Uttarajjhayana p339
Sukhabodhā p339
- Language
- Sanskrit
p339
ndrīyāsukhabodhā
khyā laghuvṛttiḥ |
BXCXCXXX XOXOX CXCXX CXCX
araī gaṃḍaṃ visūīyā, āryakā vivihā phusaṃti te |
vihaḍai viddhaṃsaha te sarīrayaṃ, samayaṃ goyama ! mā pamāyae || 27 ||
vyākhyā – 'aratiḥ' vātādijanitaścittodvegaḥ 'gaṃḍa' gaḍuḥ, 'visūcikā' ajīrṇaviśeṣaḥ 'ātaṅkāḥ ' sadyo ghātino rogaviśeṣāḥ 'vividhāḥ' anekaprakārāḥ spṛśanti 'te' tava śarīrakamiti gamyate | yaduktam — “sāse khāse jare ḍāhe, | kucchisūle bhagaṃdare | arisā ajīrae diṭṭhī-muhasūle aroya || 1 || acchiveyaṇa kaṃḍū ya, kannāvāhā jaloyare | koḍhe emāiṇo rogā, pīlayaṃti sarīriṇaṃ || 2 |||" tataśca "vihaḍai" tti 'vipatati' viśeṣeṇādhaḥ patati - balopacayādapaiti, 'vidhvasyate' jīvavimuktamadhaḥ patati te śarīrakam, ato yāvajjarā rogāśca śarīraṃ na jarjarayanti tāvat samayamapīti pūrvavat | anyeṣāmapi ayamupadeśaḥ | uktañca - " yāvat svasthamidaṃ kalevaragṛhaṃ yāvacca dūre jarā, yāvaccendriyaśaktirapratihatā yāvat kṣayonāyuṣaḥ | ātmaśreyasi tāvadeva viduṣā kāryaḥ prayatno mahān, sandīpte bhavane hi kūpakhananaṃ pratyudyamaḥ kīdṛśaḥ ? || 1 || " keśapāṇḍuratvādi ca yadyapi gautame na sambhavati tathāpi tanniśrayā śeṣa śiṣyapratibodhanārthatvādaduṣṭamiti sūtrārthaḥ ||27|| yathā apramādo vidheyastathā cā''ha
vocchida siṇehamappaṇo, kumudaṃ sāraiyaṃ va pāṇiyaṃ |
se saba siṇehavajjie, samayaṃ goyama ! mā pamāyae || 28 ||
vyākhyā- 'vyucchindvi' apanaya 'sneham' abhiṣvaṅga, kasya sambandhinam ? ātmanaḥ, kumudamiva "sāraiyaṃ" ti sūtratvāt śaradi bhavaṃ śāradam 'vā' upamārtho bhinnakramaśca prāg yojitaḥ, 'pānīyaṃ' jalam, yathā tat prathamaṃ jalamagnamapi jalamapahāya varttate tathā tvamapi cirasaṃsṛṣṭatvādibhirmadviṣaya snehavaśago'pi tamapanaya, apanīya ca "se" iti 'atha'
daśamaṃ druma
patrākhya
madhyayanam |
apramādārtha vīraprabhoranu
śāsanam |
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit