Pramāṇa · Search · About · API

Jainatarangini 7

Jainataraṅgiṇī 7

Language
Sanskrit

Contents

7.1

saptamaḥ sargaḥ
dātā bhavetkṣitipatiryadi sādarogyaṃ
lokopi darśayati tatsvakalākalāpam
varṣāsu varṣati ghano yadi cātakopi
nṛtyanmudā bhavati tajjanarañjanāya

7.2

athottarapathāddānakhyātakīrtermahībhujaḥ
rajjubhramaṇaśilpajñaḥ kopyāgādyavanontikam

7.3

viṃśaprasthābhidhe sthāne kadācidyavanotsave
taṃ draṣṭumagamadrājā parivāravibhūṣitaḥ

7.4

dhanurdaṇḍaśatāyāmāntarasthāndīrghairajjubhiḥ
uccānūstambhānabadhnātsa svaśilpaprathanodyataḥ

7.5

abhavankaluṣāste ye nāgā rajjupurādiṣu
bhāvisvabhaktabhūpāladehāniṣṭekṣaṇādiva

7.6

atho bhūbhāgalamnaikarajjumārgeṇa nirbhayaḥ
ārohamakarottatra patatrīva nabhontare

7.7

nipātāskhalitāṃ tatra lokacittānurañjikām
kavitāmiva śilpejyācitrāṃ padagatiṃ vyadhāt

7.8

anīcavarttinastasya grahasyeva phalapradā
suraśmirāśisyālaṃ babhūvāścaryabhūrnṛṇām

7.9

kṛtvā sukhaṃ suruciraṃ suciraṃ vidhātā
duḥkhaṃ punarjanapade janayatyasahyam
varṣe pradarśya jaladaḥ kṛṣikarṣahetuṃ
netuṃ phalaṃ vitanute karakāvikāram

7.10

saurājyasukhite deśe nareśā nirupadrave
akasmādduḥsahāñjātānutpātāndadṛśurjanāḥ

7.11

ityātaṅkāgame seturhetuḥ sarvajanakṣaye
athottaradiśā rātrau dhūmaketuradṛśyata

7.12

dīrghapucchocchalatkāntitatketukapaṭāṅgavam
kālena drughaṇaṃ kṣiptaṃ kṣayāyeva mahīkṣitām

7.13

māsadvayaṃ sphurannāsītsa vyomni vimale sadā
sadaye hṛdaye rājñaścintaughoniṣṭaśaṅkayā

7.14

adṛśyanta sadā śvāno vikrośantaḥ purāntare
śuceva ruditākrandā bhāvivighnekṣaṇādiva

7.15

ekapakṣebhavaccandrasūryagrahaṇasaṃsthitiḥ
ekapakṣamivādātuṃ rājyaṃ rājaviparyayāt

7.16

sūryasaṃkrāntayaḥ krūradineṣvāptāstadā viśām
bhāvikrūraphalotpādasādacintanabhītidāḥ

7.17

mantrirmātā kṣayaṃyāsyatyayaṃ kimiti duḥkhitā
rājadhānyarudacchatratalolūkadhvanicchalāt

7.18

dṛṣṭombare dvitīyasyāṃ sudhāṃśustatra tairjanaiḥ
uttāna iva bhūpeśāmanyaṃ sūcayituṃ viśām

7.19

atrāntare mahāghoramanāvṛṣṭikṛtaṃ bhayam
udabhūdanyadeśeṣu durbhikṣopadravāsaham

7.20

bhikṣukānanyadeśīyānpretarūpānivāgatān
dṛṣṭvāpṛcchannṛpaste ca vārttā tasyābruvanniti

7.21

rājandeśeṣvanekeṣu vṛṣṭyabhāvātsamantataḥ
sarvāntakṛtkāla iva duṣkālaḥ samupasthitaḥ

7.22

durbhikṣeṇa prabhavatā maṇīnāṃ sā mahārghatā
nītā nīcena sādhūnāmiva sarvopayoginām

7.23

bhuñjate śvādayonyonyaṃ piśitaṃ kṣudupadrutāḥ
tattacchūnyagṛhāntaḥsthaniḥśeṣitaśavavrajāḥ

7.24

spṛṣṭocchiṣṭatayā dṛṣṭaprāyaścittādiniṣṭhitāḥ
kṣudhā dvijavarā deva prayātāḥ sarvabhakṣyatām

7.25

kāpi viprastriyastattadabhakṣyānvīkṣaṇakṣamāḥ
pakvānnaṃ saviṣaṃ bhuktvā svamanyāṃśca vyasūnavyadhuḥ

