Bhargavacampu (Bhārgavacampū)
भार्गवचम्पू
- Language
- Sanskrit
- Author
- Rāmakṛṣṇa
- Extent
- 202 passages, 3,496 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Bhargava Champu By Rama Krishan Suri 1891 Gurukul Kangri Collection Bhargava Champu By Rama Krishan Suri 1891… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
Text
1.1
śrīpatiṃ praṇamadvṛndārakavṛndobhinandanam
bhavabandhācchidaṃ vandyaṃ vande māndyānivṛttaye
1.2
devaḥ śāradapadmakorakamadapradhvaṃsipadmākucaprāgbhārasphuṭacārupatraracanācāturyaratnākaraḥ
lakṣmīnetrakaṭākṣavīkṣaṇaśaravyāpāralakṣīkṛtaḥ
kṣipraṃ pakṣipattidhvajo vitanutāṃ śāstaṃ praśastaṃ mama
1.3
nirnimeṣapadāvācyai saṃviśanti vaneṣvamī
guṇajālayutāḥ santo dhīvarā iti me matiḥ
1.4
mānasasaṃcāripadā bhavyaguṇā bhūtimāśritā sarasā
satkṛtirapi bahukākaiḥ kalahaṃsīva pradūṣyate kujanaiḥ
1.5
tatra
bhāvyālaṃkṛtihṛdyavarṇasupadanyā sojjhitāmatkṛtiḥ
jñeyaṃ nūnamanalpadūṣaṇapadaṃ syādeva kiṃ tāvatā
santaḥ santi sadā yadāsyasaraṇīsaṃcāriṇaḥ prasphuraddoṣāstepi guṇāḥ syurambudamukhairambhāṃsi sindhoriva
1.6
asti ca catuḥsamudravalayamadhyagatasakalavasundharākhaṇḍamaṇḍanaṃ
kharvīkṛtaśarvārigarvaparvataiḥ vinirjitakopāṭopaiḥ sphurajjaṭāmukuṭavirājitottamāṅgaiḥ purandarādivanditavandyasundaramukundapadāravindamakarandaṣaṭpadairaviratānityānityavastuvicāraparavaśairmunijanairjanitasaubhāgyaṃ sārikāsā rasahaṃsaśukacakravākakokiparepuṣṭakaṇṭhadhvanibhiḥ
pānthānāhvayadivātiramaṇīyamasampradeśaṃ kastūrīhariṇavarāhasamuttuṅgamātaṅgagavayakṛṣṇasāramṛgapañcānanaprabhṛtibhirvanacarairapyanyonyamavanaparaiḥ paśubhiradhiṣṭhitam adharīkṛtanandanavanarāmaṇīyakaṃ nijavimalakīlālavahulalolaccholocchalallalitataratuṣārapavitritākhilarāśe (?)janāmakhaṇḍasukīrtiketulaṣṭeḥ snānāthīgatakinnarīgaṇanirdhautastanakuṅkumapaṅkāṅkitottuṅgataṅgavatyā bhagavatyāḥ sarasvatyāstīram | yatra paropakārārthajanmāno'nekaśākhinaḥ kamanīyaparicchadāḥ
pheainapā iva pādapāḥ santi | yatra ca latāḥ sarvartupuṣpavatyopi
apradoṣāvikāsinyo muninicayāvācitakusumāḥ santi
cūtāśvatthakapitthakundatilakādhyakṣasantānakairbilvānīlatamālatālapanasaproñcāpriyāleṅgudaiḥ
kharjūrārjunabhūrjalodhrabakulairāmrātakādyairapi
vyāptaṃ tadvarabhūribhūruhagaṇairdevairyathā viṣṭapam
1.7
bahulaśakuni vipulārjunamabhitasakṛpabhīṣmaśatadrupadam
subahuśikhaṇḍisamadhikaṃ bhāratacaritāt sarasvatītīram
1.8
nūnamīrṣyābharādiva tayaiva sarasvatyā
amarapurasamṛddhisparddhayā vardhayitvā
nijarucirataṭākaprāntasaubhāgyabhāgyam
tadanubhavasamodastāpasānāṃ samūhaḥ
samakṛtamurasampadyasya haḥ saspṛhopi
1.9
kadācittatra nigamādhyayanacayanādiyajanadattāvadhānā viṣaviṣamaviṣayāviṣahyarayagrastavivekagrāmyajanānugrāhakā nikhilanigamārthapāradṛśvāno vaśīkṛtakaraṇāntaḥkaraṇamātariśvāno bhūri yajvānastapasvinovateruryeṣāmativicitratamaṃ cāritam
bhave ratā apyabhavāśca kecidramāpasaktāapi no ramāpāḥ
hiraṇyagarbhopasṛtāstathāpi hiraṇyagarbhāstu na te dvijāgryāḥ
1.10
saṃsāratāpasaṃśāntyai tapobhiste tapasvinaḥ
citraṃ satatamarcanti śrīvaraṃ janatāpadam
1.11
avatīrya sarasvatītīraṃ vīruttaruṇatarusamunnidrasāndrakusumasamūhodbhramadbhramaramañjusiñjanapraṇunnā iva svayamapi tattaṭapāvinnyahṛtacittāḥ
satrārthaṃ mantrayāmāsu
ito bhūmī ramyā'sitamṛgapadaṅkairatitarāmito darbhāḥ śaśvaddhārita iha nīvārapaṭalam
ito vātaḥ sārasvatajalakaṇān mūrchati vahan
pikaḥ proccai ramyaṃ madhusamayamāvedayati naḥ
1.12
api cāsmākam
yajñasambhārasaulabhyāddvilubdhyanmanasāmiha
vṛttimutsāhayatyetattīraṃ sārasvataṃ kratau
1.13
tadyujyatetra yajñabhāgabhujaḥ sudhābhujaḥ sabhājayitum | tataḥ
yuktamityeva te sarvepyanumānya samutsukāḥ
samagrāṃ satrasāmagrīṃ kalpayāṃcakruraasā
1.5-2
anantaraṃ karpaṇādinā bhūśuddhiṃ vidhāya viracitaśca
tattaccinhavadunnatannatacaturdvāraḥ sudhārañjitaḥ
pratyagrasphuradāmrapallavabharakḷṛptocchasatoraṇaḥ
saṅghūpairabhiśobhitaśca nigamadhvānaikaśālī pṛthuprāgvaṃśaḥ kuśanirmitāstaraṇavān ramyaḥ kratormaṇḍapaḥ 14
prathamaḥ stabakaḥ
1.15
agniśālāyāṃ ca gārhapatyāhavanīyādīnāṃ śaraṇāni mekhalānirupaśobhitāni viracayya
tataḥ snātvātha salile sarasvatyā munīśvarāḥ
kṛtajapyāśca te viprā yajñavāṭamupāgaman
1.16
praviśya tasminviśālepi saśāle maṇḍape prāgagreṣu darbheṣūpaviṣṭāḥ pravibhaktakāryādhikārā munayo mahatā puṇyāhaghoṣeṇa dīkṣāṃ
pravartayāmāsuḥ | tatra prathamaṃ mukhyadevatoddeśena kriyamāṇe saṅkalpe
vikalpasteṣāmantaḥkaraṇasadanaṃ madamattamātaṅga ivoccaśiloccayadarīmadhyamadhyatiṣṭhan hariharavidhayaḥ
jagatāmīśvarattvena trayaḥ pūjyāstathāpyayam
naraḥ kasyānusaraṇādatyantaṃ kṣemamaśnute
1.17
iti tathāvidhe vyatikare hiraṇyagarbhopāsakāḥ procuḥ | aho kathamete paṇḍitā api hastasthitavastuvīkṣaṇakṛte darpaṇāpekṣāvatāṃ panthānamanusaranti | yataḥ spaṣṭamaivaitat
yena svīyena dhāmnā jvaladanalacalajvālamālāgarimṇā
puṣṭairnaiṣṭastapobhirlayasamayatamastomelīḍhāntarāṇām
nṛṇāṃ pūrṇātmabodhapramadamaviduṣāṃ dṛṣṭirunmīlitā drāk
yaṣṭavyaḥ sṛṣṭināthaḥ sa tu satatamataḥ sarvavedaikaisargaḥ
1.18
taduttaraṃ sānuśayaṃ śaivāḥ
yadaṅghriprekṣārthaṃgatamuditavṛndārakajanaḥ
prabhācakrābhrājanmukuṭataṭasaṃghaṭṭagalitaiḥ
sphuradratnairnityaṃ janitasikataṃ prāṅgaṇamaho
yadīyaṃ taṃ devaṃ bhavamiha bhajāmaḥ suravaram
1.19
tadūrdhvaṃ bhāgavatāḥ
yo netraśrutibhāratīprabhṛtibhirvijñāyate no guṇairyaścāmnāyasamūhaśīlanaparaistātparyavṛttyocyate
tattvānāṃ nicayaṃ praviṣṭa iti yā sambhāvyate svecchayā
bhaktānāṃ ca bhavāya bhāvitatanuḥ sevyo hariḥ sarvadā
1.20
ityāgrahagrahopamagrastāntarātmāno mahātmānaḥ svasvopāsanavāsanāparavaśatvena parasparaṃ nijagaduḥ | tataḥ kecit suvicāraśīlanaparāḥ | āḥ kimetena vicārācatureṇa bhavatāṃ vivādena
tanniśamya vaiṣṇavādayaḥ sarvepyekībhūtāḥ | kathamavicārācaturatvamasmadvivādasya yato brahmādidevatānām
tisṛṇāmapi bhūribhāgyabhājāṃ jagadīśatvamayaṃ jagāda devaḥ
smṛtayaśca tato vayaṃ prapannāḥ śaraṇaṃ taccaraṇāvaghāpahatyai
1.21
vivekinaḥ satyamuktaṃ tathāpi | yathā vā
dīpānāmaruṇāsitādikācasāreḥ
klṛpteṣu sphuṭacarṣakeṣu saṃsthitānām
dīpatvaṃ yadi ca samaṃ tathāpi kāntiḥ
śvetasthe bahulatamā tamāṃsi hanti
1.22
evameva nigamastutapadanīrājānāṃ tadupādhikṛtavaiṣamyajuṣāṃ teṣāmīśvaratvāviśeṣepi yata ttūrṇamarṇavasāre saṃsāre nimajjatāṃ janmināmajñānanivṛttidvārā tatsvarūpasamprāptiphalamañjasā bhaviṣyatīti vijñānārthaṃ
kaścitsaṃpreṣayitavyaḥ | tataḥ sarvaipyekamatyamanusṛtya ko vai preṣayitavyaḥ kaśca kāryakṣama iti ca vicārayāmāsuḥ | vicārya ca
dhairyacāturyādicaryāvadhuryaṃ vidhātṛputraṃ bhṛguṃ tadyogyaṃ matvā taṃ pratyūcuḥ
bhṛgo yāhi kṣipraṃ prathitaguṇaśālī sakaruṇo
bhavāṅkerātaṅkoccaraṇaśaraṇottāraṇaparaḥ
jagajjanmatrāṇapraśamanāvilāseṣvayamiti
