Prabandhakosha 8.1

8.1

navīnāstu kecana prabandhāḥ prakāśyante
§ 58) kumārapālena amārau prārabdhāyāṃ āśvinaśudipakṣaḥ samāgāt | devatānāṃ kaṇṭeśvarīpramukhāṇāṃ aboṭikairnṛpo vijñaptaḥ-deva ! saptamyāṃ saptaśatāni paśavaḥ, sapta mahiṣāḥ; aṣṭamyāṃ aṣṭa
mahiṣāḥ, aṣṭau śatāni paśavaḥ; navamyāṃ tu navaśatāni paśavaḥ, nava mahiṣāḥ devībhyo rājñā deyā
bhavanti pūrvapuruṣakramāt | rājā tadākarṇya śrīhemāntikamagamat | kathitā sā vārtā | śrīprabhubhiḥ 20
karṇe evamevamityuktam | rājotthitaḥ | bhāṣitāste-deyaṃ dāsyāmaḥ | ityuktvā vahikākrameṇa rātrau
devīsadane kṣiptāḥ paśavaḥ | tālakāni dṛḍhīkṛtāni | upaveśitāsteṣu prabhūtā āptarājaputrāḥ
prātarāyāto nṛpendraḥ | udghāṭitāni devīsadanadvārāṇi | madhye dṛṣṭāḥ paśavo romanthāyamānā
nirvātaśayyāsūsyāḥ | bhūpālo jagāda-bho aboṭikāḥ ! ete paśavo mayā'mūbhyo dattāḥ | yadi
amūbhyo rociṣyante, te tadā'grasiṣyanta, paraṃ na grastāḥ | tasmānnāmūbhyo'dbhūḥ palaṃ rucimat | bhava-25
dbhya eva rucimat | tasmāttūṣṇīmādhvam | nāhaṃ jīvān ghātayāmi | sthitāste vilakṣāḥ | muktāśchāgāḥ | chāgamūlyasamena tu dhanena devebhyo naivedyāni dāpitāni | athāśvinaśukladaśamyāṃ kṛtopavāsaḥ kṣmāpo niśi candraśālāyāṃ dhyāne upaviṣṭo japati | barhidvāsthāḥ santi | gatā bahī
niśā | kayekā divyā pratyakṣā''sīt | uktastayā saḥ-rājan ! ahaṃ tava kuladevī kaṇṭeśvarī
aiṣamaḥ kimivi tvayā nāsmaddeyaṃ dattam ? | rājñoktam-jaino'haṃ dayāluḥ pipīlikāmapi na hanmi, 30
kā kathā pañcendriyāṇām ? | tacchrutvā kaṇṭeśvarī kruddhā rājendraṃ triśūlena śirasi hatvā jagmuṣī
rājā kuṣṭhī jātaḥ | dṛṣṭaṃ svaṃ vapurdhinaṣṭam | viṣaṇṇaḥ | bhṛtyena mantriṇamudayanamākārya tatsvarūpaṃ
nigadya papraccha-mantrin ! devī paśūn yācati | dīyante na vā | mantrī dākṣiṇyādāha-deva ! rājā
yatnena rakṣya eva | bhūpo nyagādīt-niḥsattvo vaṇigasi, yadevaṃ brūṣe | mama kiṃ kāryai jīvitena ?
kṛtaṃ rājyam | labdho dharmaḥ | hatāḥ śatravaḥ | kevalaṃ kāṣṭhāni dehi rahaḥ, yena prātarmāmīdṛśaṃ dṛṣṭvā
loko dharme noḍrāhaṃ karoti | udayanena cintitam-aho ! mahatkṛcchramāpatitam | pāravaśyamūlaṃ
niyogaṃ dhik | matriṇoktaṃ sadyo buddhivaśāt-śrīhemasūrayo vijñapyante | rājñoktam-tathā'stu
gato mantrī upasūri | sūribhirjalamabhimantryārpitam-anena rājā''cchoḍhavya iti | sacivena tathā
cakre rājñaḥ | rājā dogdhundukadeva iva divyarūpaḥ sampanno bhaktaśca samadhikam | śrīguruṃ vandituṃ
yayau | gururdeśanāṃ datte140. śūrāḥ santi sahasraśaḥ pratipadaṃ vidyāvido'nekaśaḥ, santi śrīpatayo nirastadhanadāste'pi kṣitau bhūriśaḥ
kintvākarṇya nirīkṣya vā'nyamanujaṃ duḥkhārditaṃ yanmana, stadrūpaṃ pratipadyate jagati te satpūruṣāḥ pañcaṣāḥ