7.26

avṛṣṭyā vasatiṃ tyaktvā gate kvāpi mṛte jane
śūnyā ke na puragrāmā dṛṣṭā rājanpade pade

7.27

prītiṃ snehaṃ ca dākṣiṇyaṃ patnyāṃ putre pitaryapi
kukṣiṃbhariḥ kṣuduttapto vismaratyavanau janaḥ

7.28

khurāsānāvanīśakraṃ vikrāntyā śatrubhūmigam
annābhāvādbhavanmitramabhiṣeṇena nirgatam

7.29

mirjābhosaidanāmānaṃ suratrāṇaṃ raṇāntarāt
irākabhūpatirbaddhāvadhītkoṭibalānvitam

7.30

tasya duryodhanasyeva baddhasya haraṇakṣaṇe
abhūtsaṃkhyāntaresaṃkhyaturuṣkanṛpatikakṣayaḥ

7.31

deśeṣvūdbhūtaduṣkālabalābalaviparyayāt
anyonyanṛpayuddhena vighno deva pade pade

7.32

sukhapradaṃ bhavaddeśaṃ śrutvānnādisamṛddhibhiḥ
āgatāṃstatkṣamāpāla rakṣāsmānvikṣatānkṣudhā

7.33

śrutvetivārtāmārttāṃ tāṃ jānanniva nijāṃ prajām
dravyakoṭiṃ dadau rājā tadarthe karuṇākulaḥ

7.34

atrāntare svayaṃ siddhakṛtaṃ svayaparaṃ mahat
samastaṃ vahninā dagdhaṃ śūnyāraṇyamivābhavat

7.35

kramarājyasphurannājyarājyatantrakriyāṅkitam
bhūrjabhāṇḍādi tatrasthaṃ samastaṃ bhasmasādbhūta

7.36

grāhyo jainagirikṣetre saptamāṃśotra bhāvibhiḥ
iti tāmramaye paṭṭe kalpaṃ yasyāṃ vyadhānnṛpaḥ

7.37

śrīmāñjanollāvadevo nareśo
yāce bhūpānbhāvino jainagiryām
kṛṣṭotpāṭya svairdhanairbhūrbhayātra
tasyā grāhyaḥ saptamāṃśo bhavadbhiḥ

7.38

jalāvataraṇaṃ kṛtvā girīnullaṅghya matkṛtaḥ
puṇyaketurayaṃ seturvardhanīyaḥ śubhecchayā

7.39

itthaṃ tāmramaye paṭṭe śrīvakāśīśanirmitā
praśastirāsīttāṃ rājadhānīvahnī rarakṣa ca

7.40

pradīptaḥ sukṛtotkarṣa ivāsyaiva mahīpateḥ
arakṣadrājadhānīṃ tāṃ madhyasthāmapi pāvakaḥ

7.41

śrutvā dagdhaṃ puraṃ rājā śucā dagdho vidagdhadhīḥ
acīkarannavaṃ tūrṇaṃ cāru dārumayairgṛhaiḥ

7.42

rājā varāhamūlīyāṃ rājadhānīṃ purā kṛtām
ānīya vidadhe tatra rājāvāsaṃ navaṃ mahat

7.43

tantrāyakanṛpāgāraṃ setumattombhitaṃ navam
kramarājyaśriyo hāraṃ sāraṃ suyyapuraṃ vyadhāt

7.44

setumattombhite tatra gṛhaśreṇimaṇivraje
rājadhānī sphuracchannā dhatte madhyamaṇiśriyam

7.45

mānuṣyakaṃ navavasantamivāpya hṛdyaṃ
lokā latā iva vasanti nave vanesmin
tadbāndhavā rucikarā iva puṣpapūgāḥ
sthitvā dināni katiciccaturaṃ prayānti

7.46

vihageṣviva jātapakṣapūgaḥ
puruṣeṣu prabhavetkuṭumbavargaḥ
sukhagatyucitopi tatpratiṣṭho
na ciraṃ tiṣṭhati kāyakaṣṭadāyī

7.47

atrāntare divaṃ yātā sā bodhākhātonābhidhā
śrīmatsaidānvayodanvaccandrikā nṛpatipriyā

7.48

yatsaṃyogasukhaṃ prāpya sojñāsītsaphalaṃ vayaḥ
tadviyogādvidagdhāṅgaḥ sarvaṃ śūnyamivāvidat

7.49

nyasto rājendranā sindhudeśe yo guṇasundaraḥ
svatrāṇena suratrāṇapade prāṇādhikapriyaḥ

7.50

śrīkyāmadenaṃ sindhvīśaṃ bhāgineyaṃ sutopamam
ebarāhimanāmnā taṃ hataṃ yuddheśṛṇonnṛpaḥ