triṣu jñātvehi tvaṃ muninicayamādāya jhaṭiti
1.24
sa itthamākarṇitamunijanavacano bhṛguḥ svacitte'cintayat
aho kimetat | chalasādhyamidaṃ kāryaṃ māṃ pratyupadiśanti | nāyaṃ
hitopadeśastarhi tyajedekaṃ kulasyārthe iti sarvepi māṃ mahadavajñāndhakūpe praveśayanti | tadidamakāryamanāryakṣamamavadhārya prāvocat
kathaṃ jagatpūjyapadeṣu śaśvacchalaprayoktā bhavitā samṛddhaḥ
jijīviṣuḥ prāṇaharaṃ nigīrya krūraṃ garaṃ ko hi bhavetkṛtārthaḥ 24
etanniśamya munayaḥ | na tvamīśānāṃ chalamakāryaṃ kṛtvāpi pāpabhāk | yataḥ svārthaṃ na pravṛtaḥ sarvalokakleśāparihāreṇa paropakārārtham | akāryakāriṇopi paropakāriṇo na dūṣyante
śṛṇu tāvat
saśambhorambhodha prabhavamabhiyātuṃ paśupaterviṣaṃ kiṃ vyāpāro jagati kathayasvāstutipadam
stutastvāṣṭraprāṇapramathanavidhātuḥ surapateḥ
pravṛttiḥ saubhāgyaṃ vitarati pareṣāmupakṛtau
1.25
tasmātparopakārārthamakāryapravṛttirapi na dūṣaṇārhā | pratyuta
bhīteṣvapi phalatīti | paśya
samprāptaṃ bata kardamādibhiralaṃ kaṣṭātkalatraṃ harestuṣṭādekamathācyutena dharaṇījanmānamunmathnatā
ādityārthakareṇa sārdhamabhitasteṣāṃ sahasrādhikaṃ
labdhaṃ kopi samīhateṣṭaphalake lokopakāraṃ vinā
1.26
tattāvat tvamapyanayā lokakartṛpravṛttyāpi bhaviṣyasi praśaṃsāpātramityuktā tūṣṇīṃ sthiteṣu teṣu maharṣiṣu
atha parihṛtaśaṅkātaṅkapaṅko munīnāmanunayapaṭuvācāṃ vācamuccairniśamya
taduditanayavartmanyarpitātmāāryavṛttaḥ
sarabhasamabhigantuṃ vyāpṛtobhūttadarthe
2.1
iti sūrīndraśrīmadrāmakṛṣṇaviracitāyāṃ bhārgavacampvāṃ prathamastabakoyaṃ samāptaḥ
2.1-2
dvitīyastabakaḥ
atrāntare | prabhūtatamatamasvinītamastomasambhūtajananayanopāraudhasaṃhāraikacaturakaraḥ sahasrakaraḥ samatikramya prācīmukhānnabhaḥsaraṇiṃ svakaraparimṛṣṭavāruṇīdigambaraḥ kāmuka iva śanairastācalaviśālamaulimanusāra | āścaryamidam
puṃsāṃ pāṃsuhṛdaṃśumānayamaho nirdoṣarāgāmimāṃ
mānārhāmapi padminīṃ svaramaṇīṃ tyaktvā pratacyāṃ rataḥ
tatsaṅgāya tadambaraṃ parimṛśan dorbhiḥ prayātyagrataḥ
kaṣṭaṃ dhāmavatopi tasya caritaṃ jārāparādhastu kaḥ
2.2
api ca
kṛtsnaṃ bhūcakravālaṃ nijakaranikaraiḥ sampraśāmya pracaṇḍaiścāturvarṇyaṃ ca tattatsuvihitakaraṇe yojayitvā'vyalīkam
prāpte kāletha paścātsapadi punarayaṃ dīpasaṃkrāmitaśrīrastaṃ pratyeti kṛtvāpyahaha dinakaraḥ kokailokaṃ saśokam
2.3
abhyudaye bhavati naraḥ pūjyo na vināśakāla iti siddham
adbhutamidaṃ yadavyerudaye'stamanepi pūjyate bhāsvān
2.4
iti kautūhalādanekavidhaṃ tarkitavatsu janeṣu | astaṃgatavati
bhagavatyaṃśumati atibahalatamastomasaṃpūritāmbarataloyaṃ bhuvanagolako ratyañjanakaraṇḍa iva saṃvṛttaḥ | atha vā
nijakaraparimarśodbhūtanūtanapramodaprasarasamanuraṅgāruṇīsaṅgasaktaḥ
ravirāsitapaṭena vyāvṛṇodvantukāmo
bhuvanamiva salajjāstvandhakāracchalena
2.5
tataḥ sugūḍhataraprastaroccayakandarādhiṣṭhiteṣu banacarasamuheṣu | mayādiva sañcaratsupavanatarukoṭarāntarāḷatalaṃ vihaṅgeṣu | sanadatsu
ca kākakulaspaddhandhīkṛtadivāndheṣu | mānavatīṣviva mukulitāsu
kamalinīṣu | priyavirahadūyamāneṣu kokalokeṣu | prodyadbhavyayauvanamadālasāṅganāṅgaraṅgeṣu rantukāme raṅgopajīvinīva śanaiḥ sañcaratīva
bhagavati makaradhvaje
vyasane iva saptāṃśudīptajihvāpradāhite
nabhasi prodyatāḥ kiṃ tu sphoṭakā iva tārakāḥ
2.6
api ca
bhāsvatkarāgnisandagdhaṃ nabhobhasmeva mecakam
yāstasminvisphurattārāstā hutāśakaṇā iva
2.7
atha vā
dhvāntasyāntāya gacchannavavirahavatīṃ prāgdiśaṃ prekṣya datvā
sūryo dhuryaḥ svahastāhṛtagaganasarastārahārānayāsīt
magnaṃ taṃ paścimābdhau parayuvativaśādvīkṣya pūrvākṛtoroghātabhraśyatsamukto jvalitamiva nabhastārakāḍhyaṃ vadanti
2.9
tataḥ kalāvānapi svīyakalākalāpena nikhilalokalocanāni
kuvalayāni cāhlādayannamitaśikhararājitamudayācalamūrdhānamāruroha
ratināthasahāyatāṃ prapannaḥ kumudānandakaraḥ kuraṅgalakṣmā
kakubhāṃ valayaṃ vibhāsayantsannudagādinduramandakāntikandaḥ 8
nūnamindirābandhorindormadanasahāyatvaṃ śriyā prārthitena bhagavatā śrīśenaiva pratipāditam
gīrvāṇaiḥ saṃpramathya prasamamapahṛtaśrīḥ pitā me kalāvāṃstatsūnurbandhurindurmama vitara vibho vittamattānurūpam
padmāvākyānurodhāditi danujaripuḥ svīyasūnoḥ śaśāṅkaṃ
vīraṃ viśvaṃ jigīṣoḥ sapadi ratipateḥ sāhāyabhūtaṃ cakāra
2.11
yātestaṃ caṇḍabhānau niśi nibiḍatamastāmasaṃ pūritāyāmindurnīlāmbaregādhṛtavapurasitasyāsyamaṅkacchalena
kṛtvaivaṃ māninīnāṃ manāsi matamaho mānamācchedya citraṃ
bhītyārūḍhaḥ kuraṅge paripatati nabhasyāśu rājā dvijānām 10
atra hetuḥ
mānābhāvātsapatnyā anunayajanitaṃ saukhyamaprāpyamāṇaṃ
hṛtvā nyāsāttadicchustamatha vinidadhe rohiṇīcittavṛttau
svasyāsau sannidhānādapasarati tatastanna vijñāya jāḍyādbhūyobhūyastadarthe vidhuratiyatate nādhunāpyāptakāmaḥ
2.12
api ca
vayaṃ vijitahacchalyā viṣayasaṅgaśūnyā vayaṃ
vayaṃ praśasitendriyā iti ca garvabhājo narāḥ
smareṇa jayatā dhruvaṃ vijita eṣa tannāsikāvilepanakṛte sudhācaṣaka indurujjṛmbhate
2.13
saubhāgyaṃ kila mūrtameva kakubhāṃ līāravindāṃśitaṃ
lakṣmyā devanakandukaḥ kimu rateḥ pātraṃ sudhāpāyinām
śṛṅgārasya karaṇḍakaḥ kimudadheḥ phenasya piṇḍāścirāditthaṃ saṃjanayanbhramaṃ samuditaḥ proddāmadhāmā vidhuḥ
2.14
itthaṃ tarkayatsu lokeṣu bhṛgurapi sudhāṃśudhāmadhavalitavipuulatārāntarālo viyaccaracakoranicayasyāmṛtāśanaśālāmiva sampravṛttāṃ
triyāmāṃ samālokya viṣṭambhitagamanavegaḥ sampāditasāndhyavidhiśca taireva tapasvibhiḥ saha tatraiva tāṃ niśāmanaiṣīt
kokānāṃ viraheṇa nūtanaratau sīdannavoḍhādhinā
kāntāśleṣamukhānuraktataruṇīpremātirekeṇa ca
padmānāṃ parimīlanena kumudapronmīlanena svapallokasvāpasukhena sārdhamagamaddoṣāra diśāṃ paścimām
2.15
tataḥ
ardhonmīlatkamalamukulopāntanirmuktaguñjattpādālīkalaravanutasphītasaubhāgyapūram
digmālinyaprasaragaralagrāsakarpūragauraḥ
suptodbuddhadvijakalakalaiḥ prādurāsītprabhātam
2.16
tasminnavasare
krīḍāmutthitapakṣipakṣacalanermāṃlinyasatyāṃgataḥ
satkāraṃ vapuṣo janotsavacayaprekṣāsphuṭatpaṅkajaiḥ
hāsyaṃ cāpi vidhāya bhartṛpagamādyānaṃ vinā cālaye
prācī saṅgatabhatṛkeva samabhūduttīrṇacūrṇavratā
2.18
api ca
khaṇḍitāmiva tāṃ prācīmanunetumivāṃśumān
svakarasparśamātreṇa kṛtavānanurāgiṇīm
2.19
bṛhattimirāsandhurapramathanārthamudgacchato
rhareḥ sapadi kasyācit samuplelihānaspṛhā
mukhādbahirupāgatā lalitaśoṇajihveti kiṃ
tatāna bhuvi vismayaṃ taraṇivimbamadhauditam
2.20
nabhombhastāmisraprasaradatimālinyaśaradaḥ
sahasrāṃśoruccairuditavati bimbe dyutimati
tamonāṣṭaṣṭrontrāvivara iva saṃlaniparamaṃ
munīnāṃ yaccitte tadapi parihartuṃ bhṛguragāt
2.21
upasi sarijjale nimajjanaṃ vidhāya kāryabharādiva saṃjātasaṅkocanaṃ nityakarma samāpya kṛtaviṣayavāsanānidhānāṃstapodhanānavilambitaṃ jigamiṣurbhṛguḥ savinayamidamabhāṣata
bhavattathyavacaḥpathyapātheyapathikaḥ pumān
