Pramāṇa · Search · About · API

Dharmabhyudayamahakavya 9

Dharmābhyudayamahākāvya 9

Language
Sanskrit

9.1

iti śrīvijayasenasūriśiṣyaśrīmadudayaprabhasūriviracite śrīdharmābhyudayanāmni
śrīsaṅghapaticarite lakṣmyaṅke mahākāvye śrīṛṣabhasvāmijanma-vrata-jñānavarṇano nāma tṛtīyaḥ sargaḥ
yā^3 śrīḥ svayaṃ jinapateḥ padapadmasaktā, bhālasthale sapadi saṅgamite sametā
śrīvastupāla ! tava bhālanibhālanena, sā sevakeṣu sukhamunmukhatāmupaiti
gram̐nthāgram 368 | ubhayam 945
caturthaḥ sargaḥ
itaśca bharataścakrī, śastrāgāragataḥ svayam | bhaktyā cakraṃ namaścakre, kṣatrapratyakṣadaivatam

9.2

pūjāṃ nityaṃ vitanvāno, navanaivedyamedurām | aṣṭāhikotsavaṃ cakre, tatraiva nivasanrasau

9.3

atha prasthānike lagne, kṛtaprasthānamaṅgalaḥ | anucakraṃ diśi prācyāṃ, kariratnena so'calat

9.4

chatra-carmā-'śva-senānī-khaṅga-daṇḍa-purodhasaḥ | kuṭumbī maṇi-kākiṇyau, vardhakiśca nṛpānugaḥ

9.5

cacāla ratnastomo'yaṃ, devatākṛtasannidhiḥ | digantabhūpatīnāṃ tu, cakampe hṛdayāvaniḥ

9.6

yugmam
cele samaṃ tatastena, sāmantaiśca samantataḥ | sitāṃśuneva nakṣatraiḥ, sphurattejomayātmabhiḥ

9.7

taraṅgairiva pāthodhesturaṅgairvāyucañcalaiḥ | calitaṃ kalitotsāhaiḥ, pratikūle'pyabhaṅguraiḥ

9.8

atha pratasthe vegena, hāstikaṃ garjitorjitam | pratyarthikṣitibhṛttejodāvavāridamaṇḍalam

9.9

nijānākārayanto'tha, kārayanto'ritarjanam | dhvajāñcalaiścalailrlaiḥ, sameneva pathā rathāḥ

9.10

anucakraṃ vrajantīva, dvigavyūtiprayāṇakaiḥ | tīre nīreśituḥ prāpa, patiprītyeva vāhinī

9.11

tatra vardhakiratnena, nirmitānamitaśriyaḥ | āvāsānāāvasanti sma, sainikāḥ smeravismayāḥ

9.12

cakre pauṣadhaśālāṃ ca, viśālāṃ ratnaśālinīm | vardhakirvardhitānandaścakriṇaḥ puṇyapuñjavat

9.13

tasyāmuttīrya sadgīryaḥ, kuñjarād rājakuñjaraḥ | praviveśa namodeśamivārkaḥ pūrvaparvatāt

9.14

darbhasandabhairniṣpannasrastare sastapātakaḥ | upavāsatrayaṃ cakre, tatra vakretarāśayaḥ

9.15

atha prathitacāturyasturye'hani mahāmahāḥ | sugandhibhirjalaiḥ snāto, balī balividhiṃ vyadhāt

9.16

sarvāṇyastrāṇyupādāya, śakradāyādavikramaḥ | athārūḍho rathaṃ cakrī, garutmantamivācyutaḥ

9.17

nābheyabhū rathaṃ nābhidvayase payasi sthiram | viracayya samudrāntaḥ, samunmudritakārmukaḥ

9.18

sauvarṇaṃ visphuradvarṇaṃ, nāmāṅkitamatho śaram | puṅkhamadhyamukhādhīśasuparṇabhujagāsuram

9.19

diśi māgadhatīrthasya, patyuruttujjvalākṛtim | kṣamāpaśvikṣepa sākṣepaṃ, vidyuddaṇḍamivāmbudaḥ

9.20

viśeṣakam
sabhāyāṃ māgadheśasya, pakṣasūtkāradāruṇaḥ | sa ceṣurvegasampannaḥ pannagāririvāpatat

9.21

atha bhrukuṭibhīmāsyaḥ, salāsyādharapallavaḥ | bālārkaśoṇadṛkkoṇaḥ, prāha māgadhatīrthapaḥ

9.22

jighṛkṣuḥ ko harerdaṃṣṭrāṃ ?, kaḥ kṣeptā jvalane padam ? | bhrāntāraghaṭṭacakrāramadhye kaḥ kurute karam ?

9.23

ka eṣa mayi niḥśeṣaśastravistṛtakauśale | akṣiptanmārgaṇaṃ mṛtyumārgamāgarṇadūtavat ?

9.24

ityutsrasthau samaṃ vīrairdhīraiḥ kopātipāṭalaiḥ | sa nistriṃśaiḥ sphuraddhūmairjyālāvattairivānalaḥ

9.25

atha vyālokayāmāsa, tanmantrī tasya patriṇaḥ | akṣarāṇi phale dūtajihvāyāmiva śuddhadhīḥ

9.26

vṛṣabhasyādidevasya, sūnurbharatacakrabhṛt | ityādiśati vo daṇḍaṃ, datta rājye spṛhā yadi

9.27

varṇānimānamātyendraḥ, prabalo'pyavalokya saḥ | mumoca madamuddāmaḥ, prekṣya mantramivoragaḥ

9.28

patiṃ prati pratijñātatyāgahetorado'vadat | svāmin ! vimuñca saṃrambhamambhaḥpatiriva prage

9.29

asāvasamaśauryyaśrīrbhūrathacakrabhūṣaṇam | bharato bharatakṣetrapatiścikṣepa sāyakam

9.30

etasya bhāgadheyāni, māgadheśa ! virejire | prativāsaravarddhīni, sparddhīni prathamendunā

9.31

analpo'pi hi kalpānte, kṣīyate kṣīranīradhiḥ | suparvaparvataḥ so'pi, kampate'rhapatiḥ patet

9.32

potrī dhātrītalaṃ muñcet , pavimchavimatha tyajet | aṅgabhaṅgamasau kiṃtu, bhajennahi mahābhujaḥ

9.33

asmai ṣaṇmedinīkhaṇḍamaṇḍanāya mahībhuje | daṇḍamuddaṇḍakodaṇḍadordaṇḍāya prayaccha tat

9.34

niśamya samyagittheṣa, vacanaṃ saciveśituḥ | samaṃ bhujābhṛtāṃ tatyā, tatyāja paruṣāṃ ruṣam

9.35

tatkāṇḍadaṇḍaṃ daṇḍaṃ ca, samādāya saṃmāgataḥ | natvā śrībharataṃ vācamityuvāca sa māgadhaḥ

9.36

mamaiva puṇyanaipuṇyaṃ, mamaiva praguṇā guṇāḥ | taijasvī yasya nāthastvamambhojasyeva bhāskaraḥ

9.37

ataḥ paraṃ gataḥ pāraṃ, sindhorapyasmi te vaśaḥ | jānīhi māṃ himāṃśuśrīśvakoramiva sevakam

9.38

taṃ visṛjya prasannena, ratho'tha pṛthivībhujā | javādavālyatāmbhodheḥ, saṃrambhācca manorathaḥ

9.39

prāpto'tha kṣmāpakoṭīraḥ, kaṭakaṃ jitakaṇṭakaḥ | māgadhādhīśamuddiśya, spaṣṭāmaṣṭāhikāṃ vyadhāt

9.40

athānucakraṃ calitā, cakravartticamastadā | taṭaṃ jagāma saṅgāmadakṣiṇā dakṣiṇodadheḥ

9.41

varadāmādhinātho'pi, tatra māgadhanāthavat | vigṛhya jagṛhe daṇḍamakhaṇḍaṃ cakravartinā

9.42

vihitāṣṭāhikastatra, cakramārgānugaḥ kramāt | vipaścit paścimaṃ prāpait , tīraṃ nīranidherayam

9.43

prabhāsāndraḥ prabhāsendraṃ, jitvā tatrāpi pūrvavat | cintāratna-śiroratna-suvarṇādīnyadaṇḍayat

9.44

tatkṛtāṣṭauhikaḥ śrīmānanucakraṃ caladdhūlaḥ | yayau cakrī mahāsindhusindhordakṣiṇarodhasi

9.45

pūrvavat pauṣadhāgāre, viracayyāṣṭamaṃ tapaḥ | asāvasādhayad vegādeva tāṃ sindhudevatām

9.46

atha sā nabhasā'bhyetya, rabhasā bharateśvaram | ūce tavāhaṃ rājendo !, kiṅkareva karomi kim ?

9.47

atho yathāvadādhāya, prābhṛtaṃ sā bhṛtaṃ śriyā | jagāma cāmarībhūtamṛktātāḍaṅkadīdhitiḥ

9.48

tatrāpi tāpitārātirvihitāṣṭāhikaḥ kramāt | prācīṃ prati cacālāyaṃ, cakrānucarasainikaḥ

9.49

taṭīrbibhrāṇamadvaitāḥ, vaitāḍhyamagamannagam | bharatārdhadvayīsīmārūpaṃ bharatabhūpatiḥ

9.50

dakṣiṇe'tha nitambe'sya, stamberamamanoramām | camūmamūmucadamūmūḍhakramavikramaḥ

9.51

rājā'ṣṭamaṃ tapastene, tenātha calitāsanaḥ | āyayau maṅgu vaitāḍhyakumāro'vadhibodhitaḥ

9.52

prauḍhāni ḍhaukayitvā'tha, ḍhaukanānyeṣa cakriṇe | adyādi tava dāso'hamityuditvā jagāma ca

9.53

prakalpitāṣṭamatapaḥpāraṇenātha bhūbhujā | aṣṭāhikotsavādūrddhamādiśyata camūpatiḥ

9.54

suṣeṇa ! gaccha vaitāḍhya-sindhudakṣiṇaniṣkūṭam | śādhi nirbādhamuttīrya, nimnagāṃ carmaratnataḥ

9.55

ityādeśamathāsādya, mādyatkarikulākulaiḥ | sārdhamardhīkṛtaiḥ sainyaiḥ, suṣeṇo nimnagāmagāt

9.56

nadīmadīnasatkarmā, carmānaddhena vartmanā | athottāra senānī, rasenānītasammaṃdaḥ

9.57

siṃhalān siṃhatulyaujā, barbarān garvaparvataḥ | yavanān yavanādhvaśrīḥ, kālaḥ kālamukhān raṇe

9.58

aparānapi rājaśrījanako yonakādikān | parājigye sukhenaiva, suṣeṇadhvajinīpatiḥ

9.59

yugmam
jitveti sindhumuttīrya, kīryamāṇayaśā janaiḥ | cakriṇo ḍhaukayāñcakre, taddaṇḍān daṇḍanāyakaḥ

9.60

tattanmiśrāguhādvāra kapāṭodghāṭanāya saḥ | ādiṣṭaścakriṇā cakre, gatvā tatrāṣṭamaṃ tapaḥ

9.61

kṛtamālābhidhaṃ devamathoddiśya camūpatiḥ | tamiśrākandaradvāri, vitene'ṣṭāhikāmahaṃ

9.62

hayārūḍhaḥ praṇamyātha, kapāṭe kandarāmukhe | jaghāna daṇḍaratnena, kareṇeva tamoṃ'śumān

9.63

kapāṭe api te sadyo, daṇḍaghātena raṃhasā | paścādabhūtāṃ vīrasya, pakṣadvayabale iva

9.64

vājilaṃ vinivartyātha, pratilomaṃ camūpatiḥ | rājñe vijñapayāmāsa, kapāṭodghāṭanakriyām

9.65

sindhuraskandhamārūḍhaḥ, purato bharateśvaraḥ | maṇiratnaṃ samāropya, tamaḥśamanahetave

9.66

praviveśa guhāgarbhaṃ, samaṃ nijacamūcaraiḥ | tārakānikaraiḥ sākamabhrāntariva candramāḥ

9.67

yugmam
mārge caikonapañcāśanamaṇḍalāni cakāra saḥ | lokālokāya kākiṇyā, vāma-dakṣiṇapakṣayoḥ

9.68

unmagnāṃ ca nimagnāṃ ca, nadyau vīkṣitavānatha | taratyaśmā'pi pūrvasyāṃ, nānyasyāṃ tūlamapyaho !

9.69

baddhyā vardhakerbuddhyā, padyayā so'navadyayā | samuttatāra te nadyau, yamabhrūmaṅgabhaṅguure

9.70

athottaraguhādvāra kapāṭapraṭanirgamaḥ | sacakraḥ sa vrajan reje, sabhānuriva vāsaraḥ

9.71

sa tāṃ guhāmatikramya, bharatārdhamathottaram | viveśa jetuṃ kāntāramiva siṃho'tisaṃhasā

9.72

tatra cāpātamātre'pi, janatātrāsahetavaḥ | mānino dhaninaḥ śūrāḥ, krūrākāra-parākramāḥ

9.73

kālāḥ kālāyaseneva, kṛtāṅgā bhillabhūbhujaḥ | adṛṣṭapūrvābhimavā, vasantyāpātasaṃjñakāḥ

9.74

yugmam
kirātairatha yuddhāya, sannaddhāyatapattibhiḥ | cakriṇaḥ kṛpaṇīcakre, camūcakraṃ raṇāṅgaṇe