7.51

paramāśvāsanopāyaḥ sukhe duḥkhe ca yobhavat
tadā tanmaraṇaṃ rājā bhujacchedamivāvidat

7.52

daryāvakhānādimṛttau yābhūnmantrisabhā navā
līlāmitraiḥ samaṃ sarvā sā yayau smaraṇīyatām

7.53

lasanmado vibhuśatakāryotpāditasauhṛdaḥ
tatkālaṃ pramayaṃ yāto dātā mīrakhuśāhmādaḥ

7.54

durvārtāmanvahaṃ śṛṇvannārto jānannijāṃ prajām
svasutānyonyavīreṇa cintātapto nṛpobhavat

7.55

atītānbāndhavānbhṛtyānsakhīnprāṇasamānsmaran
svātmānamavidardājā yūthabhraṣṭamiva dvipam

7.56

atrāntare rājasūnorhājīkhānasya raktajam
asvāsthyamudabhūnnityaṃ madyapānātisevanāt

7.57

śauryodāryanidheḥ sūnoratipriyatayā tayā
rājyasaukhyalatā rājahṛdudyāne phalācitā

7.58

tadābhūnīrasabhāyā tadasvāsthyadavāgninā
athānīyāntikaṃ dṛṣṭvā savikāraṃ bhṛśaṃ kṛśam

7.59

snehādityabravīdrājā putraṃ mantrisabhāntare
aho putraphalaṃ labdhaṃ doṣāsaktena pānajam

7.60

yenedṛśī daśā prāptā candreṇeva kṣayāvahā
svārthāpekṣī hitaḥ kopi bhṛtyaste nāsti rakṣakaḥ

7.61

pānavyasanasaṃsaktaṃ yastvāmupadiśatyalam
kiyanto bata no bhogāścamatkārakarāstava

7.62

kimekena bhavāngrasto viṣayeṇa pataṅgavat
asmiñjanmani sāmagrī yeyaṃ prāptānyadurlabhā

7.63

prāptā naiveddaśī bhūyo yadi durvyasano bhavān
kiṃ ciraṃtanavṛttāntairvṛṣṭyādīnāṃ samīraitaḥ

7.64

madyenātanūbhūpālā dṛṣṭanaṣṭā vicāryatām
tathā hi sabalārātigaṇatūlasamīraṇaḥ

7.65

mallekajasratho yobhūnmadrājyāptinidhānabhūḥ
tenāpi dṛṣṭaṃ duṣṭaṃ prāṅnātyākṣīttatsvavañcakaḥ

7.66

tasya putrobhavacchāhimasodaḥ pramaye pituḥ
sarvaṃ hāritavānkṣīvaḥ kurvannunmattaceṣṭitam

7.67

saptaprakṛtidhātvāḍhyaṃ tanmallekapuraṃ mahat
kuputravyasanādyātaṃ dehavatsmaraṇīyatām

7.68

madyaṃ yallohitaṃ varṇe vibhātti caṣakāntare
jāne pāpapravṛttānāṃ hṛdraktenaiva jāyate

7.69

na madyenāmunā tulyaḥ śatrurasti hi dehinām
sevito hitakṛcchatrurmadyaṃ hantyatisevitam

7.70

maireyamadamattā yāṃ kurvantyanucitāṃ kriyām
unmattopi na tāṃ kuryādyattasa tasmātpalāyate

7.71

madyarūpeṇa vetālaḥ praviśya hṛdayaṃ kṣaṇāt
na keṣāṃ harate prāṇānsahāsaruditakriyam

7.72

viṣeṇa vāmunā putra pītenāptedṛśī daśā
pāhi svaṃ tyaja sāvadyaṃ madyamadyaprabhṛtyataḥ

7.73

na cettyajasi mūḍhastvaṃ vyasanārpitamānasaḥ
acirādbhraṃśito lakṣmyā prakṣīṇāpurbhaviṣyati

7.74

śrutveti rājaputraḥ sa svapituḥ saṃmatā giraḥ
tvadājñāṃ na vinā madyaṃ pibāmītyuttaraṃ vyadhāt

7.75

dīptyujjhitaṃ kṣīṇadaśaṃ mandamasnehabhājanam
sutaṃ dīpamivekṣyābhūnnṛpo mohatamohataḥ

7.76

upadeśagiraḥ priyāḥ śrutau gatabhāgyeṣu bhavanti jantuṣu
vipadbhyudaye punaḥ smṛtā na mayāśrāvi kimityaruntudāḥ

7.77

atha svāvasathaṃ gatvā sopibadyantritopi san
viṣavadvyasanāndhānāmupadeśo nirarthakaḥ

