Pramāṇa · Search · About · API

Treasury of Narratives (Caturviṃśatiprabandha) 7.47

Prabandhakośa 7.47

Language
Sanskrit

7.47.1

iti sūrinṛpau sukhena kālaṃ gamayato dharmaparau
§ 41) anyadā dharmanṛpeṇa āmanṛpasya pārśve dūtaḥ prahita etyāvocat-rājan ! tava vicakṣaṇatayā dharmanṛpaḥ santuṣṭaḥ | punaḥ sa āha-bhavadbhirvayaṃ chalitāḥ | yato bhavadbhyo gṛhamāgatebhyo
nāsmābhirmahānalpo'pi ko'pi satkāraḥ kṛtaḥ | adhunā śṛṇu-asmadrājye varddhanakuñjaro nāma
mahāvādī bauddhadarśanī videśādāgato'sti | sa vādaṃ jigīṣuḥ | yaḥ ko'pi vo rājye vādī bhavati
sa ānīyatām | asmākaṃ bhavadbhiḥ saha cirantanaṃna vairam | yaḥ ko'pi vādī vijayī bhaviṣyati
tatprabhuraparasya rājyaṃ grahīṣyati | mama vādinā yadā jitaṃ tadā tvadīyaṃ rājyaṃ mayā grāhyam
yadā tava vādinā jitaṃ tadā madīyaṃ rājyaṃ tvayā grāhyam | ayaṃ paṇaḥ | vāgyuddhamevāstu
kiṃ mānavakadanena 5 ? | āmenoktam-dūta ! tvayā yaduktaṃ taddharmeṇa kathāpitamathavā tvayā svatuṇḍakaṇḍūtimātreṇoktam ? | yadi tava prabhuḥ saptāṅgaṃ rājyaṃ vāde jite samarpayiṣyati me iti satyam,
tadā vayaṃ vādinamādāyāgacchāma iti | dūtenoktam-kāraṇavaśād yudhiṣṭhireṇāpi droṇaparvaṇyasatyaṃ bhāṣitam; matprabhustu kāraṇe'pi na mithyā bhāṣate | āmena dūtaḥ praiṣi | uktadinopari
bappabhaṭṭiṃ gṛhītvā'rddhapathe uktasthāne āmo'gamāt | dharmabhūpatirapi varddhanakuñjaraṃ vādīndramādāya tatrājagāma | paramāravaṃśayaṃ narendraṃ mahākaviṃ vākpatināmānaṃ svasevakaṃ sahādāya samāyayau6 | ucitapradeśe āvāsān dāpayāmāsa | tau vādi-prativādinau pakṣa-pratipakṣaparigraheṇa vādamārebhete | sabhyāḥ kautukākṣiptāḥ paśyanti | dvāvapyasāmānyapratibhau jñau7 | vāde ṣaṇmāsā

7.47.2

gatāḥ | dvayoḥ ko'pi na hārayati na jayati ca | āmena sūrayaḥ proktāḥ sāyam-rājakāryāṇāṃ
pratyūhaḥ syāt, nirjīyatāmasau śīghram | sūriṇā bhaṇitam-8prātarnigrahīṣyāmi | mā sma vo
bhrāntirbhūyāt | rātrau sūrīśvareṇa mantraśaktyā maṇḍale hārādvaihāramaṇikuṇḍalamaṇḍitāṅgī divyā'ṅgarāgavasanā divyakusumaparimala9vāsitabhuvanodarā bhagavatī bhāratī sākṣādānītā | caturdaśabhiḥ
kāvyaiḥ sadyaskairdivyaiḥ stutā| devyoktam-vatsa ! kena kāraṇena smṛtā ? | sūrivīreṇa bhaṇitamṣaṇmāsā vāde lagnāḥ | tathā kuru yathā vāde niruttarībhavati saḥ | devyā gaditam-vatsa ! ahamanena prāk saptabhavānā''rādhitā | mayā'tra bhave'smai akṣayavacanā guṭikā dattā'sti | tatprabhāvādvakrinidhidhanamiva nāsya vaco hīyate | sūriṇoktam-tvaṃ devi ! kiṃ jainaśāsanavirodhinī,
5 yena me jayaśriyaṃ na datse ? | bhāratyūce-vatsa ! jayopāyaṃ bruve | tvayā vādārambhe prātaḥ sarve vadanaśaucaṃ kārāpyāḥ pārśvayāḥ | gaṇḍūṣaṃ kurvatastasya vadanād guṭikā mamecchayā patiṣyati tadā
tvayā jeṣyate | ekaṃ tu yāce-matstuteścaturdaśakāvyaṃ kasyāpyagre na prakāśyam | tatpaṭhanena hi
mayā dhruvaṃ dhruvaṃ pratyakṣayā bhāvyam | kiyatāṃ pratyakṣā bhavāmi ? | kleśenālam | evamuktvā devī vidyujjhatkāralīlayānantardadhe | sūribhirniśi paramāptaśiṣya eko vākpatirājasamīpaṃ prahityākhyā10 pitaṃ yathā-sūrayo vadanti-rājan ! tvaṃ vidyānidhirasmākaṃ lakṣaṇāvatīpurīparicitacaraḥ | tadā'vādīḥ-bhagavan ! nirīhā bhavantaḥ, kāṃ bhavadbhyo bhaktiṃ darśayāmi | tadā vayamavocāma-avasare