9.75

tataḥ suṣeṇasenānīḥ, senānīranidhervidhuḥ | turaṅgaratnamārūḍhaḥ, khaḍgaratnakaro'calat

9.76

taṃ samāyāntamālokya, bhillāḥ sammukhagāminaḥ | pataṅgā iva raṅgantaḥ, pradīpasya virejire

9.77

sauvarṇaṃ phalakaṃ bibhrat, kālakrūrāsibhāsuram | suṣeṇo'bhājjitaṃ dīptyā, dineśamiva sābjajam

9.78

soḍhuṃ pratāpametasya, kṣamāyāmakṣamā amī | sindhostīragatā gotradevatārādhanaṃ vyadhuḥ

9.79

teṣāmārādhanenātha, surā meghamukhābhidhāḥ | etya prāhuraho vatsāḥ !, kimārabdhamidaṃ sudhā ?

9.80

dūre vayamayaṃ jetuṃ, śakreṇāpi na śakyate | alaṅghyaśāsanaścakrī, pṛthivīpākaśāsanaḥ

9.81

tathāpi vayametasya, yuṣmākamanurodhataḥ | upasargaṃ kariṣyāma, 2tyuktvā te tiro'bhavan

9.82

atha meghamukhairdevairghanaḍambaramambare | vicakra cakisainyorddha, digantataṅkakāraṇam

9.83

rasanto virasaṃ meghā, bhuktaṃ vārdherjalaiḥ samam | udgamanto vyalokyanta, vāḍavāgniṃ taḍicchalāt

9.84

dhārāmuśalapātena, khaṇḍayanta iva kṣitim | rākṣasā iva te'bhūvan, ghanā bhīṣaṇamūrtayaḥ

9.85

carmaratnamatho cakrī, yāvadvādaśayojanīm | pāṇisparśana vistāryarohat saha camūcaraiḥ

9.86

chatraratnamathāpyuccaistāvanmātraṃ nabho'ṅgaṇe | carmaratnasthalokānāmupariṣṭād vyajṛmbhata

9.87

chatradaṇḍoparinyastamaṇiratnaprabhāvataḥ | śamamantastamaḥ prāpa, sampuṭe cchatra-carmaṇoḥ

9.88

prātaruptāni dhānyāni, gṛharatnena carmaṇi | niṣpattimāpuḥ sandhyāyāṃ, tathā śāka-phalādyapi

9.89

annaiḥ śākaiḥ phalādyaiśca, gṛharatnaprabhāvataḥ | sadyaḥ pratigṛhaṃ prāptairlokaḥ svargova so'bhavat

9.90

taradaṇḍamivālokya, tallokaiḥ sampuṭaṃ jale | bhuvaneṣu kṛtā śaṅke, brahmāṇḍamiti kalpanā

9.91

saptame'hni vyatikrānte, cakrī cintāmiti vyadhāt
pratyanīkaṃ mamāpyuccaiḥ, pratyanīko nu ko'mbudaḥ ?

9.92

atha tasya prabhościttānuvartanaparāḥ surāḥ | sahasāḥ ṣoḍaśāpyudyadbhukuṭībhaṅgabhīṣaṇāḥ

9.93

gatvā meghamukhān devān, netrāruṇavibhānibhāt | udgiranta iva krodhamidaṃ vacanamūcire

9.94

are re ! kena vo dattā, durdaivenedṛśī matiḥ ?
cakrī na yadi dṛṣṭo'yaṃ, tat kiṃ nāmnā'pi na śrutaḥ ?

9.95

yāta tad dūrataḥ krūrāḥ !, naiva yāvadayaṃ prabhuḥ | dambholineva cakreṇābhihanti bhavatāṃ śiraḥ

9.96

iti yakṣavacaḥ śrutvā, tairdrutaṃ vidrutaṃ tataḥ | dugdhadhautamiva vyoma, vaimalyamabhajat tadā

9.97

ḍhaukane svarṇa-māṇikya-gaja-vājiprajānatha | ādāya mlecchapāḥ sarve, bharataṃ śaraṇaṃ yayuḥ

9.98

bharato'pi prasadyaitān, visasarja mahāśayaḥ | nateṣu pakṣapātitvamuttamānāṃ hi lakṣaṇam

9.99

sindhorathottaraṃ vārdhigirisīmāntaniṣkūṭam | jitvā suṣeṇataścakrī, yayau kṣudrahimālayam