7.78

tāvatā kṣemamāśaṅkya rājaputreti mantriṇaḥ
ādamakhānamāninyurgūḍhalekhairdigantarāt

7.79

anujāgamanatrāsādyathā yātoyrajaḥ purā
tathāgrajāgamatrāsādanujo yāti deśataḥ

7.80

etatkalahaniścintaḥ prāgvatsyāṃ nijamaṇḍale
iti buddhyā praveśesya kṛtopekṣo nṛpobhavat

7.81

hājīkhānātmajaḥ śrutvā taṃ pitṛvyaṃ samāgatam
yuyutsuḥ prāpa parṇotsaṃ tyaktā rājapurīṃ tataḥ

7.82

āndroṭakoṭamāsādya bhrātṛputrapitṛvyayoḥ
kāśmīrāgamanadveṣādabhavadyuddhamuddhatam

7.83

dṛṣṭaṃ hasanakhānasya kṣamitvaṃ balaśālinaḥ
vinā paitāmahīmājñāṃ nāgāddeśotsukopi san

7.84

agrajebhyantaraṃ prāpte dvārasthe lakṣite pituḥ
hājīkhānonujayato yuktyā sāma prayuktavān

7.85

divyaṃ mausuladevena te kṛtvāpi parasparam
nātyajanhṛdayādvairaṃ kārṣṇyamaurṇā ivāṃśukāḥ

7.86

aho guhāyāmekasyāṃ prāptā siṃhacatuṣṭayī
etadanyonyavairottho nāśoyaṃ samupasthitaḥ

7.87

rājño deśasya khānānāṃ parivārasya maṇḍale
sarvostānmilitāndṛṣṭvā provāca sakalo janaḥ

7.88

atrāntare dvayordviṣṭaṃ kaniṣṭhaṃ śreṣṭhamātmajam
vicāryānīya vahrāmakhānaṃ sa vijane'bravīt

7.89

vahrāma jyeṣṭho bhrātāyaṃ dviṣo duśceṣṭitaiḥ kṛtaḥ
smṛtapūrvāpakāro'yaṃ hito jātu na te bhavet

7.90

anyaṃ yaṃ sevase bhaktyā durāśāgrastamānasaḥ
sa kathaṃ svaṃ sutaṃ tyaktvā kārye tvāṃ samapekṣate

7.91

tasmāttvaṃ paiśunācāraṃ mā kṛthā bhāviduḥkhadam
madekaśaraṇo bhūtvā kālaṃ naya tatocirāt

7.92

prāpsyanti saṃpadaḥ sarvā nyāyamārgasthitasya te
anyathā tailataptāyaḥkaṭāhasphurannibhaḥ

7.93

tadvairānalamadhyastho mugdha dagdho bhaviṣyasi
śrutveti sa piturvākyaṃ mugdhadhīrabravīdidam

7.94

deva me pitṛvatsnehaṃ hājīkhānaḥ karotyalam
sevyaḥ sa eva me bhāti taṃ tyaje naiva jātucit

7.95

rakṣiṣyati sa māṃ kāle ko'nyosmādadhunā balī
śrutveti bhūpaḥ provāca kruddhastaṃ kṛtaniścayam

7.96

hā dhiktvāṃ māṃ parityajya pitānyo'ṅgīkṛtastvayā
dṛṣṭiryā vihitā mūḍha prollaṅghya vacanaṃ mama

7.97

tasyā nāśocireṇaiva bhaviṣyati na saṃśayaḥ
ityuktvā parimucyāmuṃ svāntarevamacintayat

7.98

aho pradīptānmattomī jātā visadṛśāḥ sutāḥ
trayomī dahanāgārādiva hā bhasmamuṣṭayaḥ

7.99

ayogyā dīptirahitāḥ kāṣṭhāḥ kṛṣṭāvaniṣṭhitāḥ
kadācidvijane rājā sutāniṣṭāviśaṅkitaḥ

7.100

adhunā karaṇīyaṃ kiṃ mayeti vyakramabravīt
tatsamakṣaṃ budhā yepi tatprasaṅgādvabhāṣire

7.101

rājannutsādyate deśo rājyalubdhaiḥ sutaistava
ekasyaiva nijaṃ rājyaṃ kiṃ nārpayasi yo hitaḥ

7.102

vyākulatvaṃ viśāṃ yena tava na syācca bhūpate
tatrāpi māṇikyadevaḥ śrutvāsuṃ pravalaṃ śriyā

7.103

vairī syādyena deśasya sarvanāśocirādbhavet
iti śrutvābravītputrasvabhāvekṣaṇadakṣadhīḥ

