāiṃ, sukulapaccāyāīo, puṇavohittābhā, aṃtakiriyāo ya āghavijjaṃti, dasa dhammakahāṇaṃ vaggā, tattha ṇaṃ egamegāe dhammakahāe paṃca paṃca akkhāiyāsayāī, egamegāe
akkhāiyāe paṃca paṃca uvakkhāiyāsayāī, egamegāe uvakkhāiyāe paṃca paṃca akkhāiyauvakkhāiyāsayāī, evameva
5.1-2.9
sapuvvāvareṇaṃ addhudvāo kahāṇagakoḍīo havaṃti tti mammakkhāyaṃ
nāyādhammakahāṇaṃ parittā vāyaṇā, saṃkhejjā aṇuogadārā,
saṃkhejjā veḍhā, saṃkhejjā silogā, saṃkhejjāo nijjuttīo,
saṃkhejjāo saṃgahaṇīo, saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ
aṃgadvayāe chaṭṭhe aṃge, do suyakkhaṃdhā, egūṇavīsaṃ ajjhayaṇā,
egūṇavīsaṃ uddesaṇakālā, egūṇavīsaṃ samuddesaṇakālā, saṃkhejjāiṃ
payasahassāiṃ payaggeṇaṃ, saṃkhejjā akkharā, aṇaṃtā gamā, aṇaṃtā
pajjavā, parittā tasā, aṇaṃtā thāvarā, sāsayakaḍanivvadvanikaiyā jiṇapaṇṇattā bhāvā āghavijjaṃti, paṇṇavijjaṃti, parūvijjaṃti, daṃsijjaṃti, nidaṃsijjaṃti, uvadaṃsijjaṃti, se evaṃ
āyā, evaṃ nāyā, evaṃ viṇṇāyā, evaṃ caraṇakaraṇaparūṣaṇā āghavijjai, se taṃ nāyādhammakahāo 6 || sū 50
śrutaparigrahā', tapaupadhānāni, saṃlekhanā, bhaktapratyākhyānāni,
pādpopagamanāni, devalokagamanāni, sukulapratyāvṛttaya', punargho
dhilāmāḥ, antakriyāścā''khyāyante, daśa dharmakathānāṃ vargā ,
tatra-ekaikasyā dharmakathāyā pañca pañcā''khyāyikāśatāni,
ekaikasyāmākhyāyikāyāṃ pañca pañcopārayāyikāśatāni,
ekaikasyāmupārayāyikāyā pañca pañcā''khyāyikopāryāyikāśatāni, evameva sapūrvāpareṇa abhyuṣṭā kathānakakoṭyo bhava
ntīti samākhyātam | jñātādharmakathānā parītā vācanā, sarayeyānyanuyogadvārāṇi, sakhyeyā veḍhā, sakhyeyā ślokā, sakhyeyā
niryūktaya , sakhyeyā saṅgrahaṇya , sakhyeyā pratipattaya , tā
aṅgārthatayā ṣaṣṭhamaṅgam, dvau śrutaskandhau, ekonaviṃśatiradhyayanāni,
ekonaviṃśatiruddeśanakālā', ekonaviṃśati samuddeśanakālā,
5.1-2.10
sakhyeyāni padasahasrāṇi padāgreṇa, sakhyeyānyakṣarāṇi, anantā
gamā , anantā paryavā, parītāstrasā, anantā sthāvarā,
śāśvatakṛtanibaddhanikācitā jinaprajñaptā bhāvā ākhyāyante,
prajñāpyante, prarūpyante, darthyate, nidarśyante, upadarśyante, sa
evamātmā, eva jñātā, eva vijñātā, eva caraṇakaraṇaprarūpaṇā''khyāyate, tā etā jñātādharmakathā. || sū 70
mūla-se kiṃ taṃ uvāsagadasāo ? uvāsagadasāsu ṇaṃ samaṇovāsayāṇaṃ
nagarāī, ujjāṇāī, ceiyāī, vaṇasaṃḍāī, samosaraṇāī, rāyāṇo,
ammāpiyaro, dhammāyariyā, dhammakahāo, ihaloiyaparaloiyā
iḍḍhivisesā, bhogapariccāyā, pavvajjāo, pariāgā, suyapariggahā, tavovahāṇāīṃ, sīlavvayaguṇaveramaṇapañcakkhāṇaposahovavāsapaḍivajjaṇayā, paḍimāo, uvasaggā, saṃlehaṇāo, bhattapaccakkhāṇāī, pāovagamaṇāī, devalogagamaṇāī, sukulapaccāyāīo,