9.100

dakṣiṇe'tha nitambe'sya, nyasya sainyaṃ nareśvaraḥ | vyadhāduddiśya himavatkumāraṃ sa tapo'ṣṭamam

9.101

rathārūḍho'ṣṭamānte'tha, rathāgreṇa himācalam | tristāḍayitvā himavatkumārasyeṣumakṣipat

9.102

dvāsaptatimatho gatvā, yojanānyambarāt patan | himācalakumāreṇa, vīkṣitaḥ sa śaraḥ puraḥ

9.103

vidyāmivātha kopāgneḥ, stambhanīṃ sa kumārakaḥ
vīkṣya nāmākṣaraśreṇiṃ, kāṇḍadaṇḍe'tibhaktimān

9.104

sumanaḥsumanomālāṃ, tathā gośīrṣamauṣadhīḥ | hṛdāmbhaḥ kaṭakān bāhurakṣān divyāṃśukānyapi

9.105

gatvā bharatapādānte, prābhṛtīkṛtavānayam
mahātmanāṃ hi puṇyāni, kiṃ na yacchanti vāñchitam ?

9.106

viśeṣakam
ārṣamistaṃ visṛjyātha, calitaḥ kalitaḥ śriyā | jaghānarṣabhakūṭādriṃ, triḥ śīrṣeṇa rathasya saḥ

9.107

tatpūrvakaṭake cakrī, kākiṇīratnato'likhat | cakravartyavasarpiṇyāṃ, bharataḥ prathamo'smyaham

9.108

vyāvṛttyātha gataḥ sainye, pāraṇaṃ vairidāraṇaḥ | vidhāyāṣṭāhikāṃ cakre, tatra kṛtyavicakṣaṇaḥ

9.109

atha nirdainyasainyo'yaṃ, cakrī cakramanuvrajan | udabhitambe vaitāḍhyagireḥ sainyaṃ nyavīviśat

9.110

tasmin nami-vinamyyākhyo, jetuṃ vidyādhareśvarau | akṣipat kṣitipaḥ kṣipramabhraprasaraṃ śaram

9.111

atha tau kupitau vīkṣya, cakranāyakasāyakam | prāptau sākaṃ nijāmīkairyuddhaśruddhāṃggasudurdharau

9.112

samaṃ vidyādharabalairyonjhi vidyādhareśvarau | vilokya samaraṃ ghoramārebhe bharateśvaraḥ

9.113

dordaṇḍayoḥ samāropya, kodaṇḍaṃ vidadhe tadā | jayaśriyaḥ praveśāya, bharato raṇatoraṇam

9.114

atha dvādaśavarṣānte, varṣānta iva bhāskaraḥ | karairiva śaraiścakrī, vipakṣānakṣipad ghanān

9.115

praṇaṣṭe'tha bale prahvau, vidyādharanareśvarau | bharateśaṃ namaskṛtya, bhaktito vācamūcatuḥ

9.116

tvaṃ kṣamasva kṣamāsvāminnetad durvṛttamāvayoḥ | praṇipātāvadhiḥ krodhaḥ, satāṃ hi parikīrtitaḥ

9.117

sa ciratnāni ratnāni, namirnamitamastakaḥ | ḍhaukane ḍhaukayāmāsa, kṣamāśakrāya cakriṇe

9.118

strīratnenātha kandarpajagaj‍jayapatākayā | sthāpatyena bhuvaḥ patye, prābhṛtaṃ vinamirvyadhāt

9.119

etau ca sutayornyasya, vidyādharadhurīṇatām | gṛhītadīkṣau tīrtheśasevāmevātha cakratuḥ

9.120

atha tripathagātīre, sainyaṃ nyasya nareśvaraḥ | asādhayat suṣeṇena, gāṅgottaraniṣkuṭam

9.121

taṃ cāṣṭamatapaḥsampallampaṭīkṛtamānasā | upatasthe svayaṃ gaṅgādevī vividhaḍhaukanaiḥ

9.122

tadā'sau nṛpamālokya, tasminnevānurāgiṇī | īrṣyāyaivepubhirjaghne, viṣamarviṣameṣuṇā

9.123

asau tatraiva tatpremavārivāraṇatāṃ gataḥ | nināya nāyako bhūmeḥ, sahasrābdīṃ ghaṭīmitra

9.124

atha khaṇḍaprapātākhyāṃ, guhāmabhyetya bhūpatiḥ | nāṭyamālaṃ suraṃ tatra, sādhayāmāsa pūrvavat

9.125

guhāṃ tāmapyatikramya, tamisrāvannareśvaraḥ | sainyaṃ niveśayāmāsa, saikate saurasainyave