pāthodhimapi vīthyāmbuprāyaṃ na manute katham
2.22
tatkṛtakalyāṇaracanena bhavadāśīrvacanena samutpannakāryavidhānadākṣyohaṃ nirvighnaṃ gantumutsukosmi māmanujānantu bhavanta iti
atha kathanīyakīrtaya ṛṣayaḥ procuruccaiḥ
panthānaśca śivāstavāmalamate gacchantu kaṇṭhīraivekrīḍādāritadantirājakalabhairjuṣṭāṃ daśāmārttayaḥ
yāhi kṣipramupaihi tāta capalaṃ stutyaṃ ca kṛtyaṃ budhairākleṣṭaṃ pravidhāya sāyaka iva śrīkaṇṭhecāpacyutaḥ
2.23
tattāta kṛtakṛtyasya tava kṣipraṃ punardarśanamastu iti
munīśānāṃ yāśīrvacanaracanotpāditadhṛtiḥ
praśāntavyāmohaḥ sapadi sanitāntapramuditaḥ
trilokīsañcārakṣamagatirajasyodhivasatiṃpratasthe prasthānocitavidhimupāsyeṣṭaphalatām
3.2
iti sūrīndrarāmakṛṣṇaviracitāyāṃ śrībhārgavacampvāṃ dvitīyastabakoyaṃ samāptaḥ
3.1
tṛtīyastabakaḥ
tato bhṛgurgacchannadhvani kṛtyasiddhisūcakān śubhaśakunānavalokya saharṣam
dhvāṃṅkṣā dakṣiṇataḥ prayānti sahasā cāṣāḥ punaḥ savyataśveto modabharānataṃ ca hariṇī śāvena sākaṃ yayau
mandaṃ gandhajalaughabinduniyacaprodbhūtabhārādiva
vāti śliṣṭaviyoginīhṛdavanīsīraḥ samīraḥ punaḥ
3.2-2
tatsarvathā kṛtakāryohamāryadarśanārthamāgayiṣyāmīti vicintya
anekakoṭivimānavalayaśālinā tridivādhvanā vilambitapadaṃ saṃcaran | jyotiṣṭomādinā prāptanākasaukhyān sukṛtimukhyān
vilokayāmāsa
kvacidvibudhasundarīsarasatānasārasvaraprabhūtarasalālasaprasṛtakarṇaśṛṅgārakaḥ
kvacidyuvatikomalāvayavasauṣṭhavālokanapradattanimipojjhitastimitanetrapaṅkeruhaḥ
3.3
kvaccaṭulakokilāikalakaṇṭhaghaṇṭāravapratidhvanitapūrite mahati nandanākhye vane
smaraprahitasāyakavyatikarātibhīruḥ svayaṃ
prayāti ca mṛgīdṛśaḥ stananagāntarāle javāt
3.4
kvacillalitanīvisaṃ truṭitahārabhārādbhutavyudastakucacolake ghaṭitahastamāttālakam
pradaṣṭaradanacchadaṃ tridaśavāravāmabhruvā
samaṃ samaramārabhansmarajayāya kaścitkṛtī
3.5
iti sapadi vilokayannayaṃjño
divicarakelikalākaḷāpamārāt
surasadanasado vinindya dūrāt
tvaritapadaṃ prayayāvasañjamānaḥ
3.6
api ca
gīrvāṇavāṇinībhiḥ sahapuṇyajanavyayopayogyābhiḥ
ramataḥ surānamanyata rājā vārāṅganābhiriva lubdhān
3.7
ityativrajya vṛndārakavṛndamamandagatena tatpurasthānyatikramituṃ
kṛtavege bhṛgau
svarlokaṃ samatītya gacchati purastasminnatarkisphuṭaṃ
devairvāsaramātralaṅghitahariścakraḥ sa sauro hariḥ
kiṃvā pādapapādapāṭanapaṭustīvro nabhasvānpunaḥ
kākutsthasya kimutpathāśaraśiraḥsañcārasāreḥ śaraḥ
3.8
evaṃ tarkitavatsu suparvasu maharlokādilokānatikramya kinnaraiḥ
kinnarībhiḥ samaṃ satataṃ saṅgītavinuttaraṅgata raṅgāṃ gaṅgāmevagāhyāvataḥ pratasthe
janakabhavāvṛttāntaṃ vijñātuṃ vyomavartmaneva sudhīḥ
rabhasā laṅkāsthānaṃ vidhisūnuragāt samīrasūnuriva
3.9
satyalokābhidhā yasya sārthakānanyapekṣayā
nāndhasyeva pituḥprītyā nāma rājīvalocanaḥ
3.12
na yatra gacchantyavasaṃghasaṃgino na nāstikācārapathānusāriṇaḥ
na yoganaiṣṭhikyaśamādyakāriṇaste yānti yedharmadhanaikaśālinaḥ 10
yasmiścchrīmadbhagavato virāṭrūpasya viṣṇoḥ śirobhūte svīkṛtākṛtayaḥ śrutayaḥ samavalokyante | naitāvataiva
saṃvatsararāyanayugartupakṣamāsakāṣṭhākṣaṇapraharavastramuhūrtakādyāḥ
kālapradhānamahadindriyacittadharmaprāṇādayastanubhṛto nivasanti yasmin
yaśca
bṛhadvratatāṃ preṅkhadbhimānaiḥ sarvato vṛttaṃḥ
yathā sūryodayonmīlatpadmakośaḥ śilīmukhaiḥ
3.13
parikhāprākāroccataragopuraiḥ sarvataḥ kamanīyatamastamāṃ si
svakāntikalayākavalayan virājate | yatsamaṃtataḥ satatavasaddhasantāṅkitavāsaṃ kārikā sikusuma saurabhyalubhyanmadhukaranikaramṛdumadhurajhāṅkārābhisārāvyāpṛtavirahādhīramadhukarīgaṇapakṣavikṣottapavamānasañcalanmañjusantānatarupallavairaniśaṃ divyāṅganāsaṃgātasaktānāṃ yūnāṃ
kṛtamāraviḍambanāni santyupavanāni
3.15
yatra svayaṃ sṛṣṭividhānadakṣo dakṣādikādhyakṣagṛhītaśikṣaḥ
sākṣātsvayambhūrnivasattyabhīkṣṇaṃ kaḥ kṣīṇadhīstaṃ kṣamate pratoṣṭum 1 4
yasminnikhilajagannmirmāṇavaidagdhyanidhervidherasti sabhā | yasyāmakhilanigamārthapariśīlanaparijñātadharmādyanekasādha nasa mūhaparihṛtahṛtkaṣāyāstatkṣaṇe mokṣapadaprāptikṣamā api svopāsyacaturāsyābhimatyā samprāptadviparādhovasānavyavadhānāḥ pūrvacityādyapsarasāṃ
madhumādhurīsamadhurīkaraṇapaṭumādhuryasarasaṅgītaśravaṇajanitānandatundi
lamanasastapasvinaḥ sabhyatvaṃ bhajanti | yasyāṃ ca vāsavādivibudhavidyādharasiddhagandharvairnijamukuṭataṭakhacitavimalahīranīrājitacaraṇarājīvaḥ prajāsarganoditaprajāpatimaṇḍalo jagannirmāṇapravaṇāntaḥkaraṇaḥ svīyamadhyāsanamadhyārate | tasminmahatādhvanā sañcaran kāpyasajjamānodyaiva majanahrjānāmīti sajjamānaḥ sajjaṇāgraṇīḥ pathi
pathi namajjanamasyānapekṣo vighaṭitapaṭṭukapāṭikādvāraḥ samatikramya indranīlamaṇiviracitasamyakkuṭṭimāntarāttaranivaddhavidhukāntakāntyupahasitabharaṇaṃ sabhāṅgaṇamullaṅghya bhṛguḥ
parihṛtatimiraughaṃ pāvakoddhartakārttasvaraviracitabhittivyuptaratnaprabhābhiḥ
atha jhaṭiti sabhāntaṃ nyasya bhītirdiveśe
nijajanakasunṛtyadbhūtaṭīsūtradhāraḥ
3.16
sati kṛtapraveśe tasmin
cirasaṅgatayoḥ pitṛputrayoḥ priyasaṅgamam
paśyāmo hanta hṛṣyāmaḥ praṇayodrekadarśanāt
3.17
evaṃ samutsukeṣu sabhāsatsu bhṛgurapi vidhāturavidūre sañcarannapyakṛtaguṇavarṇanapraṇāmaḥ svaprauḍhaṃ nāṭayan sarvajñaṃ nijapitaramanavekṣyaiva saṃviveśa
sānandopi savandanādiṣu pitustyaktāryamaryādavatsāvajñaṃ na cakāra kāraṇavaśāttasmai praṇāmādikam
sotkaṇṭhāpi cirāgatapriyapariṣvaṅgāya lajjāvaśādvunmuktapraṇayeva bhartari parirambhaṃ satīvāṅganā
3.18
tatrāvasare sadaḥsamakṣamātmāvahelaṃ manvānaḥ sa manvādijainapitā kamalāsanaḥ
ropāveśakaṣāyilocanaguṇabhrūcāpavegacyutāpāṅgoddāmaśilīmukhaiḥ sa bibhide hṛtpaṅkajātaṃ bhṛgoḥ
naiva snehavaśena te vidadhire bhedaṃ mudā remire
tasminnastamitāsu te punaraho mohasya citrā gatiḥ
3.19
evamapi rodhaniḥśeṣitadhṛtirvidhūtaneyaṃ nijatanayaṃ didhakṣanniva
vilokayāṃ cakre
āścaryaṃ kimidamadhīramānasānāṃ
krodho haratiṃtarāṃ dhṛtiṃ narāṇām
yasyāsyodayasamakālameva cakre
sāvajñaṃ śatadhṛtimāśu dhairyariktam
3.20
punaḥ svatanaye'vinayasambhavaḥ kathamityāśaṅkya ciraṃ cintayāñcakāra
dakṣā dakṣādayaḥ sarve tanayā nayavartmani
ayaṃ kathamivotpannaḥ candanātkuṭajāṅkuraḥ
3.21
vispaṣṭaṃ duṣṭasaṅgena kaṣṭaṃ bhraṣṭo hiṃ matsutaḥ
na kiṃ mṛgamadāmodo hiṅgusaṃgena naśyati
3.22
tathābhūtānāṃ keṣāñcitsaṅgenainattadbhāvaṃ prāptasyāsya dṛgauddhatyena kimapyāścaryam
kākānāṃ kurute natena phaṇināṃ daṃśena hiṃsāśayā
vyāghrāṇāmasadākhutaḥ suvasanacchedaina vittaḥ kṣaṇāt
kroḍānāmatha rakṣasāṃ dvijavadhāddurvāyunā pānato
duṣṭānāmanayādidurguṇacayādvā hanta ko vismayaḥ
3.23
atha vā naikasya sarvāṇyapatyāni guṇaiḥ sāmānyeva bhavantītivismayaḥ
kamalāsaudhāsaudhākarahālāhalaśaṃkhavārauṇīkāriṇaḥ
tarauturagadhenubhiṣagapsarasaḥ sindhorapatyāni
3.24
api ca
ta ete saūnavaḥ khyātā nūnaṃ kiraṇamālinaḥ