7.104

jyeṣṭhaḥ śreṣṭhosti kiṃ tvasya kārpaṇyaṃ yena sevakāḥ
na santi tādṛśā yeṣāṃ rājyaṃ dārthyamavāpnuyāt

7.105

madhyamotīva dātāsya pradyumnācalasaṃnibham
dyumnaṃ cetsyādyayāñcāsya karṣamātrovaśiṣyate

7.106

kaniṣṭho duṣṭadhīḥ pāpānniṣṭhosmādacirātsrabhā
naṣṭā syāttatsutaṃ śreṣṭhaṃ jāne kamapi nocitam

7.107

mayā tāvatsvayaṃ rājyaṃ kasmā api na dīyate
gate mayi balaṃ yasya sa prāpnotviti me matam

7.108

bahavo na mariṣyanti yadi tanmama ko guṇān
jñāsiṣyati yataḥ sthityā dvayorbhedo hi labhyate

7.109

dhvāntaṃ patedyadi na dikṣu janasya dṛṣṭirnaśyenna cedyadi muṣanti na taskarādyāḥ
saṃkocameti guṇavānyadināma nāsau
jānāti no dinamaṇiṃ paralokayātam

7.110

svavīryeṇārjitaṃ rājyaṃ yojitaṃ svadhiyā mayā
kuputrairnāśitaṃ sarvaṃ parasparavirodhibhiḥ

7.111

saptāṅgaṃ dhātusaṃbaddhaṃ rājyaṃ dehamivorjitam
doṣairivaitaiḥ putrairme tribhiḥ saṃdūṣitaṃ nu yat

7.112

tatsvāsthyamāsādayituṃ śaktāḥ pathyacikitsayā
manmantriṇogadaṃkārā na santyadyatane kṣaṇe

7.113

bhuktā bhogāściraṃ śāstragītakāvyavinodanaiḥ
vayaḥ saphalatāṃ nītaṃ kāryaṃ kimapi nāsti me

7.114

deśasya yāvatyutpattirnavā tatriguṇā mayā
saṃpāditā prajāsnehātkulyākarṣaṇayuktibhiḥ

7.115

sarvadarśanarakṣāyai pātrāṇyālocya sarvataḥ
pratipadya śubhe kāle bhūrnavā dharmasātkṛtā

7.116

sacchidramadhunā rājyaṃ vadane radanopamam
tudati pratyahaṃ tasmāttattyāgena sukhaṃ mama

7.117

caurāṇāmiva dīpo'haṃ yeṣāmakṣigato'smyaham
acirānmadruṇasthityā te syuranuśayārditāḥ

7.118

sthāsyanti na ciraṃ tepi madviṣṭā ye sutādayaḥ
sakalāḥ pralayaṃ yānti bhuktvā dhānyaphalaṃ na kim

7.119

yuktyā niryāṇamevāsya jīvasyecchāāmi sāpratam
yena sarve bhaviṣyanti putrāḥ pūrṇamanorathāḥ

7.120

śrutvetyuktiṃ saduḥkhasya nṛpatestebruvanpunaḥ
devedaṃ cenmataṃ tatkiṃ kośoyaṃ rakṣyate mahān

7.121

paralokasya pātheyaṃ kuru jīvansvayaṃ vyayam
tadākarṇyābravīdrājā yuktamuktamidaṃ vacaḥ

7.122

kiṃ tu śṛṇvantu me hetuṃ yatkośoyaṃ dhṛto bhṛtaḥ
mayi pramīte madrājyaṃ matputraḥ kopi cellabhet
matsaṃcayena tṛptaḥ sa prajāyāḥ svaṃ tyajiṣyati

7.123

putrādhikā prajeyaṃ me rakṣaṇīyā vibhāti yā
tasyāḥ pīḍāṃ bhaviṣyantīṃ hariṣye saṃcayādataḥ

7.124

pūrṇo vilāsānkuruteprajeśo
riktaḥ prajāpīḍanamātanoti
tṛpto mṛgendro ramate guhāntarbhuṅkte kṣudhārto vanajantuvargam

7.125

matsaṃcayopakāreṇa bhāvibhiḥ pīḍanojjhitaiḥ
āyatijñaṃ vadadbhirmāṃ kariṣyante na garhaṇāḥ

7.126

pūrṇādrājagṛhādanye pūrṇāḥ syurupakārakāḥ
nayantyabdherna cettoyaṃ bhūmau varṣanti kiṃ ghanāḥ

7.127

iyaṃ yā sāmagrī bhavati nṛpateḥ sarvarucirā
dhanenaikenaiva prabhavati ciraṃ sā prabhavatā
phalaṃ patraṃ puṣpaṃ samudayati yadyadbhriṭapino
dharaṇyantarbhūto janayati tadeko rasaguṇaḥ

