Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p316

Sukhabodhā p316

Language
Sanskrit

p316

namirājarṣeḥ
sautrīvaktavyatā|
sarpaḥ tadupamāḥ, kiñca kāmān ‘prārthayamānāḥ' apergamyamānatvāt prārthayamānā api 'akāmāḥ' iṣyamāṇakāmābhāvād yānti durgatimiti kathaṃ tattyāga āścaryam ? asadbhogaprārthanamapi yad bhavatā sambhāvitaṃ tadapyasaṅgatam , mumukṣuṇāṃ kvacidākāṅkāyā asambhavāt | uktaṃ hi-"mokṣe bhave ca sarvatra, niḥspṛho munisattamaḥ|" iti sūtrārthaḥ || 53 || kathaṃ punaḥ kāmāna prārthayamānā durgatiṃ yānti ? ata āha___ ahe vayai koheṇaṃ, māṇeṇa ahamā gaī| māyā gaipaḍigghāo, lobhāo duhao bhayaṃ ||54|| - vyākhyā-'adhaḥ' narakagatau vrajati krodhena, mānena adhamā gatiḥ, "māya" tti suvyatyayāt māyayā gateḥ-prastāvāt | sugateḥ pratighātaḥ-vināśo gatipratighātaḥ, lobhād "duhau" tti dvidhā' dviprakāraṃ-aihikaṃ pāratrikaṃ ca 'bhayaṃ' anekaduḥkhasampātāśaṅkayā sādhvasaṃ bhavatīti sarvatra gamyate | kāmeṣu hi prārthyamāneṣvavaśyaṃbhāvinaḥ krodhādayaste cedṛśā iti kathaṃ na tatprārthanāto durgatiriti sūtrārthaḥ || 54 || evaṃ bahubhirapyupāyaistamindraḥ kṣobhayitumaśaktaḥ kimakarot ? ityāha| avaujjhiūṇa māhaṇarūvaṃ viuruviūṇa iṃdattaṃ | vaṃdai abhitthuṇaṃto, imāhi madhurāhi vaggūhiṃ||55|| aho te nijiokoho, ahomāṇo parājio| aho te nirakiyā māyā, aho lobhovasīkao56 aho te ajavaṃ sāhū!, aho te sāhu ! maddavaṃ | aho te uttamā khaṃtī, aho te mutti uttamā ||5||
vyākhyā-'apohya' tyaktvā brāhmaṇarūpaṃ "viuruviūṇa" tti vikṛtya 'indratvam' uttaravaikriyarūpaṃ 'vandate' anekārthatvāt praṇamati 'abhiṣṭhuvan' stutiṃ kurvan 'ābhiḥ' anantaraṃ vakṣyamāṇābhiḥ 'madhurābhiḥ' śrutisukhābhiḥ 'vāgbhiḥ' vāṇībhiḥ | tadyathā-'aho' iti vismaye, 'te' tvayā nirjitaḥ krodhaḥ, yatastvamanamatpārthivavaśīkaraṇapreraṇāyāmapi na
1 yathā hyayamaharavalokyamānaḥ sphuranmaṇiphaṇābhūṣita iti śobhana iva vibhājyate, sparśanādimiranubhūyamānaśca vināśāyaiva bhavati |

Linked texts (1)