bhiṣajāvaśvinau śāstā yamaḥ krūraḥ śanaiścaraḥ
3.25
paṭīyānanaghaḥ śrīmān vadānyopīcyadarśanaḥ
vinītastanayaḥ puṇyairagaṇyairiha labhyate
3.26
tadakṛtabhūrisukṛtohameva kimetena śikṣitaneti vicāraparavaśe
manasi vimanasi
sambandhabhāṣaṇamukhākṛtibhiḥ pareṣāṃ
jānanti hṛccaramamadhyamabuddhimantaḥ
tatrārthadhīrbhṛguguruḥ pituriṅgitena
svāntaṃ pracaṇḍatarakopavaśaṃ bubodha
3.27
buddhyā pitustena kṛtāvamāne hetuṃ viniścetumalaṃ na sabhyāḥ
evaṃ hi gambhīratarāntarāste prārambhadurjñeyavidheyamārgāḥ
3.28
evaṃ svapitari munirupadiṣṭaśānte kāruṇyādisadguṇābhāvamanubhūya tataḥ svauddhatyaparihārāya dhātāramanupraṇaman sarasvatītīrasthamunijanādeśakarohaṃ na jñeyamuddhatatvamityanuvelaṃ vijñāpayāṃbūva | tataḥ | sa niḥśeṣitakopapaṅkaḥ paṅkajāsanaḥ savinayaṃ nijacaraṇapraṇataṃ bhṛgumutthāpya śiśiratamamātmajāliṅganānandaṃ kṣaṇamanubhūtavān
karpūraḥ sa himālayaḥ samalayaḥ kṣamānandanaścandanaḥ
saprāleyaraviḥ śucipravahatāṃ pūraḥ saritpāthasām
sa prātaḥ śiśiro marutkamalinīnālaṃ pareṣīdṛśāḥ
putrāliṅganapathyaśaityanivahasyārhanti naite kalām
3.29
lokottaramasyedaṃ dākṣyamiti savismayeṣu sabhyeṣu
nijapitaramanujñāpya prasthānaṃ cākarodddrutastasmāt
3.29.p1
iti śrīmatsūrīndrarāmakṛṣṇapaṇḍitaviracitāyāṃ bhārgavacampvāṃ tṛtīyastabakaḥ || 3
4.1
caturthaḥ stavakaḥ
tataḥ katipayakṣaṇaiḥ praṇatajanmajanmārjitaprabhūtaduritadrumakṣayadavasya gaurīpateḥ
śiloccayamagāddrutaṃ druhiṇasūnuruttaṃsaṃsartsamīraṇarayādhikapravalalolalolāgatiḥ
4.2
tato vidūre pura eva purārigirimapaśyat
svargaṅgodakaphenapāradasudhākundendumuktāsphuradvidyunnirjharadhenunirmalapayaḥkarpūrakambuprabhām
muṣṇanyuccatareṇa kāntipaṭalenātyunnato rājate
kailāsaḥ suradhuryadhūrjaṭiyaśaḥsaṃghāta eva dhruvam
4.4
yatra
nollāsaḥ paṅkajānāmavikasanamatho naivāmindīvarāṇāṃ
yogaḥ kokāṅganānāmabhimatiraniśaṃ kāminīnāṃ na yasmin
tāpaḥ sacārabhājāṃ ravikaranikarānnendupīyūṣabhājāṃ
kṣudbodhaścāṇḍajānāṃ tripuraharaśiraścandrikāsannidhānāt 3
gaurīkarpūragauroragatuhinakarokṣādibhiḥ kṣīragaurairhṛddopāntāya cāptaṃ nayanagalaphaṇāmadhyamuṣkeṣu nailyam
nūnaṃ tasmādinācchasphaṭikamaṇiśilājālaśālī sa śailaḥ
prāvṛṇmeghānūkāridyutibharamadhurānsindhurānsaṃdadhāra
4.5
ito bakulamaṇḍalaṃ navatamālamālāmitaḥ
kadambapaṭalīmitastilakatālasandhānitaḥ
itaśca kadalīrito vibudhapādapānāṃ kulaṃ
pupoṣa mahatāmaho 1cchritajanenukampābharaḥ
4.6
iti kautūhalāñcitacitaḥ sa dvijaḥ kṣaṇamavalokayāṃcakre
tasminnanavaratavasantāvatāravisphāritanavakisalayakusumabharābhugnandhuraiskandharasamārūḍhakalakaṇṭhakaṇṭhadhvanipratidhvānavati | atyuccatararuśikharā rūḍhakinnaramiśunapaṅktiditvaragīyamānamaheśayaśaḥpīyūṣamajurimāṇamāsvādānandasandohaparavaśatayā vigalitasmṛtiḥ
kṣaṇaṃ babhrāma | tataḥ kāryavaśādāptasmṛtirbhṛguḥ | haracaraṇarājīvālokanotkaṇṭhitasvāṃntairvibudhavidyādharatāpasādibhiraniśamabhyastayā
padavyā śrīmanmaheśadvārapradeśamāsasāda
bhrabhrukuṭivibhramadvikaṭacaṇḍadaṇḍāyudhapracaṇḍabhatamaṇḍalībhujabhujaṅgabhaṅgakṣamaiḥ
tuṣāragirigauravaiḥ prathamayūthanāthādhipaiḥ
suguptamaniśaṃ niśākarakalāvataṃsānugaiḥ
4.7
tatra | nijanāthasya śivasya anujanmā kaniṣṭhabhrātā ayaṃ
bhṛguḥ-pūrva rudro bhṛgurapyanantaraṃ brahmaṇaḥ putroyamiti savinayaṃ namadbhiḥ pramathagaṇairanivārita eva praviveśa
vāraṇaśatāni vipraiḥ prāpyante kṣudrabhūpaterdvāre
dvāre dhanadapaterapi naikamapi prāpa vāraṇaṃ sa bhṛguḥ
4.8
atha capalapadaṃ sadaḥsannidhiṃ sa vidhisutaḥ samāsādya atarkitakāryavidhānadakṣaḥ śoṇākṣikoṇena kṣaṇamapaśyat yasmiṃstattvāvamarśaharṣitatanūruhaiḥ sanakādisiddhasamūhairanukṣaṇamupāsyamānaḥ sa
bhagavān bhavaḥ satatamāste
gauravaṃ gīyate tasya vimanyairjagatāṃ guroḥ
sadyojātopi yaḥ prācāmācāryapadavīṃ gataḥ
4.9
kva nārīpīnoraḥprabhavapārirambhavyatikaraḥ
kva śūnyavyāmohavyasanasatirātmanyābhiratiḥ
tayorekatraiva sthitimapi nisargādviṣamayoḥ
sadānyastāsūyaṃ ghaṭayitumalaṃ kastadaparaḥ
4.10
yasyādbhutaṃ caritram | yaḥ sakalalokabhavabhayasaṃharaṇopi bhavabhīmaśca sarvāmaramaulisthalīvyuptacintāmaṇirapi kapardī | jagannivāsopi śmaśānavāsaḥ sarvajagadandhaḥpradopi bhikṣāśanaḥ | jagatprāvaraṇopi kaupīnadharaḥ | dikpālārpitaśrīrapyakiṃcanaḥ | aho mitrapadavīṃ prāptaḥ kuberopyetatprasādanāt vipulasampaddharopi
lokekṛtaghnatānirbhayatvenāsya kiṃcanatvaṃ kathamupekṣate
kaupīnendukapālakṛttibhāsite pretāsthimālāviṣavyālālaṅkaraṇasya sadgyapaterardhāṅgajāyākṛteḥ
dāridryaṃ dadhataḥ śmaśānavasateryadguhyakeśaḥ sakhā
khyātosau dhanado mudhā budhajanairyo nābhijātaḥ khalu
4.12
atra kāraṇametadevetyavagamyate
loke yatkila vaibhavaṃ tadakhilaṃ gaurīśakāruṇyato
niḥsvatve khalu tasya kāraṇamadaḥ śaṅkehamekaṃ punaḥ
yakṣākrāntadhanā hi yānti dhanino naiḥsvaṃ tu yakṣādhipaḥ
kośo yasya sadādhitiṣṭhati na kiṃ yāsyatyasau niḥsvatām 11
sa itthaṃ sabhopānte tiṣṭhan svānte eva savismayaṃ tarkayāmāsa
tato bhagavānapi cirādupagatamātmabandhumavalokya sotkaṇṭham
utsaṅgācchailakanyāṃ tvaritamapanayanbandhuviśleṣaduḥkhaṃ
svāntādutkṛtya pīṭhāttvaritamatha suhṛtsnehapāśāviva dvau
dordaṇḍau samprasārya prasabhapadagatiḥ snehavikchinnacetā
āśleṣārthaṃ samāyādbhṛgusavidhamaho mohapāśo balīyān
4.35
caturthaḥ stabakaḥ
4.13
itthaṃ nīlakaṇṭhaṃ nijopakaṇṭhaṃ samāgatamavekṣya satiraskāraṃ bhṛguravocat | śrūyatāmanābhijña
sphuṭaṃ prītirloke samaguṇavatāmeva subhagā
kva te śīlaṃ bhūṣā caritamatha vāsaḥ kva ca mama
na māṃ prraṣṭuṃ yogyaḥ kimuta parirabdhuṃ tvamaśuciḥ
samīhe sambandhaṃ na tava bhava dūrībhava javāt
4.14
kiṃca
citābhasitabhūṣitaṃ vigataśaucamā bhīṣaṇaṃ
kapolavadaśobhanaṃ śavavitaṇḍamuṇḍasrajā
śmaśānamiva te vapuryadanavekṣaṇīyaṃ sadā
sadācaraṇaśālinaḥ kila na rantumasmin kṣamaḥ
4.15
evamakhilaśrutinikarasannutapadapaṅkajaḥ śaṅkaraḥ akāraṇaṃ duruktaistudantaṃ bhṛguṃ śoṇāyamānadṛkkoṇenāvalokya
kopāṭopāvadhūtadhru kuṭitaṭabhavaddantasampātadīpyajvālasthodagravahniprasaradurutarajvālamālāvalīḍham
brahmāṇḍaṃ saṃvidhitsanniva pavanagatirvāḍavaṃ hantumuccairudyamyoddāmaśūlaṃ pramathapatiragādāśu vītānurāgaḥ
4.16
taṃ pratyatiparuṣataramabhāṣata
satrānnapīvaranitamba kathaṃ batāsi
tvaṃ nityahomabhavadhūmavidhūsarākṣaḥ
kiṃ martukāma iva jalpasi māmanalpaṃ
śūlāhatasyaja kulāyamidaṃ madagre
4.17
evaṃ bhagavataḥ khaṇḍaparaśorakāṇḍavidhyaṇḍabhaṅgaraśaṅkhāśaṃsinṛśaṃsaroṣabhīṣaṇānalajvālāvarṣiṣu pataṅgāyitamātmānamavekṣya sa bhṛgurddhmadgatraḥ sarabhasamabhayalambhanāya śrīśambhusambhāvanīyasaubhāgyabhuvaṃ bhavānīṃ saṃstvairadambhaṃ sambhāvayāmāsa
sarambhasatarasaravācaṇḍadordaṇḍasanmaṇḍalākṛṣṭakodaṇḍadaṇḍāgranirmuktanālīkaraṃhastrasaddhyastaśastrāsurastomasambhāvitodārapādāmbuje