7.128

sudīrghadarśino vākyaṃ śrutveti pṛthivīpateḥ
āsaṃstadbodhakarttārastadagre te niruttarāḥ

7.129

rājaveśmani payonidhau ca yā
vāhinībhṛti padārthapūrṇatā
jīvanāptajanayācakācitā
saiva tasya suṣamā samāhitā

7.130

yadyaduktaṃ narendreṇa smṛtvā tattatphalekṣaṇāt
na kaḥ śaṃsati śokārtastadīyāṃ dīrghadarśitām

7.131

sacivāḥ sevakāḥ putramitrasaṃbandhibāndhavāḥ
duḥkhāpanodaṃ kurvāṇāḥ kepi nāsanmahībhuje

7.132

rājā garbhagṛhāntasthaḥ śṛṇvanputrasthitiṃ mithaḥ
kṛtakapremavairāḍhyāṃ na bahirnirayāddhiyā

7.133

saṃsāraduḥkhaśāntyarthaṃ matto vyākhyānavedinaḥ
aśa‍ṛṇoddvaṇarātraṃ sa śrīmokṣopāyasaṃhitām

7.134

svakaṇṭhasvarabhaṅgyāhaṃ tadvṛttaparivartanaiḥ
vyākhyāmakaravaṃ yena niḥśokobhūtkṣaṇaṃ nṛpaḥ

7.135

bhramasya jāgratastasya jātasyākāśavarṇavat
apunaḥ smaraṇaṃ sādhormanye vismaraṇaṃ varam

7.136

dīrghasvapnopamaṃ viddhi dīrghaṃ vā priyadarśanam
dīrghaṃ vāpi manorajyaṃ saṃsāraṃ raghunandana

7.137

yadi janma jarā maraṇaṃ na bhavedyadi ceṣṭaviyogabhayaṃ na bhavet
yadi sarvamanityamidaṃ na bhavediha janmani kasya ratirna bhavet

7.138

yato yato nivartaita tatastato vimucyate
nivartanāddhi sarvato na vetti sukhamaṇvapi

7.139

madvyākhyāśravaṇābhyastānsvāvasthāsūcakānbahūn
ityādikānsvayaṃ ślokānapaṭhatsa mahīpatiḥ

7.140

mokṣopāye śrute mattastattatpadyārthabhāvanāt
athaikadābravīdrājā vibudhānantikasthitān

7.141

kimarthaṃ svasutasnehaṃ kariṣye ko na tehitaḥ
ityeva vakti me nūnaṃ karṇopāntāgato janaḥ

7.142

asthidantādibhirbhaṅktvā māṃsaṃ māṃsena bhujyate
raktabījamaye bhoge bhramoyaṃ na vyapaiti me

7.143

aho mayi mṛdau sarvasukhade chidrakāriṇaḥ
nāśāyamī sutā jātā raṅkave krimayo yathā

7.144

yaiḥ samaṃ svavayo nītaṃ tevaśiṣṭā na kecana
ājīvanaṃ calatyeṣā tadviyogaviṣavyathā

7.145

dejoṭajamidaṃ jīrṇaṃ keśattṛṇagaṇāvṛtam
sacchidraṃ rocate nādya durdine manmanomuneḥ

7.146

bhujagairiva daṣṭāni rājyāṅgāni sutairmama
tattyāgopāya evaiko yukto me nānyathā sukham

7.147

ityādi cintayannṛrājā pārasībhāṣayā vyadhāt
kāvyaṃ śīkāyatārkhyaṃ sa sarvagarhārthacarvaṇam

7.148

rājño dhātreyaputrādyāḥ prameyeairapi satkṛtāḥ
bhūpapakṣaṃ parityajya hājīkhānamupāgaman

7.149

kimanyadvyaktamevāhni ye dṛṣṭā nṛpasaṃnidhau
alakṣyanta niśi svairaṃ te khānāgre gatatrapāḥ

7.150

tātasthyena sthite rājñi tadbhṛtyānāṃ parasparam
tattadākṣepato deśe kopyajṛmbhata viplavaḥ

7.151

bhaviṣyanniva sāmrājyasyārdhabhāgī na kastadā
tatputreṣvanuraktobhūnnatu rājñi sukhasthite

7.152

itthaṃ svabhṛtyasaṃcāradurācāravicāraṇāt
parivārātrijātsarvānnirviṇṇobhūnmahīpatiḥ