9.126

tatrāṣṭamena tapasā'sādhayad vasudhādhavaḥ | nidhīn yakṣasahasreṇa, pratyekaṃ kṛtasannidhīn

9.127

sādhayitvā suṣeṇena, gaṅgādakṣiṇaniṣkuṭam | nṛpo'cālīdathāyodhyāṃ, prati siṃho guhāmiva

9.128

sukhaṃ sainyarajaḥkīrṇā, turaṅgairudatārī yā | kaṣṭaṃ madāmbhogambhīrā, saiva śaivalinī dvipaiḥ

9.129

rathāścelurjavād bhūmerabhramayanto dhvajāṃśukam | pattayo'pyanukurvāṇāḥ, kṛpāṇāvartanerimān

9.130

gorasaprābhṛtabhṛto, grāmavṛddhān pade pade | bhūpaḥ svayamabhāṣiṣṭa, tadbhāṣā-maugdhyakautukī

9.131

iti kṣamāpakṣmareṇupūraiḥ pihitabhānubhiḥ | ekacchatrāmiva bhuvaṃ, nirmāya svapurīṃ yayau

9.132

bimbitān ratnavaprāgre, tadā pauraiścamūrathān | ārohata ivārūḍhairdṛṣṭā hṛṣṭaiḥ karārpitaḥ

9.133

abhyudyātastataḥ prātargauravāt paura-mantribhiḥ | sainyairanugataḥ puṇye, muhūrte kṛtamaṅgalaḥ

9.134

sphuratkapāṭapakṣmauvyapratolīnetravartmanā | athāviśat purastasyā, hṛdi saubhāgyabhūrnṛpaḥ

9.135

yugmam
bandibṛndamukhāmbhojasphuratṣaṭpadaśanditaiḥ | bhāsurābhyudayo bhāmirdivākara ivāparaḥ

9.136

paśyantīnāṃ puro hārayaṣṭiyugme'pi bimbitaḥ | hṛdi sphuṭībhavatkāmadvitīya iva yoṣitām

9.137

vyālolāniva kallolānānandakṣīranīradheḥ | paśyan vāteritān ketupaṭānanu niketanam

9.138

bhāsuraṃ rabhasā''rabdhavādva-nṛttādikautukaiḥ | kṛtamāñjalikaṃ lokaṃ, mañce mañce kṛtārthayan

9.139

bālāḥ putrīriva tadā, suprauḍhā bhaginīriva | jananīriva vṛddhāstu, nirvikāraṃ vilokayan

9.140

samāsasāda sadanaṃ, sadanantaguṇo nṛpaḥ | amandānandasandohakando hariparākramaḥ

9.141

ṣaḍbhiḥ kulakam
abhyetyābhyetya bhūpālaiḥ, kramaśaḥ parikalpitam | sa bheje cakravartitvābhiṣekaṃ dvādaśābdikam

9.142

sa paśyan svajanān sarvān, sundarīṃ mandirodare | dadarśa karśitākārāṃ, kalāmiva kalāvataḥ

9.143

kṛśatvakāraṇaṃ tasyāḥ, sākṣepamatha bhūbhujā | ūcurniyoginaḥ pṛṣṭā, nāsmākaṃ deva ! dūṣaṇam

9.144

prabhoḥ ṣaṣṭisahasrābdīṃ, digvrajyādidinādiyam | ācāmlāni cakāroccairvratagrahaṇasāmagrahā

9.145

cakriṇā'tha vratāyāsau, visṛṣṭā'ṣṭāpade girau| dakṣā dīkṣāṃ prabhoḥ pārśve, jagṛhe gṛhanispṛhā

9.146

cakrirājyābhiṣeke'tha, tasmin dvādaśavārṣike| āgatā-'nāgatān lokān, prabhutvādavalokayan

9.147

nijānujānanāyātān, vijñāya nyāyavittamaḥ| tān prati preṣayāmāsa, dūtān bhūtatavāsavaḥ

9.148

yugmam
yadi rājyārthinastadbhoḥ !, bharataṃ kuruta prabhum | dūtoktimiti te śrutvā, jagadurbheratānujāḥ

9.149

vibhajya rājyamasmākametasyāpi bhavatprabhoḥ| tātena dattamasmataḥ, sa kimācchettumicchati ?

9.150

adhikena na naḥ kāryaṃ, rakṣituṃ svaṃ svayaṃ kṣamāḥ| ayoga-kṣemakṛt tasmānnāthaḥ kathamayaṃ bhavet ?