7.47.3

kāmapi bhaktiṃ kārayiṣyāmaḥ | bhavadbhirbhaṇitam-tathāstu | idānīṃ so'vasaro'tra samāyātaḥ
vākpatinā śiṣyaḥ pṛṣṭaḥ-sūrayaḥ kiṃ me samādiśanti ? | ādiṣṭaṃ kurve dhruvam | śiṣyo nyavedayat-rājan ! guravaḥ ādiśanti-prātardharmāmayoḥ sadaḥsthayoḥ satostvayā vācyaṃ yathā-vadana15 śaucaṃ binā bhāratī na prasīdati | tasmādvādi-prativādi-sabhya-sabheśāḥ sarve śaucaṃ kurvantu | etāvati kṛte bhavatā naḥ sarvaḥ snehaḥ kṛta eva | vākpatinā tadaṅgīkṛtam | śiṣyeṇopaguru gatvā
tattatpratijñātaṃ kathitam | tuṣṭāḥ guravaḥ | pratyūṣe udayati bhagavati gabhastimālini lākṣālipta
iva prācīmukhe rājānau sabhāyāmāgatām | vākpatinā vadanaśaucaṃ sarve kāritāḥ, bauddhavādīndro'pi | tasya vadanakamalādgalitā guṭikā apatat' patadgrahe | bappabhaṭṭiśiṣyaiḥ patadgraho
20 janairdūre kārāpitaḥ | guṭikā sūrīndrasāñjātā | bauddho guṭikāhīnaḥ sūriṇā pārthena karṇa iva divyaśaktimukto niḥśaṅkaṃ vākpṛṣatkairhataḥ | niruttarīkṛtaḥ | rāhugrastaścandra iva himānīviluptastarurakhaṇḍa
iva nistejatāṃ bheje | tadā śrībappabhaṭṭerniārvivādaṃ vādikuñjarakesarīti birudaṃ svaiḥ paraiśca dattam
dharmeṇa saptāṅgaṃ rājyaṃ āmāya dattam | lāhīdam | dharmāddhi rājyaṃ labhyate | kā'tra carcā ? | āmena
gṛhītam | tadā sūriṇā āmaḥ proktaḥ-rājan ! punārājyaṃ dharmāya dehi | mahādānamidam | śobhate
25 ca te | rājasthāpanācāryāśca pāraṃparyeṇa' | 'pūrvaṃ śrīrāmeṇa vanasthenāpi sugrīva-bibhīṣaṇau rājīkṛtau
tvamapyaidaṃyugīnanṛpeṣu tattulyaḥ | etadvacanasamakālameva āmena gāmbhīryaudāryadhāgnā dharmāya tadrājyaṃ

7.47.4

pratyarpya' sa' paridhāpitaḥ | khe mattāḥ kariṇaḥ śataṃ, sahasraṃ tuṅgāsturaṅgāḥ, sahasraṃ savarūthā rathāḥ,
śataṃ vāhitrāṇi prādāyiṣata | svaṃ svaṃ sthānaṃ gatāḥ sarve | sūri-bhūpau yaśodhavalitasaptabhuvanau
gopagirau śrīmahāvīramavandiṣātām | tadā sūrikṛtaṃ śrīvīrasya stavanam-'śānto veṣaḥ śamasu30 khaphalā' ityādi kāvyaikādaśakamayamadyāpi saṅge paṭhyate | saṅghena prabhurvavande, tuṣṭuve ca
107. rakherevodayaḥ ślāghyaḥ ko'nyeṣāmudayagrahaḥ | na tamāṃsi na tejāṃsi yasminnabhyudite' sati

Linked texts (5)