pramathitajagadaṇḍavetaṇḍadaṇḍāyudhakrādhātsphūrjataprodbhavadgītibimbyavratādhipraśāntikṣamodārakīrtiṃndubhūriprabhāpūritāśeṣadigmaṇḍale
pracaladamalakarṇāṭaṅkakopāntasavyuptasaddhīrakodvacchadacchaprabhāvakravālatkuṭodārasañcāralīlāmibhūtoditagrīṣmatigmāṃśutigmaprabhe | prakupitaśivakopasampracyavaddūridānodayoddāmadarpāndhagandhadvirpālānasaṃdarśane pāhi māmadya bhūtādhipodagraśūlājjagaddhātri tubhyaṃ
namaḥ
4.18
tadānīmanukampayā tadavanāya
daradyotodāragrahasitaguṇākṛṣṭapurajinmanomīnāmānānaphanayanavidhau vyagramanasā
sadā bhāvyaṃ yasyāḥ pramathapatinā prādurabhavacchivā sākṣādakṣāndhakadamanakopapraśamane
4.19
krodhoddhatāndhakasapatnavirañcisūnvormadhye rarāja girirājasutā natabhrūḥ
lokatrayāntakaramṛtyumumūrṣumadhye
divyā jarāmṛtiharā'mṛtavallarīva
4.20
atrāntare
pradoṣaprārambhe daravikasadindīvaradalollasallīlālāsyāddhatipaṭurapāṅgo nagabhuvaḥ
bhṛgorbhraiśyadbuddherbhayamapanayannāvirabhavaddṛśaṃ kopāviṣṭaṃ śamanaśamitāraṃ ca śamayan
4.21
tadānīm
prabhavati matpratighātāda niśamasāviti samatsaramanaṅgaḥ
durgāpāṅgasahāyaḥ kopānte śivamanasyathāvirabhūt
4.22
tataḥ paśceṣuśaravañcitakuraṅgamanaṅgaripumavagamya virañcisutācapalatarasañcaladaṅgulikasañcārasañcālitavīṇāguṇanicayasambhūtagambhīramadhurasvaramādhurīviḍambanapaṭutareṇa savinayamidamasūce'calakanyā
aviditapariṇāmaḥ karmaṇāmapravīṇaḥ
pravaṇamatirathāste teṣvadastāvadāstām
tvamasi viditatattvo duṣkalasyāsya kasmād
dvijamanujamimaṃ te devaraṃ mebhihāṃsi
4.24
iti tuhinagirīndrakanyakāsyapravacanapāśanibaddhadṛṣṭihaṅge
gatavati śamamīśvare sa sadyaścapalapadamapāsaradasya dṛṣṭipātāt 23
kupitamṛgendramukhādiva pramukta
ścakitavilo lavilocanaḥ kuraṅgaḥ
capalapadaṃ tamasaḥ paraṃ purastāttadbhṛgurāgāramagādadhvāntakasya
4.24.p1
iti śrīmatsūrīndrarāmakṛṣṇapaṇḍitaviracitāyāṃ bhārgavacampvāṃ caturthastabakaḥ || 4
5.1
paṃcamastabakaḥ
tato'dhvani gacchan bhṛguḥ saharṣam | aho munivarāśīrvacanakavacenaivādya saṃrakṣitosmīti vadannakasmādeva purastejasāṃ rāśimapaśyat | kimetaditi tatra sādaraṃ dṛṣṭiṃ prasārya śrīramaṇacaraṇaparicaraṇāvāptasālokyānāṃ mahābhāgavatānāṃ śaratkiraṇamālimaṇḍalojvalaprabhairanekaḥ samānairāpi vimānaiḥ sarvataḥ parivṛtaṃ śrīmadvaikuṃṭhākhyaṃ lokaṃ dadarśa
magnā ye titarāṃ puramapunarāvṛttyai purām̐ṇaḥ stutaḥ
śrīśo yaccharadindusundarayaśaḥpīyūṣavārāṃnidhau
te māyāpaṭalaṃ vyudasya vigalattāpannayāḥ sarvato
vaikuṇṭhaṃ khalu yānti naivamapare sorantaraiḥ sādhanaiḥ
5.2
kiṃca
namannamucisūdanasphuradudāramau lyullasanmaṇiprakarasaṃvalladdhahalakāntinīrājite
hareḥ padasaroruhe ratibhṛtāṃ na bhūyo bhavodbhavo bhuvi bhavāntakṛdbhavanabhāgyabhājāṃ satām
5.3
api ca
yasyāḥ śobhanaśoṇakūrṇitacaladṛkkoṇanaisargikaślakṣṇāpāṅgatarāṅgitekṣaṇakṛte yakṣendradakṣādibhiḥ
tapyante nitarāmurīkṛtamahāyatnairyadāvāsataḥ
sā śrīrāśrayate śriyaṃ śritanutāṃ lokaḥ sa kaiḥ stūyate
5.4
yatratyāḥ paśupakṣiṇopi nitarāmānandacinmūrtayaḥ
sarve śarvavadurvanugrahajuṣaḥ kṣīrodakanyāpateḥ
dhanyaṃ taddhi paśutvameva mahatāṃ śocyaṃ na yatsaṃmataḥ
śrīśānugrahabhājanaṃ taditaradvyarthaṃ suratvaṃ divi
5.5
vaicitryātkarmaṇāṃ yatra vaijātyaṃ naiva janminām
nūnaṃ manovinodāya śriyaḥ kāntena kalpitam
5.6
api ca
yatrārāmasuramyasīmavilasatkāsāratīrāśrito
haṃsībhiḥ smaradīpanavairabhairvarapi bhramitaḥ
haṃsaḥ kaṃsaniṣūdanasya yaśasā mālāpamālām iva
śrutvodyatkalakaṇṭhakaṇṭhaninadaṃ tatyāja ratyādaram
5.7
adharīkṛtāmaṃrījanagānajharīmādhurīdhurīṇāpi
haricaraṇaśaraṇamanasāṃ na manaḥkṣobhāya madhukairī gītiḥ
5.8
api ca
pronmīlannavapuṣpapallavaphalodāraddhiṃmārānatairarthiprāthitakiṃcidarthanivahādhivyapradaiḥ pādapaiḥ
svacchā yā suvihāradhīramanasāmastaprarohaṃ punaryatrākāri manobhivāñchitaphalasiddherabhāvaḥ sadā
5.9
grāṃvāṇo maṇayo yatra dhenavaḥ kāmadhenavaḥ
taravaḥ kalpataravo narāḥ śrīśāḥ striyaḥ śriyaḥ
5.10
sa tasminnajātmajaḥ suviśuddhasudhāmadhavalimādharīkaraṇapaṭusiddhasaudhāvalīmadhyavinyastaśastādhvanā ativimalakāntikāntājanasahacarasiddhagaṇagīyamānānavayayaśaḥ saṃśṛṇvan namadbṛndārakavṛndamadasañcalanmauulisaṃdhavigaladanekaratnāvalīsikatacittaṃ śrīpaterdvārapradeśamāsasāda
dvāre hīrapravarakiraṇodyotite vāram̐ṇaughavyāpte śrīpatyanucaravarādhiṣṭhitepi dvijāgyaḥ
citraṃ lebhe śrutividapi no vāraṇaṃ tatra heturyasminnityaṃ nivasati vibhurvāraṇom̐ddhāradakṣaḥ
5.11
tatra samprāpto'nivāritapraveśaḥ sa vipraḥ kṣipramantarmanamāviveśa
prasūtākiraṇāvalīlasadanekaratnopalaiḥ
sphuṭaṃ ghaṭitakuṭṭimaṃ caturadūtasaṃveṣṭitam
tadaṅgaṇamatītya sa tvaritamāviveśāgrataḥ
prabhoḥ śayanaśālikānikaṭamutkaṭotkaṇṭhayā
5.12
tatrānekaśatamaṇimayastambharājivirājitāntarālāṃ rukmamayakuḍyasaṃvyūtpradīpamaṇidīpāṃśujālavigalitāniḥśeṣatimiraparodhāṃgavākṣarandhranirgatasurabhidhūpāmodasurabhitahairidantarālāṃ | suviśālāṃ śayanaśālāṃ praviśyāpaśyat
paryaṅke suradhenunirmalapayaḥphenāyamānottamatprodyatkāntimaduttaracchadavati prasvāpadattkṣaṇaḥ
padmālolakaropalālitapadaḥ pradyotamānaḥ prabhuḥ
śete śarvasaroruhodbhavamarudgīrvāṇanāthastutaḥ
5.13
tathābhūtaṃ tamavalokya ruṣṭo muniḥ | aho kaṣṭamaiśvaryamadapuṣṭo'yaṃ dhṛṣṭatayā spaṣṭamasmadvidhagariṣṭhāgamanepi naṣṭavadbhadrāṃ nidrāmanubhavati
gṛhamāgatavati pūjye suvinayasaddharmatatparairmanujaiḥ
pratyutthānādividhirnūnamanuṣṭhīyate na madamattaiḥ
5.14
vidyābhijanajanmaujorūpayauvanabuddhijāḥ
madāḥ sarvepi nārhanti śrīmadasya kalāmapi
5.15
evaṃ matvā vivṛtanayanaḥ sañcaladdantavāsāroṣāveśākalitamanasā niḥśvasannartitabhrūḥ
dhāvannuccaiḥ sarabhasamaho śrīmanohārivipraḥ
śrīśasyoraḥsavalamaghṛṇaḥ svāṅghriṇā saṃtatāḍa
5.16
tataḥ prabuddho bhagavān brahmaṇyāgraṇīḥ karuṇāmṛtapīyūṣarasapūritasvāntaḥ svāntikai prāntaraktanayanamambhojaṃbhūtanayanamavekṣya tatkṛtāsatkṛtāsatkṛtiṃvicintya nigamāgamapārāvārapariśīlaneddhocchadacchamativibhavamahānubhāvabuddhisiddhāntitāpavargapradaviprānuvṛttirūpasaddharmaṃ janasaṃgrahārthaṃ svayamācaran capalapadaṃ paryaṅkāduttīrya savinayamavai nisuracaraṇakamalamupasṛtya namayāñcakāra
paryaṅkoparyupāveśya dvijavaryaṃ tamārthadhīḥ
suravaryaḥ samaryādamudāraṃ vaktumudyataḥ
5.17
dhanyoha kṛtakṛtyatāmupagatastvatpādasaṃdarśanaṃ
jātaṃ meticirājitorusukṛtādadyānavadyā janiḥ
kiṃvā duṣkṛtamasti yānnakṛtavānpratyudgamapraśrayapratyutthānanamaskṛtīṃśca kuśalapraśnaṃ ca tatkṣamyatām
5.18
caritaugasyanabhijñe kupyati na dīnavatsalāḥ santaḥ
śvāsaṃ vinaikamaddhā nidritamṛtayośca kaḥ punaḥ piśunaḥ
5.19
prabhūtaduritāvalīvidalitāgra me daurbhagaṃ
praṇaṣṭamabhavajjagatyatulakīrtiratyujjavalā
jagattritayapāvano bhuvanapālanāvirbhavaddvalastadakhilaṃ bhavaccaraṇapadmasaṃsparśanāt
5.20
kiṃ ca
bhavedāśīrvacanāṃñjarayā pratimuktanavyapadakamalā
capalāpi naiva muñcati kamalā māṃ tadanurāgahīnamapi