9.151

balīyānatha yadyeṣa, niḥśeṣadveṣiśātanaḥ| tadetu vayamapyete, pitustasyaiva sūnavaḥ

9.152

kintu tātamanāpṛcchadya, vayaṃ svacchandakāriṇaḥ| agrejena samaṃ krodhād, yoddhumīhāmahe nahi

9.153

ityuktvā'ṣṭāpade gatvā, natvā nirvṛtinaṃ jinam
tat te bharatasandiṣṭaṃ, sarvamūrvībhujo'bhyadhuḥ

9.154

siñcanniva sudhāvṛṣṭyā, vasudhāmṛṣabhaprabhuḥ| tānuvāca jvalatkrodhavaherahāya śāntaye

9.155

capalā capaleva śrīrbhātyasau bhuvanāntare| kalyāṇavāñchayā vatsāstat tāṃ gṛhīta kiṃ mudhā ?

9.156

kiñca svaḥsambhavairbhogairyā tṛptirbhavanna vaḥ| sā martyabhogairaṅgārakārakasyeva kiṃ bhavet ?

9.157

tathāhyambhodatiṃ kaścid, gṛhītvā'ṅgārakārakaḥ| rīṇavāriṇyaraṇye'gādaṅgārakaraṇodyataḥ

9.158

bhīṣmagrīṣmārkakārkaśyakṛśānukratayā tṛṣā| sa tṛptiṃ nāsavān sarvaṃ, pāyaṃ pāyaṃ payo dṛteḥ

9.159

kvacit tarutale suptaḥ, svagme sadanamāgataḥ| pareta iva pānīyaṃ, samagramapi so'pibat

9.160

tathā'pyacchinnatṛṣṇo'yaṃ, āmraṃ āmraṃ jalāśayān| vahirraiva ivāpūrvaḥ, sarvānūrvyāmaśoṣayat

9.161

athaikaṃ kaśmalakṣāradurāpasalilaṃ marau | kūpaṃ prāpya bhraman mene, pratyakṣaṃ kṣīranīradhim

9.162

tatrāpi sa tṛṣā''krāntaḥ, payase kuśapūlakam | saṃyojya rajjubhiḥ kṣiptvā, sarasaṃ tarasā'kṛṣat

9.163

atinimnatayā kūpaḥ, kubhūpa iva sevakāt | yātaḥ svadattamādatta, sarvasvaṃ tṛṇapūlakāt

9.164

pūlakādatha niścotya, pāścātyāstoyavipruṣaḥ| sa cātaka ivāmbhodādunmukhastṛṣitaḥ papau

9.165

tat tṛṣṇā yā'sya na cchinnā, vāridherapi vāribhiḥ| kiṃ sā niraṅkuśā pūlakuśāgrapayasā truṭet ?

9.166

‘ yuṣmākamapi tad vatsāḥ !, yā divyairapi nātruṭat| martyalokabhavairbhogaiḥ, kiṃ sā tṛṣṇā truṭiṣyati ?

9.167

śrutveti deśanāṃ bharturlakṣmīmukhaparāṅmukhāḥ| athāṣṭanavatirbhejuste vrataṃ bharatānujāḥ

9.168

dūtāstato nivṛttyātha, svāmine vismayasmitāḥ| sodarāṇāṃ yathāvṛttaṃ, vṛttāntaṃ te vyajijñapan

9.169

atha prājyāni rājyāni, teṣāṃ bharatabhūpatiḥ| jagrase sakalānyeṣa, sarvānnānīva bhasmakī

9.170

aparedyurnṛpaśreṇīveṇīsammārjitakramam | vyajijñapannṛpaṃ natvā, suṣeṇo garvaparvataḥ

9.171

kṛtvā'pi digvayaṃ svāmiścakramāyudhamandire | etad viśati nādyāpi, yathā śiṣyaḥ śaṭho maṭhe

9.172

atha sarvopadhāśuddhabuddhiḥ sacivapuṅgavaḥ | uvāca vācamācārya, iva kṣmāvāsavāgrataḥ

9.173

svāmin ! ko nāma digyātrākartari tvayi bhartari | tiṣṭhetādyāpi ? caṇḍāṃśau, tamaskāṇḍaṃkiyacciram ?

9.174

āḥ ! jñātamathavā svāminnavaśyaṃ na vaṃśavadaḥ | sa bāhubalibhūpālastavaivāvarajo balī

9.175

api viśvaṃ sa sāmarṣaḥ, savāyuriva pāvakaḥ | viśvaṃ dagdhumalaṃ khaḍgadhūmāndhīkṛtaśātravaḥ

9.176

ṣaṭkhaṇḍaṃ bharatakṣetraṃ, jitvā'pi jagatīpate ! | ajitvā taṃ jagadvīraṃ, vāstavastava kaḥ stavaḥ ?

