Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p167

Sukhabodhā p167

Language
Sanskrit

p167

tṛtīyaṃ
śrīuttarādhyayanasūtre śrīnaimicandrīyavṛttiḥ
||77||
koXXXOXOXOXOXOXOXOXOXOXO
khettaṃ vatthaṃ hiraṇṇaṃ ca, pasavo dāsaporusaṃ | cattāri kāmakhaṃdhāṇi, tattha se uvavavai || 17|| mittavaṃ nāivaṃ hoi, uccāgotte ya vannavaṃ | appāyaṃke mahāpanne, abhijāe jaso bale ||18||xcaturaṅgīyā
vyākhyā-kṣetraṃ' grāmā''rāmādi 'setuketūbhayātmakaṃ vā, 'vāstu' khātocchritobhayātmakam 'hiraṇyaṃ' suvarṇam , upala- |'dhyayanam| kṣaṇatvād rūpyādi ca, 'paśavaḥ' gomahiṣyādayaḥ, dāsāśva-preṣyarūpāḥ 'porusaṃ' ti prākṛtatvāt pauruṣeyaṃ ca-padātisamūhaḥ dāsapauruṣeyaṃ, 'catvāraḥ' catuḥsaṃkhyāḥ | atra hi kṣetravāstviti caikaḥ, hiraṇyamiti dvitīyaḥ, paśava iti tṛtīyaḥ,
durlabhasya dāsapauruṣeyamiti caturthaḥ | ete kāmāḥ-manojñaśabdādayaḥ taddhetavaḥ skaṃdhāḥ-tattatpudgalasamūhāḥ kāmaskandhā yatra bhavantīti
caturaṅgasya gamyate | prākṛtatvāca napuṃsakanirdeśaḥ | 'tatra' teṣu kuleṣu saḥ 'upapadyate' jāyate | anena ca eka aṅgamuktam | śeṣāṇi tu
phalam | navāṅgānyāha-'mitravān' vayasyavān , 'jñātimān' bandhumān bhavati, um̐ccairgotraḥ' uttamakulaḥ, 'caḥ' samuccaye, “varṇavān' praśastaśarīracchaviḥ, 'alpātaṅkaḥ' ātaṅkavirahito nīroga ityarthaḥ, 'mahāprājñaḥ' paṇḍitaḥ, 'abhijātaḥ' vinītaḥ, sa hi sarvajanābhigamanīyo bhavati, tataśca viśiṣṭavibhūtimān , 'yaśasvī' khyātimān , 'belī' kāryakaraṇaṃ prati sāmarthyavān , ubhayatra sūtratvāt matvarthīyalopa iti sūtradvayārthaḥ ||17-18|| tat kiṃ evaṃvidhaguṇasampatsamanvitaṃ mānuṣatvameva tatphalam ? ityāha
bhoccā māṇussae bhoe, appaḍirūve ahāuyaṃ| puvaṃ visuddhasaddhamme, kevalaṃ bohi bujjhiyā ||19|| vyākhyā-bhuktvā' āsevya 'mānuṣyakān' manuṣyasambandhinaḥ 'bhogān' manojñaśabdādīn 'apratirūpān' ana
|| 77|| 1 "sasyātpattibhūmiḥ kṣetraṃ, tacca setuketūbhayabhedāt trividham , tatra setukṣetram-arahaṭṭādisekyam , ketukṣetraṃ punaḥ-ākāśapatitoda| kaniṣpādyam , ubhayakṣetraṃ tu-ubhayaniṣpādyam | 2 vāstu-agāraṃ, tadapi trividham , khātam, ucchritam, khātocchūitam | tatra khātambhūmigṛhakādi, ucchūitam-prāsādādi, khātorichratam-bhūmigṛhasyopari prāsādaḥ|

Linked texts (1)