7.153

adya ye svāntike dṛṣṭāḥ prātaḥ khānāntike śrutāḥ
dārḍhyaṃ kutrāpi no prāpuḥ sārasā iva sevakāḥ

7.154

hṛdgato varṇyate yasmai tādṛgāśvāsabhājanam
tatkālaṃ sevako bhakto dṛṣṭaḥ kopi na bhūbhujā

7.155

yannoktaṃ yacca no dṛṣṭaṃ yacchrutaṃ vā kadācana
niyantraṇo janaḥ proce pratyahaṃ rājamandire

7.156

svabhrātṛkalahaikāgrastattatpaiśunyakarmaṇā
bahrāmakhānonarthānāṃ karṇo mūlamivābhavat

7.157

snigdhoyamityavagate yadi kāṣṭhakhaṇḍe
dattapradīpapadavīparidīpitāśe
kiṃ sa jvalannapi karoti ciraṃ prakāśaṃ
doṣaṃ na kaṃ vitanute nijakajjalaughaiḥ

7.158

prāptatrāṇāya rājñosāvityāśā yanniveśitā
abhūdādamakhānaḥ sa vitraṇopyātmarakṣaṇe

7.159

bhrātrā samaṃ jighāṃsuṃ māṃ bahrāmo dvaidhaniṣṭhuraḥ
ahamekovalastanme gatiḥ kānyā tvayā vinā

7.160

nāstyasmānme svajīvāśā tatsvātmā rakṣyatāṃ vibho
tvayi jīvati rājyasthe bhayaṃ mama na vidyate

7.161

kurvantyanye tadāskandamadyānyonyaraṇodyatāḥ
ityādivātīṃ śṛṇvansa babhūva bhayavihvalaḥ

7.162

itthamādamakhānena kadācijjñāpito nṛpaḥ
ūce taṃ nāsti me lābho rājye vā nijajīvite

7.163

gaccha kāpuruṣāva svaṃ vighnārthaṃ kimihāgataḥ
itthaṃ nirbhatsitaḥ pitrā kutubaddīnapurīṃ gataḥ
anujāskandabhītobhūtsvarakṣaṇakṛtakṣaṇaḥ

7.164

labdhemuṣminbhavati hi sukhaṃ sarvadaiveti buddhyā
yaḥ saṃhartuṃ ripukṛtabhayo rakṣaṇīyovabhāti
tattantrastho yadi bhavati sa svātmarakṣāsvaśaktau
bhāṇḍatrāsādiva turagataḥ pratyutopadravaḥ syāt

7.165

pitrāsmadarthamānīto jyeṣṭho dviṣṭho bhayāya nau
iti kruddhau sutau śrutvā cakitaḥ sa nṛpobhavat

7.166

rājā ca rājaputraśca tadamātyapurogamāḥ
anyonyāśaṅkitāḥ sarve na nidrāmupalebhire

7.167

bhogopacāraṃ saṃtyajya tatkālaṃ teṣu sevakāḥ
yattajjihvopakāraṇairañjayansvāmino nijān

7.168

kartavyamādiśatkiṃcidyatsa bhṛtyānkṣaṇāntare
avocatkṛtakartavyānakimuktaṃ na smarāmyaham

7.169

svahastākṣarasaṃpannāṃ tyaktvā rītiṃ purātanīm
jñātvā prakṛtivaiguṇyaṃ cakre tantraṃ sa mantrisāt

7.170

yairasmatsadne kṣiptaḥ soyaṃ vairānalaḥ khalaḥ
tacchamāya kṛtopekṣā taistairubhayavetanaiḥ

7.171

madvardhitāste naśyantu mantriṇastanayāśca me
ye mannāśena tuṣyanti rājyalubdhā jighāṃsavaḥ

7.172

ityudvigno mahīpālaḥ śvasannapaparāyaṇaḥ
prāptaduḥkhośapatsarvaṃ yāsyati smṛtiśeṣatām

7.173

svāmī viraktastatputrā mitho vairaparāyaṇāḥ
kimu jīva vidheyaṃ naḥ kaṣṭamāpatitaṃ mahat

7.174

itthaṃ paurajanaḥ sarvaścukrośātitarāṃ tadā
yavanavratamāsāptau tyaktamāṃsāśano nṛpaḥ

7.175

saṃdadhyau ca kuputroyaṃ yairānīto digantarāt
taiḥ svātmarakṣibhiḥ sarvaṃ rājyaṃ me bata nāśitam

7.176

ekataḥ sabalau putrau nagare militau mithaḥ
ekataḥ putra ekākī tanniṣṭhā mantriṇaḥ śaṭhāḥ

7.177

putrā yuddhaṃ kariṣyanti kaṣṭamāpatitaṃ mahat
kiṃ tu dūye purī seyaṃ pālyā kulavadhūriva