9.177

etasyāvijaye deva !, digvijayavyājatastvayā| asmin ṣaṭkhaṇḍabhūkhaṇḍe, kṛtaṃ deśāntarekṣaṇam

9.178

tadeṣa deva ! bhavato, yujyate prājyatejasaḥ | nopekṣituṃ kṣitikhāmin !, namitāmitaśātravaḥ

9.179

atha prathamatona tvaṃ, bāndhavaṃ bandhuvatsala ! | yoddhumutsahase drutaṃ, tat kaścit preṣayādhunā

9.180

vīraṃmanyo na manyeta, tavājñāṃ yadi cānujaḥ | tadā yadāyudhīyānāṃ, budhyate tad vidhīyatām

9.181

ityātmyodite dūtaṃ, dakṣastakṣaśilāṃ prati | sa vegena suvegākhyaṃ, nisṛṣṭārthaṃ visṛṣṭavān

9.182

athāskhaladgatirvāyurivāyaṃ vegato'gamat | nivārito'pi śakunaiḥ, suvego dṛtyadakṣiṇaḥ

9.183

nimnagā-nagara-grāma-kāntāra-giri-gahvarān | suvegaḥ sa laṅghalaṅghya, bahalīdeśamāsadat

9.184

śrīmadvāhubalisvāmiyaśaḥsurabhitānanaiḥ | kāntaṃ vanāntaviśrāntaiḥ, krīḍadropāṅganāgaṇaiḥ

9.185

gāyantībhiścaritrāṇi, śrīyugādijineśituḥ | nandanādetya daityārikhībhiḥ sāndrīkṛtadrumam

9.186

alaṅkāraprabhābhinnatamisrāsu dineṣviva | tamisrāsvapi pānthastrīpāṇindhamabhavatpatham

9.187

upetya svargiṇāṃ svargādadbhutaśrīdidṛkṣayā | dṛṣṭānāmadbhutairbhogairdustyajībhūtabhūtalam

9.188

pañcabhiḥ kulakam
asāvāsādya taṃ deśamapūrvādbhutavaibhavam | janmāntaramiva prāptaḥ, kṛtyaṃ vismṛtavāniva

9.189

atha takṣaśilāṃ bāhubalibāhubalorjitām | nagarīṃ sa garīyasyāḥ, sampadaḥ padamāsadat

9.190

paśyannasyāmasau puryāṃ, vaibhavaṃ bhuvanādbhutam | unmukho dadṛśe lokairviṃkītebhya ivoddhṛtaḥ

9.191

kṣaṇaṃ prāpya nṛsiṃhasya, siṃhadvāraṃ mahībhujaḥ | tasthau rathādadhotīrya, smaranniva sa vācikam

9.192

gacchannathāgrataścakripratāpa iva mūrtimān | tasthau rājakuladvāri, vārito vetribhiḥ kṣaṇam

9.193

atha bāhubalerājñāṃ, dvāḥsthenāsādya sādaram | prāveśyata suvego'yaṃ, saharṣaḥ parṣadantare

9.194

sa sabhāntaḥ sabhāsadbhiḥ, kacinnīlāśmakuṭṭime | jalabhītyoddharan vāsaḥ, sahāsamavalokitaḥ

9.195

ākāśasphaṭikastambhaskhalitāṅgatayā kacit | anyatrāpi cacārāsau, hastainyastaiḥ puraḥ puraḥ

9.196

ratnastambhasamālambipratibimbamavekṣya saḥ | kṛcchreṇa jajñe vijño'pi, tattvataḥ pṛthivīpatim

9.197

namaskṛtya nṛpaṃ puñjībhūtahāraḥ sa bhūtale | viśiṣṭe viṣṭare vetrinirdiṣṭe sa niviṣṭavān

9.198

mukhābjavilasadvāṇī, raṇannūpurahāriṇīm | ujjagāra gi• rṇasudhāṃ sa vasudhādhavaḥ

9.199

kaścit kuśalamāryasya ?, kaccit kuśalinī prajā ? | kuśalī kaccidāryasya, senānyādiparicchadaḥ ?

9.200

sa ṣaṭkhaṇḍaṃ kṣmākhaṇḍamākhaṇḍalaparākramaḥ | sādhayanna kacit kaccidāryaḥ prāpa parābhavam ?

First 200 of 400 passages. Read on

Linked texts (3)