Uttarajjhayana p738
Sukhabodhā p738
- Language
- Sanskrit
p738
pramādasya sthānāni |
teṣāṃ na kaścid rāgadveṣavān bhavet , na cā'pi 'bhogāḥ' śabdādayaḥ 'vikṛti' krodhādirūpām, ihā'pi hetutvenopayānti, anyathā na kaścana rāgadveṣarahitaḥ syāt , ko'nayostarhi hetuḥ ? ityāha-yaḥ tatpradveṣī ca 'parigrahī ca' parigrahabuddhimān teṣveva rāgītyarthaḥ, sa teṣu 'mohāt' mohanīyād vikṛtimupaiti, rāgadveṣarahitastu samatāmityarthāduktaṃ bhavatīti sūtrārthaḥ ||101|| phisvarūpā punarasau vikṛtiḥ yāṃ rāgadveṣavaśādupaiti ? ityāha
kohaṃ ca māṇaṃ ca taheva māyaṃ, lobhaṃ duguṃcha araī rahaṃ ca | hāsaṃ bhayaṃ sogapumisthiveyaṃ, napuṃsaveyaṃ vivihe ya bhāve ||102|| āvajaī evamaṇegarūve, evaṃvihe kāmaguṇesu satto|
anne ya eyappabhave visese, kāruṇṇadīṇe hirime vaisse ||103 || vyākhyā-krodhaṃ ca mānaṃ ca tathaiva māyāṃ lobhaṃ ca jugupsām arati ratiṃ ca hāsaṃ bhayaṃ śokapuṃstrīvedamiti samāhāranirdeśaḥ, tatra 'puṃvedaṃ yoṣidabhilāṣaṃ 'strīveda' puruṣā'bhiṣvaṅgaṃ 'napuṃsakavedam' ubhayā'milāṣa, vividhāṃśca 'bhāvān' harṣaviṣādādīn āpacate 'evam' amunā rāgadveṣavattālakṣaṇena prakāreṇa 'anekarūpān' bahubhedāna 'anantānubandhyādibhedena tāratamyabhedena ca evaṃvidhān' uktaprakārān vikārāniti gamyate, kāmaguṇeṣu sakta anyāṃśca 'etatprabhavān' krodhādijanitān 'viśeṣān' paritāpadurgatipātādīma, kīdṛśaḥ san ? ityāha-kāruṇyāspadībhūto dīnaḥ kāruṇyadīnaḥ madhyapadalopī samāsaḥ atyantadīna ityarthaḥ, "hirime" tti 'hīmān' lajjāvān, kopādyāpanno hi prītivināśādikamihaivā'nubhavana | paratra ca tadvipākamatikaṭukaṃ paribhāvayan prāyo'tidainyaṃ lajjāṃ ca bhajate, tathā "vaissa" tti ārṣatvāt 'dveṣyaḥ'
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit