Mayuraduta (Mayūradūta)
मयूरदूत
- Language
- Sanskrit
- Date
- 1500–1599 CE
- Author
- Udaya
- Extent
- 33 passages, 323 words
- Text
- complete digital text
- Source
- sa.wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription; the work itself is in the public domain)
Contents
Text
1
kairalībhāṣāyāṃ viracitasya mayūrasandeśa iti prathitasya sandeśakāvyasya saṃskṛtabhāṣāyāṃ anuvādaḥ mayūradūtam iti nāmnā virājate. ḍā.pi.ke.nārāyaṇapillai mahāśayaiḥ kāvyasyāsya gairvāṇyāmanuvādaḥ kṛtaḥ. ' keralakālidāsaḥ' iti aparanāmadheyena prakhyātaḥ
keralavarma valiyakoyil tampurān mahābhāgāḥ kairalyāṃ mūlagranthasya sṛṣṭiṃ kṛtavantaḥ. kāvyeSsmin lakṣmīśabdena nāyikā,keralaśabdena nāyakaśca prabandhakaṭākṣarūpeṇa smaryate. kāvyasyāsya caritraparaṃ kimapi vyaṅgyārthatalamastīti vastutattvam.tacca prathamaślokādārabhya
kāvyasamāptiparyantaṃ draṣṭuṃ śakyam. tathā ca prathamaśloke 'saṃśritāśleṣajanmā'ityanena āśleṣānakṣatrajātaḥtadānīntanamahārājaḥ. antimapadyenīlakaṇṭhapadena tadānīntanamantrivaryoSpi smāritaḥ.prathame bhāge mārganirdeśādikaṃ, dvitīye nāyikādarśana-sandeśanivedanādikaṃ ca
pratibhādhanena kaviśreṣṭhena pratipāditam.
2
śrīmān vāñcikṣitiparivṛtaḥ saṃśritāśleṣajanmā
lakṣmīṃ puṣyadguṇanilayanāṃ bhāgineyīṃ kṛpārhām.
3
ārttāṃ kṛtvā priyavirahataḥ prākṣipat kṣipramuccaiḥ
sīmātīte kadanajaladhau keralaṃ roṣamūḍhaḥ..
4
prāṇeśvaryāḥ priyatamanidhermarmaghātādviyogā-
droṣodbhūtāt sa tu narapatermānahānācca kāmī.
5
śokotsannaḥ kathamapi catuṣpañcavārṣāṇyanaiṣīt
kaḥ syādatra pratividhiraho! diṣṭadoṣasya loke..
6
āviścintaḥ sa khalu nivasan śrīharikṣetrapuryāṃ
devaṃ skandaṃ kalitakutukaṃ sevituṃ jātu yātaḥ.
7
bhāviśreyaḥpiśunaśakunaṃ dṛṣṭavān nīlakaṇṭhaṃ
devāgāre vacana bhagavadvāhanaṃ mohanāṅgam..
8
nāyakaḥ ātmodantaṃ nivedya dayitāmāśvāsayituṃ sandeśaṃ preṣayitukāmaḥ sāhāyyamabhyarthitavān. syānandūrapure (tiruvanantapuram) sā vasatītyataḥ tatraiva gantavyaṃ sandeśahareṇa kekivaryeṇa.
9
dūne dīne kuru mayi kṛpāṃ viprayogābhitapte
sāhāyyaṃ ca priyada! kuru me manda bhāgyāya yogyam.
10
syānandūraṃ surapuranibhaṃ prāpya manprāṇanāthā
11
sandeśānme virahavidhurāṃ plāvayānandavādhauṃ..
śrīmana kekin. yadi tu bhavatā prāpyate sā purī cet
kātyābhogāvavanikamalā matpriyāṃ vīkṣya sādhvīm.
12
bhūyānnūnaṃ nayanasukṛtaṃ kiñca tvatprāṇarakṣā
kṛtyena syānmahitamatha te puṇyajātaṃ sujātam..
