Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p415

Sukhabodhā p415

Language
Sanskrit

p415

8X8X8X8X800X6
vat 'kiṃ na mayā tadaiva sadanuṣṭhānamanuṣṭhitamiti khidyata evā'dharmakārīti sūtrārthaḥ || 21 || syādetat — mṛtyumukhopanītasya paratra ca duḥkhābhihatasya svajanādayastrāṇāya bhaviṣyanti tato na śociṣyante ityāśaṅkayāha
jaheha sīho va miyaṃ gahāya, maccū ṇaraṃ ṇei hu aṃtakāle |
ṇa tassa māyā va piyā va bhāyā, kālammi tammisaharā bhavati || 22 || ṇa tassa dukkhaṃ vibhayaṃti ṇāyao, ṇa mittavaggā ṇa suyā ṇa baṃdhavā | ego sayaṃ pañcaṇuhoi dukkhaṃ, kattāramevaṃ aṇujāi kammaṃ || 23 ||
vyākhyā – 'yathe' tyaupamye 'ihe 'ti loke 'siṃhaḥ' mṛgapatiḥ 'vā' iti pūraṇe, 'mṛgaṃ' kuraṅgaṃ gṛhītvā prakramāt paralokaṃ nayatīti sambandhaḥ | evaṃ 'mṛtyuḥ' kṛtāntaḥ 'naraṃ' puruṣaṃ nayati, 'huḥ' avadhāraṇe, tato nayatyeva, 'antakāle' jīvitavyāvasānasamaye | na 'tasya' mṛtyunā nīyamānasya mātā vā pitā vā “bhāya" tti vāśabdasyeha gamyamānatvāt bhrātā vā 'kāle tasmin ' jīvitāntarūpe aṃśaṃ prakramāt jīvitabhāgaṃ dhārayanti-mṛtyunā nīyamānaṃ rakṣantītyaṃśadharāḥ, uktaṃ hi – “na pitā bhrātaraḥ putrāḥ, na bhāryā na ca bāndhavāḥ | na śaktā maraṇāt trātuṃ, magnāḥ saṃsārasāgare || 1 ||” iti || syādetat-jīvitārakṣaṇe'pi duḥkhāṃśahāriṇo bhaviṣyanti ata āha—na 'tasya' mṛtyunā nīyamānasya 'duḥkhaṃ' śārīraṃ mānasaṃ vā 'vibhajanti' vibhāgīkurvanti ' jñātayaḥ' dūravarttinaḥ svajanā na 'mitravargāḥ' suhṛtsamūhā na 'sutāḥ' putrā na 'bāndhavāḥ' nikaṭavarttinaḥ svajanāḥ, kintu 'ekaḥ' advitīyaḥ 'svayam' ātmanā 'pratyanubhavati' vedayate 'duḥkhaṃ' kleśam | kimiti ? yataḥ 'karttārameva ' upārjayitārameva 'anuyāti' anugacchati karmeti sūtradvayārthaḥ || 22-23 || itthamaśaraṇatvabhāvanāmabhidhāyaikatva
bhāvanāmāha
XCXXCXX CXCX
trayodaśaṃ citrasambhūtīyākhya
madhyayanam |
citra
sambhūtamunyoḥ sautrī

Linked texts (1)