Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana p418

Sukhabodhā p418

Language
Sanskrit

p418

| 'dharma' śrutadharmādikaṃ kāmabhogeṣu 'mūcchitaḥ ' gṛddhaḥ, tadetat kāmabhogeṣu mūrcchanaṃ mama nidānakarmaṇaḥ phalamiti sūtradvayārthaḥ | || 28-29 || punarnidānaphalamevodāharaṇato darśayitumāha
nāgo jahā paṃkajalāvasanno, dahuṃ thalaṃ ṇābhisamei tīraṃ |
evaṃ vayaṃ kāmaguṇesu giddhā, ṇa bhikkhuṇo maggamaṇuddayāmo || 30 ||
vyākhyā– 'nāgaḥ' hastī 'yathe' tyupanyāse, paṅkapradhānaṃ jalaṃ paṅkajalaṃ tatrā'vasannaḥ - nimagnaḥ paṅkajalāvasannaḥ san dṛṣṭvā sthalaṃ 'na' naiva 'abhisameti' prāpnoti 'tīraṃ' pāram apergamyamānatvāt tīramapi āstāṃ sthalamiti bhāvaḥ | evaṃ vayaṃ kāmaguṇeṣu gṛddhāḥ na 'mikṣoḥ' sādhoḥ 'mārga' panthānaṃ sadācāralakṣaṇam 'anuvrajāmaḥ' anusarāma iti sūtrārthaḥ || 30 || punaranityatādarśanāya munirāha -
a kālo turaṃta rāīo, ṇa yāvi bhogā purisāṇa ṇiccā |
ucca bhogā purisaṃ cayaṃti, dumaṃ jahā khīṇaphalaṃ va pakkhī || 31 ||
I
vyākhyā – 'atyeti' atikrāmati 'kālaḥ ' yathāyuṣkakālaḥ kimiti ? yataḥ 'svaranti' śīghraṃ gacchanti ' rātrayaḥ ' rajanyaḥ, dinopalakṣaṇaṃ caitat, tato'nena jīvitasyā'nityatvamuktam | uktaṃ hi - "kṣaṇa - yāma - divasa - māsacchalena gacchanti jīvitadalāni | iti vidvānapi kathamiha, gacchasi nidrāvaśaṃ rātrau ? || 1 ||" na ca bhogā api aperatra sambandhāt puruṣāṇāṃ 'nityāḥ śāśvatāḥ, yata upetya svapravṛttyā na tu puruṣābhiprāyeṇa bhogāḥ puruṣaṃ tyajanti, kamiva ka iva ? ityāhadrumaṃ kṣīṇaphalaṃ yathā 'pakṣī' vihaga iva, phalopamāni hi puṇyāni tatastadapagame puruṣaṃ pakṣivad bhogā muñcantīti sūtrārthaḥ || 31 || yata evamataḥ
citra
sambhūtamunyoḥ sautrī

Linked texts (1)