5.21
chāyevāticalā ramā kathamahaṃ kuryāṃ purāṇaḥ pumānetasyāḥ paripālanaṃ tviti parā cintā mamā'stitpurā
adya tvatpadamudrayā tadavane durbhedyayā śaktayā
saṃvṛttosmi gatajvarotra kimahaṃ pratyarpaye bho tava
5.22
kiṃca
mayā prāptaṃ yuṣmādvidhavibudhabhūdevacaraṇaprasādādvaikuṇṭhādyakhilabṛhadaiśvaryamatulam
ataḥ sarvasvasyāpyahamahaha viśrāṇanavidhau
bhaveyaṃ kiṃvālaṃ kila samupakartuṃ ca bhavatām
5.23
api ca
sujātasarasīruhāntaradalāntasanmārdavādharīkaraṇapaṅkamaṃ caraṇapaṅkajātaṃ tava
svabhāvapaviniṣṭhuraṃ pravaladānavendrāyudhapraghaṭṭanapatākiṇaprakaraśālivakṣo mama
5.24
tadetanmadutvenātidūnaṃ te madamiti nitāntacintācittasya me
mānasaṃ dunotīti pratyuta socyutastatpadamaṅke nidhāya śaintamena svapāṇinā saśaṅkaṃ pasparśa | nūnamatra
na prāyo niḥśrīke śrīsparśinyeva sevanīyatvam
harirapyataḥ siṣeve svasyorasi ramābhimṛṣṭapadam
5.25
sparśamaṇinirjaghātukamapi sadayamayopi hematāṃ nayati
harihṛtsamā saguṇā dvijapadadmapi sevyatāṃ tathā kamalā
5.26
kiṃca
harerurasi saṃsthitāmapi nijaṅghrivānandirāṃ
padā bhṛguratisphuṭaṃ viratimañcamasyādbhutam
dhruvaṃ nanu tadādikaṃ dvijapadāpalagneva sāvatiṣṭhati na tatkareāṣu suciraṃ prayatnārjitā
5.27
tataḥ punaḥ savitarkaṃ bhagavānāha | aho bata tamogudrayā nidrayādya muṣitosmi
abhadreyaṃ nidrā bata balalatāmistrapadavī
balādvālāvālānāpi vipulamohaṃ vitanute
tadenāṃ devo vā na khalu manujo vātibibhṛyādramāvibhranandho bhavati sukṛtebhyastvahamiva
5.28
punaḥ savinayam
bho vidvankuru mayyanugrahamiha prāptosi kasmāddhutaṃ
tatkāryaṃ vada sādhaye mahadapi prāṇena cārthena ca
vaikuṇṭhaṃ prapunīhi pādarajasā viprāratu maddaivataṃ
jīvāmyeṣa tadarthameva bhavatāṃ dāsosmi niṣkaitavaiḥ
5.29
ityevam
pañcamaḥ stavakaḥ
madhurapadadhvanilalitāṃ kalitasuvarṇāmalaṃkṛtāṃ saralām
brāhmīminavadyaguṇāṃ giramavadanmanoharāṃ śrīśaḥ
5.30
tato brahmaṇyadevasya śrīpateḥ prasannamukharākāsudhākarakaropaniṣyandanātimadhuravāksujhājharīsurasamāsvādyāpi dvijacittacakorastṛptiānantaṃ na jagāma
pramodāduttiṣṭhadvipula pulakālaṃkṛtavapuḥkalonmīlaccakṣurvimalagaladānandasalilaḥ
pṛthupremodgārākalitahṛdayo gadgadgalaḥ
kṣaṇaṃ tūṣṇīmāsīdgurucitavāmakṣamatayā
5.31
tataḥ samāvirbhavatpremarasaprasaraparavaśaṃ mānasaṃ kṛcchrātsaṃstabhya
prabhūtānandasandohodbhavadbāṣpadhārāpinaddhākṣiṇī pramṛjya śrīmadbhagavato vaikuṇṭhapaterakalaṅkamukhaśaśāṅke dattacakṣurvaddhāñjalirbhṛguḥ
vaktavyaṃ kimu kamranābha yadahaṃ nirhetukaṃ te ramāvāse vakṣasi sāhasādakaravaṃ hantāvaghātaṃ padā
tanme santatiduṣkṛtaṃ na gaṇayan yadvandase kṣamyatāṃ
dāsosmīti vadan kṛpājalanidhe hyetattavaivocitam
5.32
aho āścaryamakāraṇakṛtāparādhitayā parivādāhamapi māṃ stauṣi yataḥ
stavyatāvyaktamavyastā vyāptā gurvnuvartibhiḥ
padā pitāmahaṃ hatvā pitāmahamagāṃ katham
5.33
sarvāṃgarvasuparvaśarvabalabhiddurvādikanyādibhirdivyaśrāvyasukāvyanavyakṛtibhirbhūstūyase sarvadā
sa tvaṃ sattvanidhesi kiṃ mama padasparśātkṛtārthaḥ paraṃ
jñātaṃ dharmabhṛtā tvayādya mahatā brahmaṇyatāviṣkṛtā
5.35
svenāvāptasamastanistulaguṇagrāmosi kiṃ vāddade
tvāmāśīrvacanaṃ tathāpi sarite deyaṃ yathā tajjalam
svastyastu dvijabhaktirastu bhavate śrīrastu vāstu kṣamā
vīryaṃ dhairyamapāramastu vijayaḥ śāntiryaśo'stvastu śam34
bho sadbhaktajanaikavatsala jagaddhātrardharoddhāraka
śrīśa svāśritakāmapūra karuṇāpīyūṣapāthonidhe
māmāgaskṛtamadya pāhi karuṇāpāṅgena yena tvayā'dyabrahmaṇyakarīndramūrdhasu kṛtaṃ śārdūlavikrīḍitam
5.36
mayi kuru kṛpāvalokaṃ karuṇākara māmakoyāmiti buddhyā
ucitaṃ vākyamaparaṃ māmanujānīhi māpate yāmi
5.36.p1
tataḥ sarasvatīrodhasi tāpasasamūhasandeśavaśādāgatena mayāṃ
bhavatprasādātkṛtakāryatvamavāptam | iti puruṣottamamanujñāpya śirasā taccaraṇāvabhivādya taṃ pradakṣiṇīkṛtya samudañcadānurāgākalitacittaḥ sa vipraḥ kṣiprataraṃ pratasthe
5.36.p2
iti śrīmatsūrīndrarāmakṛṣṇapaṇḍitaviracitāyāṃ bhārgavacampvāṃ pañcamaḥstabakaḥ || 5
6.1
atho viṣṇupadamevaikaṃ sevyamiti gāḍhamatirbhṛguḥ viṣṇupadātprasthitopi viṣṇupadādhvanā viṣṇupadānuraktānmunijanānabhinandayituṃ
bhagavatyāḥ sarasvatyāstīramājagāma
sotkaṇṭhanīlakaṇṭhopakaṇṭhe meghodayo yathā
tathā prādurabhūtteṣāmagre'vyagramatirbhṛguḥ
6.2
maharṣibhiśca sānandagatimukhaprasṛtibhyāṃ kṛtārtho'yamāgata ityanumitastānabhivādya tadupadiṣṭamuśāsananirvāhadṛḍhapi kuśāsanaṃ bhejetataḥ satkṛtya munibhiḥ pṛṣṭastāt yathā tvayā
yadvṛttamanubhūtaṃ tadvadasva munisaṃsadi
6.3
tanniśamya saharṣaṃ bhṛguruvāca- bhavatāṃ bhagavatāmājñayāhaṃ prathamaṃ pārameṣṭhyapadaṃ gatavān | tatra sadasyakṛtapraṇatistutimupaviṣṭaṃ
māmavalokya kupitātpituḥ sakāśād madrakṣaṇe putrasneha evālaṃ
babhūva | tataḥ kailāsepi māmāgatamavalokya bandhusnehāt parirabdhumupāgato madurvacanakṣubhitamanā rudraḥ śūlena māṃ hantuṃ dudrāva
bandhusnehaḥ sutasnehastayormadhye paro balī
pūrvo'pakṛtyā naśyeta dvitīyo na kadācana
6.4
tadātinnrattena mayā prārthitayā devyā āgatya kathāñcidṛhaṃ vi
mocito vaikuṇṭhaṃ gatvā prabhoḥ śayanaśālāṃ praviśya mahāntamanayamākarṣimiti sāśrupātam
suptaṃ na pratibodhayediti vidhiṃ dhikṛtya mohānmṛdu
ślakṣṇaṃ padmakarodhivāsitamuraḥ suptasya patyuḥ śriyaḥ
kaṣṭaṃ niṣkaruṇaṃ padāmihatavāṃstatrāpi śāntidrumo
yāmūce pratibudhya vācamucitāṃ vaktuṃ na sā śakyate
6.6
tadā samucchalatpremabharākalitacittatayā mayāpyuktam
bho saṃvitsukhaśevadhe guṇanidhe sadyogihṛtsannidhe
kāruṇyāmṛtavāridhe bhavabhayatrāṇāya dattāvadhe
pāpaghnāmalanāmadheyabhajatāṃ duḥkhanaitatpāradhe
mayyaddhā vinidhehi hanta karuṇāṃ mohaṃ pidhehi drutam 5
karuṇājaladasya tasya śrīnivāsasya kiṃ kiṃ varṇanīyam
sā śāntiḥ saviśuddhabhāgyamahimā sa prauḍhimā sā matiḥ
sā sadbrāhmabhaktiradbhutatayaḥ satraśrayaḥ sā kṛpā
sapremaprasaraḥ sudhāmadhurimodvārākṣarālaṃkṛtā
sā vāgyatsmṛtimātrataḥ sa pulakapremāśrupāto mama
6.7
tasmāt
kiṃ devairdivi divyasampadi padabhraṃśaikacintākulaiḥ
kiṃ vā sṛṣṭividhānadīnamanasā pitrā vidhātrā mama
dhūlivyālakapālaśūlagaralādyugreṇa rudreṇa vā
sevyaḥ sarvajanaiḥ kṛpājalanidhirvaikuṇṭhanātho hariḥ
6.8
kiṃca
vāgaṅgriśrutihastamastakamadasvāntaṃ praśāntātmanā
puṃsātyantahitāya viṣṇubhajane yojyaṃ tvadambhaṃ kramāt
tallīlākathane tadīkṣaṇavidhau tatkīrtane tacchubhārcāyāṃ tanna namastadālayagato taccintaneharniśam
6.9
api ca
dhruvo dhruvapadādhipaḥ śiśurakāri dantāvalaḥ
svapārṣadasadaścaraḥ prakṛtitrakranakrāditaḥ
parāgasi kṛte 'pi divi nirjaro yena tatkimanyatkṛpaṇārjanātsakaruṇādya naḥ sevyatām
6.10
kiṃ ca
kuraṅgoyamisi bhrāntyā vyādho vivyādha tatpadam
matyaivāhamasadvṛttaḥ padoraḥ samatāḍayam
6.11
tasmād vyādhādapyatikrūrakarmāṇamapi māṃ yaḥ stutipātraṃ cakāra | tasmin śāntyekadhāmni karuṇāpārāvāre dīnavatsale harau