puṇabohilābhā, aṃtakiriyāo ya āghavijjaṃti, uvāsagadasāṇaṃ
parittā vāyaṇā, saṃkhejā aṇuogadārā, saṃkhejjā veḍhā, saṃkhejjā
silogā, saṃkhejjāo nijuttīo, saṃkhejjāo saṃgahaṇīo,
saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ aṃgaṭṭhayāe sattame aṃge, ege
suyaksaṃdhe, dasa ajjhayaṇā, dasa uddesaṇakālā, dasa samuddesaṇakālā, saṃkhejjā (i) payasahassā (i) payaggeṇa, saṃkhejjā
akkharā, aṇatā gamā, aṇatā pajjavā, parittā tasā, aṇatā
thāvarā, sāsayakaḍanibaddhanikāiyā jiṇapaṇṇattā bhāvā āgha
vijjati, pannavijjati, parūvijjati, daṃsijjati, nidaṃsijjati,
uvadaṃsijjati, se eva āyā, eva nāyā, eva viṇṇāyā, eva
caraṇakaraṇaparūvaṇā āghavijjai, se taṃ uvāsagadasāo 7
sū0 71
mūla-se kiṃ taṃ aṃtagaḍadasāo ? aṃtagaḍadasāsu ṇaṃ aṃtagaḍāṇaṃ
5.1-2.11
nagarāī, ujjāṇāī, ceiyāī, vaṇasaṃḍāī, samosaraṇāī, rāyāṇo,
ammāpiyaro, dhammāyariyā, dhammakahāo, ihaloiyaparaloiyā
iḍḍhivisesā, bhogapariccāgā, pavvajjāo, pariāgā, suyapariggahā, tavovahāṇāī, saṃlehaṇāo, bhattapaccakkhāṇāī, pāovagamaṇāī, aṃtakiriyāo āghavijjaṃti, aṃtagaḍadasāsu ṇaṃ
parittā vāyaṇā, saṃkhejjā aṇuogadārā, saṃkhejjā veḍhā, saṃkhejjā
silogā, saṃkhejjāo nijjuttīo, saṃkhejjāo saṃgahaṇīo, saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ aṃgaṭṭhayāe aṭṭhame aṃge,
mūla—se kiṃ taṃ aṇuttarovavāidasāo ? aṇuttarovavāidasāsu ṇaṃ
aṇuttarovavāiyāṇaṃ nagarāīṃ, ujjāṇāīṃ, ceiyāīṃ, vaṇasaṃḍāīṃ,
samosaraṇāīṃ, rāyāṇo, ammāpiyaro, dhammāyariyā, dhammakahāo,
ihaloiyaparaloiyā iḍḍhivisesā, bhogapariccāgā, pavvajjāo,
pariāgā, suyapariggahā, tavovahāṇāīṃ, paḍimāo, uvasaggā,
saṃlehaṇāo, bhattaṃpaccakkhāṇāīṃ, pāovagamaṇāīṃ, aṇuttarovavāiyatte uvavattī, sukulapaccāyāīo, puṇabohilābhā, aṃtakiriyāo āghavijjaṃti, aṇuttarovavāidasāsu ṇaṃ parittā
vāyaṇā, saṃkhejjā aṇuogadārā, saṃkhejjā veḍhā, saṃkhejjā
silogā, saṃkhejjāo nijjuttīo, saṃkhejjāo saṃgahaṇīo, saṃkhejjāo paḍivattīo, se ṇaṃ aṃgaṭṭhayāe navame
aṃge, ege suyakkhaṃdhe, tinni vaggā, tinni uddesaṇakālā, tinni
samuddesaṇakālā, saṃkhejjāiṃ payasahassāiṃ payaggeṇaṃ, saṃkhejjā
akkharā, aṇatā gamā, aṇatā pajjavā, parittā tasā, aṇatā
thāvarā, sāsaya ka ḍanitraddhanikāiyā jiṇapaṇṇattā bhāvā ādhavijjati, paṇṇavijjati, paruvijjati, daṃsijjati, nidaṃsijjati,
uvadaṃsijjati, se eva āyā, eva nāyā, eva viṇṇāyā, eva
First 116 of 265 passages. Read on
See also: more in The Cūlikāsūtras ("appendix texts")
- Nandi (Nandī) — Ardhamāgadhī Prakrit; 450 CE
- Anuogaddaraim (Aṇuogaddārāiṃ) — Ardhamāgadhī Prakrit; 250–400 CE
- Ganadharavada (Kshamashramana Jinabhadragani) (Gaṇadharavāda (Kṣamāśramaṇa Jinabhadragaṇi)) — Sanskrit; 200–450 CE; partly digitised