13
mārgamadhye naukāmārgeṇāpi gantuṃ śaknoti sandeśahara: kintu dāśaiḥ pīḍito mā bhūditi nirdiśati,
14
vañcikṣoṇyāstilakasadṛśīṃ tāṃ purīṃ prasthitā sā
naukārāśistava savidhamāyāti yāvat khagendra!.
15
dāśān pāpān madhuramadirāpānamattānaśeṣān
kulyākūle sthagitavapuṣā vañcaya tvaṃ salīlam..
16
mārge dūre tadanu bhavatā tāryamāṇe svakīyaṃ
bhāvaṃ jātiprakṛtisahajaṃ roddhumaśraddhadhānaḥ.
17
mandraṃ śrutvā jaladaninadaṃ nartanāyodyataścet
pakṣīndraṃ syādakhilamaśubhodarkamityākulo'smi..
18
śrutvā dāśairuditavacanaṃ “pannagaṃ" pratyamandaṃ
roṣāveśāt plavanakutukaṃ mā kṛthā pannagāre!
rāgonmādāt sapadi vayasaścitrabhogārthinaḥ syā
dāpallābhaḥ phalamiti cirādāptavākyaṃ smara tvam..
19
madhyemārgaṃ kolambadeśe hūṇādhipa: sapatnīkā vasanti. teṣāṃ ākheṭakautukasya pātraṃ mā bhūḥ iti nirdiśati.
20
hūṇaśreṣṭhaḥ pratinidhiradhīśasya mānātirekāt
saudhottaṃse nivasati purā tatra cenmitravargaiḥ.
21
varṇairnaikairdyupatidhanuṣaḥ khaṇḍavad bhāsamānā
ketustambhe vihaga! vilaseccitrarūpā patākā..
22
jyotirliṃgaṃ jayati girijāmalāpāmagrī
bhājat vaktāmburuharajā piṅgaphālaraphuliyā.
23
prāpyadeśasya mālyavata: varṇanopakrameṇa sandeśasya pūrvabhāga parisamāpito bhavati.
24
bibhrāṇābhiḥ sitamuḍugaṇaṃ taṇḍulotpīḍakalpaṃ
25
śujālībhirvijitarajatasyālikābhiḥ sitābhiḥ.
26
sandhyārkābhākapiśaśikhare pādapaiśca pradīptaḥ
pratyudyāsyatyabhimukhagatā bhūdharāraṇyabhūstvam..
27
karṣan karṣan sicayanicayān mādhyamedhānamatyai
dattā dattānivaripuvadhotsāhine sādaraṃ te.
28
adrīndrasya tvaritamavatīryāsya mūni svamūrti
vyaktīkuryā maṇimakuṭavanadrisāmrājyalakṣmīm..
29
evaṃ pūrvabhāgaḥ samāpto bhavati. uttarabhāgaścaivamupakramyate-
30
lakṣmīlolākamalalalitaṃ lakṣayasvācalendraṃ
sandhyārāgāruṇitanavapatrābhaparyantaśailam.
31
srotomādhvīparigataparāgollasat kesaraudhaṃ |
rāmaśrīmanmadhupasubhagaṃ lakṣmaṇādhiṣṭhitāntam..
32
prākāraḥ śrīvijayivipulottuṅgaparyantavapraḥ namasaudhākāraḥ sphaṭikaśikharaḥ kandarodāraveśmā.
33
pānthaḥ śoṣojvalajhaladharā rājamārgo mahādriḥ
sāketasya tridivasadṛśā smārayiṣyatyasau tvām..
Recensions and editions (1)
- Mayūradūta (ed. C. Kunhan Raja) — Sanskrit
See also: more in Kerala messenger poems
- Kokila Sandeśa (Kokilasandeśa) — Sanskrit; 1450 CE
- Bhringasandesha (Bhṛṅgasandeśa) — Sanskrit; partly digitised
- Mayurasamdesha (Mayūrasaṃdeśa) — Sanskrit; 1500–1599 CE; partly digitised
- Nilakanthasandesha (Nīlakaṇṭhasandeśa) — Sanskrit; 1774–1830 CE; partly digitised