sevye sati ye kevalamudarārthameva dhanamadāndhīkṛtakṛpaṇadhanikānupāsate tetīva mandāḥ aho kaṣṭaṃ vṛttaṃ kṛpaṇānām
prāṇādapi paro yeṣāmartho'narthāvahaścalaḥ
tadarthaṃ hanta saṃtyaktaṃ pumarthatrayamarthapaiḥ
6.12
paśyantvāryāstāvat
bho bho yācaka durgatadruparaśo kaṣṭaṃ nakārā ime
tvadgehe kati santi tatkathaya me tasminmahānvismayaḥ
bālyāttadvadvayaṃkārake tvayi punastvadyāpi nāmūtkṣayaḥ
kiṃ jānāsi na mūḍha so'vyayapadaṃ prāptastadantaḥ katham
6.13
anyacca
gatadaśanaṃ vadanaṃ te tadapi kathaṃ vadati neti citrapadam
arthāntikamatra citraṃ tanna rasanavattvamasti taddhetuḥ
6.14
aparaṃ ca
tvadgehaṃ bhūrisampatkṛpaṇakathamabhūdrohi tasmin vicāraṃ
kosau yaccāvyayānāṃ vadati matamanekārthatāṃ pāṇinīyam
tacchrutvā saṃvicārya svayamahambhavaṃ cāvyayastadviditvā
mahyaṃ svajñātiritthaṃ sakaruṇamabhavatsāhyabhūto nakāraḥ
6.15
atrāhaṃ manye
bhogenātra paratra sadvitaraṇavyājādvadānyaiḥ pumān
svarvāmādhārabimbacumbanakṛte vittaṃ karotyātmasāt
bhuṅkte nendriyalaulyasambhavabhiyā svabhogabhīto dhruvaṃ
no datte suvicāraśīlanaparo yogīva lubdhaḥ pumān
6.16
īdṛśānāmapi dvāri parāśāparavaṃśamanasaḥ kavayopi mudhaivāyurvyayaṃ kurvanti | tadastu nāmānamīdṛśādhamavārtayā mumukṣubhistu suviśuddhaśāntyādyakhilasadguṇagaṇātidāridryamudritān brahmādīnāpi
vihāya dīnabandhuḥ sa eka eva sevanīyaḥ keśavaḥ
bhavabhujagabhītiśamanaḥ svajanavṛjinabhañjano vipaddamanaḥ
kṣīrābdhisutāramaṇaḥ śaraṇāgatapālanaḥ surādhīśaḥ
6.17
na kevalaṃ jvarānivṛtyarthameva kaṭukakvāthasyeva bhavatāpanivṛtyarthameva
sevyatvamasya kiṃtu atisubhagatayā manoramatvādapīti
nīlāmbuvāhadyutirambujākṣo nisargamandīramatasundarāsyaḥ
kundaidvijaḥ pīnabhujaḥ suvakṣā manoramaścintayatāṃ natānām
6.18
kiṃca asya harerārādhanesti sarveṣāmapyadhikāraḥ
devā vā danujāstathā niśicarā viprāśca śūdrāḥ striyo
ye cānye kulakarmajātivikalaiāḥ pāpāḥ kuyonisthitāḥ
te sarvepyadhikāriṇotra bhajane viṣṇostridhā sampattpādodbhūtasaritpavitritajagaddhārasya bhartuḥ śriyaḥ
6.19
kiṃca tasyopāsanamārgopi nātyāyāsasādhyaḥ
phalairvā puṣpairvā navakisailairvātha salilaiḥ
prasannaiḥ sapremaprasaraparidattairapi sadā
sadaiśvaryodrekasvasukhanikṛtastuṣyati harirdīyālurdīnānāmaniśamatiśaṃ dātumuditaḥ
6.20
yasyānavadyaguṇavarṇanamūrtimāptuṃ
śeṣaḥ sahasravadanopyanalaṃ babhūva
tatrānyapāmarajanaiḥ kila tasya viṣṇorāsādyate kathamanantaguṇābdhipāraḥ
6.21
iti svānubhūtaṃ vṛttamatyādarānnivedya tūṣṇīṃsthite tasmin harṣitatanūrūhā maharṣaya saharṣaṃ tamārthavaryaṃ bhṛguṃ munīndramabhinandya
svasatre'nyadevatāyajanamanādṛtya śrīramaṇacaraṇaparicaraṇapravaṇāntaḥkaraṇāstamevārādhayāmāsuḥ
siddhāntitaṃ nigamabhūpatinā puraiva
विष्णोः पदार्archanamananyamananyabhaktyā ॥
nirṇāya tattadanuvarti maharṣivaryairādarśitaṃ sukhadamārtiharaṃ narāṇām
6.22
sarvadā kamalopetaṃ vicitrapatanocitam
kupadākramaṇāruyātaṃ māvaraṃ bhaja movaram
6.23
nakhadhavalakāntiraruṇaṃ caraṇatalaṃ nīlamūrdhvamapi yasya
gaṅgā vidhijā yamunā sa punātu hareḥ padaprayāgo mām
6.23.p1
iti rāmakṛṣṇasūriviracitāyāṃ śrībhārgavacampyāṃ ṣaṣṭhastabakaḥ||6
7.1
saptamaḥ stabakaḥ
atha vaikuṇṭhāttasmin gatavati bhṛgau tadā atyutkaṭakopānalakīlākalitakaluṣatarāntarā viprakṛtanijaramaṇāvamatyasahamānā satī sajalanāpāṅgālokanena bhagavanmukhāravindamudīkṣantī sāṅgulibhaṅgaṃ sākṣepaṃ idamavadat
dvijoyamunnaddha ivājaputro nirāgasaḥ śāntisukhaikadhāmnaḥ
padā tvahanvakṣasi tendhabuddhirniraṅkuśā viprajanā hi nūnam
7.2
hekānta tadetaddvākyavinipātenādayaṃ daṇḍyo nocedahamito gacchāmīti | tato brahmaṇyadevo hariḥ
nigamāgamakhaganīḍaṃ vāḍaṃvakulamujjvalaṃ mamaiva sukham
kathamutsadhepakarttu tadahaṃ taddhipādi maddhipadayite
7.3
vipramohabharākrāntasvāntohaṃ tvamapi priye
vipravāsaphalaṃ tasmānmama tepi ca niścitam
7.4
yadyapi tvaṃ haṭhādeva māmutsṛjya gamiṣyasi
tepāmāśīrvacaḥpāśabaddhaiva punareṣyasi
7.5
ityevaṃ bhagavadvacana saṃvardhitāmarṣadharṣitahṛtkamalā kamalā
mattopi yadi te nūnaṃ mato viprajanaḥ priyaḥ
tasya sadmāni naivāhaṃ vasāmi tavai tanmateḥ
7.7
evamuktvā sarabhasaṃ ruṣā vaikuṇṭhānnirgatya karavīrakṣetraṃ bhuvi nivāsāya rocayāmāsa | tato bhagavānapi tasmātkalahāntaritaramānunayārthamādivarāhādhyāsitaṃ aśeṣaśailamauliṃ śeṣācalamaṃśena gatvā tadanumatena tapaśchalāttatra nivāsamakarot | itaḥ sarvataḥ | subhagatame vaikuṇṭhepi svarūpānandanivṛttavyāmohaprasaraḥ sarvadātmārāmaḥ paripūrṇopi ramāvirahavyālātivyākulīkṛtamanā manāgapi śamamalabhamāno mānavartī tāmeva dūyamānena manasā cintayan svabhavanatyāgodyatamatirāsīt
premāvilamativimalaṃ satkulamakalaṅkaśīlamanukūlam
lāvaṇsaraḥkamalaṃ saralamalaṃ kila kalatramiha viralam 6
tataḥ śrīkāntaḥ svakāntā kva nu gateti vitarkya niścinoti
varṇanīyānvayabhuvāṃ sādhvīnāṃ sundaradhruvām
piturvā patyurāgāraṃ gatiranyā nayāvahā
7.8
tannūnaṃ kṣīranidheḥ svapiturevālayaṃ gateti niścitya pramadāsaktacittānāmeva vyavasthitiriti lokāṃnnidarśayansvayameva kṣīrābdhimupajagāma | tatrāpi tāmadṛṣṭvātiśrāntatayā śeṣaparyaṅke kṣaṇaṃ prasvāpadattāvasarobhūt | tatrāvasare
daityāṃśodbhavabhūribhūpati camūcakrārditāṃ gāmimāmādāya tridaśāścinetravidhayastīraṃ yayuḥ kṣīradheḥ
kṛtvāgre vidhimadbhutāmalapadastautraiḥ śanairacyutaṃ
vidhvastasvapadāśritāpadamalaṃ bhakeṣṭadaṃ tuṣṭuvuḥ
7.9
tataḥ kṛpālurbhagavān urvyāṃ yadukule sarvepi suparvāṇastatpatnyaścāṃśena sambhavantu | tataḥ sahasravadanāvāmapi śaurināyauripatyatāmupetya bhūbhāraṃ kṣapayiṣyāvaḥ | yogamāyāpi kāryavaśena nandasadmani janiṣyate ityevaṃ brahmāṇamādideśa
asaṃnidhānātpadmāyāstadānīṃ jagadīśvaraḥ
tajjanmakathanaṃ naiva kṛtavān parameṣṭhine
7.11
hareḥ svadṛjinānnānaṃ bhaktaduḥkhaṃ suduḥsaham
atastadavamucyāpi śritatrāṇārthamudyataḥ
7.12
tato devānprabhūtaṃ nivedya vasundharāmāśvāsya vedhāḥ svadhāma
pratyapadyata | devāśca sarve prabhorādeśe tasthuḥ | śeṣopi śauripatnyāṃ
rohiṇyāmavatatāra | tataḥ
māyāmādiśya hṛṣyaddanujanikadane caṇḍadordaṇḍasāraḥ
śaureḥ kṣetretha sākṣātsvayamatulaguṇaḥ prādurāsīdajanmā
līlāvidhvastakaṃsādyakhilakhalamadaḥ prāpta dārānudārānpārthānāpadvimuktānakṛta pariharan bhāramurvyā murāriḥ
7.14
śrīrapi bhīmanṛpasutā bhūtvā tadavāptaye'nurāgavatī
haraye drutaṃ samahinocchubhakaravīrapriyāhāmiti dūnam 13
tataḥ kadāciddvāravatyāṃ vividhakāmakalākalāpopakaraṇāṃlaṃkṛtasadmani makaradhvajavahnividhvastadhairyadrumasudhāmivādhāya rādhāmaṅke
paryaṅke niḥśaṅkaṃ pulakāñcitāṅgyā tayā saha divyaṃ tannijadayitamavekṣya roṣadhūtahṛdayasadmā padmā niśvasantī punastatsadma saṃtyajya
lohadaṇḍaṃ nirjagāma
aparādhe prakupyeta mayi śrīriti tadbhayāt
harāvanaparādhepi ruṣṭāto lohadaṇḍabhāk
7.15