7.178

mayi jīvati naśyeccetkiṃ kāryaṃ jīvitena me
bhaktāḥ śaktā gatā bhṛtyāḥ kiṃ pṛcchāmi karomi kim

7.179

ityādicintāsaṃtāpajātādhivyādhibādhitaḥ
vimuktarājyanirvandhaḥ sa nispanda ivābhavat

7.180

sabālavṛddhaṃ nagaraṃ kṣubhyattattatkuvārtayā
sobhūdabdhimivodvṛttaṃ samāsthāpayituṃ kṣamaḥ

7.181

bhoktavyaṃ yanmayā bhuktaṃ kiṃ bhokṣyedya naya drutam
ānītabhojyamanyedyuḥ śivabhaṭṭaṃ kṣudhābravīt

7.182

aticintākulo rājā chāyāyāmapyaviśvasan
durbhukṣūnsacivāñśrutvā śraddadhe na svajīvitam

7.183

gatasaṃvidiva sthitvā dināni katicinnijaiḥ
sa pṛṣṭopyuttaraṃ rājā na kasmā apyudairayat

7.184

pṛṣṭaḥ prakṛtibhiḥ kārye saṃbhāṣyaunarthakaṃ vacaḥ
rujārta iva śayyāyāṃ sa suṣvāpaikadālasaḥ

7.185

nāvidaṃstadrujo hetuṃ lakṣaṇaṃ vā cikitsakāḥ
jñānevācyāṃ śucaṃ hartuṃ babhūvānaśanavratī

7.186

atyunnatānsuphaladānvitatoccaśākhān
khyātāndvijapriyatayā śubhamārgasaṃsthān
dhātā nipātayati sarvajanopayogyān
pṛthvīdharāṃstaruvarāniva duṣṭavātaḥ

7.187

atrāntare trayaḥ putrā doṣā iva maholvaṇāḥ
dhātuvaddūṣayāmāsurdeśe prakṛtisaptakam

7.188

mūkaprāyaṃ nṛpaṃ tādṛgavasthaṃ draṣṭumanvaham
saśaṅkāstamupājagmū rājaputrā bhaṭolvaṇāḥ

7.189

gajāṃsturaṃgāṃstatputrabhītyai tādṛgdarśaṃ nṛpam
dvārāgre sthāpayāmāsuḥ sarvadarśanaditsayā

7.190

svastivādadhvaniṃ śrutvā sabāhyābhyantarā janāḥ
dvitīyendumivādrākṣuḥ sānandā darśanāgatāḥ

7.191

śrutvā bahāmakhānotha cakitontikamāgataḥ
gatvaraṃ lakṣaṇairjñātvā bhūpaṃ bhrātrebravīditi

7.192

jīvatyasmatpitā naiva mithyaivotthāpyate viṭaiḥ
dvārāgrātpatito bhūmau mūkaprāyo vicetanaḥ

7.193

taduttiṣṭha vayaṃ yāmaḥ sasaṃnāhā nṛpāṅganam
harāmastatturaṃgādi baddhvā duṣṭāṃśca mantriṇaḥ

7.194

nausetubandhaṃ chetsyāmastena naśyati tevrajaḥ
śrutveti sobhyadhānnaivaṃ vaktuṃ yuktaṃ mamāgrataḥ

7.195

svapnepyaniṣṭaṃ yasyāhaṃ necchāmi svāminaḥ pituḥ
tacchrutvaikāṃ niśāṃ yāvattadagre sonayacchucā

7.196

tāvanmumūrṣuṃ taṃ śrutvā pitṛrājyajihīrṣayā
ādāmakhānaḥ śrījainanagaraṃ sabalobhyagāt

7.197

bhaṭasaṃnāhasāmagrīṃ prāpayya pathi gopitām
avasatsa niśāmekāṃ rājadhānyantarālaye

7.198

tāvaddhassanakośeśaḥ svārthāndho mohayanparān
gṛhītadivyaḥ śrīhājīkhānapakṣaṃ samāśrayat

7.199

atha niṣkāśitonyedyuḥ sacivaiḥ sabalograjaḥ
kudbuddīnapuraṃ gatvā dhiyā bhāgyāśriyojjhitaḥ

7.200

jyeṣṭhopyabhūtkuśaladhīrapi bhṛtyayuktaḥ
śūropyananyasadṛśodyamadhairyayuktaḥ
prāpte kṣaṇe kimapi sādhu na karma kuryātpuṇyairvinā na hi bhavanti samīhitārthāḥ

First 200 of 277 passages. Read on

Linked texts (3)