Mandaramaranda 22.p1

22.p1

kāvyaṃ hi yaśase'rthāya śivetaranivṛttaye
kāntāvadupadeśāya paranirvṛtaye kṣaṇāt
sālaṃkāraguṇau kāvyaṃ śabdārthau doṣavarjitau
tathā kavīnāṃ samayānurodhena nibandhitam
īdṛśaṃ dvividhaṃ kāvyaṃ śrāvyadṛśyavibhedataḥ
śrāvyaṃ tu trividhaṃ jñeyaṃ gadyapadyobhayātmanā
apādaḥ padasaṃghāto gadyaṃ padyaṃ catuṣpadam
gadyapadyātmakaṃ kāvyaṃ campūrityabhidhīyate
dṛśyaṃ tu daśadhā proktaṃ nāṭakādivibhedataḥ
sarvadhvanirguṇībhūtavyaṅgyaṃ citramiti tridhā
vācyātiśāyi vyaṅgyaṃ yatkāvyaṃ dhvaniritīryate
kāvyaṃ tu kathitaṃ vyaṅgye vācyādanatiśāyini
guṇībhūtavyaṅgyamiti syādvyaṅgyasyāpradhānataḥ
avyaṅgyamapi yaccāru tatkāvyaṃ citramiṣyate
śabdacitraṃ cārthacitramubhayaṃ ceti tantridhā
sodāhṛtaya eteṣāṃ bhedāḥ pūrvaṃ prakāśitāḥ
śarīraṃ tasya śabdārthau jīvitaṃ vyaṅgyavaibhavam
hārādivadalaṃkārāste'nuprāsopamādayaḥ
śauryādaya iva proktāḥ śleṣakāntyādayo guṇāḥ
ātmotkarṣāvahāstatra svabhāvā iva rītayaḥ
śobhāmāhāryakīṃ prāptā vṛttayo vṛttayo yathā
padānuguṇyaviśrāntiḥ śayyā śayyeva saṃmatā
rasāsvādaprabhedāḥ syuḥ pākāḥ pākā iva sthitāḥ
prakhyātā lokavadiyaṃ sāmagrī kāvyasaṃpadaḥ
lakṣyalakṣaṇasaṃyuktā ime pūrvaṃ prakīrtitāḥ
mahākāvyaṃ coPCAkāvyamiti tadvividhaṃ punaḥ
nagarārṇavaśailartucandrārkodayavarṇanaiḥ
udyānasalilakrīḍāmadhupānaratotsavaiḥ
vipralambhairvivāhaiśca kumārodayavarṇanaiḥ
mantradūtaprayāṇādināyakābhyudayairapi
etairūpanibaddhaṃ yattanmahākāvyamiṣyate
eṣāmaṣṭādaśānāṃ yaiḥ kaiścinnyūnamapīṣyate
sargabandho mahākāvyamiti kecitpracakṣate
asargabandhamapi ca mahākāvyamitīṣyate
gītatālānubaddhaṃ yadupakāvyamitīryate
upakāvyaṃ tu bahudhā vakṣye tāni ca kānicit