tataḥ śritajanānirjaratarūḥ śrīpatirapi tadvirahapariśrāntasvāntatayā vihāya svāntaḥpuraṃ tadanunetukāmastāmanveṣayannanekagirisaritkāntārāṇyatividitāvigalitavatsanadyo digvasana eva vallīkṛtāṅgadaḥ śrīvaijayantīmīnakuṇḍalālaṃkṛto bhārgavapadamudrāṅkitostha laḥ svapriyāṃ śriyamupalabhya sānandaṃ sāntvayāmāsa | tatrāpi
vikalānunayaścintayāmāsa
gṛhiṇī gṛhabhityāhustadarthaṃ vittasañcanī
sā viraktātha kiṃ tena dhanena sadanena me
7.16
tadatra puṇyatamakṣetre sarvasvavyayenāhamapi tadūpaścarāmīti | tatrāvasare
pitṛbhajanalīnamanasaṃ munivarāmiha puṇḍarīkanāmamānam
vṛtvā purodhasaṃ nijahadgatamasmai nivedayāñcakre
7.17
tataḥ sopi pātrāpātravicāreṇāsyeśasya pra bhūtavittavyayaḥ kathaṃ syāditi vicārya paramakāruṇiko muniḥ| jñānavijñānahīnānāṃ
mūḍhānāṃ pāpināmapītyādinā mokṣamupalakṣīkṛtya mahattāsane tiṣṭhantreva sarvasvaṃ pratipādayetyupadiṣṭavān
tiṣṭhannaivetyuktaṃ muninā yattatra heturayameva
dīnāḥ sudavīyāṃsopyasya kṛpālokagocarāḥ santu
7.18
mahattāsana ityatra heturyutkṛpayā dvijaiḥ
dattaṃ tadacalaṃ cāsya tyāgānarhamapi sphuṭam
7.19
tadrāgūbandhaḥ svāsiddhāmalavimalakalāpālitāśeṣalokaḥ
śokaghnaḥ svāṃścitānāmiti muditamanāḥ puṇḍarīkeṇa datte
tiṣṭhan pīṭheṣṭasiddhintridaśavidhimukhāvāsavaikuṇṭhasampatsāyujyādipradānopyatamamatirājito rājate dīnabandhuḥ
7.20
dvijena puṇḍarīkeṇa darśitenādhvanaiva yat
yātyataḥ puṇḍarīkākṣaṃ menehaṃ viṭṭhalaṃ vibhum
7.21
nāmānyasya hareḥ śrutismṛtigaṇairuktāni gauṇānyapi
prodgītāni mahātmabhiḥ pratipadaṃ tiṣṭhantyalaṃ koṭiśaḥ
tatrāpyatra kilādarāduupaniṣadgītaśravā śrīpatirdīnānāmanukampayaiva vidadhe śrīviṭṭhaletyāhvayam
7.24
jaghanāhitapāṇirunnatāṃso mṛdumandasmitasundarāsyacandraḥ
samacārupadekṣaṇaḥ śaraṇyaḥ sa tu māṃ pātutamāṃ tamālanīlaḥ 22
tadārabhya ayaṃ kṣetrarājopi aghavidhvaṃsanasya nivāsasya
nivāsādaghavidhvaṃsanaḥ | śrīnivāsaścāha
ye mandāḥ svakalatraputrakanakādyāsaktacittāḥ sadā
yātrāmatra vidhātumakṣamatayā naivāgatāḥ karhicit
tepi sodyamasambhramādapi balācchraddhayā dūratopyenaṃ vīkṣya yadṛcchayāpi ca sakṛcchntyāḥ syuurutkalmaṣāḥ 23
yātrādvayamiheśasya divase māsi vatsare
niyamenānutiṣṭhanti te'punarbhavabhāginaḥ
7.25
śuṃcāvapyatra saṅgatya śuci tiṣṭhanti kiṃ janāḥ
śrīviṭṭhalakṛpālokāt viśokāḥ sambhavantyamī
7.27
kiṃca
padajā padavicyutā jaḍādhaḥpatanā vakragatiśca jāhnavīyam
samatāṃ kimu puṇḍarīkanāmnā kila jahnudvijasūnunā sameti 26
api ca
mukundamucukundayo rahāse sāṃvede brāhmaṇeravāpyamitaratra naivamiti yacca siddhāntitam
tadatra padamūrjitaṃ jagati sūkareṇārjitaṃ
pradakṣiṇavidhānataḥ sapadi puṇḍarīkālaye
7.28
kiṃ puna: kṣetrarājasya pradakṣiṇavidhau phalam
jānāti divi vā bhūmau vibudho'pi na kaścana
7.29
kiṃca
daśaśatavadanopyalaṃ na vaktuṃ bhavatanujāmahimānamatra yasyām
svamārjinaparimārjanāya sadyaḥ samabhisaranti hi madhyamehni nadyaḥ
7.30
api ca
bhīmāpi yā vibudhajanakaṃmanīyā tadapi na svaravaleyam
muṃjaḍāpi veṇunādānusaraṇaśīlāpi ballavī naiva
7.33
gurvī tīrthānāpi nīcapathālambinī na patiteyam
bhavatanayāpi bhavaghnī tadapi na pitṛghātinīti citramidam31
kṣetreṣu tīrtheṣu ca daivateṣu bhakteṣu sarveṣvapi saṃgariṣṭham
śrīpuṇḍarīkaṃ tvatha candrabhāgā śrīpāṇḍuraṅgo munipuṇḍarīkaḥ 32
vṛndehaṃ sampūrī tamandehaṃ devamastasaṃdeham (?)
kiṃ dehaṃ bharabhajanaiḥ kiṃ te tvaṃ te kṣamāḥ paritrātum
7.34
vahavaḥ santi sumanasaḥ sviṣṭā iha kāmadāḥ sakāmānām
dharmārthamokṣavitaraṇapaṭureko jayati viṭhṭhalo jagati
7.49
saptamaḥ stabakaḥ
7.35
vande devaśikhāmaṇiṃ kalimaladhvaṃsadakṣaṃ ramānāthollāsitamaulimānasalasadrājīvarolambakam
yaścittaṃ munipuṇḍarīkavacasā baddhopyavidyāguṇairbaddhānuddharate narānnayavato dīnān dayāmbhonidhiḥ
7.36
aviratamanukampākampadī porukāntipraśamitanatapāpadhvāntapaṅktiḥ samantāt
vidhivivudhamunīndraiḥ sevyamānāṅghripadmaḥ
sajalajaladanīlaṃ viṭhṭhalaṃ taṃ natosmi
7.37
āstāmetatsadupaniṣadāṃ hṛdyamādyaṃ suvidyairāvedyaṃ yatkimapi tamaḥ sanniviṣṭaṃ purastāt
ambhodābhaṃ samapadakaṭinyastahastaṃ smitāsyaṃ
tiṣṭhatyalyaṅgadiha manasyāvirāstāmidaṃ naḥ
7.39
sāndragrāvendranīlā kila bahalarajaḥsaṃnnihantrī janitrī
sattvānāṃ svaprabhāvācchāśitaraṇitiraskāriṇī tāpahantrī
sānandā nīlakaṇṭhādyabhimataracitāviṭhṭhalākhyānukampā
pāthobhistarpayantī hṛdi vasatu mude kāpi kādambinī me 38
patagapatituraṅgaḥ kuñjakeliprasaṅgaḥ
kṛtanatabhavabhaṅgaḥ sanmanaḥkañjabhṛṅgaḥ
karavidhṛta rathāṅgaḥ pārvatīśāntaraṅgacchavivijitapataṅgaḥ pātu māṃ pāṇḍuraṅgaḥ
7.40
itthaṃ vā kusumairmayālpamatinā campūriyaṃ nirmitā
nārhante vanamālināstviti varaṃ vrīḍājaḍībhūtadhīḥ
tāvattsmṛtimāgataṃ tava vaco yadyatkaroṣītyahaṃ
tenāvāptadhṛtistavāṅghrikamale tāmarpaye tanmude
7.41
kathaṃ vāsau madrāk tava guṇagaṇaughaṃ gaṇayituṃ
kṣamā kṣāmā kṣāmīkṛtadanujadarpāhikaśipo
tapaḥ sampatpūtāmitamatimadaiśvaryamapi yadyaśaḥpārāvāre raja iva nimagnaṃ mahadapi
7.42
na jānehaṃ pātañjalakapilakāṇādakamuniprabandhānnādhītaṃ natavaradṛsārasvatamapi
tathāpyaddhā baddhāḥ pitaramiva tokasya nitarāṃ
giro me romāñcāñcitamatha bhavantaṃ vidadhatu
7.43
na vijñātaṃ jñeyaṃ nahi tava ca bhaktirna viratistamastyāgo yogaḥ svāhitamathakarmāpi na kṛtam
asaṃkhyānyāyānāṃ khaniravanibhārosmi sadayaṃ
dayābdhe yadyuktaṃ tava kuru tadarthini mayi
7.44
guṇānāmantaste na nigamapurāṇāgamaśataistvayā vā vijñātastvamasi tadanantaḥ kila yathā
tathā me doṣāṇāmataṃsisumasādhāraṇaruce
naceddīnaṃ māmuddharasi vada konyosti sadayaḥ
7.45
pitā mātā bhrātā tanujanirupāsyaḥ priyatamo
gurustrātā mitraṃ suhṛdapi bhavāneva bhagavan
dayālo dīnoyaṃ tviti dayaya māmuddhara hare
hare māṃ saṃsāravyasanatatimādarśaya padam
7.46
ārttoddhāraparāyaṇatvamiha te naisargikaṃ tadbhavān
dīnaṃ māṃ drutamuddhariṣyati bhayādityasti me pratyayaḥ
kaścitkilalokalocanatamaḥśāntyarthamabhyarthitastejorāśirasau sahasrakiraṇaḥ prācīdigantargataḥ
7.47
bhāsatsaṅguṇadharmmaṇi trijagatāṃ pāpāpanutkarmmaṇi
sveṣāmārpitaśarmmaṇi śrutimatodyaddharmmabhṛddharmmaṇi
śaśvatpālanadharmmaṇi priyarahaḥkrīḍendirānarmmaṇi
prajñātākhilamarmmaṇīha ramatāṃ hṛdviṭhṭhale brahmaṇi
7.48
yatsevyaṃ tadasevyaṃ nāsevyamiti kimarthanā(?)
iti nijamaugdhyavilajitabuddherme tatkṣamantu satkavayaḥ
7.49-2
śrīmadviṭhṭhalapādapadmavigalatpīyūṣadhārārasasvādāsaktaviviktacittamadhupaśrīrāmasadvaṃśabhūḥ
khyātastryambaka ityathāsya tanayaḥ sadrāmakṛṣṇāhvayaścampūkāvyamidaṃ cakāra sa harerdāsopanāmā kaviḥ
7.50
hṛdgatena nideśena hyanīśenāpi yanmayā
kṛtaṃ yuktamayuktaṃ vā śrīviṭhṭhalanudestu tat
7.51
yenetthaṃ yatprītyaikāvyamidaṃ kṛtamatīva rasayuktam
tasminkavau sa viṣṇurvatsaṃtare gaurivāstu suprītaḥ
First 200 of 210 passages. Read on
Discussed in 1 studies in Pramāṇa (listed on the page).